National Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.amNational Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.am
HOME | MAIL | SITEMAP
Armenian Russian English French
Արխիվ
6.10.2021

Երկ Երք Չրք Հնգ Ուր Շբթ Կիր
01 02 03
04 05 06 07 08 09 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՈՒԹԵՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՈՒՄ
ԵՐԿՐՈՐԴ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ


ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 6

6 հոկտեմբերի 2021

Ժամը 10:00

        ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀԻ

ՏԵՂԱԿԱԼ ՌՈՒԲԵՆ ՌՈՒԲԻՆՅԱՆԸ

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Բարի լույս, հարգելի գործընկերներ, խնդրում եմ զբաղեցնել ձեր տեղերը և նախապատրաստվել գրանցման. գրանցում: Գրանցվել է 67 պատգամավոր, քվորում կա, կարող ենք սկսել մեր աշխատանքները:

Հարգելի գործընկերներ, մեզ մնացել է քննարկել մեկ օրենքի նախագիծ՝ երկրորդ ընթերցմամբ, որից հետո անմիջապես կքվեարկենք երեկ քննարկված բոլոր նախագծերը: Եվ, ըստ այդմ, քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Պետական պաշտոններ և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքում փոփոխություն և լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը:

Հիմնական զեկուցող՝ Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալ Ռուբեն Սարգսյան: Համեցեք, պրն Սարգսյան: Լռություն դահլիճում: Համեցեք, պրն Սարգսյան:

 Ռ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ազգային ժողովի հարգելի նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, այսօր երկրորդ ընթերցմամբ ներկայացնում եմ «Պետական պաշտոններ և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքի հոդված 26-ի 1-ին մասում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու նախագիծը: Հիշեցնեմ, որ նախագծով նախատեսվում են հավելյալ 2 ուղղություններ, որոնք բխում են սոցիալական փաթեթի նպատակներից: Էդ 2 հիմնական ուղղություններից մեկը մարզա-առողջարանական համալիրներ այցելելն էր, մյուսը պետական սուբսիդավորման և ուսանողական վարկերի մարման հնարավորությունն էր:

Նշեմ, որ առաջին ընթերցումից հետո Ազգային ժողովի աշխատանքի և սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովում քննարկվեց այս նախագիծը, որտեղ մենք առաջարկել ենք խմբագրական մի լրացում կատարել, որը հանձնաժողովի կողմից ընդունվեց: Նշեմ նաև, որ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավորների կողմից ներկայացվել էին առաջարկներ, որոնք մեր կողմից չեն ընդունվել, և հանձնաժողովի անդամները նույնպես չեն ընդունել այդ առաջարկները, քանի որ, մեր մոտեցմամբ՝ դա հակասում է սոցիալական փաթեթի գաղափարին և նոր ուղղություն է: Դա նշանակում է, որ կա՛մ սոցփաթեթ պետք է, ընդհանրապես, չունենանք, կա՛մ այդ առաջարկները չներառենք: Շնորհակալություն:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, առաջարկ է ներկայացրել «Հայաստան» խմբակցությունը, և եթե խմբակցության որևէ ներկայացուցիչ հարց ունի հիմնական զեկուցողին, խնդրեմ, եթե ոչ… Ունե՞ք: Խնդրեմ, պրն Ավետիսյան: Միացրեք:

 Թ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Սարգսյան, նախ՝ երբ մենք հանձնաժողովում քննարկել էինք էդ առաջարկները, որոնք ես նաև ելույթով կներկայացնեմ, էնպես չէր, որ մոտեցումը միանշանակ հակասում է սոցիալական փաթեթի գաղափարին: Հիմա, դե եթե էդպես է, ես խնդրում եմ հնչեցնել սոցիալական փաթեթի հիմնական նպատակը, ոչ թե գաղափարը, որովհետև նպատակը սահմանված է նաև Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ:

Եվ երկրորդը. արդյո՞ք ձեր առաջարկները, որոնք դուք բերել եք և էն առաջարկները, որ մենք ներկայացրել ենք, նույն բովանդակությանն են վերաբերում: Եվ ասեմ ձեզ, որ մեր ներկայացրած առաջարկները սոցիալական փաթեթին՝ որպես սոցիալական, սոցիալ-աշխատանքային երաշխիք ավելի համապատասխան են իմ կարծիքով, քան ձեր բերած առաջարկները: Հիմա, փորձեք ոչ թե, էսպես, ընդհանուր գնահատումով, այլ ներկայացրեք, թե որ մասով է, որ հակասում է և ինչին է հակասում:

 Ռ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ձեր առաջարկներն ինչո՞վ են հակասում այն առաջարկի 2 ուղղություններին: Ընդհանուր առմամբ, սոցփաթեթի տրամաբանությունը հետևյալն է. որքանով հնարավոր է, գրավիչ դարձնել պետական սեկտորը, նաև պետական հատվածից դեպի մասնավոր գնալը, կադրերի արտահոսքը նվազեցնելը: Նաև մեկ այլ բաղադրիչ կա. մենք միշտ շեշտը դնում ենք սոցիալականին, քանի որ անվանումն էլ է սոցիալական, սակայն մի կարևոր… Նայեք, ի՞նչ ունենք մեր սոցփաթեթում: Մենք ունենք մի քանի կարևոր բաղադրիչներ. պետությունն առաջարկում է աշխատակցի հիվանդությունների կանխարգելման մեխանիզմ բուժզննությունների մեխանիզմով, հանգստի հնարավորություն, հիմնական ուղղություններն եմ թվարկում, բուժսպասարկման մասին է գաղափարը գնում:

Եվ հիմա անդրադառնում ենք ձեր և մեր գաղափարի հակասությանը. մեկը՝ հիփոթեքային վարկը, որ մենք ունեինք, և դուք առաջարկում եք, ընդհանրապես, սպառողական բոլոր վարկերի վրա ծախսելու ուղղությունները շատացնել, ինչպես նաև ընթացիկ ծախսերի ապահովում՝ հարկեր, տուրքեր և վարձակալություն: Այս դեպքում, եթե մենք հնարավորություն ենք տալիս՝ այդ ուղղություններով գումար ծախսել, արդեն մարդիկ հիմնականում նախընտրելու են էդ ուղղությունը, և բուն գաղափարը, որ աշխատողը կարողանա նաև հանգստանալ և, ինչո՞ւ ոչ, նաև հնարավորություն ունենա հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման, կանխարգելման, դրա ապահովման համար, մարդիկ չեն ուղղելու դրա վրա:

Ավելին, նշեմ վիճակագրությունը տարիների ընթացքում: Հիփոթեքային վարկի մարման հնարավորությունը, որ մենք ընձեռել ենք, ունեցել ենք շուտվանից, ընդամենը, շատ փոքր տոկոս է կազմում՝ ի տարբերություն հանգստին ուղղվող գումարների, այսինքն՝ սոցփաթեթի մոտ 60 տոկոսը սոցփաթեթի շահառուներն ուղղում են հանգստին, այլ ոչ թե հիփոթեքային վարկի մարմանը: Համադրելով էդ ամբողջը և խուսափելով փոշիացնել և բուն նպատակից շեղվել, դրա համար կարծում ենք, որ դա անընդունելի է: Այլ բան է, որ ձեր գաղափարը սոցիալական է …

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Պրն Սարգսյան, խնդրում եմ ավարտել և հետևել ժամանակին:

 Ռ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Լավ, կփորձեմ սահմանափակվել: Այսքանը:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք:

 Թ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Պրն Սարգսյան, ուրեմն, ընդհանուր առմամբ, էն, ինչ դուք հիմա ասում եք, 60 տոկոսը, որ ուղղվում է հանգստին, հիմնավորում է էն առաջարկը, որը մենք ենք ներկայացրել: Այսինքն՝ էսպես թե էնպես, եթե հանգստին ուղղում են, դա, միանշանակ, բարձր տեսակարար կշիռ ունի, և էն առաջարկները, նաև ձեր բերած առաջարկներնէստեղ պիտի որ էական շեղումներ չառաջացնեն:

Երկրորդ կարևոր հարցը. հիմա, տեսեք, եթե սոցիալական փաթեթից օգտվող աշխատողը, որն աշխատող աղքատ է, ստանում է նվազագույն աշխատավարձ, ունի 4 հոգիանոց ընտանիք, հիմա հանգստին չի ուղղում, որովհետև լավ օրից չէ, որ էդպես է, բայց վարձով է ապրում, բնակարանի վարձի հատուցումն ինչո՞վ է հակասում սոցիալական փաթեթի գաղափարին: Էս չեմ հասկանում և չեմ կարողանում հասկանալ:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Համեցեք: Լռություն դահլիճում:

 Ռ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Դուք հենց շեշտեցիք՝ հանգստի փոխարեն բնակարանի վարձակալություն: Մարդուն հնարավորություն չտանք, որ ինքը հանգստանա, և ամսական 6 հազար դրամի մասին է խոսքը գնում, ճի՞շտ եմ, եթե սխալվում եմ, խնդրում եմ ուղղեք, 6 հազար դրամն ուղղենք բնակարանին, տարեկան կտրվածքով՝ 72 հազար դրամը: Չեմ կարծում, որ Հայաստանում որևէ անշարժ գույք կա, որ ամսական 72 հազարից ցածր է կամ 72 հազար է, ավելին, բարձր է:

Երկրորդը. մենք նույնպես… Բայց էդ մանրուքներին՝ գումարի չափին չեմ ուզում անդրադառնալ, այլ զուտ էստեղ մենք տարբեր բաներ ենք դնում՝ մարդուն հնարավորություն տալ, որ ինքը չհանգստանա և բուն նպատակից շեղվի, և ավելին, էդ հանգիստն ինքնանպատակ չէ: Հանգիստն ունի կանխարգելման խնդիր, որովհետև սաղս էլ գիտենք պետական հատվածում աշխատողների ծանրաբեռնվածության աստիճանը:

Եվ, միգուցե, այդ խնդիրը լուծելու, ձեր ասած վարձակալության փողը փոխանցելու, այլ մեխանիզմներ մտածենք, ոչ թե այս սոցփաթեթի շրջանակում իրականացնենք:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Սարգսյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Ձեր խմբակցությունից հարց հնչեց, պրն Վարդանյան: (Խոսակցություն դահլիճում): Պրն Վարդանյան, առաջարկ է ներկայացրել… Ներողություն, մի վիճեք ինձ հետ էդտեղից, առաջարկ ներկայացրել է «Հայաստան» խմբակցությունը, և «Հայաստան» խմբակցությունից Թադևոս Ավետիսյանը տվեց հարցը: (Խոսակցություն դահլիճում): Այո, և «Հայաստան» խմբակցությունից հարց հնչեց: (Խոսակցություն դահլիճում): Հարգելի գործընկերներ, «Հայաստան» խմբակցությունը երկրորդ ընթերցման ժամանակ ներկայացրել է առաջարկ և ուներ հարց տալու իրավունք: Ես հարց տվեցի, ձեր խմբակցությունից պրն Ավետիսյանն ասաց, որ նա հարց կտա: (Խոսակցություն դահլիճում): Պրն Մինասյան, էդպես չէ, էլի, էդպես չէ: Էդ տրամաբանությամբ 30 պատգամավոր կարող է միաժամանակ առաջարկ ներկայացնել, և էդ 30 պատգամավորը պիտի հա՞րց տա: Էդպես չէ:

Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Սարգսյան:

Հարակից զեկուցման համար հրավիրում եմ Հերիքնազ Տիգրանյանին:

Հարգելի գործընկերներ, իրավաբանական քննարկումը հետո կանցկացնեք: Պրն Վարդանյան, զբաղեցրեք ձեր տեղը:

 Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Առաջինից երկրորդ ընթերցում, հարգելի գործընկերներ, մենք «Հայաստան» դաշինքի 4 պատգամավորի ստորագրությամբ ստացել ենք 2 առաջարկ, և քանի որ պրն Ռուբինյանի ձեռքի տակ այժմ քարտուղարությունից եկած ամփոփաթերթն է, որտեղ առաջարկները հեղինակված են «Հայաստան» դաշինքի կողմից, հետևաբար՝ ըստ կանոնակարգի՝ «Հայաստան» դաշինքի անունից հանդես է գալիս 1 պատգամավոր: Առաջարկ ներկայացրած մնացած պատգամավորները կարող են իրենց առաջարկների մասին հայտնել ելույթի տեսքով: Հիմնական զեկուցողն արդեն հայտնեց, որ առաջինից երկրորդ ընթերցում խմբագրական բնույթի փոփոխություններ են կատարվել, իսկ «Հայաստան» դաշինքի 4 պատգամավորի կողմից ներկայացված առաջարկները, որոնցով նախատեսվում էր սոցփաթեթի գումարի օգտագործման ևս 3 ուղղություն ավելացնել, մերժվել են, այս պահին դրանց նպատակահարմարությունը գտել ենք ոչ նպատակահարմար, բայց նաև պայմանավորվել ենք հանձնաժողովում, որ, ընդհանրապես, սոցփաթեթի հետ կապված գաղափարը և նպատակը, որը դրված է, մենք դրա շուրջ դեռ ունենալու ենք քննարկումներ, գուցե շրջանակի ընդլայնման առումով, ծառայությունների ընդլայնման առումով, սուբյեկտային կազմի ընդլայնման առումով, այս հարցը դեռ քննարկման ենթակա է, և պատրաստ ենք այսօրվանից սկսած ցանկացած առաջարկ ներկայացնելուն: Կոչ եմ անում բոլորին՝ կողմ քվեարկել այս նախագծին նաև երկրորդ ընթերցման ժամանակ: Շնորհակալություն:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Տիգրանյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Եվ այժմ կարող եք հերթագրվել մտքերի փոխանակության համար. հերթագրում: Հերթագրվել է 5 պատգամավոր, և առաջինը ելույթ կունենա Թադևոս Ավետիսյանը. համեցեք:

 Թ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Սիրելի հայրենակիցներ, մենք քննարկում ենք «Պետական պաշտոններ և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքում փոփոխությունները: Ի՞նչ է առաջարկում նախագծի հեղինակը. Կառավարությունն առաջարկում է, որ սոցփաթեթին տարեկան հատկացվող 72 հազար դրամի ծախսման ուղղություններում ավելացվի ևս 2 ուղղություն. մեկը՝ եղած հիփոթեքային վարկի ամսական վճարին ավելացնում են ուսման վարձի, ուսման համար պետության սուբսիդավորմամբ ստացված վարկերի ամսական վճարների հատուցումը, երկրորդը՝ ավելացնում են լողավազաններ, նաև մարզական այլ օբյեկտներ այցելելու համար վճարների հատուցումը:

Հիմա, ի՞նչ ենք մենք առաջարկում: Մենք առաջարկում ենք էդ նույն տրամաբանությամբ ավելի կարևոր և սոցիալական փաթեթի գաղափարին, նաև օրենքով և Կառավարության որոշմամբ սահմանված նպատակներին անհամեմատ ավելի համապատասխանող մի քանի առաջարկներ, որոնք էդպես էլ չընդունվեցին, դա ենք քննարկում, հատկապես ես կարևորում եմ բնակարանային վարձի հատուցումը: Հիմա, երբ հիմնական զեկուցողն ասում է, որ 72 հազարով չկա բնակարան, որի վարձը կարելի է տալ, նույն տրամաբանությամբ ես էլ ասում եմ՝ չկա հիփոթեքային վարկի ամսական վճար, որն ամսական 6 հազար դրամ է կազմում: Հիմնականում ավելի շատ է, և, բնականաբար, 72 հազար դրամով, օրինակ՝ 4 հոգիանոց ընտանիքը չի կարողանա հանգստանալ: Եվ, վերջապես, նաև կարևոր մի հանգամանք. ի վերջո, սոցիալական փաթեթը սոցիալ-աշխատանքային երաշխիք է, ըստ էության, և երբ 2013 թ. դրվում էր, հիմնականում նաև էդ գաղափարն էր:

Հիմա, եթե մենք դիտարկենք, թե էդ ուղղությունների մեջ որ տոկոսն է, որ ստանում է նվազագույն աշխատավարձ հանրային ծառայության ոլորտում, և հենց էդ մարդիկ, առավելապես նաև իրենց մեջ մեծ մաս են կազմում վարձով բնակվողները, և էս առաջարկն ընդունելու պարագայում բազմահազար հանրային ծառայողներ կարող էին իրենց բնակարանի վարձավճարը հատուցել տարեկան 72 հազար դրամով նաև պետության աջակցությամբ: Բնակարանային վարձի հատուցման էսպիսի ծրագրեր պետությունն ունի հանրային ծառայության տարբեր կատեգորիաների համար: Սա նորություն չէ: Շնորհակալություն:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արծվիկ Մինասյան:

  Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Ես գրանցվեցի ելույթի համար, որովհետև «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի խախտումն անթույլատրելի է: Արձանագրենք առաջինը, որ, պրն Տիգրանյան, ներողություն, տիկին Տիգրանյան, Հերիքնազ Տիգրանյանին եմ դիմում, ներողություն եմ խնդրում, էս ինֆորմացիան դուք եք փոխանցել ղեկավարությանը: Դուք էստեղ հայտարարում եք, ասում եք՝ 4 պատգամավորի ստորագրությամբ եկել է առաջարկություն, փոխանցել եք էստեղ՝ խմբակցություն, ու հետո, փոխանակ պաշտպանեք մեր տեսակետը, ասեք՝ այո, ներկայացրել են, պետք է հարցումներ անեն, հարց տալու իրավունք ունեն, եկել եք էստեղ, «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի խախտումն եք պաշտանում, կարելի՞ է էդպես:

Երկրորդը. դուք էստեղ երեկ բարձրաձայնում էիք, որ այո, այ, եթե լավ առաջարկություններ լինեն, ներկայացրեք, մի սպասեք, որ երբ իշխանության կգաք, նոր: Ներկայացվեց, և Կառավարության ներկայացուցիչն էստեղից հայտարարում է, ասում է՝ դա սոցիալական փաթեթի գաղափարաբանությանը հակասում է: Ո՞նց, էդ ո՞ր տրամաբանությամբ: Այսինքն՝ երբ սոցիալական փաթեթի մեջ ասվում է ուսման վճար, ուսման վճարի փոխանցում կատարվի, դա հակասո՞ւմ է սոցիալական փաթեթի գաղափարաբանությանը: Ուրիշ բան է, որ ասեք՝ էս կարգավորման շրջանակներում էս 2 կարևոր հարցերն ենք լուծում, բայց պատրաստ ենք նաև էս մյուս թեմաներն էլ քննարկել և գտնել լուծումներ: Իսկ, առհասարակ, էս նախագծի մասով, երեկ առիթ չեղավ, որ ես ներկայացնեի իմ տեսակետը, շատ լավ կլիներ, որ երբ բերում եք, ավելացնում եք ուղղությունները, զուգահեռաբար փաթեթի գումարն էլ մեծացնեք, որպեսզի սոցիալական փաթեթից օգտվողների շահագրգռվածությունը և նպատակայնությունը լինի ըստ հայտարարված ուղղությունների, այլ ոչ թե, ուղղակի, 72 հազարի մեջ ավելացնում եք ևս մեկ ուղղություն, ևս մեկ ուղղություն: Լավ, ի վերջո, էդ գումարը չի փոփոխվում, էլի: Այսինքն՝ եթե ուզում եք նպատակային դարձնել, պետք է մի քիչ էլ ավելացնեիք: Էսքանը:

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Մինասյան, զուտ ասեմ, որ այստեղ՝ այս դահլիճում լիագումար նիստի ընթացքում «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի խախտում տեղի չի ունեցել: Ինձ փոխանցվել է ամփոփաթերթ, ըստ որի՝ խմբակցությունն է ներկայացրել առաջարկ, հետևաբար՝ խմբակցության ներկայացուցչին տվել եմ հարցի իրավունք, իսկ տիկին Տիգրանյանը, կարծում եմ՝ իր եզրափակիչ ելույթը կօգտագործի և կպատասխանի հանձնաժողովի մասով արդեն:

Իսկ այժմ ելույթ կունենա Էմմա Պալյանը:

 Է.ՊԱԼՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ և մեր շատ սիրելի քաղաքացիներ, ես ներողություն եմ խնդրում, բայց թեմայից շեղվելու եմ և խոսելու եմ սպասվելիք ՏԻՄ ընտրությունների մասին: Հոկտեմբերի 17-ին Հայաստանի Հանրապետության 6 մարզերի 9 համայնքներում, որից հետո նոյեմբերի 14-ին՝ ևս 3 համայնքներում տեղի են ունենալու տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններ: Ես ուզում եմ, որ մենք բոլորս կարևորենք այս ընտրությունների դերն ու նշանակությունը և ամենայն լրջությամբ վերաբերվենք ՏԻՄ ընտրություններին: Ինքս, լինելով Գյումրիից, որտեղ հոկտեմբերի 17-ին սպասվում են ՏԻՄ ընտրություններ, ես… Ներողություն…

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, խնդրում եմ լռություն ապահովել:

 Է.ՊԱԼՅԱՆ

-Ես ներողություն խնդրեցի և ասացի, որ շեղվում եմ թեմայից, պրն Խաչատրյան:

  Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Պրն Խաչատրյան, խնդրում եմ չխոսել տեղից: Տիկին Պալյան, խնդրում եմ շարունակել ձեր ելույթը:

 Է.ՊԱԼՅԱՆ

-ՏԻՄ ընտրությունները պետք է լինեն համապետական ընտրությունների տրամաբանական շարունակությունը, և ամեն համայնք ունի զարգացման մեծ պոտենցիալ, և, ուղղակի, պետք է պետության հոգածությունը, որպեսզի այդ զարգացումը մենք տեսնենք: ՏԻՄ-ների կայացման և հզորացման համար մեծ նշանակություն ունի ավագանու ինստիտուտի կայացումը: Համայնքին վերաբերող որևէ հարցի լուծում չպետք է կախված լինի մեկ մարդուց, այլ ավագանին պետք է այնքան կայացած լինի, որ այս կամ այն հարցի շուրջ լուծում կայացնելիս համայնքապետը, անպայման, կարողանա հաշվի նստել ավագանու հետ, և այս կամ այն հարցի, խնդրի լուծման պարագայում ավագանին կարողանա իր որոշիչ ձայնն ունենալ:

Ամփոփելով ելույթս, ցանկանում եմ դիմել Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներին և խնդրել, որ, իսկապես, կարևորեն այդ ընտրությունները, ցուցաբերեն բարձր մասնակցություն և, այո, հավատան, որ բոլոր համայնքներում ապագա, իսկապես, լինելու է: Շնորհակալություն:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Բաբկեն Թունյան. համեցեք:

 Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Բարև ձեզ, հարգելի գործընկերներ, ես ուզում եմ նախ՝ հիշեցնել, թե ինչ է սոցփաթեթը: Սոցփաթեթն աշխատավարձից դուրս լրացուցիչ փաթեթ է, որը պետությունը տրամադրում է պետական հատվածի աշխատողներին, որպեսզի նրանք հնարավորություն ունենան՝ ինչ-ինչ ծառայություններից օգտվել, և էդ ծառայություններն էն ուղղություններն են, որոնք առաջնահերթ են պետության համար՝ կրթություն, առողջապահություն և այլն: Անկեղծ ասած, ես չէի իմանում, թե ինչ առաջարկ է հնչել, լավ էր, որ հարցի ձևով, գոնե, էդ մասին իմացանք, բայց էն առաջարկը, որը հնչեցվել է՝ սպառողական վարկերի մարումը նույնպես փոխհատուցել, կներեք, բայց դա կատեգորիկ անթույլատրելի առաջարկ է: Այսինքն՝ պետությունը մարդուն գումար է տրամադրում, որ մարդը կարողանա դրանով հանգստանալ, առողջությունը վերականգնել, մենք ասում ենք՝ չէ, դու կարող ես նաև գնալ, քեզ համար հեռախոս գնել ու էդ հեռախոսի տոկոսը փակել: Եթե մենք համեմատում ենք, ընդհանուր, որ ասում եք՝ նվազագույն աշխատավարձն առանց այն էլ քիչ է, եկեք հնարավորություն տանք, դա նշանակում է, որ, ընդամենը, մարդկանց աշխատավարձը պետք է բարձրացնել: Իսկ աշխատավարձերի հետ կապված էլ՝ հիշեցնեմ, որ 55 հազար դրամից նվազագույն աշխատավարձը դարձավ 68 հազար դրամ, որը մի քանի տարի չէր փոխվել: Տարվա կտրվածքով նվազագույն աշխատավարձը 156 հազար դրամով ավելացել է, այսինքն՝ սոցփաթեթից 2 անգամ ավելի շատ, ու նախատեսում ենք առաջիկա տարիներին նվազագույն աշխատավարձը նույնպես բարձրացնել: Նաև առաջարկ հնչեց, որ եկեք սոցփաթեթի ընդհանուր ծավալն էլ ավելացնենք, ուզում եմ հիշեցնել, որ էս պահին սոցփաթեթի ընդհանուր բյուջեն 10 մլրդ դրամ է: Որևէ մեկը հակառակ ցանկությունը չունի, բոլորն էլ ցանկանում են, որ էդ գումարն ավելի մեծ լինի, բայց եթե էդպիսի առաջարկներ ենք հնչեցնում, նաև պետք է հասկանանք, որ էդ գումարը միշտ լինում է ինչ-որ մեկ այլ ուղղության հաշվին: Խնդրեմ, հիմա որ եկող տարվա բյուջեն քննարկվելիս կլինի, դուք կառաջարկեք, կասեք, օրինակ՝ էս ուղղությունից եկեք էսքան մասը կրճատենք, ուղղենք սոցփաթեթի ավելացմանը, բայց, ուղղակի, ցանկություն հայտնելը, էդ ցանկությունը բոլորիս մեջ էլ կա: Շնորհակալություն:

   Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության անունից ելույթ է խնդրում Նազելի Բաղդասարյանը: Համեցեք:

 Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, իրականում ձայն խնդրեցի, որպեսզի պարզաբանենք առավելապես մեր ընդդիմադիր գործընկերների համար այն իրավիճակը, որը կար դահլիճում: Տեսեք, խնդիրն այն է, որ «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքը հստակ սահմանում է, թե առաջինից երկրորդ ընթերցում ովքեր կարող են գրավոր առաջարկ ներկայացնել, և սահմանվում է, որ հեղինակը, Կառավարությունը, խմբակցությունը և այլ պատգամավորներ՝ փոփոխվող հոդվածների վերաբերյալ: Եվ քանի որ ձեր առաջարկը վերաբերելի չէր փոփոխվող հոդվածներին, այլ ընդգրկում էր նոր կարգավորումներ, թույլ տվեք՝ ավարտեմ, հա՞, եթե դուք պնդում եք, որ պատգամավորների անունից է առաջարկն արվել, այդ դեպքում, ընդհանրապես, ո՛չ հանձնաժողովի ընթացակարգում, ո՛չ լիագումար նիստում քննարկվելիք չէր: Եվ եթե առաջարկներն արվել են խմբակցության կողմից, ապա նախագահողն ընթացակարգերն ամբողջովին ճիշտ պահել է: Ես էլի եմ պնդում, որ այն առաջարկները, որոնք, ամեն դեպքում, այստեղ հնչեցվել են, վերաբերելի չեն փոփոխվող հոդվածներին, այլ առաջարկում են նոր կանոնակարգումներ, այնպես որ, եկեք մեր հանրությանը թյուրիմացության մեջ չգցենք: «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 81-րդ հոդվածն օրենքի տառին և ոգուն համապատասխան պահվել է: Շնորհակալություն:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Անչափ կարևոր քննարկում ենք ունենում, և եզրափակիչ ելույթի կարիք տիկին Տիգրանյանն ունի: Տիկին Տիգրանյան, խոսենք այս անչափ կարևոր հարցի մասին, թե արդյո՞ք կար հարցի իրավունք, թե՞ ոչ:

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ըստ էության, տիկին Բաղդասարյանը կանխեց իմ ասելիքը: Ես, ընդամենը, ուզում եմ ավելացնել հետևյալը. այո, մենք ունենք որոշակի տարընթերցում՝ «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի հետ կապված, և այդ տարընթերցումից խուսափելու նպատակով նաև մի նախաձեռնություն կա, որը «Նախագծեր» բաժնում զետեղված է: Որպեսզի խուսափենք այդ բանավեճից, թե առաջարկը վերաբերում է փոփոխվո՞ղ հոդվածին, թե՞ չփոփոխվող հոդվածին, առաջարկում եմ, ընդհանրապես, առաջինից երկրորդ ընթերցում տալ պատգամավորներին այդ հնարավորությունը՝ առաջարկ բերել նախագծի վերաբերյալ, որը, ասում եմ՝ այս պահին, ուղղակի, իրավական վեճ է:

Պրն Մինասյան, կարծում եմ՝ ձեզ պաշտպանելու անհրաժեշտություն ձեր խմբակցությունը, հաստատ, չունի, որովհետև դուք էլ փորձառու պատգամավոր եք և հստակ գիտեք կանոնակարգումները, և մեր հանձնաժողովում քննարկված ձեր առաջարկները մերժվել են զուտ այն պատճառով, որ, ինչպես նշեց պրն Բաբկեն Թունյանը, մենք մոռանում ենք, թե ի սկզբանե օրենսդիրն ինչ գաղափար է դրել սոցիալական փաթեթի մեջ, և ամեն անգամ շրջանակն ընդլայնելով, վերջում հասնելու ենք, ուղղակ,ի նրան, որ հանրային ծառայողին կամ պետծառայողին տալու ենք գումար և ասենք՝ ծախսիր ինչի վրա ուզում ես, մինչդեռ պետությունը՝ որպես գործատու, ուզում էր, որ իր աշխատողը ծախսեր կոնկրետ ուղղությունների վրա, լիներ առողջ և հանգստացած, որ ինքը չունենար ոչ առողջ և չհանգստացած, հոգնած աշխատողներ: Եվ երբ էս ուղղությունն անընդհատ շեղում եք, և առաջարկը եղել է հետևյալը. առաջինը. Ընդհանրապես, ծախսել այդ 72 հազար դրամը բոլոր տեսակ վարկերի, այդ թվում՝ սպառողական վարկերի վրա, մյուս առաջարկը վերաբերել է, որ այդ գումարն ուղղվի բնակարանային վարձին, գույքահարկին, հողի հարկի վճարմանը, ես կարծում եմ, որ էս տարբերակով մենք, ընդհանրապես, ոչ թե հակասում ենք, սոցիալական, տնտեսական խնդիր չենք լուծում, բայց մենք հեռանում ենք օրենսդրի նախնական բուն գաղափարից: Շնորհակալություն, այսքանը:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Սարգսյան, համեցեք:

 Ռ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Նայենք ձեր կողմից ներկայացված առաջարկները և հիմա փորձենք միասին տրամաբանել: Նպատակում դրված է աշխատողների աշխատանքի արդյունավետության բարձրացումը, և միաժամանակ դուք նշում եք վարձատրության փոխհատուցման այլ ծրագրերի առկայությունը: Եկեք չխառնենք, դրանք տարբեր բաներ են: Այո, կարևոր է, կարելի է մտածել այլ ուղղությամբ, այլ մեխանիզմով լուծել այդ խնդիրները, ոչ թե այս մեկի միջոցով: Ինչ վերաբերում է ուսանողական վարկի մարմանը, ի՞նչ կապ ունի. ուղղակի կապ ունի, մարդկային կապիտալի զարգացմանն է նպաստում, իսկ դա արդեն դրական է ազդելու նաև աշխատանքի արդյունավետության վրա, նաև արդյունքն է կարևոր բոլորիս համար: Շնորհակալություն, այսքանը:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, ավարտեցինք հարցի քննարկումը, խնդրում եմ լռություն պահպանել: Այժմ կանցնենք քվեարկություններին: Համեցեք, պրն Մինասյան:

 Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Պրն Ռուբինյան, որպեսզի շփոթմունք չառաջանա, քանի որ մի քանի լրացումներ և փոփոխություններ են Հարկային օրենսգրքում, կխնդրեմ, որ քվեարկությունից առաջ հայտարարեք նաև, թե որ կոդերով նախագծերն են քվեարկության դրվում կամ մեկ-երկու բնութագրիչ բառեր, որոնք թույլ կտան…

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շատ լավ, ես հիմա կխնդրեմ, որ քարտուղարությունը հանի, կոդերն էլ ինձ փոխանցի, որ հայտարարեմ: Խնդիր չկա, պրն Մինասյան:

Հարգելի գործընկերներ, ուշադրություն: Քվեարկություն է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը, կոդ՝ Կ-004, պրն Մինասյան:

Քվեարկություն: Հարգելի գործընկերներ, տեղեկացնեմ, որ պատգամավոր Արթուր Հովհաննիսյանը ծրարով քվեարկություն է թողել և կողմ է քվեարկել սույն նախագծին, հետևաբար՝

Կողմ՝ 59

Դեմ՝ 22

Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է:

Քվեարկություն է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը, կոդ՝ Կ-006: Քվեարկություն:

Կողմ՝ 57

Դեմ՝ 0

Ձեռնպահ՝ 23

Որոշումն ընդունվել է:

Քվեարկություն է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Անշարժ գույքի գնահատման գործունեության մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» և կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը, կոդ՝ Կ-005: Քվեարկություն:

Պատգամավոր Արթուր Հովհաննիսյանն այս քվեարկությանը նույնպես թողել է իր քվեարկությունը՝ «Կողմ»:

Կողմ՝ 58

Դեմ՝ 20

Ձեռնպահ՝ 4

Որոշումն ընդունվել է:

Քվեարկություն է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը, կոդ՝ Կ-007: Քվեարկություն:

Կողմ՝ 53

Դեմ՝ 0

Ձեռնպահ՝ 19

Խնդրում եմ տեսեք, թե ում քվեարկությունը չի գրանցվել:

Որոշումն ընդունվել է:

Քվեարկություն է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Պետական պաշտոններ և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքում փոփոխություն և լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը:

Վարման կարգով՝ Արծվիկ Մինասյան: Արծվիկ Մինասյանի խոսափողը միացրեք:

 Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Պրն Ռուբինյան, հարգելի գործընկերներ, այն, ինչ ներկայացվեց, իրականությանը չի համապատասխանում, հատկապես առաջարկների ներկայացման և վերաբերելի հոդվածների տեսակետից:

Երկրորդը. եթե անգամ նման վեճ կար, էդ վեճը պետք է քննարկվեր և լուծվեր հանձնաժողովում, այլ ոչ թե անակնկալի բերել էստեղ դահլիճում բոլորիս: Շատ պարզ բան է: Մեր խմբակցությունը ձեռնպահ է քվեարկում այս նախագծին:

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Կարող ենք անցնել քվեարկությանը: Քվեարկություն: Հա, քվեարկե՞լ էինք արդեն: Նորից, նորից: Ուշադիր, քվեարկություն:

Կողմ՝ 56

Դեմ՝ 1

Ձեռնպահ՝ 23

Որոշումն ընդունվել է:

Հարգելի պատգամավորներ, մենք սպառեցինք հերթական նիստերի օրակարգը, բայց, ինչպես գիտեք, մենք այսօր ունենք Կառավարության հարց ու պատասխան և կհանդիպենք 16:30-ին: Շնորհակալություն:


Ժամը 16:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀԻ

ՏԵՂԱԿԱԼ ՌՈՒԲԵՆ ՌՈՒԲԻՆՅԱՆԸ

 

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» սահմանադրական օրենքի 120-րդ հոդվածի համաձայն, յուրաքանչյուր հերթական նիստի չորեքշաբթի օրվա վերջին հիմնական նիստում Կառավարության անդամները պատասխանում են պատգամավորների բանավոր հարցերին։ Հարցերից յուրաքանչյուրը պետք է վերաբերի Կառավարության մեկ անդամի իրավասությանը վերապահված ոլորտին։ Հերթագրված, սակայն դահլիճից բացակայող պատգամավորը զրկվում է տվյալ հարցի քննարկման ընթացքում հարց տալու իրավունքից։ Նիստն ավարտվում է հերթագրված վերջին պատգամավորի հարցին պատասխանելուց հետո։ Հարցերը տրվում են ըստ հերթագրման հաջորդականության։ Հարցի համար սահմանված է 2 րոպե, պատասխանի համար` 3 րոպե, արձագանքի համար` 1 րոպե։

Ըստ այդմ, խնդրում եմ նախապատրաստվել հերթագրման. հերթագրում։ Հերթագրվել է 35 պատգամավոր։

Հարգելի գործընկերներ, տեղեկացնեմ, որ ունենք մեկ բացակա նախարար: Արդարադատության նախարար Կարեն Անդրեասյանը գործուղման մեջ է։

Գեղամ Նազարյան, համեցեք։

 Գ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Կարծում եմ՝ ճիշտ ժամանակն է, որ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարը հանրությանը ներկայացնի, թե ինչ ծավալի և քանի միլիարդի շինարարական աշխատանքներ են իրականացվել Շուշիում 1992 թվականի մայիսի 8-ից մինչև 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ը։ Կարծում եմ՝ ճիշտ պահն է, որ հանրությունն իմանա, թե ինչ կարգի ուսումնարաններ, թանգարաններ, հուշարձաններ, եկեղեցիներ են կառուցվել մեր սիրելի Շուշիում։

Միաժամանակ, կարծում եմ, որ Կառավարության ներկայացուցիչը պետք է արձագանքի իջևանցիների, Իջևան քաղաքի բնակիչների անհանգստությանը։ Բանն այն է, որ լսելով Շուշիի հետ տեղի ունեցածի մասին բացատրությունը, իջևանցիները միմյանց հարց են տալիս. եթե Շուշին, որտեղ այդքան թանգարաններ ուսումնարաններ, շենքեր ու շինություններ, եկեղեցիներ ու հուշարձաններ են կառուցվել, արժանացավ այս ճակատագրին, ապա ի՞նչ է սպասվում Իջևանին, որտեղ Շուշիի համեմատ գրեթե ոչինչ կամ, ավելի ճիշտ, ոչինչ չի կառուցվել։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար Վահրամ Դումանյանը։

 Վ.ԴՈՒՄԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Նազարյան։ Հարցին մասնակի կպատասխանեմ` հարցի թվային տեսքը 1992 թվականից մինչև վերջին ժամանակները, խնդրում եմ գրավոր դիմեք, պատասխանը կտանք։ Իսկ ի՞նչ է սպասվում Իջևանին. Իջևանին սպասվում է պայծառ ապագա։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։ Խնդրում եմ տեղից չխոսել, պրն Դումանյան:

 Վ.ԴՈՒՄԱՆՅԱՆ

-Եթե ընդհանուր տաք հարցը, ընդհանուր կպատասխանեմ, հարցն Իջևանին էր վերաբերում, ես պատասխանում եմ հարցին առանց ընդհանրացումների։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Պրն Վարդանյան, դուք մի մտեք զրույցի մեջ, իսկ հիմա, պրն Նազարյան, արձագանքեք։

 Գ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Ես հասկանում եմ, որ ծավալուն հարց է և պատասխանի համար նաև գրավոր է պետք, որովհետև Շուշիում այնքան աշխատանքներ են կատարվել, որ, իրոք, պետք է գրավոր ներկայացվի։ Ուղղակի, ես ուզում եմ, որ դուք հանրությանն այստեղ ասեք` դուք տիրապետում եք որպես նախարար, ձեր ոլորտն է, հանրությանը, ուղղակի, բանավոր ասեք, թե ինչեր էին կառուցվել Շուշիում։

Եվ հարցն Իջևանի մասին հետևյալն էր, որովհետև ինչպես իջևանցիները, այնպես էլ Հայաստանի մյուս քաղաքի բնակիչները, եթե ասում են, որ քաղաքի հետագա ճակատագրի չափանիշը կատարված շինաշխատանքներն են, ապա իրենց հաստատ մռայլ և դժգույն ապագա է սպասվում, սա էր հարցիս իմաստը։

Եվ ես խնդրում եմ, որ դուք հանրությանը տեղեկացնեք, ասեք` Շուշիում ինչ-որ բան կառուցվե՞լ էր, թե՞ չէր կառուցվել, կամ կառուցված կամ չկառուցված լինելն ի՞նչ կապ ուներ Շուշիի ճակատագրի հետ։ Շնորհակալություն։

 Վ.ԴՈՒՄԱՆՅԱՆ

-Պրն Նազարյան, կրկնում եմ` ձեր հարցը ձևով է հարց, բովանդակությամբ այլ բան է։ Կրկնում եմ՝ ի՞նչ է նշանակում՝ տիրապետում եք, ավելի քիչ չեմ տիրապետում, քան դուք, եթե դուք ցանկություն ունեք` դա հրապարակել, դա հրապարակեք, մենք գրավոր կպատասխանենք ձեր բարձրացրած հարցին։

Դժգույնի մասով. ես չեմ կիսում այդ տեսակետը, որևիցե դժգույն ապագա չի սպասվում Հայաստանի Հանրապետության որևիցե քաղաքի, գյուղի, ոչ մի դժգույն ապագա չկա, մասնավորապես, ձեր կողմից անհանգստացած, էսպես ասած, հարցադրման կոնկրետ բնակավայրի մասով` Իջևանի մասով։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Արեգնազ Մանուկյան. համեցեք։

 Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Նախորդ հարց ու պատասխանի ժամանակ ես բարձրացրել էի պետպատվերով բուժօգնության հետ կապված խնդիրները, նշելով, որ պետբյուջեից չֆինանսավորվելու պատճառով մարդկանց տուն են ուղարկում։ Պետք է արձանագրեմ, որ իմ բարձրացրած հարցից հետո Կառավարությունը որոշել է լրացուցիչ միջոցներ հատկացնել և ապահովել պետպատվերով բուժումները։

Հիմա մեկ այլ խնդրի մասին եմ խոսելու և հուսով եմ, որ ողջամտությունը կհաղթի և առաջարկս կընդունվի։ Հոկտեմբերի 1-ից ուժի մեջ է մտել կորոնավարակային համաճարակի դեմ պայքարի նոր քաղաքականությունը, որի համաձայն` աշխատանքի ներկայանալիս կամ պետք է պատվաստված լինել, կամ 2 շաբաթը մեկ թեստ հանձնել։ Պատվաստումն այս պահին գիտականորեն հաստատված ամենաարդյունավետ միջոցն է համարվում աշխարհում, և ես դրա դեմ բան չունեմ, բայց եթե աշխարհի փորձն ենք կիրառում, ուրեմն, պետք է ամբողջությամբ այն կիրառենք։ Պատվաստման նպատակը մարդու մոտ հակամարմիններ ձևավորելն է, բայց եթե մարդը հակամարմիններ ունի, ինչո՞ւ պետք է պատվաստվի, ինչո՞ւ պետք է նա թեստ հանձնի, արդյո՞ք հնարավոր չէ վերանայել Կառավարության մոտեցումը, ըստ որի, եթե մարդը հիվանդանալուց և առողջանալուց հետո բնական ճանապարհով հակամարմիններ է ստացել, և կա դա հավաստող փաստաթուղթ, ապա նա որոշ ժամանակով ազատվի պատվաստվելու և թեստ հանձնելու պարտավորությունից։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը: Համեցեք։

 Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Պատասխանը շատ պարզ է, քանի որ այս պահին չկա փաստարկված գիտական ապացուցում ունեցող բազա, որը մեզ համար կնշի, թե հակամարմիններ ունենալու սանդղակով որ չափից վերև, ներքև ենք մենք պաշտպանված, և թեստավորման արդյունքները մեզ կբավարարեն, որ այ էս սահմանից հակամարմիններ ունենալու պարագայում մենք պաշտպանված ենք կրկնավարակներից, գուցե նաև, երբ ժամանակի ընթացքում կունենանք հետազոտությունների ավելի լուրջ բազա, կարողանանք տարբերակումներ մտցնել։ Բայց մենք առաջնորդվում ենք գիտական մոտեցումներով, և այս պահին էլ առողջապահական համաշխարհային կազմակերպության կողմից տրված ուղեցույցի համաձայն՝ հիվանդանալու-առողջանալու պարագան որևէ ձևով չի խոչընդոտում պատվաստմանը, այլ, հակառակը, այն ցուցված է, որովհետև պատվաստումները մեզ պաշտպանում են նաև կրկնավարակից և պատվաստումները շատ ավելի լայն իմունիտետային շերտ են ապահովում մեզ համար։

Իհարկե, մենք քննարկում ենք, տեսեք, էսպիսի իրավիճակ ունենք, որ պիտի հանգամանքները համադրելու արդյունքում բոլոր հասկանանք, թե հիվանդանալուց հետո կարճ ընթացքում ՊՇՌ թեստավորման դրական արդյունքներն ինչքան ժամանակ են պահպանվում։ Մենք ունենք որոշ, շատ փոքրաթիվ քանակով դեպքեր, երբ մարդու լավանալուց 20 օր, 30 օր, 1 ամիս հետո դեռ ՊՇՌ թեստի պատասխանը դրական է լինում։ Եվ այս հանգամանքը հաշվի առնելով, մեր մասնագիտական խումբը ներկայումս նախարարի հրամանի որոշակի փոփոխությունների և համալրումների աշխատանք է իրականացնում, և երբ վերջնական եզրակացությունը վաղը կունենանք, ըստ այդմ՝ արդեն կդիտարկենք, թե ինչ ժամանակից հետո, հիվանդանալուց-լավանալուց հետո ինչ ժամանակի ընթացքում կպարտադրենք ՊՇՌ թեստավորման պատասխան կամ պատվաստման հավաստագիրը ներկայացնել։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

 Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Դուք ինքներդ եք հայտարարել, որ պատվաստումը չի ապահովում վարակելուց և վարակվելուց, բայց դա ձեզ չի խանգարում, որ որոշում կայացնեք, որ պատվաստումը, այսպես ասած, պետք է լինի պարտադիր, փակուղային։

Իսկ թեստերի մասով կարող եմ ասել, որ եթե պետությունը պարտադրում է անել այն, ուրեմն, պետք է ֆինանսավորի և ֆինանսական բեռն իր վրա վերցնի։ Բացի այդ, Կառավարությունը պետք է գներին հետևի, քանզի հարցեր են առաջանում, որ եթե որոշ տեղերում կոլեկտիվով թեստ հանձնելու դեպքում 7 հազար դրամով են դա առաջարկում անել, ապա ինչու թեստի գինը 15 հազար դրամ է եղել 2 տարի շարունակ, թեստ անելը, փաստորեն, գերեկամտաբեր բիզնես է դարձել Կառավարության անգործության կամ համաձայնության պայմաններում։

Ինչ մնում է պատվաստմանը, նաև ասեմ, որ այստեղ այլ խնդիրներ էլ կան, տարբեր երկրներ տարբեր պատվաստանյութեր են ընդունում, մեզանում ընտրության լայն հնարավորություն չկա, մասնավորապես` Pfizer և Moderna տեսակի պատվաստանյութեր չկան, բայց կան մարդիկ, որոնք ուզում են դրանք ստանալ, որպեսզի կարողանան մեկնել իրենց նախընտրած երկիրը։ Այս ուղղությամբ Կառավարությունն ի՞նչ է նախաձեռնում։

 Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Տեսեք, ճիշտ հակառակը, Հայաստանում պատվաստանյութերի բավական լայն տեսականի կա, և 2 օր առաջ էլ մեզ մոտ հիմա արդեն ունենք Moderna ընկերության պատվաստանյութը։ Հաջորդիվ կհամալրենք նաև այլ պատվաստանյութերով, բայց պիտի նորից կրկնեմ` պատվաստանյութը դեղամիջոց է, անհրաժեշտություն է, և Հայաստանում առկա բոլոր պատվաստանյութերը բավարարում են որակի արդյունավետության չափանիշներին։ Եվ, եթե անգամ մենք ունենայինք մեկ տիպի պատվաստանյութ, մեր առջև դրված խնդիրը պետք է լուծված համարեինք։ Էստեղ հարցը նրանում է, որ պետք է պատվաստումների ցուցանիշը բարելավել, ոչ թե պատվաստանյութերի տեսականին լայնացնել։

Վերադառնամ էն հարցին, որ ես պնդում եմ, որ պատվաստանյութերը հարյուր տոկոսով չեն պաշտպանում, դա ես չեմ պնդում, դա ապացուցված է կլինիկական փորձարկումների արդյունքում։ Պատվաստանյութերն ամենաարդյունավետ կանխարգելիչ միջոցն են, բայց չկա որևէ միջոց, դեղամիջոց, դեղ, որը կարող է հարյուր տոկոսով որևէ բան երաշխավորել։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արթուր Խաչատրյան։

 Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ադրբեջանի հետ Հայաստանի Հանրապետության սահմանների ճշգրտման խնդիրն այսօր Հայաստանի քաղաքական օրակարգի առաջնային հարցն է։ Հայաստանն ազդակներ է ուղարկում, որ պատրաստ է Ադրբեջանի հետ սահմանագծման ու սահմանազատմանը, որպես սահմանների որոշման բազիս նշվում են նախկին Սովետական սահմանները։

Նախորդ քառօրյայում ես մեջբերեցի Ադրբեջանի անկախության մասին սահմանադրական ակտի կետերը, որոնց համաձայն՝ Ադրբեջանն ինքը չի ճանաչում նախկին սովետական սահմանները։ Կառավարությունը խոստացավ այդ հարցն ուսումնասիրել։ Այժմ ինձ հետաքրքրում է Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության դիրքորոշումը։

Նախորդ քառօրյայի ժամանակ Կառավարության ղեկավարը նշեց, որ Հայաստանի Հանրապետությունը ստեղծվել է Սովետական Հայաստանի հիմքի վրա, նու, բառացի չեմ հիշում, բայց իմաստը դա էր։ Սակայն Կառավարությունը չի նշում, թե որ թվականների սահմաններով ենք առաջնորդվելու։ Մինչդեռ սովետական նախկին հանրապետությունների միջև սահմանները 70 տարիների ընթացքում միշտ փոփոխվել են։ Օրինակ` Ալ լճերն Ադրբեջանին են հանձնվել 1920-ական թվականների կեսերին։ Հիշեցնեմ, որ «Հայաստանի անկախության հռչակման մասին» ՀՀ Գերագույն խորհրդի 1991 թվականի սեպտեմբերի 23-ի որոշումը հղում է կատարում «Հայաստանի անկախության մասին» 1920 թվականի օգոստոսի 23-ի հռչակագրին։ Հռչակագիրն իր հերթին հիմնվում է, շեշտում եմ` հիմնվում է 1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ի «Հայկական ԽՍՀ-ի և Լեռնային Ղարաբաղի վերամիավորման մասին» հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի և Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհրդի համատեղ որոշման վրա։ Այսինքն՝ Սովետական Հայաստանը, որի հիմքի վրա ստեղծվել է Հայաստանի Հանրապետությունը, ներառում էր ԼՂԻՄ հինգ շրջանները և Շահումյանի շրջանը։

Հիմա՝ հարցս. եթե Հայաստանի Հանրապետության Կառավարությունն առաջնորդվում կամ առաջնորդվել է Սովետական սահմաններով, արդյո՞ք սահմանազատման և սահմանագծման գործընթացի շրջանակներում պահանջել է կամ պահանջելու է Ադրբեջանից իր զորքերը դուրս հանել Լեռնային Ղարաբաղից` ԼՂԻՄ-ից և Շահումյանի շրջանից, որոնք 1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ից Հայաստանի մաս են կազմում։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը։

 Մ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Բարև ձեզ, հարգելի պատգամավորներ։ Պրն Խաչատրյան, շնորհակալություն հարցի համար։ Ես ասեմ, որ նման գործընթացներում՝ թե՛ նախապատրաստական փուլում, թե՛ հետագայում իրականացման փուլում, նախ և առաջ՝ կարևոր են ոչ թե քարտեզները, այլ այն իրավական ակտերը, որոնք վավեր են, իրավազոր են և որոնց հիման վրա կառուցվել են կամ կազմվել են կամ քարտեզագրվել են քարտեզները, որոնց, իհարկե, իրենց հերթին պետք է հետազոտվեն։ Այդ իմաստով՝ ձեր հարցի պատասխանը կտամ հետևյալ կերպ. ամբողջական և համապարփակ իրավական հիմքերի և հենքերի հետազոտությունից հետո նոր պարզ կդառնա, թե սխեմատիկ իմաստով որ քարտեզը հիմք կհանդիսանա գործընթացներ կազմակերպելու և սկսելու համար։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

 Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Համաձայն եմ, իհարկե, որ պետք է բոլոր իրավական հիմքերն ուսումնասիրել և նոր զորքերը դուրս բերել նոյեմբերի 9-ին ձևավորված շփման գծից։

Իսկ ձեր հարցի առաջին մասին ի պատասխան՝ հիշեցնեմ, որ 1990 թվականի մայիսի 20-ին ընտրություններին մասնակցել է Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի ժողովուրդը Շուշիի շրջանից, որն այդ ժամանակ ադրբեջանական վերահսկողության տակ էր և Շահումյանի շրջանի ժողովուրդը։ Դրանից բացի, չեն չեղարկվել ո՛չ 1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ի որոշումը, ո՛չ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության մասին» հռչակագիրը, ո՛չ էլ 1991 թվականի սեպտեմբերի 23-ի որոշումը, ուստի, դրանք ուժի մեջ գտնվող և գործող իրավական ակտեր են։ Շնորհակալություն։

 Մ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շատ լավ, պրն Խաչատրյան, առավել ևս, ես նորից եմ ասում` հնարավոր չէ սելեկտիվ վերաբերվել գործող և իրավազոր ակտերին, իհարկե, դրանք պետք է վերլուծվեն ամբողջության մեջ և բոլորն էլ էդ պրոցեսում կիրառելի են։ Այլ հարց է, թե իրավական ակտերի կոնֆլիկտն ինչ տեսք կունենա։ Իհարկե, մաքսիմալ պետք է հետազոտվեն և բացահայտվեն այն ակտերը, որոնք երկկողմ համաձայնեցված են եղել, որոնց հիման վրա քարտեզագրում է իրականացվել։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մարիա Կարապետյան. համեցեք։

 Մ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, հարգելի փոխխոսնակ։ Հարցս ուղղում եմ արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանին: Հարգարժան նախարար, կխնդրեի, որպեսզի Ազգային ժողովին և հանրությանը ներկայացնեք Իրանի Իսլամական Հանրապետություն կատարած ձեր այցի մանրամասները: Ի՞նչ արդյունքներ կան և ինչպես ակնկալենք, որ կզարգանա հայ-իրանական համագործակցությունը՝ այդ այցի և դրա արդյունքների վրա հենվելով։ Շնորհակալ եմ։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարգարժան տիկին Կարապետյան, ուրախ եմ ձեզ կրկին տեսնել Ազգային ժողովի դահլիճում։ Ուրախությամբ ուզում եմ փաստել, որ Իրանի Իսլամական Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Հոսսեյն Ամիր Աբդոլլահիանի հետ լավ գործընկերային, ջերմ բարեկամական հարաբերություններ են ձևավորվել իմ պաշտոնավարման, այս պաշտոնում իմ նշանակման գրեթե առաջին իսկ օրվանից։ Գիտեք, որ իրանցի իմ գործընկերը ևս հարաբերականորեն վերջերս է նշանակվել այդ պաշտոնում։ Այս 1-1,5 ամսվա ընթացքում մենք ունեցել ենք մեկ հեռախոսազրույց, հանդիպել ենք Տաջիկստանում, մասնակցել ենք վարչապետ Փաշինյանի և նախագահ Ռայիսիի հանդիպմանը, այնուհետև հանդիպում ենք ունեցել նաև Նյու Յորքում` գլխավոր ասամբլեայի շրջանակներում և ապա նաև, արդեն գիտեք, տեղյակ եք, Թեհրանում։ Ի դեպ, համապատասխանաբար բաց է նաև իմ հրավերը պրն Աբդոլլահիանին` այցելել Երևան։ Այս այցը, իհարկե, շատ լավ առիթ էր՝ քննարկելու մեր երկկողմ հարաբերություններում առկա բոլոր հարցերը, իսկ և մեր երկկողմ օրակարգը, իսկապես, շատ հարուստ է, կան իրականացվող, իրականացված, նաև առայժմ ընթացքի մեջ գտնվող կամ գուցե նաև կիսատ ծրագրեր։ Եվ, ահա, մենք հնարավորություն ենք ունեցել՝ կոնկրետ խոսակցություն ծավալելու այդ ծրագրերի շարունակության ուղղությամբ, նորերը սկսելու, կարող եմ թվարկել, դա և՛ նոր բարձրավոլտի կառուցման ծրագիրն է, և՛ գազի և էլեկտրաէներգիայի փոխանակման մեր ծրագրի ժամկետի ընդլայնման վերաբերյալ պայմանագրի կնքումն է, և՛ Մեղրու ՀԷԿ-ի վերաբերյալ բանակցությունն է, բազմաթիվ այլ` տրանսպորտային ուղիների հետ կապված լուրջ ծրագրեր ենք քննարկել, նաև այդ թվում` իրանական ընկերությունների ներգրավմամբ ուղիների, ենթակառուցվածքների զարգացման … Բազմաթիվ, իսկապես բազմաթիվ։

Բայց ուզում եմ նաև ասել, որ ինչպես ակնհայտորեն կարող եք հասկանալ, այս այցը և մեր խոսակցությունը վերաբերել է ոչ միայն երկկողմ հարաբերություններին, այլև տարածաշրջանային նշանակություն է ունեցել և շատ կոնկրետ համատեքստ։ Եվ, ահա, այս առումով՝ ես ողջունել եմ և այս առիթն ուզում եմ օգտագործել՝ կրկին ողջունելու Իրանի Իսլամական Հանրապետության դիրքորոշումը մեր սահմանների անձեռնմխելիության վերաբերյալ և, ընդհանրապես, էն բոլոր դրական ազդակները, որ մենք ստանում ենք այս առնչությամբ։ Անշուշտ, գուցե կհասցնեմ թվարկել էլի մեկ-երկու բան, անշուշտ, խոսել ենք, այսպես կոչված, Զանգեզուրի միջանցքի վերաբերյալ։ Այսինքն՝ ըստ էության, այդ խոսակցության բացակայության վերաբերյալ փաստել ենք, որ չկա այդպիսի թեմա և չի կարող լինել այդպիսի թեմա, մի շարք այլ հարցեր, հուսամ՝ արձագանքի ընթացքում կլրացնեմ։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

 Մ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն նախարար, կարծում եմ՝ բոլորս, անձամբ ես ուրախ եմ ձեզ տեսնել Ազգային ժողովում ձեր նոր դերակատարման մեջ, ձեզ հաջողություն եմ մաղթում այդ կապակցությամբ։ Շնորհակալություն արդեն ներկայացված տեղեկության համար, եթե կարող եք, մի փոքր ևս մանրամասնել, թե տարածաշրջանին վերաբերող հարցերի շուրջ ինչ քննարկումներ են եղել, շնորհակալ կլինեի։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ակնհայտ է, որ Իրանը լուրջ տարածաշրջանային, ռեգիոնալ, չեմ վարանի ասել նաև` գլոբալ դերակատարում ունի և, ըստ էության, տարածաշրջանային ենթակառուցվածքների բացման վերաբերյալ քննարկումները, որ այժմ կան, ավելի լայն, ավելի մեծ տարածաշրջանի հնարավոր նոր տարանցիկ, միջանցիկ ուղիների քննարկումը։ Գիտեք, որ քննարկում ենք նաև Պարսից ծոց-Սև ծով միջանցքի վերաբերյալ թեման, և էստեղ նաև մեծ հետաքրքրություն ունի նաև Հնդկաստանի, ի դեպ, էլի առաջ անցնելով՝ ասեմ, որ օրեր անց մենք այստեղ կհյուրընկալենք Հնդկաստանի արտաքին գործերի նախարարին, առավել մեծ տարածաշրջանային տնտեսական, և ոչ միայն, թեմաների համատեքստ կա։

Եվ էստեղ մեր և Իրանի պատկերացումները մեծապես համընկնում են, և մենք կրկին ողջունում ենք Իրանի ներգրավվածությունն էս բոլոր հարցերում։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Նազելի Բաղդասարյան. համեցեք։

 Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Իմ հարցը ևս վերաբերում է արտաքին գերատեսչությանը, պրն նախարար, ՄԱԿ-ի գլխավոր վեհաժողովում, Նյու Յորքում ձեր բազմաթիվ հանդիպումների շրջանակներում նաև հանդիպումներ եղան Մինսկի խմբի համանախագահողների հետ և Ադրբեջանի արտգործնախարարի հետ, կարծում եմ՝ անհրաժեշտություն կա՝ մեր հանրությանը կարևոր և հանգամանալից ներկայացնել այդ հանդիպման արդյունքները, որքանով ձևաչափը թույլ կտա։

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կրկին շնորհակալ եմ, տիկին Բաղդասարյան, էլի կարևոր հարց բարձրացնելու համար։ Իսկապես, Նյույորքյան այս այցը և ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի շրջանակում ունեցած քննարկումները, հանդիպումները շատ լավ հնարավորություն էին հայկական կողմի համար` ունենալ բազմաթիվ երկկողմ հանդիպումներ մեր տարածաշրջանով հետաքրքրված տարբեր երկրների ներկայացուցիչների հետ և նրանց մանրամասն ներկայացնել տարածաշրջանում տիրող իրավիճակի բոլոր նրբերանգները, խոսել նաև առաջնային, առաջին հերթին՝ հումանիտար հարցերից` Ադրբեջանի ագրեսիայից հետո մնացած և դեռևս լուծում չստացած։

Մոտավորապես էսպիսին էր նաև ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների, նաև Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարի հետ մեր հանդիպումը։ Էստեղ պիտի ասեմ, որ, իհարկե, այս ձևաչափով քննարկումների, բանակցային գործընթացի վերսկսումը միանշանակ ողջունելի է, միանշանակ բխում է Հայաստանի Հանրապետության և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության շահերից, և մեկ անգամ ևս փաստում ենք, որ խնդիրն իրականում լուծված չէ։ Գիտեք, որ Ադրբեջանից սիրում են ասել, որ խնդիրն այլևս գոյություն չունի։ Կարծում եմ՝ նաև սա մի վկայություն է, գուցե մի քիչ վերամբարձ հնչի, բայց աշխարհի կողմից, միջազգային հանրության կողմից ևս մի հավաստիացում է այն մասին, որ խնդիրը գոյություն ունի և խնդիրը լուծում պահանջում է, և այդ խնդրի լուծման փնտրտուքը պիտի տեղի ունենա ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության ֆորմատով` միջազգային ճանաչում ստացած այս խնդրի կապակցությամբ միակ լիազոր, միակ մանդատ ունեցող ֆորմատով։ Ընդ որում` կրկին էստեղ էական է «մանդատ» բառը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության ներքո, դա ենթադրում է նաև ինչ-որ փուլում ամենաէական հարցերի քննարկում։

Կարող եմ ասել, որ դրական եմ համարում այն, որ ըմբռնում կար, որ ելնելով լարվածությունից, ելնելով բազմաթիվ չլուծված և օրեցօր ծագող կամ լուծում ստացող զանազան հարցերի առկայությունից, պայմանավորվածություն ենք ձեռք բերել՝ նորից հանդիպել և առաջնային քննարկման դարձնել հումանիտար հարցերը։ Իհարկե, առաջին հերթին խոսքս վերաբերում է Ադրբեջանում ապօրինաբար պահվող հայ ռազմագերիների և քաղաքացիական անձանց խնդրին, հաստատման սպասող՝ մեր կողմից ներկայացված՝ էլի գերիների առկայության հարցին, Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած տարածքներում հայկական մշակութային ժառանգության, հուշարձանների հարցին և բազմաթիվ այլ հարցերի, նաև Լեռնային Ղարաբաղ հումանիտար առաքելությունների, միջազգային կազմակերպությունների հասանելիության հարցին, բազմաթիվ այլ էսպիսի խնդիրների։ Եվ ես կարծում եմ, որ էսպիսի խնդիրների, այս խնդիրների դրական լուծումը նաև ցույց կտա Ադրբեջանի կողմից և, առաջին հերթին` Ադրբեջանի կողմից կառուցողական դիրքորոշման վկայությունը և հնարավոր կդարձնի, կստեղծի էնպիսի մթնոլորտ, որտեղ կարող ենք արդեն ամենակարևոր հարցերը քննարկել ժամանակի ընթացքում։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

 Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Շատ կարևոր է ևս մեկ անգամ արձանագրել, որ Մինսկի խմբի համանախագահների ձևաչափում այս հարցի քննարկումը խիստ կարևոր է մեզ համար և, թերևս, ինչպես դուք նշեցիք, հակամարտության հումանիտար հետևանքների առումով կարևոր է ևս մեկ արձանագրում, որ և՛ խորհրդարանական դիվանագիտության մակարդակում, և՛ արտգործնախարարության մակարդակում նույն հարթության և նույն ըմբռնումների վրա ենք գտնվում։

Հաշվի առնելով ԵԽԽՎ-ի վերջին բանաձևը, կարծում եմ, որ առաջիկայում ավելի բովանդակային քննարկում կկարողանանք ունենալ և շարժվել համընթաց։ Շնորհակալ եմ։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ես էլ եմ շնորհակալ և, քանի որ խոսեցիք էդ մասին, իբրև էս հարցի վերջաբան՝ կառաջարկեի հատուկ ուշադրություն դարձնել համանախագահների տարածած հայտարարության մեջ գտած ձևակերպումներին, ամեն ինչ, թերևս, դրանով ասված է։ Շնորհակալ եմ։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Տիգրան Աբրահամյան. համեցեք։

 Տ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հարցս վերաբերում է Նիկոլ Փաշինյանի՝ Լիտվա կատարած այցին և այնտեղ հայ համայնքի հետ տեղի ունեցած որոշակի հարցադրումներին, հարց ու պատասխանին։ Ուրեմն, ցիտում եմ. «Շուշիի մասին որ այդքան խոսում են, 30 տարվա ընթացքում Շուշիում քանի՞ բնակելի շենք է կառուցվել, ինչո՞ւ ոչ մեկը հարց չի տալիս, թե ինչո՞ւ չի կառուցվել, տրամաբանությունը ո՞րն է եղել, փող չե՞ն ունեցել»։

Հիմա, պատերազմից հետո Շուշի քաղաքում չվնասված որևէ շինություն չի եղել` ո՛չ բնակելի շենքեր, ո՛չ հասարակական նշանակության որևէ այլ շինություններ։ Յուրաքանչյուր մարդ, նաև այս խորհրդարանից, որը գնացել է Շուշի, մուտքի մոտ տեսել են աջ կողմում՝ թանգարաններ, ձախ կողմում` վարչական շենքեր, դիմացը` հյուրանոցներ, դեպի սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց եկեղեցի գնալիս ձախի վրա եղել են տեխնոլոգիական համալսարանը, գյուղատնտեսական համալսարանը, Եզնիկ Մոզյանի անվան արհեստագործական դպրոցը, եթե դեպի Կանաչ Ժամ եկեղեցի գնայիք, այնտեղ բազմաթիվ բազմաբնակարան շենքեր էին, առանձնատներ էին, Կենտրոնական բանկի մասնաճյուղն էր, մանկապարտեզներն էին, մշակույթի պալատն էր, սպայական շենքեր էին և մի շարք այլ հիմնարկներ, տներ, շինություններ և այլն։ Եվ, վերջապես, պաշտոնական տեղեկություններով՝ Շուշի քաղաքում ապրում էր մոտ 4 հազար բնակիչ։

Ուզում էի հարցնել Նիկոլ Փաշինյանին, թե արդյո՞ք պատերազմից հետո նա եղել է Շուշիում և, եթե նա եղել է կամ շրջել է Շուշիում, արդյոք չէ՞ր արձանագրել այդ բոլոր շինությունները, որոնց մի մասը ես նկարագրեցի իմ հարցադրման ժամանակ։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար։ Դուք ճիշտ մեջբերում արեցիք, ես խոսում էի բնակելի տների մասին, և, ընդհանրապես, այս ամբիոնից ես խոսել եմ նաև այն տարածքների մասին, որոնց վերաբերյալ այս դահլիճում, այդ թվում` ձեր խմբակցությունը բարձրաձայնել է հարցեր, էն, ինչ որ տեսնելու էր, ես տեսել եմ, բնականաբար, և այն, ինչ որ ասել եմ, բնականաբար, այդ ամենը որևէ կասկածի տակ դրվել չի կարող։

Եվ էստեղ, քանի որ էսօր հարց հնչեց Իջևանի մասին, կարող եմ ասել, որ, օրինակ` էսօր Իջևանում կառուցվում են և ասֆալտապատվում են ճանապարհներ, որոնք 45-50 տարի ո՛չ ասֆալտապատվել են, ո՛չ էլ, ընդհանրապես, որևէ տիպի նորոգման են տրվել։ Իջևան քաղաքում անկախությունից ի վեր, առաջին անգամ առաջնային բնակարանային ֆոնդ է ձևավորվել, որը հիմա վաճառվում է Իջևան քաղաքում։

Ինչ վերաբերում է Լիտվայում իմ արած հայտարարություններին, իմ այդ հայտարարությունները հրապարակվել են, և ավելացնելու որևէ նոր բան չունեմ։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Կարող եմ ձեր ասածին ավելացնել նաև մյուս տարածքների վերաբերյալ իմ հայտարարությունները, որոնք նախկինում այս դահլիճում արել եմ, նոր բան չկա ասելու։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

 Տ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Գիտեք, ես, անկեղծ ասած, չհասկացա, եթե դուք շրջել եք և տեսել եք իմ նկարագրածների մի մասը գոնե, այս տեսանկյունից շատ տարօրինակ է ստացվում ձեր հարց ու պատասխանը Լիտվայում, որովհետև դուք Լիտվայում ներկայացնում էիք իրավիճակն այլ կերպ, որ Շուշիում ոչ մի ներդրում արված չի եղել, բնակելի շենքեր չի եղել, այսինքն` ի սկզբանե դա նախապատրաստված է եղել հանձնման համար։ Բայց իրականում դուք այս դահլիճում ուղղակի կամ անուղղակի ձևով հնչեցնում եք, որ իրավիճակը մոտավորապես այնպիսին էր, ինչպես ես էի ներկայացնում։ Եվ եթե այս իրավիճակին գումարում ենք ձեր նախկին հայտարարությունները՝ Շուշիի հետ կապված` դժգույն քաղաք կամ մեկ այլ ձևակերպմամբ, որը հիմա էս պահին ինձ համար տհաճ է արտահայտել, ապա ձեր հնչեցրած հայտարարություններն ամենատարբեր կոնտեքստերում որևէ ձևով ո՛չ հասկանալի են, ո՛չ էլ ընկալելի։ Շնորհակալություն։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Պրն Աբրահամյան, ես խոսել եմ բնակելի շենքեր կառուցելու մասին և շարունակում եմ նույն հայտարարությունն անել, ի՞նչ կա ոչ հասկանալի, ես խոսում եմ բնակելի շենքերի կառուցման մասին։

Հիմա դուք նշում եք ցանկեր, էդ ցանկը, ճիշտն ասած, կարելի է տարբեր տեմպերով կարդալ, բայց եթե էդ ցանկը դնենք, ձեր ասած էդ ցանկը կարող է մի էջի վրա չտեղավորվել։ Եվ ի՞նչ ծավալ է դա, հարց եք բարձրացնում` իսկ ի՞նչ ծավալի ներդրումներ են արվել։ Լավ, եկեք հաշվենք, թե ինչ ծավալի ներդրումներ են արվել, եթե ուզում եք, որ հարցն էդպես գնա, թե ինչ ծավալի ներդրումներ են արվել Շուշիում և ինչ ծավալի ներդրումներ են արվել Բադեն-Բադենում, հլը տեսնենք՝ էդ ներդրումներն իրար հետ, ընդհանրապես, համեմատության որևէ եզր ունե՞ն։ Այսինքն՝ ի՞նչ եք հետապնդում էդ հարցերով, այսինքն՝ ձեզ թվում է, թե մենակ դո՞ւք եք եղել Շուշիում և մենակ ե՞ս եմ եղել Շուշիում, էլ մարդիկ չեն եղե՞լ, էն մյուս տարածքներում մարդիկ չե՞ն եղել, չե՞ն տեսել՝ ինչ իրավիճակ է էնտեղ տիրում, ինչ վիճակ է։ Այսինքն՝ էն, ինչ որ… Ես էնպիսի տպավորություն ունեմ, որ զուգահեռ իրականությունների մեջ ենք ապրում։

Այո, էն, ինչ հայտարարել եմ, ճիշտ եմ հայտարարել և, իմիջիայլոց, առաջին հայտարարությունը չէ, դրա մասին ես Արագածոտնի մարզի Կարբի գյուղում էլ եմ հայտարարել, Արմավիրի մարզում էլ եմ հայտարարել, Տավուշի մարզում էլ եմ հայտարարել։ Եվ հայտարարում եմ, որ Կիրանց գյուղում, մասնավորապես, զրոյից կառուցվում է նոր դպրոց, անկախությունից ի վեր էնտեղ չի կառուցվել ոչ մի դպրոց։ Շնորհակալ եմ։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Թադևոս Ավետիսյան։

 Թ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Հարցս վերաբերում է աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարին։ Հիմա՝ արձանագրումները. գնաճի այս մտահոգիչ բարձր տեմպի ֆոնին, ըստ էության, սոցիալական նշանակության վճարների չափերը չեն ավելանում։ Մասնավորապես, այս տարվա հունվար-սեպտեմբերին նախորդ տարվա համեմատ առաջանցիկ աճում են հատկապես սննդամթերքի և առաջին անհրաժեշտության ապրանքների գները, բայց նվազագույն աշխատավարձը նույնն է, հանրային ծառայության բազային աշխատավարձը նույնն է, չի փոխվել, չի բարձրացել, անապահովության նպաստների չափերը չեն փոխվել, կենսաթոշակների և մյուս նպաստների չափերը չեն փոխվել։

Հիմա, հարցս հետևյալն է. արդյո՞ք սա մտահոգում է աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությանը, ունե՞ն վերլուծություններ, գնահատումներ, թե ինչ չափով է սա աղքատություն ծնող հետևանքներ ունենալու։

Նաև երկրորդ հարցը. մենք արդեն ունենք 2022 թվականի պետական բյուջեի նախագիծը, էստեղ մեր գնահատմամբ՝ մեղմ ասած, ոչ համարժեք են հաշվի առնված առնվազն 2020 թվականից սկսված գնաճի այս բարձր տեմպերը կամ, որ նույնն է, այսինքն` էն վճարները, օրինակ` անապահովության նպաստների կամ կենսաթոշակների չափերի բարձրացումը որոշ խմբերի համար բացարձակ անհամարժեք է էն գնաճին, առնվազն, որին ականատես ենք լինում։ Եվ ցավալիորեն պիտի արձանագրենք, որ գնաճն ունի առաջանցիկ աճի միտում, այսինքն` այս տարվա ամեն հաջորդ ամիս նախորդ տարվա համեմատ` փաստացի մենք ունենում ենք գների ավելացում, և դա, օրինակ` երևաց նաև սեպտեմբեր ամսին, երբ արդեն սպառողական գների ինդեքսը հասավ 6,7%-ի` նախորդ ամսվա 6,4-ի փոխարեն, իսկ սննդամթերքի գները՝ այս տարվա սեպտեմբերը՝ նախորդ սեպտեմբերի համեմատ` 15,4%, էլ չասեմ, որ առաջին անհրաժեշտության ապրանքներ կան` 30%-ով, 40%-ով, 50%-ով, 60%-ով են թանկացել։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Նարեկ Մկրտչյանը։

 Ն.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Պրն Ավետիսյան, շնորհակալություն հարցի համար։ Կարծում եմ, ձեր հարցն ունի երկու հասցեատեր` նաև էկոնոմիկայի նախարարությունը, բացի աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը, հետևաբար` էս հարցը կարելի է բաժանել երկու մասի։

Ինչ վերաբերում է ձեր նշած տարբեր կենսաթոշակների, նպաստների բարձրացմանը, նախ՝ նշեմ, որ արդեն ոչ միայն 2022 թվականի բյուջեում, այլ նաև Կառավարության ծրագիրը հաստատելիս, Կառավարության ծրագրում հստակ նշված է, սկսած նվազագույն կենսաթոշակի բարձրացման մեր տեսլականից, որ ունենք, կենսաթոշակների բարձրացման տեսլականից և կարող եք վստահ լինել, որ դա ոչ թե 2022-23 թվականի, այլ մեր Կառավարության 5 տարվա ծրագիրն է, և մինչև 2026 թվականը դրված այդ թիրախներին մենք հասնելու ենք։

Միևնույն ժամանակ ցանկանում եմ օգտվել այս առիթից և մի քանի տվյալ ներկայացնել, թե 2022 թվականի արդեն նախատեսված բյուջեով, արդեն հայտարարել ենք դրա մասին, ինչ փոփոխություններ են նախատեսվում։ 2022 թվականից նախատեսվող փոփոխություններից են. հունվարի 1-ից բարձրացնելու ենք նվազագույն կենսաթոշակի չափը` 26 հազար 500 դրամից դառնալու է 28 հազար 600 դրամ։ Նաև ասեմ, որ շոշափելի բարձրացումը տեղի է ունեցել 2018 թվականից հետո, էդ մասին դուք գիտեք, երբ 18 հազար դրամից բարձրացավ։ Նաև մենք բարձրացնելու ենք պարտադիր ժամկետային զինվորական ծառայության շարքային կազմի զինծառայողների հաշմանդամության զինվորական կենսաթոշակի չափերն առաջին, երկրորդ և երրորդ խմբերին համապատասխանաբար` 40 հազարի փոխարեն առաջին խմբին՝ 43 հազար, երկրորդ խմբին` 30-ի փոխարեն 33, 27-ի փոխարեն 30 հազար և այսպես շարունակ։

Նաև հաշմանդամություն ունեցող շուրջ 8 հազար 500 երեխայի համար հաշմանդամության նպաստի չափը մենք պետք է բարձրացնենք, որը 26 հազար 500-ից դարձնելու ենք 37 հազար 500 դրամ և էսպես մի շարք այլ բարձրացումներ կամ, որ արդեն իսկ 2022 թվականի բյուջեում դրված է և դա հասանելի է։ Իսկ, բնականաբար, նաև պետք է հաշվի առնենք էն հանգամանքը, որ մենք 2020 և 2021 թվականներին ունեցել ենք բավականին բարդ իրավիճակ, որը նաև իր ազդեցությունը պետք է թողներ տնտեսության վրա, և հետևաբար` մեր քաղաքականությունները մշակելիս և արդյունքները գնահատելիս պետք է նաև հաշվի առնենք այդ հանգամանքները։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

 Թ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Տեսեք, էս բարձրացումների մասին ես էլ ասացի, որ նախատեսվում է, բայց խնդիրը հետևյալն է. նախ՝ նաև Կառավարության ծրագրում գրված է, որ նպաստների, թոշակների չափերը, առնվազն, պիտի գնաճից ավելի բարձրանան:

Ես ասում եմ՝ էդպես չէ և, որովհետև էդ 7-8% աճերը, որ դուք նշեցիք, էն էլ՝ մի մասի համար, բավարար չեն, որպեսզի գնաճի էսպես հետևանքների, իրական եկամուտների նվազման հետևանքները ծածկվեն: Այլ կերպ ասած, աղքատները, ծայրահեղ աղքատներն իրենց իրական եկամուտները կորցնելու հաշվին ավելի վատ են ապրելու հաջորդ տարի, քան էս տարի` ըստ ձեր բերած պետական բյուջեի նախագծից բխող: Եվ դուք չխոսեցիք, չասացիք, օրինակ` նվազագույն աշխատավարձ, բազային աշխատավարձ, դրանց աճ չկա, այսինքն` դրանց աճ չկա նաև մյուս տարվա համար: Եվ, իրապես, աշխատող աղքատները, որոնք 25% են մոտավորապես աշխատողների մեջ, նրանց թիվն ավելի շատանալու է, տեսակարար կշիռը մեծանալու է, որովհետև սննդամթերքի գները, առաջին անհրաժեշտության ապրանքների գներն անհամեմատ բարձր տեմպով աճում են, շարունակում են աճել, սա է խնդիրը։ Եվ էստեղ. օրինակ` ի՞նչ անելիք կա և ինչ հիմքով է, որ նվազագույն աշխատավարձը չի նախատեսվում բարձրացնել, և, օրինակ՝ ասենք` բազային աշխատավարձը, որը հանրային ծառայողների վարձատրությանն է վերաբերվում, չի նախատեսվում բարձրացնել:

 Ռ.ՌՈԻԲԻՆՅԱՆ

-Պրն Ավետիսյան, ավարտեք:

 Ն.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Պրն Ավետիսյան, շնորհակալություն: Ես արդեն նշեցի, որ Կառավարության ծրագրում, մեր 5-ամյա ծրագրում նախատեսված է էդ ամեն ինչը բարձրացնել, նաև նվազագույն աշխատավարձը, և հնարավորության դեպքում մենք բարձրացնելու ենք նաև այլ նպաստներ և բազային աշխատավարձը: Մենք ծայրահեղ աղքատությունը հաղթահարելու նպատակով պետք է աստիճանաբար բարձրացնենք բոլոր նպաստները և կենսաթոշակների չափերը և դրանք համալիր գործողությունների արդյունք պետք է լինեն:

Եվ էս նպատակով ի՞նչ աշխատանքներ ենք մենք իրականացնում. նախատեսում ենք բարեփոխել նաև անապահովության գնահատման համակարգը, արդեն իսկ կա հանձնաժողով, և՛ «Սոցիալական աջակցության մասին» օրենքում, և՛ հարակից օրենքներում որոշակի փոփոխություններ են նախատեսվում, բայց մենք պետք է զբաղվածության ծրագրերի, սոցիալական աջակցության ծրագրերի ինտեգրմամբ փորձենք հասնել այդ թիրախներին:

 Ռ.ՌՈԻԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Կնյազ Հասանով. համեցեք: Միացրեք պրն Հասանովին:

Կ.ՀԱՍԱՆՈՎ

-Հարգելի Կառավարություն, խոսքս ուղղում եմ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությանը: Ինձ են դիմել Արագածոտնի մարզի Ալագյազ համայնքի Միրաք և Միջնատուն գյուղերի բնակիչներ և 100-ից ավելի ազգային փոքրամասնության ներկայացուցիչներ իրենց գյուղերի ճանապարհների անմխիթար վիճակի մասին: Այս 2 գյուղերի ճանապարհները միասին կազմում են 5 կմ, և 30 տարի և ավելի, դեռևս խորհրդային տարիներից ի վեր չեն վերանորոգվել և գտնվում են խիստ անանցանելի վիճակում և ունեն հիմնանորոգման խիստ անհրաժեշտություն: Խնդրում եմ ուսումնասիրել և հնարավորության դեպքում ներառել այս տարվա կամ եկող տարվա վերանորոգման ծրագրերի մեջ:

 Ռ.ՌՈԻԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Գնել Սանոսյանը:

Գ.ՍԱՆՈՍՅԱՆ

-Բարև ձեզ: Շնորհակալություն հարցի համար: Մենք խոսել ենք այս մասին, իհարկե, կդիտարկենք, այս տարի, կարծում եմ՝ այլևս հնարավոր չէ: Հիմա, ուղղակի, կարող ենք դիտարկել որոշակի հաշվարկներ, աշխատանքներ անել` հնարավորության դեպքում 2022 թվականի ծրագրերում ընդգրկելու:

Իսկապես, նման խնդիրներ և՛ տվյալ տարածքում, և՛ հանրապետության շատ այլ բնակավայրերում կան: Ինչքան էլ մենք հիմա շատ մեծ ծավալով ճանապարհաշինարարական աշխատանքներ ենք անում, բայց եղած խնդիրները շատ են, և հիմա նաև ունենք, բացի պետական բյուջեի միջոցով իրականացվող ծրագրերը, նաև սուբվենցիոն ծրագրերը: Միայն, օրինակ՝ այս տարի 199 կմ սուբվենցիոն ծրագրերով ասֆալտապատման աշխատանքներ կան, և կհասկանանք, թե ձեր նշած համայնքները որ ծրագրում կարող ենք դիտարկել, ընդգրկել և իրականացնել: Շնորհակալություն:

 Ռ.ՌՈԻԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք:

 Կ.ՀԱՍԱՆՈՎ

-Շնորհակալություն, պրն նախարար: Եթե այս հարցն ունենա իր դրական լուծումը, ուրեմն, և՛ գյուղի բնակիչները, և՛ մենք խորապես շնորհակալություն կհայտնենք այդ մեծահոգության համար:

 Գ.ՍԱՆՈՍՅԱՆ

-Շատ լավ: Մենք էլ մեծ սիրով կփորձենք ամեն ինչ անել, որպեսի հարցը կարգավորենք: Շնորհակալություն:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արմենուհի Կյուրեղյան:

 Ա.ԿՅՈՒՐԵՂՅԱՆ

-Այսօր հոկտեմբերի 6-ն է, և ես իմ հարցն ուզում եմ ուղղել 1 տարի առաջ 44-օրյա պատերազմի ընթացքում գերագույն գլխավոր հրամանատարին: Ուղիղ 1 տարի առաջ դուք` որպես գերագույն գլխավոր հրամանատար, ռուսաստանյան ԷռԲէԿա հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում տեղեկատվություն հայտնեցիք ջաբրայիլյան կամ Լելե Թեփեի գործողության մասին: Մեջբերում. «Եթե հաշվի առնենք այն տեղեկատվությունը, որը ստացվում է այսօր վաղ առավոտից, կարող ենք ասել, որ ղարաբաղցի զորահրամանատարների մտահղացումն իրագործվել է: Նրանք հարավում մարտավարական քայլեր են ձեռնարկել, միջանցք են թողել և այնտեղ ծուղակի մեջ գցել Ադրբեջանի ռազմական կորպուսը: Բառացիորեն այս վայրկյաններին այդ կորպուսը ստանում է ջախջախիչ հարվածներ, և ես կարծում եմ, որ սա կլինի ողջ գործողության առանցքային կետը: Այս պահին իմ տեղեկություններով դրվում է ղարաբաղյան բանակի վերջնական հաղթանակի իրական հիմքը: Ես սա ասում եմ, որովհետև ղարաբաղցի հայ զորահրամանատարները ծրագիր ունեին՝ հետ քաշվել Ջաբրայիլի ուղղությամբ և այնտեղ ներքաշել ադրբեջանական բանակի մեծ ուժեր: Երեկ երեկոյան նրանք այնտեղ են մտել մեծ, շատ մեծ ուժերով և այսօր առավոտից նրանց ջախջախիչ հարված է հասցվում: Գործողությունը չափազանց հաջող է ընթանում». մեջբերման ավարտ: Բայց իրականում այս նույն ռազմական գործողության արդյունքում մենք ունեցանք հարյուրավոր զոհեր, կրեցինք նյութատեխնիկական հսկայական կորուստներ, իսկ ադրբեջանաթուրքական կողմը ստացավ մեծ առավելություն:

Հիմա` հարց, ըստ ձեզ՝ ո՞վ է այս ծանր ողբերգության, ողբերգական ծանր հետևանքներով ռազմական այս գործողության հիմնական պատասխանատուն և մեղավորը: Դուք` որպես գերագույն գլխավոր հրամանատար, ձեզ մեղավոր ճանաչո՞ւմ եք, թե՞ ոչ: Հարցս… Լռեք, ես հարց եմ ուղղում, պատասխանողը դուք չեք: Թե՞ սա էլ «ես մեղավոր չեմ, ինձ սխալ էին զեկուցել» շարքից է, չէ՞ որ դուք էիք այդ ժամանակվա գերագույն գլխավոր հրամանատարը, ամսի 5-ին դուք Արցախում էիք և չէիք կարող տեղեկացված չլինել այս գործողության մանրամասների մասին։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, տիկին Կյուրեղյան, հարցի համար։ Ես չգիտեմ՝ որտեղից ձեզ այդ տեղեկատվությունը, որ ես ասել եմ երբևէ՝ մեղավոր չեմ կամ պատասխանատու չեմ։ Ես այս ամբիոնից տասնյակ անգամ եմ հայտարարել, որ ամեն ինչի մեղավորն էլ, պատասխանատուն էլ ես եմ։ Այսինքն` հարյուր անգամ եմ ասել` և՛ նախընտրական քարոզարշավում, չգիտեմ՝ էլ քանի՞ անգամ պիտի ասեմ։

Ինչ վերաբերվում է ձեր նշած դրվագին, ձեր նշած դրվագի վերաբերյալ տրվել են բազմաթիվ պարզաբանումներ, ես էլ եմ տվել պարզաբանումներ և, եթե պետք է, այսինքն՝ եթե դրա կարիքը զգում եք, նորից կտամ այդ պարզաբանումը. ես եղել եմ Ստեփանակերտում և հրավիրել եմ խորհրդակցություն, լսել եմ մարդկանց կարծիքները, թե ինչ կարող ենք անել իրադրությունը փոխելու վերաբերյալ։ Հնչել են առաջարկներ, այդ առաջարկները հնչելուց հետո ես խնդրել եմ, հանձնարարել եմ, որ զինվորականները գնահատեն առաջարկները և կայացնեն որոշում և անեն ռեկոմենդացիա, թե ինչ է պետք անել։ Զինվորականները քննարկել են, կայացրել են որոշում և ինձ զեկուցել են կայացրած որոշման ընթացքի մասին. էս է կարճ պատմությունը։ Ավելի երկար էդ պատմության մասին, դրա մանրամասների մասին, թե ինչպես է սկսվել էդ: Նախ` էդ Լելե Թեփե անունը, որ անընդհատ տալիս եք, նախ` ես Լելե Թեփե անունը, ընդհանրապես, ոչ մի անգամ չեմ տվել։ Լելե Թեփե օպերացիա` էդպիսի հասկացություն, ընդհանրապես, չի եղել, էդ հետո է մտել պրոպագանդիստական նկատառումով, թե իբր ես ասել եմ` այ, Սերժ Սարգսյանը 2016 թվին Լելե Թեփեն կորցրել է, ինձ համար ունի քաղաքական նշանակություն, գնացեք Լելե Թեփեն վերցրեք, որ քաղաքական էդ հարցը, բանն առաջանա, չգիտեմ, դիվիդենտ, դա կատարյալ անհեթեթություն է, կատարյալ։ Էդպիսի բան չի եղել, էդպիսի խոսակցություն չի եղել և չէր էլ կարող լինել։

Մնացածի մասին հարցազրույցներ են տրվել ժամերով, այսինքն` էսօր դուք էդ հարցը, որ բարձրացնում եք, ես բոլոր մեր էն հայրենակիցներին, ում էս հարցի մնացած բոլոր մանրամասները հետաքրքրում են, կարող են հենց հիմա մտնել ինտերնետ, փնտրել և գտնել, ասում եմ` ժամերով հարցազրույցներ, քննարկումներ են եղել, նույնիսկ, թե ով է փախել, ով է դիտավորյալ, կասկածներ կան, որ տարել, տանկերը հատուկ գցել ակոսի մեջ, որ գործողությունը հնարավոր չլինի շարունակել, էդ ամեն ինչի մասին ասված է։ Եվ ես կարծում եմ, որ ձեր խմբակցությունում էլ կան մարդիկ, որոնք դրա մասին տեղեկություններ ունեն, և էնքան է քննարկվել: Էլի դուք նույն գիծը շարունակում եք, ասենք` նոր թարմությամբ, նոր հայացքով բարձրացնում եք հարցեր, որոնք հարյուր անգամ քննարկվել են։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

 Ա.ԿՅՈՒՐԵՂՅԱՆ

-Պրն Փաշինյան, դուք, ինչպես միշտ, հմտորեն հարցը շրջանցում եք և բերում եք էն համատեքստին, որը ձեզ համար ցանկալի է։ Ես չխնդրեցի բացատրել՝ Լելե Թեփե են ասել, թե ինչ են ասել, ով է ասել, ինչպես։ Դուք ձեզ մեղավոր ճանաչո՞ւմ եք, և դուք հայտարարեցիք, որ այո, մեղավոր ճանաչում եք։

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Լռություն, լռություն։

 Ա.ԿՅՈՒՐԵՂՅԱՆ

-Համբերեք, հա՞։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Լռություն: Դուք էլ եկեք ինձ մի հանդիմանեք: Շարունակեք։

 Ա.ԿՅՈՒՐԵՂՅԱՆ

-Այո, դուք ձեզ մեղավոր ճանաչում եք, այսինքն` նորից ամրապնդեցիք այն կոնտեքստը, որ` ես մեղավոր չեմ, ինձ սխալ են զեկուցել։ Լավ, ձեզ սխալ էին զեկուցել, դուք մեղավոր էիք։ Այդքանից հետո, հոկտեմբերի 7-ին առաջարկված՝ պատերազմը դադարեցնելու առաջարկն ինչո՞ւ հերքվեց, ինչո՞ւ մերժվեց, ո՞վ է պատասխան տալու դրանից հետո եկած զոհերի համար, հազարավոր զոհերի համար և ի՞նչ պատասխան եք տալու այն ծնողներին, որոնց աչքերին նայելով, պիտի ասեք` գիտեք, ես այդ մեծ կամքը չունեցա՝ պատերազմը դադարեցնելու, թեկուզ ինձ դավաճան անվանելու գնով։ Միևնույնն է՝ այսքանից հետո ձեզ և՛ դավաճան են անվանում, և՛ կապիտուլյանտ են անվանում։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Ձեզ ավելի մեծ դավաճան ու կապիտուլյանտ են համարում, եթե դուք տեղյակ չեք, ձեզ տեղեկացնեմ, և ընտրությունների արդյունքները դրա մասին են վկայում, և ձեր՝ դավաճան և կապիտուլյանտ լինելու մասին, կարծում եմ՝ առաջիկայում ավելի մանրամասն քննարկումներ կունենանք։

Ես, այո, ինձ մեղավոր եմ ճանաչում, այդ թվում` բանակը կոռումպացված տարրից չազատելու համար 2018 թվականից հետո, այո, շատ մեղավոր եմ ճանաչում։ Ձեր խմբակցության անդամ կա, որ ամբողջ օրը հոկտեմբերի 7-ի մասին է խոսում անհեթեթ բաներ։ Հոկտեմբերի 7-ի առաջարկն ընդունվել է, պայմանավորվածությունը ձեռք բերվել է, որի արդյունքում Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարը մեկնել է, Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարի հետ, Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարի հետ ստորագրվել է փաստաթուղթ, հրապարակվել է, որը մեր հանրության կողմից լայնորեն ողջունվել է, ընդունվել է, բայց Ադրբեջանը չի կատարել դա։ Այսինքն՝ ես չեմ հասկանում՝ էդ ամեն ինչը դուք, իրո՞ք, չգիտեք, հա՞, իհարկե, էդքան էլ ճիշտ, իմիջիայլոց, կարող եք դուք էլ փռշտալ՝որպես հաստատում։

Այսինքն` դուք էս ամեն ինչից տեղյակ չե՞ք, ձեզ թվում է, թե, ասենք՝ ձեզ համար իրականություն եք ստեղծել, դուք ասացիք՝ Լելե Թեփե։ Լելե Թեփե՝ տենց հասկացություն` դա ձեր մտացածին քարոզչական, կներեք արտահայտությանս, հնարքներն են, որոնց սնանկությունն ընտրությունների արդյունքներով երևաց։ Հիմա անընդհատ կրկնեք էդ նույն բաները։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Տեղից մի խոսեք։ «Ազգային շողովի կանոնակարգ» սահմանադրական օրենքի 52-րդ հոդվածի առաջին կետի համաձայն՝ Արմենուհի Կյուրեղյանին հայտարարում եմ նախազգուշացում` ոչ պատշաճ բառապաշար օգտագործելու համար։ Լռություն, հարգելի գործընկերներ, ես ձեզ գործընկերաբար հորդորում եմ մնալ կոռեկտության սահմաններում, ինձ տեղից չարձագանքել:

Իսկ հիմա շարունակում ենք։ Արմեն Գևորգյան, համեցեք: Լռեք, լռեք։ Պրն Գևորգյան, շարունակեք: (Աղմուկ դահլիճում)։ Լռեք, լռեք, ժամի համար չեմ հայտարարել նախազգուշացում, տիկին Կյուրեղյան, դուք գիտեք՝ ինչի համար եմ հայտարարել։

Արմեն Գևորգյան, խնդրեմ։

 Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Ճիշտն ասած, արդեն մի քիչ փորձում էի մտքափոխվել՝ հարցը տա՞լ, թե՞ չէ, բայց, այնուամենայնիվ, հնչեցնեմ, որովհետև շատերին այն հետաքրքրում է։ Գիտեք, որ մեր գյուղատնտեսության մեջ ինչ համակարգաստեղծ նշանակություն ունի կոնյակի և գինու արտադրությունը։ Եվ, ըստ էության, նաև ինչ սոցիալական նշանակություն ունի շատ մարդկանց համար, ովքեր գյուղատնտեսությամբ զբաղված են այդ խնդիրներով և աճեցնում են խաղող։

Վերջին 1 ամսվա ընթացքում նաև տարբեր տեսարանների ենք ականատես եղել, բայց կոնկրետ հենց հիմա ես ուզում եմ հարցս ուղղել հետևյալի մասին. 2 օր է՝ շրջանառվում է տեղեկատվություն այն մասին, որ Ռուսաստանի կառավարությունը պատրաստվում է ԵԱՏՄ երկրներում արտադրված ալկոհոլային խմիչքների համար ներմուծողներից պահանջել բանկային երաշխիքներ։ Ուզում էի հարց ուղղել, թե արդյոք մենք տեղյա՞կ ենք ռուսական կողմի այս մտադրությունների մասին, ինչքանո՞վ են այս մտադրությունները ստեղծելու նոր խոչընդոտներ մեր՝ ՌԴ ալկոհոլ ներմուծողների համար կամ արտահանողների համար, և ինչքանո՞վ են ռուսական կողմի կառավարության այս մտադրությունները տեղավորվում ԵԱՏՄ ազատ առևտրի կանոնների շրջանակներում, որովհետև, այնուամենայնիվ, եթե էս մտադրություններն իրականություն դարձան, ես չեմ կարծում, որ մեր կոնյակագործները և գինեգործները սրանից մեծ ոգևորություն են ապրելու։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Ավարտեցի՞ք: Հարցին կպատասխանի փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը։

Մ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Պրն Գևորգյան, շնորհակալություն հարցի համար։ Անկեղծ ասած, նոր թեմա է, նման օրակարգ կամ նման հարց, որևէ օրակարգ քննարկված չի եղել մինչ օրս։

Երկու բան կարող եմ ասել, որ կար մի խնդիր, որը վերաբերում էր մրգային գինիներին, այո, էդտեղ ՌԴ-ի կանոնակարգի հետ կապված խնդիրներ ունեինք, որոնք ժամանակավոր լուծում են ստացել, փորձենք ֆունդամենտալ լուծել, բայց ասել, որ ինչ-որ երաշխիքային մեխանիզմ կաշխատի, դա ակնհայտ ԵԱՏՄ կարգավորման շրջանակներում կլինի խոչընդոտ։ Խոչընդոտ ոչ թե տերմինաբանական առումով, հենց իրավական առումով դա կլինի խոչընդոտ, որը ենթակա կլինի վերացման ԵԱՏՄ սահմանված կարգով, որովհետև դա ակնհայտ պրեֆերենցիա է ռուսական շուկայի համար, կարծում եմ, որ նման բան չպետք է տեղի ունենա։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

 Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Պարզապես ռուսերեն ընթերցեմ այն հաղորդագրությունը, որ հիմա ձեռքիս տակ է, սա հրապարակվել է ռուսական gazeta.ru-ում: (Կարդում է ռուսերեն տեքստ)։

Հիմա պարզապես, հաշվի առնելով մեր խիստ շահագրգռվածությունը՝ այս ոլորտի հետ կապված, կառաջարկեի, այնուամենայնիվ, հետևողական լինել, որ իրականություն չդառնան այս մտադրությունները, հաշվի առնելով նաև այն, ինչ որ քիչ առաջ դուք ասացիք։

 Մ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Համաձայն եմ, պրն Գևորգյան, մենք ուշադրության կենտրոնում կպահենք, բայց ես ասեմ, որ ՌԴ-ի ֆինանսների նախարարությունը պարբերաբար նման առաջարկներով հանդես գալիս է, բայց դա դոգմատիկ չէ, որովհետև էլի ենք ունեցել տարբեր ձևերում, բայց, այնուամենայնիվ, անկախ նրանից, որ ուշադրության կենտրոնում կպահենք, ես չեմ կարծում, որ դա հնարավոր է անել նույնիսկ ֆիսկալ կարգավորումների տենց սուր ցանկության պարագայում, որովհետև ինքն ակնհայտ հակասելու է։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արմեն Խաչատրյան. դահլիճում չէ։ Աղվան Վարդանյան։

 Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Արդեն 48 օր արտաքին գործերի նախարար եք, այս ընթացքում պաշտոնական այցով եղել եք Ռուսաստանում և Իրանում, հանդիպել եք Վրաստանի արտգործնախարարի հետ, հյուրընկալել եք Սլովակիայի, Չեխիայի նախարարներին, ՄԱԿ-ում հանդիպումներ եք ունեցել մի շարք երկրների նախարարների, միջազգային կառույցների ղեկավարների հետ հեռախոսազրույցներ եք ունեցել։

Մեջբերում եմ արտաքին գործերի մեր նախարարության կայքից. «Արտաքին քաղաքականության հիմնական խնդիրներից է Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման հիման վրա ղարաբաղյան հիմնախնդրի խաղաղ և արդարացի լուծումը։ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման հիմք պետք է հանդիսանա Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի ճանաչումը։ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը Հայաստանի հետ պետք է ունենա հայկական կողմի իրավազորության տակ գտնվող անխափան ցամաքային կապ։ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության անվտանգությունը պետք է միջազգայնորեն երաշխավորված լինի», - տեսնո՞ւմ եք՝ քանի «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն» կա, «Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը Հայաստանի Հանրապետության արտաքին քաղաքականության ուղղությունն է»։

Այսօր խայտառակ պարտությունից, ազգային աղետից հետո այլ վիճակում ենք, կապիտուլյացիոն հայտարարությունից այս կողմ ձեր ղեկավարի արտահայտած դիրքորոշումներն ակնհայտորեն հակասում են այս սկզբունքներին, նա այժմ տարածաշրջանում խաղաղության դարաշրջան է բացում՝ դրա մանդատը չունենալով։ Բանակցություններում դուք ո՞ր սկզբունքներով եք առաջնորդվում` ձեր ղեկավարի՞, թե՞ արտաքին քաղաքականության գերակա հռչակված մոտեցումներին, ո՞րն է Հայաստանի պաշտոնական դիրքորոշումը, ի՞նչ եք բանակցում ձեր գործընկերների, միջազգային կառույցների ղեկավարների հետ։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Վարդանյան, այ, սենց ավելի լավ է, էս տոնայնությունը ողջունում եմ։ Պրն Վարդանյան, ուրեմն ես, և վստահ եմ` նաև Կառավարության յուրաքանչյուր անդամ առաջնորդվում է Կառավարության ծրագրով, որը հաստատվել է նախ` Կառավարության նիստում, ապա նաև` այս դահլիճում։

Անկեղծ ասած, ես հակասություն չեմ տեսնում և չեմ կարծում, որ, ի վերջո, նաև ձեր այդ թվարկումների արդյունքում, նաև նախորդ շրջաններում, ի վերջո, վերջնարդյունքը, վերջնանպատակը հայ ժողովրդի համար, լինի դա Հայաստանի Հանրապետությունում թե Արցախում, արժանապատիվ և խաղաղ զարգացման դարաշրջան ապահովելը չէր, պետք է որ, հուսով եմ, որ էդպիսին է եղել նպատակը միշտ, բայց ես հանդես կգամ հակընդդեմ հարցով, եթե թույլ կտաք, կարող եք, իհարկե, անտեսել և չպատասխանել։

48 օր ես պաշտոնավարում եմ արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնում, կարծեմ, 25-30 տարի դուք և ձեր ներկայացրած քաղաքական ուժը եղել եք իշխանություն կամ ընդդիմություն, կամ միաժամանակ իշխանություն և ընդդիմություն հատվածաբար, և չեմ հիշում, որ որևէ էական ու վերջնական լուծում տրված լիներ այն շարքին, որը դուք ներկայացրեցիք։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

 Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Գիտեք, ժողովրդական ասացվածք կա, ասում է` բանը բանի մոտ կապես, կամ էս կլինի կամ էն կլինի։ Դուք էլի գնացիք 25-30 տարի առաջ, երբ որ էդ 25-30 տարում մենք էս վիճակը երբեք չենք ունեցել։

Եվ մի բան, ուղղակի, հիշեցնեմ ձեզ, պրն նախարար, ձեզ նշանակելիս հանձնարարել են կիսել պատասխանատվությունը։ Ձեր նախորդները, նախորդը, գոնե, առնվազն կամ ձեր գերատեսչության հիմնական մասը, կարծեք, մի փոքր այլ տեսակետ ունի, բայց, քանի որ ժողովրդական ասացվածքը մնում է ուժի մեջ, շարունակեք, ուրեմն։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Վարդանյան, ես չգիտեմ` ով ինչ տեսակետ ուներ կամ ունի, բայց յուրաքանչյուր ոք ազատ է ընտրություն կատարել՝ շարունակել ծառայել Հայաստանի Հանրապետությանը, այդ թվում ներկայացված և Ազգային ժողովի կողմից հաստատված Կառավարության ծրագրի մատնանշած ուղենիշներով և/կամ զբաղվել որևէ այլ գործունեությամբ, այդ թվում՝ ընդդիմադիր քաղաքական։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հաջորդ հարցը` Հայկ Մամիջանյան։

 Հ.ՄԱՄԻՋԱՆՅԱՆ

-Տևական ժամանակ գործադրի ներկայացուցիչներից որևէ մեկից որևէ միջազգային հարթակում ես չեմ լսել Արցախի հայկական տարածքների օկուպացիայի մասին փոքրիշատե ամուր հիշատակում միջազգային հարթակներում։ Ավելին, ձեր ֆրակցիայի որոշ ներկայացուցիչներ պնդում են, որ բացարձակ պետք էլ չէ դրա մասին խոսել, իսկ ո՞վ ասեց, որ պետք է խոսել հայկական տարածքների դեօկուպացիայի մասին: Խնդրում եմ ուշադրություն դարձնել ասածիս, բացարձակ որևէ ռևանշիզմի մոտեցման մասին խոսք չի գնում։ Խոսքը գնում է միջազգային հարթակներում մեր հայրենիքի շահերը պաշտպանելու և բարձրաձայնելու մասին, որ մեր հայրենիքի որոշ հատված օկուպացված է թշնամու կողմից։

Հարցս հետևյալն է. ձեր Կառավարության կազմում կա՞ գոնե մի հոգի, որը պատրաստ է գոնե սկզբի համար էս ամբիոնից պնդել, որ մեր հայրենիքի որոշակի հատված օկուպացված է։ Մի անգամ էլ կրկնեմ, որովհետև վերջերս ինչ հարց ձեզ տալիս ենք, Բադեն-Բադենի հնարքով եք փորձում պատասխանել, Բադեն-Բադենի օկուպացիայի մասին չէ, մեր հայրենիքի ձեր մեղավորությամբ կորցրած տարածքների օկուպացիայի մասին, կա՞ գոնե մի հոգի։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի պրն Մամիջանյան, նախ, եթե թույլ կտաք, դիտարկում անեմ հարցի ձևակերպման ձևի վերաբերյալ և ապա անդրադառնամ բովանդակությանը։

Անկեղծ ասած, քանի որ առաջին առիթն է և մեր միջև հաղորդակցության առաջին հնարավորությունն է, ուզում եմ նկատել, որ ընտրված ձևն ամենևին չի նպաստում հարցի էական, բովանդակային քննարկմանը և, կարծես, հակառակը, հրավեր լինի՝ շարունակել Բադեն-Բադենի օկուպացիայի մասին խոսակցությունը։ Ես, այնուհանդերձ, այս պահին չեմ տրվի այդ գայթակղությանը և կանդրադառնամ ձեր հարցի բովանդակային մասին։

Ուրեմն, Լեռնային Ղարաբաղի, ես կասեի` նախկին Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի մաս հանդիսացած և այժմ Ադրբեջանի վերահսկողության տակ հայտնված տարածքների վերաբերյալ խոսակցությունն առկա է, օրակարգում կա, մեր կողմից մատնանշվում է զանազան միջազգային հարթակներում և զանազան միջազգային գործընկերների հետ խոսակցության ժամանակ և ենթադրաբար՝ դա, ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղի վերջնական կարգավիճակի վերաբերյալ խոսակցությունը և համաձայնությունն ինչ-որ պահի բանակցային փուլում պիտի տեղի ունենա։ Բայց նաև, կարծում եմ՝ կհամաձայնեք, որ այդ մասին անընդհատ բարձրաձայնելը չի ստեղծի այն նպաստավոր պայմանները, որոնցում հնարավոր կլինի իրականորեն և էականորեն բովանդակային լուրջ քննարկում ունենալ և մոտեցնել հարցի լուծումը, էլ չասած, որ, ճիշտ հակառակը, նոր վտանգներ կարող է առաջացնել հայ ժողովրդի համար։ Կրկնում եմ` Լեռնային Ղարաբաղում, Հայաստանի Հանրապետությունում, էն ձեր մատնանշած տարածքներում արդեն հայեր չեն մնացել կրկին Ադրբեջանի էթնիկ զտումների քաղաքականության պատճառով։

  Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

 Հ.ՄԱՄԻՋԱՆՅԱՆ

-Չեմ համաձայնի, պրն Միրզոյան, իմ համեստ կարծիքով` տևական ժամանակ թշնամի երկրի վարած արտաքին քաղաքականությունը կառուցված էր ստահոդ և կեղծ շղարշ ստեղծել աշխարհում, թե իբր Հայաստանն իր հայրենիքն ազատագրելիս ներկայացել է որպես օկուպանտ, և խորապես համոզված եմ, որ բոլոր միջազգային հարթակներում մեր երկիրը պիտի ներկայացնի այն փաստը, որ մեր հայրենիքի որոշակի հատված օկուպացված է։ Նորից շեշտադրումները կրկնեմ, որ դրանք ռևանշիստական տրամաբանությամբ չպիտի կառուցվեն, սա` մասնագիտական տեսանկյունից։

Իսկ ինչ վերաբերվում է ձեր նախորդ որակմանը, էսպես պատասխանեմ. լավ կլիներ, որ էն ճառագիրը, որը Նիկոլ Փաշինյանի տենց հանդուգն ներքաղաքական տեքստերն է գրում, և էն ճառագիրը, որը միջազգային տեքստերն է գրում, տեղերով փոխվեին, որովհետև բավական անատամ են միջազգային հարթակներում ելույթները և շատ հանդուգն և ոչ հարիր՝ ներքաղաքական, մեր դեմ ուղղվածները։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Մամիջանյան, որպես արձագանք՝ ուղղակի նշեմ մեկ-երկու բառով, որ ձեր տեղեկացվածության մակարդակը, ըստ էության, բարձրացման կարիք ունի, հավանաբար։ Եթե էդքան քիչ իմանայի, ես էլ, գուցե, էդպիսի ռեակցիա տայի, բայց հուսամ, որ ավելի մանրամասների կտիրապետեք և էդ հարցադրումը կհանեք, առնվազն, ձեր օրակարգից։ Նաև ուզում եմ ասել, որ դուք կարող եք չհամաձայնել, իհարկե, դուք ազատ եք ձեր գործողություններում և բառերում, չգիտեմ՝ դժբախտաբար, թե բարեբախտաբար, բայց ես չափազանց ավելի մեծ, էականորեն ավելի մեծ պատասխանատվություն եմ զգում իմ բառերի և սահմանում տիրող իրավիճակի փոխկապակցվածության համատեքստում։ Հետևաբար` որոշ բաներ, այնուամենայնիվ, չեմ կարող բարձրաձայն ձևակերպել և շատ հաճախ թույլ տալ էստեղ։ 

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Լիլիթ Գալստյան։

 Լ.ԳԱԼՍՏՅԱՆ

-Հարցս մասնակիորեն հնչել է, բայց նպատակահարմար եմ գտնում այն մանրամասնել` ուղղելով Նիկոլ Փաշինյանին։

Լիտվայի հայ համայնքի ներկայացուցիչների հետ հանդիպման ժամանակ երկու, մեղմ ասած, մանիպուլյացիոն հաստատում արեցիք` նախկինում Շուշիում բնակարաններ չեն կառուցվել, քանի որ վստահ չեն եղել, որ քաղաքը կպահեն։

Շուշին պահելու նախկինների անվստահության կամ հանձնման մասին հարց չեմ հնչեցնում, որովհետև ԱԳՆ-ը պաշտոնապես հերքել է ձեզ` ասելով, որ խաղաղ գործընթացի որևէ փուլում չի եղել Շուշի քաղաքից հրաժարվելու հարց: Բացի այդ, հոկտեմբերի 2-ի դրությամբ Շուշին մեր վերահսկողության տակ պահելու մասին հաստատում է արել նաև ՌԴ նախագահը: Բայց թվարկեմ դեռևս 1990-ականներից Շուշիում իրականացված միլիոնավոր դոլարների քաղաքաշինական աշխատանքներից մի փունջ աշխատանքներ, որոնք նպատակաուղղված են եղել Շուշիում արժանապատիվ ապրելուն, կրթվելուն և արարելուն։

Ուրեմն, այսպես. Եզնիկ Մոզյանի անվան արհեստագործական ուսումնարան` 1 մլրդ դրամ, քաղաքային գրադարանի հիմնանորոգում՝ 200 մլն, ճանապարհների նորոգում՝ 700 մլն, Շուշիի երաժշտական դպրոցի նորոգում՝ 700 մլն, Շուշի քաղաքի ջրամատակարարման համակարգի կառուցում` 300 մլն, Շուշիի մշակույթի և երիտասարդության կենտրոնի վերականգնում՝ 300 մլն, գիշերօթիկ մանկապարտեզ` 390 մլն, Աբովյանի դպրոց` 600 մլն, Շեն գյուղի համայնքային կենտրոն` 72 մլն, բացվել է ագրարային համալսարանի չորս մասնաշենք հանրակացարանով, քաղաքի բյուջեով փոխվել են բոլոր շենքերի տանիքները, քաղաքն ապահովվել է շուրջօրյա ջրամատակարարումով, էլեկտրաէներգիայով, բնական գազով, միլիոնավոր դրամների շինանյութ է հատկացվել քաղաքի բնակիչներին` սեփական տները վերանորոգելու նպատակով, բազմազավակ ընտանիքներին բնակարանով ապահովելու ծրագրեր են իրականացվել։

Ես նույնիսկ դժվարանում եմ հարցս ձևակերպել։ Դժվար թե այս ամենի մասին չգիտեիք, պարոն Փաշինյան, և ուրեմն, ինչո՞ւ եք խեղում փաստերը, ինչո՞ւ եք շարունակում մանիպուլյացիոն ցանցի մեջ պահել մեր հասարակությանը և ուրանալ մեր անցյալը: Ինչո՞ւ։ Եվ եթե նույնիսկ մի շենք չի կառուցվել, դա չի նշանակում, որ այդպես հեշտորեն պիտի բաժանվեմ հայրենիքից և հաշտ լինեմ այն թուրքին տալու հետ։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Այստեղ բանավեճի էությունն եմ ուզում հասկանալ, ինչի՞ մեջ է բանավեճի էությունը։ Ձեր թվարկած ներդրումները, ինչքան հասցրեցի գումարել, կողքից ինձ հուշեցին, որ եթե ամբողջական ցանկը դուք նկատի ունեք, երևի թե, Հաղթանակ զբոսայգու շրջակայքում գտնվող մի տան արժեքով ներդրումային ծրագիր թվարկեցիք։ Ես չեմ բացառում, որ երկու տան գնով է եղել, չեմ բացառում նույնիսկ, որ երեք կամ չորս տան գնով է եղել: Բայց եկեք այդ ամեն ինչը բաժանենք տարիների վրա: Ես ուզում եմ հիշեցնել, որ պատերազմից հետո մեզ մեղադրանքներ էին հնչում այն բանի համար, որ Լեռնային Ղարաբաղի՝ Արցախի Հանրապետության նորընտիր նախագահի երդմնակալության արարողությունը տեղի է ունեցել Շուշի քաղաքում: Մեզ դրա համար մեղադրում էին, և ձեր քաղաքական կողմնակիցներն էին մեղադրում՝ ասելով, որ դրանով մենք բան ենք արել, կներեք, սադրիչ քայլ է եղել, որով պատերազմ է հրահրվել: Բա մենք, եթե տենց հրաժարվող էինք, ինչո՞ւ էինք գնում, էնտեղ էդ միջոցառումն անում: Դուք էիք մեզ մեղադրում, որ սխալ ենք արել, որ գնացել ենք էնտեղ, երդմնակալության արարողություն ենք արել։ Լավ, նկատի ունեմ՝ կարող է՝ դուք չեք եղել, տիկին Գալստյան, բայց ես ուզում եմ ասել, որ այդ մեղադրանքները կային։

Եվ ինչի՞ մասին է բանավեճը, հիմա ինչի՞ մասին է։ Հա, շատ լավ, Մոնումենտի 4 առանձնատան գնի չափով ներդրում է արվել, շատ լավ, 5-ի, 10-ի, հետո՞, դրանից ասելիքը չի՞ փոխվում։ Եվ գիտե՞ք ինչ, երևի թե, այդ քննադատությունը ճիշտ է, որովհետև եթե դուք վերհիշեք, թե Արցախի Կառավարությունը 2018 թվականից հետո ինչ ներդրումային ծրագրերի մասին է հայտարարել Արցախի տարածքում, երևի թե, այդ մեղադրանքները ճիշտ կլինեն, որովհետև, այո, այդ ներդրումային ծրագրերը հայտարարելով... Գուցե, պետք է ոչ մի բան էլ չհայտարարեինք, գուցե, պետք է ոչ մի բան էլ չանեինք, ինչպես նախկինում է արվել, և դա սադրիչ քայլ չէր լինի։ Ասենք՝ հիմա ինձ ի՞նչի մեջ... Ես ասում եմ` այո, բնակելի շենք շահագործման չի հանձնվել։ Դուք ասում եք` տեսեք, 200 մլն դրամի էս է կառուցվել, 300 մլն դրամի էս է կառուցվել, 1 մլրդ դրամի … Մոռանում եք նշել, որ դրամի մասին է խոսքը: Ասում եմ` այո, Հաղթանակ զբոսայգու մոտակայքում մի բնակարանի, առանձնատան արժեքի չափով ներդրումային ծրագրեր թվարկեցիք, համենայնդեպս, ձեր հարցում։ Լավ, կարող է՝ դրանից մի քիչ ավելի թվարկեցիք, դրանից հարցի էությունը չի փոխվում։ Արձագանքեք, հեսա կասեմ։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

 Լ.ԳԱԼՍՏՅԱՆ

-Պրն Փաշինյան, անկեղծ ասած, ես շատ եմ դժվարանում հիմա ձեզ պատասխանել ոչ թե նրա համար, որ գիտելիքներս կամ բառապաշարս չեն ներում, այլ, պարզապես, ես հասկացա, որ ինձ համար իմ հայրենիքը հայրենիք է, ձեզ համար` կադաստրային և շուկայական գին։ Այս պարագայում ձեզ հետ խոսելիք ես չունեմ:

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Ինձ համար հայրենիքն այն է, որտեղ ապրում են մարդիկ, որտեղ նայելիս լքված տարածքի տպավորություն չի թողնում։ Ես հիմա չեմ ուզում վերադառնալ անցյալ և խոսել, թե ինչ ներդրումային ծրագրերի մասին ենք մենք խոսել, հայտարարել, և դա գնահատվել է որպես սադրիչ գործողություն։

Ինչ վերաբերում է Շուշիի բանակցային առարկա լինել-չլինելուն, դրան մանրամասն անդրադարձել եմ, դա ասելով չէ, բայց բնակչությունը, որ պիտի մասնակցեր, Լեռնային Ղարաբաղի ադրբեջանցիները, որոնք որպես Լեռնային Ղարաբաղի բնակիչ պիտի մասնակցեին հայտարարվող հանրաքվեին, եթե նման բան տեղի ունենար, բա, որտե՞ղ էին բնակվելու այդ մարդիկ։ Այդ նույն բաներին նորից, երկրորդ, երրորդ, չորրորդ անգամ անդրադառնա՞մ: (Լիլիթ Գալստյանը խոսում է տեղից)։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Մի արձագանքեք տեղից։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Լքված բազմաթիվ գյուղեր կան, դրա համար այդ լքված բազմաթիվ գյուղերի ճանապարհները կառուցում ենք, մանկապարտեզները կառուցում ենք, դպրոցները կառուցում ենք, լուսավորություն ենք քաշում, ջրագիծ ենք քաշում, այդ բոլոր լքված գյուղերի հետ այ այդպես ենք վարվում: Դրա համար Սյունիքի լքված գյուղերում վերջին ամիսներին 1 մլրդ դրամից ավելի, մենակ գյուղերում, միջկառավարական, պետական բյուջեի միջոցները չեմ ասում, մենակ միջգերատեսչական աշխատանքային խմբով 1 մլրդ դրամի ներդրում ենք կատարել 3-4 ամսում։ Գյուղերը 40-50 տարի ճանապարհ չեն ունեցել, կառուցում ենք: Մեզ համար էլ հայրենիքը կենաց չէ, մեզ համար հայրենիքը մարդ է, մեզ համար հայրենիքը ծրագիր է, որն իրականացվում է: Այ, եթե մեր Կառավարությունում հայրենիքի հաշվին միլիարդատերեր դարձած մարդիկ լինեին, այ, այդ ժամանակ կխոսեինք: Եվ ես չեմ կարծում, թե հայրենիքի հաշվին միլիարդատերեր դարձածները կարող են այսօր հայրենիքի ու հայրենասիրության մասին դասեր տալ:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Աննա Մկրտչյան, համեցեք։

 Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Հարգելի հայրենակիցներ, կարծում եմ` այսօր ոչ մի փոփոխություն չի լինի ու երրորդ անգամը կլինի, ուղղակի, որ Կառավարությունից եկած անձնավորությունը չի կարողանա հաղթահարել ինքն իրեն` մոտենալ ամբիոնին ու փորձել իմ հարցին գոնե ինչ-որ պատասխան տալ։ Սակայն այսօրվա իրականությունից, ուղղակի, ի՞նչ տարբերություն, եթե, ամեն անգամ մոտենալով ամբիոնին, ոչ մի բովանդակություն չի արտադրվում, ինչ-որ բառերի հերթական շարք ու շարան է, որ այս երեք տարի է՝ ստի ու կեղծիքի շրջանակներում լսել ենք ու, ինչքան հասկանում եմ, դեռ շարունակելու ենք լսել։ Ամեն դեպքում սա խոչընդոտ չէ` բարձրաձայնելու համար այն իրականությունը, որում բոլորս, դժբախտաբար, ապրում ենք: Կարծում եմ` այլևս գաղտնիք չէ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների համար, որ այդ անձնավորությունը բանավոր պայմանավորվածությունների հիման վրա, Հայաստանից ու Արցախից զիջել է ավելին, քան կարելի էր պատկերացնել անգամ: Եվ ակնհայտ է, որ իր իսկ նշած այդ օպերատիվ կապը ծառայում է բացառապես պայմանավորվածությունների, խոստումների, միգուցե նաև, հնարավորություն ունեմ՝ ենթադրել, որ թուրքի կողմից ունեցած տեղեկություններն իր մասին շանտաժի տարբերակով չհրապարակելու համար: Բայց ինձ ուրիշ բան է հետաքրքրում. ես ուզում եմ հասկանալ՝ արդյո՞ք այս անձնավորությունն ունի, գոնե, մի կաթիլ հայրենասիրություն կամ պատասխանատվություն, գոնե, հենց ժողովրդի նկատմամբ, որին 3 տարի, իբր թե, ինչ-որ կերպ կառավարում է, որ գոնե գնա՝ թողնելով ինչ-որ մեկին, յուրաքանչյուրին, ցանկացածին, չգիտեմ, տարբերություն չկա, որը չունի այդ շանտաժի մեջ մտած հարաբերություններ թուրքի հետ, որը չունի թուրքին տված պայմանավորվածություններ ու հնարավորություն տա մեզ, ձեզ, բոլորիս՝ փրկվելու ու փրկելու նաև մեր հայրենիքը:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մեր սիրելի ընդդիմադիր անձնավորության հարցին կպատասխանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, տիկին Մկրտչյան, հարցի համար։ Այդ օպերատիվ կապը ձեր խմբակցության ղեկավարն է հիմա: Գնացեք, խմբակցությունով սենյակում հարցաքննեք, կտտանքների ենթարկեք, թող խոստովանի՝ այդ ի՞նչ է պայմանավորվել և ո՞ւմ հետ։ Եթե պայմանավորվել է դավաճանության մասին, ինձ չի զեկուցել ինքը, որ պայմանավորվել է դավաճանության մասին։ Եթե ձեզ զեկուցել է, ուրեմն, դա իր անձնական նախաձեռնություն է եղել և, ուրեմն, կարծում եմ` մեր ազգային անվտանգության մարմինները պետք ձեր խմբակցության ղեկավարով ու ձեզնով զբաղվեն, տեսնեն` այդ ի՞նչ դավաճանական պայմանավորվածությունների մասին եք խոսել ու դավաճանական պայմանավորվածությունների մեջ մտնող մարդու գլխավորած ցուցակի մեջ դուք ի՞նչ գործ եք ունեցել, ընդհանրապես:

Օպերատիվ կապն այսօր բացակա է, բայց ձեր խմբակցության ղեկավարն է, ուզում եմ հիշեցնել, թող ասուլիս տա։ Մի ժամանակ կար, չէ՞, մոդա էր նոյեմբերի 8-ից հետո, ում գործից հանում էինք, ասում էր՝ այ, հեսա ես ասուլիս եմ տալու ու ամեն ինչի մասին պատմելու եմ: Թող ասուլիս տա ամեն ինչի մասին, ինչո՞ւ եք ինձ հարց տալիս։ Թող ասուլիս տա, հարցազրույց տա, թղթեր հանի: Եվ, զգույշ եղեք, կարող է պարզվել, եթե այդ համառությամբ, տենց հետևողականությամբ գնաք, և այդքան տեղեկատվություն ունեք, կարող է պարզվել, որ դավաճանական շրջանակում եք գտնվում, գուցե դո՞ւրս գաք խմբակցությունից կամ իրե՞ն հեռացնեք խմբակցությունից: Շնորհակալ եմ։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Խնդրում եմ միացրեք անձնավորության բարձրախոսը, որպեսզի անձնավորությունն արձագանքի։

 Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Իհարկե, արդեն գովելի է, որ առանց ԱԱԾ, ՊՊԾ թիկնապահների մոտեցաք ամբիոնին, նախորդ մի երկու ամսվա ընթացքում էդ չէր գրանցվել իմ հարցերի դեպքում, արդեն ողջունելի է, ինչ խոսք։

Ինչ վերաբերում է ձեր զգուշացումներին` ուղղված ԱԱԾ-ն իմ մասին զբաղվելով, ես ձեզ, երևի, այստեղից զեկուցեմ, որ ձեր բոլոր հանձնարարականներն ուղիղ տեղ են հասնում. իրավապահ մարմինները շատ վաղուց ինձնով զբաղվում են, ձեր ակնհայտ միջամտությունները բոլոր ձևերով տեղ են հասնում, և այն պարգևավճարները և խոստումները, գովասանքները, որոնք ձեր կողմից հնչեցնում եք ձեր իրավապահ համակարգի ղեկավարներին, կարող եք շարունակել, որովհետև իրենք իրենց աշխատանքը, ձեր միջամտությամբ ու հանձնարարությամբ, ուղղակի, լավ կատարում են։ Սա՝ այս մասով։

Ինչ վերաբերում է օպերատիվ կապին, օպերատիվ կապի մասին հայտարարել եք դուք և ոչ թե ես։ Ասել եք, որ շփումները ոչ միայն սահմանափակվում են Մինսկի խմբի համանախագահների ձևաչափով, այլ դուք ունեք առանձին շփումներ մեր թշնամի պետության ղեկավարի հետ։

Ինչ վերաբերում է դավաճանությանն ու դավադրությանը, ես կարծում եմ` որևէ մեկը չի կարող դրա մասին պատմել ավելի լավ, քան դուք: Վստահ եմ՝ ձեր պատմելու ժամանակը գալու է:

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շատ ճիշտ նկատեցիք վերջին հատվածը. որևէ մեկը չի կարող ավելի լավ պատմել դավաճանության ու դավադրության մասին, քան ես, և ես մեր ժողովրդին պատմել եմ դավաճանության ու դավադրության մասին, և ժողովուրդն արձագանքել է։ Ես հույս ունեմ, որ իրավապահ մարմինները դրանցով զբաղվելու առիթ կունենան, և հույս ունեմ, որ ասում եք` զբաղվում են իրավապահ մարմինները, իրավապահ մարմինները բոլորով էլ զբաղվում են։ Հայաստանի Հանրապետության իրավապահ մարմինների գործառույթը բոլորով զբաղվելն է, առանց բացառության բոլորով, և հույս ունեմ, որ այդ զբաղվելու ընթացքում չի պարզվի, որ այդ գովական հայրենիքի ինչ-որ կոնկրետ ու շատ յուղոտ հատվածներ ապօրինի ձևով ծախվել են, և դրա արդյունքում քաղաքական գործունեություն է ծավալվել։ Եվ էլի ասում եմ` այդ դավաճանական, գաղտնի կապերի կապն ինձ ապահովել է ձեր խմբակցության ղեկավարը։ Գնացեք, իրեն հարցրեք` էդ ի՞նչ 5 մլրդ էին ասում, ի՞նչ եղավ այդ 5 միլիարդը, էդ ո՞վ էր էդ 5 միլիարդն ասում, ո՞ւր է էդ 5 միլիարդը։ Կներեք, շատ ճիշտ դիտարկում. բա, մեր իրավապահ մարմիններն էդ 5 միլիարդով ինչո՞ւ չեն զբաղվում։ Եթե 5 միլիարդ է եղել, կարող է՝ ինձանից դուրս պայմանավորվածություն են ունեցել: (Խոսում են, աղմուկ դահլիճում)։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Լռեք։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Ես հրաժարական տվել եմ։ Եթե դուք տեղյակ չեք, ես հրաժարական տվել եմ, դուք հիմա այդտեղ նստած եք իմ հրաժարականի արդյունքում։ Եթե ես հրաժարական տված չլինեի, հիմա դուք Բաղրամյան պողոտայում խորոված անելիս էիք լինելու։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Չհիասթափեցրիք այս անգամ նույնպես, շատ հետաքրքիր անձնավորություն եք, տիկին Մկրտչյան։

Ագնեսա Խամոյան։

 Ա.ԽԱՄՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հայրենիքի մասին Նիկոլ Փաշինյանի տված բանաձևից, սահմանումից և Շուշիի մասին արված հայտարարություններից հետո դժվար է կոնկրետ հարց ձևակերպել։ Այդուհանդերձ, կենտրոնանալով թիվ մեկ մեղավորի և պատասխանատուի մասին արված հայտարարության վրա, ինձ համար, գոնե, նորություն էր, որ դուք հայտարարեցիք, որ ոչ միայն թիվ մեկ պատասխանատուն եք, այլ նաև թիվ մեկ մեղավորն եք: Այդ դեպքում պարզ տրամաբանական հարց է առաջանում. այդ դեպքում ի՞նչ պատիժ է ձեզ սպասվում և ինչո՞ւ է ուշանում այդ պատիժը, եթե դուք ընդունում եք, որ թիվ մեկ մեղավորն եք։

Հիմա՝ բուն հարցս. դուք հաճախ եք հարցադրում հնչեցնում, թե, ի վերջո, ինչո՞ւմ է ձեզ մեղադրում ընդդիմությունը՝ պատերազմը շուտ կանգնեցնելո՞ւ, թե՞ կանգնեցնելով՝ առանց կրակոցի Արցախից տարածքներ հանձնելու և Հայաստանի սահմանների անվտանգությունը վտանգելու մեջ: Բայց կա նաև երրորդ տարբերակը՝ պատերազմը չկանխելու, պլանավորված պատերազմի մեղադրանքը։

Այսպես, դուք Ալիևի հետ մինչև պատերազմը հանդիպել եք ութ անգամ, և բոլոր հանդիպումներից հետո, այդ թվում` 2018 թ. հոկտեմբերի 1-ին Դուշանբեում՝ հայտնի վերելակում ունեցած հանդիպումից հետո բացառապես դրական մեսիջներ եք տվել հասարակությանը:

2019 թ. ապրիլի 8-ին ազդարարել եք. «Ես բանակցությունները սկսել եմ ոչ թե Սերժ Սարգսյանի, այլ իմ սեփական կետից»։ Պատերազմից չորս ամիս առաջ՝ 2020 թ. մայիսի 6-ին, Ազգային ժողով ում հայտարարեցիք. «Մեզ ոչ մեկը չի կարող ասել` այ, էդ ի՞նչ եք բանակցում, ինչ որ պետք է, էդ էլ բանակցում ենք: Ես, օրինակ՝ Ադրբեջանի նախագահի հետ շփումներից զգում եմ, որ ինքը տրամադրված է, ուզում է հարցի լուծում, մենք էլ ենք կառուցողական, իրենք էլ»:              

 Ստացվում է, որ առնվազն 2019 թ. ապրիլի 8-ից չկան նախկիններ, ինչի մեջ մեղադրում եք, պատերազմի մեջ մեղադրում եք հիմնականում նախկիններին, դուք սկսել եք զրո կետից` ստանձնելով ամբողջ պատասխանատվությունը և մեղավորությունը։ Եվ այս ամբողջ ընթացքում, երբ Ադրբեջանը բաց աղբյուրներից անօդաչուներ էր գնում, դուք մեզ մոլորեցնում էիք Ալիևի մասին կիրթ և կառուցողական լինելու հայտարարություններով։ Ի՞նչ էր սա, ի վերջո, կարո՞ղ եք պարզաբանել ձեր այդ երեք հայտարարությունները։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Այս հարցին պատասխանում եմ, արդեն չեմ հիշում՝ որերորդ անգամ, որովհետև, ըստ էության, պետք է արձանագրեմ, որ դուք նույն հարցերն եք տալիս` տարբեր ձևակերպումներով։

2018 թվականի ապրիլի 17-ին Սերժ Սարգսյանը, այս ամբիոնից պատասխանելով Հանրապետական խմբակցության անդամների հարցերին, արել է երկու հայտարարություն։ Չմեջբերեմ, որովհետև անգիր չեմ հիշում, բայց այդ երկու հայտարարություններից մեկը հետևյալն է. բանակցությունները կանգնած են, հույս չեն ներշնչում, այսինքն` բանակցային գործընթացը փակուղում է, երկրորդը. պետք է սպասել պատերազմի։ Դա արվել է ինձանից մեկ ամիս առաջ, մեկ ամսից մի փոքր ավելի առաջ։

Հիմա՝ զրոյական նոր կետի մասին։ Ինչի՞ մասին է նոր կետը։ Նոր կետը նրա մասին է, որ ես արձանագրել եմ, որ պատերազմից խուսափելու միակ տարբերակը Սերժ Սարգսյանի թողած բանակցային ժառանգությամբ բոլոր ազատագրված տարածքները վերադարձնելն է առանց Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի հետ կապված որևէ պայմանի և նախապայմանի։ Եվ բանակցային գործընթացը ես ժառանգել եմ մի կետում, երբ համանախագահողների անունից, ըստ էության, պաշտոնական արձանագրում է արվել, որ Հայաստանը հայկական կողմը պետք է հրաժարվի ԼՂՀ միջանկյալ կարգավիճակի հետապնդումից։ Սա է եղել ամբողջ իրողությունը։

Ինչ վերաբերում է վերելակին, վերելակում պայմանավորվածությունների մեղադրանքներին էլ բազմիցս պատասխանել եմ։ Այդ վերելակի մեջ ներկա է եղել նաև Սերժ Սարգսյանի և Ռոբերտ Քոչարյանի թիկնազորի բազմամյա պետ Գրիգորի Հայրապետովը։ Իրեն կանչեք, հարցրեք՝ այդ ի՞նչ դավադրություն էր, վերելակի մեջ այդ ի՞նչ դավադրություն է տեղի ունեցել։ Ինչո՞ւ չեք կանչում, հարցնում։ Այդ բոլոր մարդիկ, որոնք պոտենցիալ պետք է մասնակցեին կամ վկայեին դավադրությունների մասին, կա՛մ ձեր թիմից են, կա՛մ ձեր թիմի հետ ուղիղ առնչություն ունեն։ Իրենց կանչեք, հարցրեք, հեռուստատեսային եթերներ ունեք, տարեք, նստեցրեք, թող հարցազրույց տան, պատմեն, թե այդ ինչ ահասարսուռ իրադարձություններ են տեղի ունեցել։

Ինչ վերաբերում է մնացած հայտարարություններին, հայտարարություններ են, որոնք արվել են` փորձ անելու կառուցողական ֆոն ստեղծել բանակցային գործընթացում։ Ի՞նչն է անհասկանալի այս ամեն ինչի մեջ, ես լավ չեմ պատկերացնում։

Հա, և մյուս կողմից, ախր … Արձագանքեք, որպեսզի ժամանակը բան չանենք։                 

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանքեք։

 Ա.ԽԱՄՈՅԱՆ

-Ի՞նչ է նշանակում` արվել են՝ փորձ անելու կառուցողական ֆոն ստեղծել, երբ դուք հայտարարում էիք, որ Ալիևը կառուցողական է, կիրթ է, դրական մեսիջներ էիք փոխանցում հասարակությանը, որ ամեն ինչ լավ է։ Եվս մեկ անգամ կրկնում եմ` 2019 թ. ապրիլի 8-ին հայտարարում էիք, որ բանակցությունները սկսում եք ձեր կետից, ինչը նշանակում է, որ այլևս չկան նախկիններ, կա բացառապես Նիկոլ Փաշինյան, որն այդ օրվանից սկսած, առնվազն, ամբողջ պատասխանատվությունը վերցնում է իր վրա։ Եվ, ի վերջո, դուք ինչո՞ւ հասարակության հետ չէիք խոսում, դուք ասում էիք` ես ծանր ժառանգություն եմ ստացել, դուք միշտ հպարտանում էիք հասարակության հետ ձեր ունեցած երկխոսությամբ, ինչո՞ւ հասարակությանն այս ամբողջ ընթացքում չէիք ներկայացնում, որ ծանր ժառանգություն եք ստացել, որ իրավիճակը պայթյունավտանգ է, նաև վերելակի մեջ են արվել ձեր նոթատետրում հայտնի գրառումները ձեր և Ալիևի զրույցից հետո։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Այ, այդտեղ ես ձեզ հետ կհամաձայնեմ, տիկին Խամոյան։ Օրինակ` 2018 թվականին ես կարող էի գալ, այդ բանակցային բովանդակությունը բացահայտել, ասել` ժողովուրդ ջան, ուրեմն, բանակցությունն այն կետում է, որ մենք հիմա ստիպված ենք յոթ շրջանները վերադարձնել և արձանագրել, որ ադրբեջանցիները պետք է վերադառնան Շուշի և այլ տարածքներ։ Ինչո՞ւ դա չեմ արել. որովհետև, նախ` այդ բանակցային բովանդակության բացահայտումը միջազգային սկանդալի կբերեր, իրադրության անխուսափելի լարման կբերեր, և երկրորդը. կարող էր տպավորություն ստեղծվել, թե ես, ուղղակի, առիթ եմ ման գալիս, որ րոպե առաջ ասեմ, որ այ, սենց է վիճակը և հրաժարվում եմ պայքարել իրադրության որևէ փոփոխության համար: Այո, այդ առումով՝ ես ձեզ հետ կհամաձայնեմ, բայց արդյունքը, ի վերջո, համոզված եմ` լինելու էր ավելի վատ։ Շնորհակալ եմ։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արծվիկ Մինասյան։

 Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Նախ` մեկ արձանագրում. շատ են հիշատակվում ամենատարբեր պաշտոնյաներ, որոնք, իրենց կարգավիճակից ելնելով, պետական գաղտնիքների են տիրապետում և չեն կարող ո՛չ հեռուստատեսությամբ, ո՛չ հրապարակային որևէ տեղեկատվություն ներկայացնել, քանի դեռ պատշաճ ընթացակարգով քրեական գործեր հարուցված չեն, կամ ընթացքը չի իրականանում։ Հետևաբար` ճիշտ կլիներ, որ առերևույթ պետական դավաճանության մասին ներկայացված հաղորդմանը միանային նաև բոլոր շահագրգիռ անձինք, այդ թվում` նաև Կառավարության անդամներ, որպեսզի մենք այս բոլոր հարցերի պատասխանները հստակ իմանայինք։

Իսկ հիմա հարց եմ ուզում ձևակերպել. Սահմանադրության համաձայն` Կառավարության անդամները երդվում են։ Հիմա հարցս վերաբերում է Կառավարության անդամ Նիկոլ Փաշինյանին։

Պրն Փաշինյան, 2019 թվականի հունվարի 30-ին և 2021 թվականի սեպտեմբերի 10-ին այդ երդումը տվել եք։ Երդման մեջ կենտրոնական թեմաներից մեկը Հայաստանի տարածքային ամբողջականության և սահմանների անխախտելիության ապահովումն է։

Հարցս հետևյալն է. դուք կարո՞ղ եք ամբիոնից ասել, թե ձեզ համար Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունն իրենից ի՞նչ է ներկայացնում և արդյո՞ք դա համապատասխանում է 2019 թվականին և 2021 թվականին։ Եվ, մասնավորապես, արդյո՞ք Սև լիճը, Ալ լճերը, 21 կիլոմետրանոց ճանապարհը, որ գտնվում է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ, Գեղարքունիքի մարզի Վերին Շորժայի կամ Կութի այն հատվածները, որոնք գտնվում են ադրբեջանական վերահսկողության տակ և հանձնվել են նոյեմբերի 9-ից հետո, արդյո՞ք դրանք այդ տարածքային ամբողջականության մաս կազմում են, թե՞ ոչ։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Նախկինում էլի առիթ ունեցել եմ՝ այդ մասին խոսել, ձեր գործընկեր պրն Խաչատրյանը մեջբերեց, ես ասել եմ, որ Հայաստանի Հանրապետությունն անկախություն ստացել է Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության տարածքում։ Եվ պետք է արձանագրեմ, որ այն բոլոր հարցերը, որոնք դուք բարձրաձայնում եք, դրանք մեր կողմից բարձրաձայնվող դեմարկացիայի և դելիմիտացիայի գործընթացում պարզաբանվող խնդիրներ են։

Այո, մենք ունենք մեր պատկերացումները, և պրն Գրիգորյանն էլ այդ պատկերացումների մասին խոսեց ձեր գործընկերոջ հարցին պատասխանելիս, և նախկինում իմ արած հայտարարություններին այդ առումով ավելացնելու որևէ բան չունեմ։ Իմիջիայլոց, ուզում եմ ասել, որ կան Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության տարածքներ` տասնյակ քառակուսի կիլոմետրերով, որոնք 1990-ականների սկզբից գտնվում են Ադրբեջանի տիրապետության ներքո։ Եվ մենք հույս ունենք և համոզված եմ, որ այս բոլոր հարցերը դեմարկացիայի և դելիմիտացիայի գործընթացում կճշգրտենք, կճշտենք և կգանք, կհանգենք պայմանավորվածությունների։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

 Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Նախ` կառաջարկեմ, որ, ընդհանրապես, Խորհրդային Հայաստանի մասին, գոնե, սահմանների կամ տարածքների մասով մենք չբարձրաձայնենք, քանի դեռ այդ հետազոտություններն ամբողջ ծավալով չենք արել, որովհետև այս խոսույթը հաճախ օգտագործվում է ի վնաս մեզ։ Բայց հարցիս հիմքը հետևյալն էր, 2019 թվականին, դրանից առաջ բոլոր այն անձինք, ովքեր երդվել են տարածքային ամբողջականությունն ապահովելու համար, վստահ եմ` նաև դուք, նկատի եք ունեցել, որ այդ բոլոր տարածքներն էլ Հայաստանի տարածքային ամբողջականության մեջ են եղել, և սահմանների անխախտելիության գաղափարը, առնվազն, գոնե, շփման գծով է սահմանափակվել։ Դրանից ներս եղած ամբողջ տարածքները մեր տարածքային ամբողջականությունն է։ Ուստի, հարցը հետևյալն է. եթե մենք, դուք, Կառավարությունը, զինված ուժերը նոյեմբերի 9-ից հետո ինչ-որ մի նահանջ են արձանագրում, դա նշանակում է` ուրեմն, մեր տարածքային ամբողջականությունից ենք մաս թողել, որը, ուզենք թե չուզենք, մենք պետք է ձևակերպենք այլ երկրի, թշնամական երկրի կողմից օկուպացված տարածքներ և պետք է ջանքեր գործադրենք` դրանք հետ բերելու ուղղությամբ։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Այդ նույն կարգավիճակի մեջ գտնվող տարածքներ եղել են 2018 թվականից առաջ, այդ թվում` այն ժամանակ, երբ դուք եք Կառավարության անդամ եղել, այն ժամանակ, երբ պրն Օհանյանը պաշտպանության նախարար է եղել, և միայն ինքը չէ, իրենից առաջ էլ, իրենից հետո էլ, և այդպիսի կարգավիճակում գտնվող տարածքներ եղել են միշտ։ Հետևաբար` ձեր ասած տրամաբանությամբ պետք է ես բարձրացնեմ հարց. ինչո՞ւ ձեր Կառավարության ժամանակ դուք միջոցներ չեք ձեռնարկել, որպեսզի այդ տարածքները վերադարձնեք Հայաստանի Հանրապետությանը։ Հետո առիթ կլինի, խնդրում եմ անդրադառնալ։

Իսկ ինչ վերաբերում է ձեր այն դիտարկմանը, ես կարծում եմ, մի կետում ձեզ հետ լիարժեք համաձայն եմ, որ ձևակերպումների մեջ մենք պետք է շատ զգույշ լինենք, և այդ առումով՝ ես կվերադառնամ այն ձևակերպմանը, որ արեց, օգտագործեց փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը, մենք պետք է կարողանանք հասնել դե յուրե հիմնավորումների, վերլուծել դե յուրե հիմնավորումները և դե յուրե հիմնավորումների հիման վրա առաջարկել դեմարկացիայի, դելիմիտացիայի կոնկրետ ծրագիր։

Եվ ուզում եմ մի այսպիսի ընդհանուր դիտարկում անել, որ ձևակերպումները, որոնք մենք անում ենք այդ զգայուն թեմաներով, շատ կարևոր է, որ լինեն լեգիտիմ իրավական առումով, և մենք կարողանանք ապացուցել դրանց լեգիտիմությունը, և Կառավարության քաղաքական ուղեկիցը ձեր ասած բոլոր հարցերի վերաբերյալ հենց այդպիսին է։ Նաև այդ զգուշության տրամաբանությամբ ես նաև կարծում եմ, որ հարց ու պատասխանի ֆորմատում արդեն տասնյակ անգամ այս նույն հարցերը քննարկել ենք։ Ես տպավորություն ունեմ, որ դուք անընդհատ հարցեր եք տալիս հենց այդ նկատառումով, որ մենք որևէ անզգույշ բան ասենք։ Մենք չենք ասի անզգույշ բան: (Տեղից արձագանքում է Արծվիկ Մինասյանը)։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Պրն Մինասյան, խնդրում եմ տեղից չարձագանքել։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շատ լավ։ Քննիչ հանձնաժողովը դեռ չի ստեղծվել, այդտեղ փակ քննարկում անելու լավագույն տեղն է։ Շնորհակալ եմ։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Պրն Գեղամ Մանուկյան, համեցեք։

 Գ.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Այսօր Դաշնակցության Հյուսիսային Իրանի և Հարավային Իրանի կենտրոնական կոմիտեները հանդես են եկել հետևյալ հայտարարությամբ, հատվածներ. «Օրերս Նիկոլ Փաշինյանը Լիտվայի հայ համայնքի խիստ փոքրաթիվ ներկայացուցիչների հետ հանդիպման ժամանակ Դաշնակցությանն արատավորելու և անվանարկելու հերթական փորձն է կատարել։ Նրա թիրախում այս անգամ հայտնվել են Դաշնակցության Իրանի կառույցները։ Իր ելույթում Փաշինյանը հայտարարել է, թե Իրանում Դաշնակցության կառույցները փորձում են երկրի իշխանությունների մոտ բացասական իմիջ ձևավորել Հայաստանի իշխանությունների մասին։ Դաշնակցության մեծ ընտանիքը, ընդհանրապես, իսկ Դաշնակցության Իրանի կառույցները, մասնավորապես, քաջ գիտակցում են, թե հայ-իրանական հարաբերություններն ինչպիսի առանցքային ռազմավարական նշանակություն ունեն Հայաստանի և Արցախի հանրապետությունների անվտանգության ապահովման, թուրք-ադրբեջանական տանդեմի ծավալապաշտական նկրտումները դիմավորելու հարցում։

Հիշեցման կարգով պետք է նշենք, որ, ընդհակառակը, վերջին երեք տարիների ընթացքում Հայաստանի գործող իշխանությունների վարած անորոշ և ձախողված արտաքին քաղաքականությունը, տարբեր տրամաչափի և նշանակության ներկայացուցիչների չմտածված հայտարարությունները և, մասնավորապես, 44-օրյա պատերազմի նախօրեին Իրանի տարածաշրջանային գլխավոր հակառակորդի՝ Իսրայելի հետ դիվանագիտական հարաբերությունների մակարդակը կտրուկ բարձրացնելու չմտածված փորձը միանշանակորեն հարված էր հայ-իրանական հարաբերություններին, հարցականի տակ դնելով այն, ինչը ձևավորվել է անցնող 30 տարիների ընթացքում։

Այնպես որ, Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունը ոչ այլ ինչ է, քան Հայաստանի արտաքին քաղաքականության ոլորտում սեփական անհաջողություններն այլոց, այս պարագայում՝ Դաշնակցության վզին փաթաթելու անհաջող փորձ և բարոյազուրկ փորձ։

Հիմա` հարց. ո՞ր մի անուղեղն է Նիկոլ Փաշինյանին խորհուրդ տվել, թե Իրանը մի հոդվածով կամ երկու հոդվածով կամ համայնքային կարծիքով կարող է մի ամբողջ արտաքին քաղաքականություն մշակել և առաջին հերթին` ուղղակի անպատվել Իրանի քաղաքական և հոգևոր ղեկավարությանը։ Շնորհակալ եմ։

  Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցը գրավոր ուղղեք։ Կհասկանաք։ (Գեղամ Մանուկյանը խոսում է դահլիճում)։ Չունեք արձագանքի իրավունք, ու հերիք է՝ ամեն անգամ այս տիպի դեպքերում ասեք՝ արձագանք։ Չկա արձագանքի իրավունք (Գեղամ Մանուկյանը խոսում է դահլիճում)։ Պրն Մանուկյան, մի չարաշահեք իմ համբերությունը: (Գեղամ (Մանուկյանը խոսում է դահլիճում)։ Պրն Մանուկյան, լռեք ու, ընդհանրապես, հարգելի գործընկերներ, բոլորիդ հորդորում եմ` այս դահլիճում չօգտագործել ուժեղ իմաստ կրող բառեր` անուղեղ, մյուս, մյուս, թե չէ՝ բոլորը կսկսեն օգտագործել։ Չեմ ասում` հասցեավորված էր, բայց լավ չէ դա, համաձայնեք։

Արուսյակ Մանավազյան։

 Ա.ՄԱՆԱՎԱԶՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցս վերաբերում է վերջին օրերին Լարսի անցակետում կուտակումներին։ Հարյուրավոր բեռնատարներ, այդ թվում` նաև գյուղմթերքով բեռնատարներ, չեն կարողանում հատել սահմանը, ուզում եմ պատճառների մասին իմանալ: Կարգավորելու ուղղությամբ ի՞նչ է ձեռնարկվում։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Գնել Սանոսյանը։

 Գ.ՍԱՆՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Իսկապես, նման խնդիր կա։ Այդ խնդիրը կապված է նրա հետ, որ ռուսական կողմի գործընկերները Լարսի անցակետի իրենց հատվածում շինարարական աշխատանքներ են սկսել, ինչը, նախնական տեղեկատվության համաձայն` կշարունակվի մինչև 2022 թվականի դեկտեմբերը։ Բայց որպեսզի խնդիրը կարգավորվի, և նման խցանումներ չառաջանան, դեռևս սեպտեմբերի 18-ին ՌԴ կառավարությունն ընդունել է որոշում, որն ուժի մեջ կմտնի հոկտեմբերի 18-ին, մեկ ամիս ժամկետ ունի։ Երկու առանձին կետեր են հատկացվելու մոտակայքում, որպեսզի փոխարինող հատվածներ լինեն և այդ հատվածներում նույնպես կարողանան մաքսային որոշակի ծառայություններ մատուցել։ Այսինքն` մոտ օրերս կկարգավորվի այդ խնդիրը։ Ուզում եմ նաև նշել, որ այն լայնածավալ շինարարական աշխատանքները, որ սկսվել են, դրանց արդյունքում այժմ օրական 300 բեռնատար թողունակության մաքսային կետը մինչև 3000 բեռնատար թողունակություն կունենա, ինչը, կարծում եմ` շատ լավ է։

Այս օրերին նաև մենք աշխատել ենք Վրաստանում Հայաստանի դեսպանատան հետ, տրանսպորտի ոլորտում ՌԴ մեր գործընկերների հետ, և այն մտահոգությունը, որ, երբեմն, մեր քաղաքացիներն արտահայտել են` կապված նրա հետ, որ որոշակի, այսպես առած, առանձնացումներ կան, ոմանց թողնում են, ոմանց` չէ, կարծես, այդպիսի բան չկա։ Դեսպանատունը բավական լավ աշխատում է, մոտ օրերս հարցը կկարգավորվի։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

 Ա.ՄԱՆԱՎԱԶՅԱՆ

-Պրն Սանոսյան, ճի՞շտ հասկացա, որ մինչև հոկտեմբերի 18-ը չի բացվելու անցակետը, թե՞ միջանկյալ լուծումներ լինելու են։

 Գ.ՍԱՆՈՍՅԱՆ

-Ոչ թե մաքսակետը չի բացվելու, մաքսակետը բաց է, ուղղակի, թողունակության փոփոխության խնդիր կա, ինչից առաջացել է, առաջին օրերին ավելի, այսպես ասած, ծանր էր, հիմա, որոշակի կարգավորումների արդյունքում կուտակումները պակասել են, բայց 18-ից խնդիրը կկարգավորվի։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Աննա Գրիգորյան։

 Ա.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Նախ` պրն Ռուբինյան, պատգամավորների խոսքը մի խմբագրեք, յուրաքանչյուր պատգամավոր իր հարցը ձևակերպում է այնպիսի բառապաշարով, որն ինքն է նախընտրում, և մի ասեք, որ այս բառը նախընտրելի է ասել կամ այս մյուս բառը նախընտրելի է, որ չհնչի։ Յուրաքանչյուր պատգամավոր ինքն է որոշում` ինչպիսի բառապաշարով հարց ուղղել, և խնդրում եմ ձեր սովորության համաձայն` այսուհետև ինձ չարձագանքել։

Հիմա՝ իմ հիմնական հարցը. արտաքին գործերի նախարարն այստեղ ասում է, որ Արցախի կարգավիճակի հարցը պետք է լուծվի Մինսկի խմբի համանախագահությամբ։ Այո, շատ կարևոր արձանագրում է։ Միևնույն ժամանակ այսօր Անվտանգության խորհրդի քարտուղարն իր հարցազրույցներից մեկում, երբ իրեն հարց են ուղղում, թե արդյո՞ք կարգավիճակի հետ կապված հայկական կողմն ունի կարմիր գիծ, ասում է` ոչ, չունենք կարմիր գիծ և կարգավիճակի հարցն առանց սահմանափակումների է։ Այսինքն` ի՞նչ է ուզեցել ասել վերջինս, որ կարող է նույնիսկ ենթադրելի լինել հայկական կողմի համար, որ Արցախը կարող է որևէ կարգավիճակով լինել Ադրբեջանի կազմո՞ւմ։ Այս առումով՝ ես ուզում եմ, որ դուք այս ամբիոնից շատ հստակ արձանագրեք, որ Արցախի որևէ կարգավիճակ Ադրբեջանի կազմում լինել չի կարող։

Եվ միանգամից երկրորդ հարցը, քանի որ դեռ ժամանակ ունեմ։ Մինսկի խմբի համանախագահությունը խիստ էական ֆորմատ է հայկական կողմի համար, միևնույն ժամանակ, հատկապես պատերազմից հետո պաշտոնական Անկարան, նաև Ադրբեջանն անընդհատ խոսում են «6»-ի ֆորմատի մասին, «3+3» ֆորմատի մասին։ Այսօր էլ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարը, ըստ էության, իր աջակցությունն է հայտնել այս ֆորմատին։ Ես ուզում եմ հասկանալ` հայկական կողմը, ընդհանուր առմամբ, ընդհանրապես, ինչպիսի՞ վերաբերմունք ունի այս ձևաչափին։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Տիկին Գրիգորյան, մինչև պատասխանի ձեր հարցին, ուզում եմ ձեզ տեղեկացնել, որ դուք սխալվում եք։ Որպես նիստի վարող՝ իմ պարտականությունն է ապահովել նիստի բնականոն ընթացքը, և, այո, ես եմ որոշում, որ որոշ բառեր, հիմա կոնկրետ խոսքը պրն Մանուկյանի մասին չէ, չեն կարող կիրառվել այս դահլիճում, և դա նորմալ է, հակառակ դեպքում, կարող են տարբեր տեսակի ողջույններ, ինչպես ձեր թիմում սիրում են, հնչել։ Այնպես որ, շարունակենք։

Հարցին կպատասխանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար։ Այսօր մեր հարգելի ընդդիմադիրները մի քանի անգամ հիշատակեցին Լիտվայում տեղի ունեցած հանդիպումը հայ համայնքի ներկայացուցիչների հետ։ Այնտեղ նշած մի քանի հայտարարություններ մեջբերեցին, բայց հարց չհնչեց, չասացին` էդ ինչո՞ւ եք ասել, որ բանակցային գործընթացը ֆեյք գործընթաց է եղել։ Բանակցային գործընթացը ֆեյք գործընթաց եմ անվանել այն պատճառով, որ, ինչպես հայտնել եմ նաև Արագածոտնի մարզի գյուղերից մեկում, բանակցային ամբողջ գործընթացը, որի վրա այդքան հղում եք անում, եղել է Լեռնային Ղարաբաղն Ադրբեջանի կազմում թողնելու վերաբերյալ։ Հիմա ես կհիմնավորեմ, չնայած այս դահլիճից էլի եմ դրան անդրադարձել։

1998 թվականից Լեռնային Ղարաբաղը դուրս է թողնվել բանակցային սեղանից։ Փաստ առաջին. 1999 թվականին Հայաստանի Հանրապետությունը կոնսենսուսի շրջանակներում ընդունել է Եվրոպական անվտանգության խարտիան, Հայաստանի Հանրապետությունը կողմ է քվեարկել, որտեղ ասվում է հետևյալը. «Մարդու իրավունքների, ներառյալ ազգային փոքրամասնություններին պատկանող անձանց իրավունքների նկատմամբ լիարժեք հարգանքը, բացի այն բանից, որ դա ինքնին նպատակ է, չպետք է խաթարի, այլ պիտի, ընդհակառակը, ամրապնդի տարածքային ամբողջականությունն ու ինքնիշխանությունը: Ինքնավարության տարբեր հայեցակարգերը, ինչպես նաև վերոհիշյալ փաստաթղթում նշված այլ մոտեցումներ, որոնք համապատասխանում են ԵԱՀԿ սկզբունքներին, ազգային փոքրամասնությունների էթնիկ, լեզվական և կրոնական ինքնության պաշտպանության և խթանման միջոցներ են գոյություն ունեցող պետության ներսում»:

Հաջորդը. երբ այդ նույն 1999 թվականից հետո, 2000-ականներին Հայաստանի Հանրապետությունը Լեռնային Ղարաբաղի հարցի կարգավորման համատեքստում լրջորեն քննարկել է տարածքների փոխանակման բանաձևը և առաջարկել է, որ Մեղրիի շրջանը հանձնի Ղարաբաղը ստանալու դիմաց, սրանով ամբողջացել է, որ Հայաստանի Հանրապետությունը երեք քայլանի գործողությամբ Լեռնային Ղարաբաղը ճանաչել է որպես Ադրբեջանի մաս։ Սա է պատճառը, որ ես այդ բանակցային գործընթացն անվանել եմ ֆեյք, որովհետև այս նույն իշխանության ներկայացուցիչներն այսօր նույն համոզվածությամբ ասում են, որ էսպես պետք է լիներ, էնպես պետք է լիներ։ Այդ ամեն ինչը բլեք է, չի եղել այդպիսի բան։ Եվ երբ Ադրբեջանը և մյուսներն ասում էին, որ տարածքային ամբողջականության սկզբունքը և ինքնորոշման սկզբունքը մեկը մյուսին չեն հակասում, և Ադրբեջանն ասում էր՝ ինքնորոշման սկզբունքի շրջանակներում, այսինքն` դա նշանակում էր, որ Լեռնային Ղարաբաղը պետք է ինքնորոշվեր Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության շրջանակներում, դա ասում էր` հիմնվելով 1998-99 թթ. Հայաստանի արտաքին քաղաքականության և Կառավարության արած գործողությունների վրա։ Եվ էլի ուզում եմ ընդգծել, որ այդ գործողությունները ոչ թե տեսական են, այլ դրանք ապացուցելի են։

Ինչ վերաբերում է «3+3» կամ այլ ֆորմատներին, Հայաստանի Հանրապետությունը պետք է նախ` հասկանա` դրանք ի՞նչ ֆորմատներ են, ի՞նչ նպատակով են դրանք իրագործվում, ի՞նչ պայմաններում են գործելու, ի՞նչ սկզբունքներով են գործելու և բազմաթիվ այլ մանրամասներ, որպեսզի հստակ դիրքորոշում արտահայտի դրա վերաբերյալ։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Համեցեք, տիկին Գրիգորյան, արձագանքեք։

 Ա.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Ես հիմա նույնիսկ վարանում եմ խորամուխ լինել բանակցային գործընթացի առանձնահատկություններում և փորձել ձեզ ընդդիմանալ` հստակ նշելով, որ դուք էլ բանակցային գործընթացը 2018 թվականից ի վեր շարունակել եք Մինսկի խմբի համանախագահությամբ, որն ունեցել է երեք հիմնական հենք, որոնցից մեկը եղել է ազգերի ինքնորոշման իրավունքը, և մենք հենց այս սկզբունքի հիման վրա ենք վարել բանակցությունները։ Եթե դուք ուզում եք ասել, որ երեք տարի շարունակ դուք էլ եք ֆեյքային բանակցություններ վարել, դա ձեր խնդիրն է, բայց իմ հարցը հետևյալն է. այսօր Կառավարությունն ինչպիսի՞ դիրքորոշում ունի։ Ես Անվտանգության խորհրդի քարտուղարի խոսքերն եմ մեջբերում, որն ասում է` կարգավիճակի առումով սահմանափակում չունենք։

Հիմա ասում եմ` ձեր դիրքորոշումը ո՞րն է, դուք ասում եք` երկար տարիներ բանակցել ենք, ըստ էության, Ադրբեջանի կազմում Արցախը թողնելու վերաբերյալ։ Հիմա, այսինքն` դուք սա ասում եք` նորից մեղքը բարդելով նախկինների՞ վրա, որ, եթե նման քայլի գնաք, ապա մեղավոր են նախկիննե՞րը, որ տարիներ շարունակ սա՞ են բանակցել։ Ըստ էության պատասխանեք, հիմա, անկախ նրանից, թե տարիներ շարունակ ինչ է բանակցվել, ով ինչ է ասել, ձեր դիրքորոշումը ո՞րն է, կարո՞ղ եք հայտարարել, որ Արցախի որևէ կարգավիճակ չի կարող լինել Ադրբեջանի կազմում։ Միանշանակ խնդրում եմ՝ սա ասեք։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Ես, գիտեք, շատ շնորհակալ եմ ձեր այս հարցի երկրորդ հատվածի համար, որովհետև դուք ինձ հնարավորություն եք տալիս՝ ավելի մանրամասն պարզաբանել։ Այ, դրա համար է, որ ես ասել եմ` զորական կետից է պետք սկսել բանակցային գործընթացը, այ, դրա համար է, որ ես ասել եմ` հարգելի գործընկերներ, հարգելի համանախագահողներ, հարգելի միջազգային հանրություն, եկեք պարզաբանենք` Մադրիդյան սկզբունքներն ի՞նչ են նշանակում, արդյո՞ք այս Մադրիդյան սկզբունքներով կա ուղի, ճանապարհ, որով Լեռնային Ղարաբաղը կարող է ստանալ կարգավիճակ Ադրբեջանի կազմից դուրս։ Եվ մեր այսօրվա դիրքորոշումները, տեսեք, Լիտվայի իմ ելույթը դուք լսել եք, ՄԱԿ-ի ամբիոնից իմ ելույթը չեք լսել, լսեք։ Կառավարության ծրագրում հստակ գրված է և՛ Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցը, և՛ ինքնորոշման հարցը։ Եվ Հայաստանի Կառավարության դիրքորոշումն այն է, որ մենք պետք է առավելագույնս անենք` այդ հարցում Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի իրավունքները պաշտպանելու համար։ Բայց ես ուզում եմ ասել, որ այդ գործընթացում նաև պետք է... Գիտե՞ք ինչ, ի վերջո, կներեք, կենաց ասելով չէ, այդ գործընթացում մենք սահմանափակված ենք այն փաստաթղթերով և գործողություններով, որոնք ձեր քաղաքական ուժի ղեկավարի քվեարկությամբ ընդունվել են Հայաստանի Հանրապետության կողմից որպես միջազգային հարաբերությունների ընդունելի կանոն։ Մենք դրանով սահմանափակված ենք։ Շնորհակալ եմ։ Եվ կփորձենք, ամեն ինչ կանենք, որ այդ սահմանափակումները հաղթահարենք։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Տեղից մի արձագանքեք։ Հռիփսիմե Ստամբուլյան։

 Հ.ՍՏԱՄԲՈՒԼՅԱՆ

-Սիրելի հայրենակիցներ, շուտով կլրանա մեկ տարին, որ մեր բոլորի մեջքի հետևում ստորագրվեց մի դավադիր փաստաթուղթ, որը շատ մեծ ցավ է մեր ամբողջ ազգի համար։ Այդ փաստաթղթում ամրագրված էր մի շատ կարևոր կետ, որ բոլոր գերիները պետք է վերադարձվեին։ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության ղեկավարի պաշտոնը զբաղեցնող անձը մինչ օրս չի հաջողել այդ հարցում։ Ավելին, քարոզարշավի ժամանակ կատարեց հերթական պոպուլիստական հայտարարությունը, որ պատրաստ է որդուն փոխանակել գերիների հետ։ Չգիտեմ` ինչ պատճառով` Ալիևը չընդունե՞ց առաջարկը, թե՞ տանը համաձայնության չեկավ, ինչևէ, դրան չէ, որ ուզում եմ անդրադառնալ։ Օրեր առաջ վերոհիշյալ անձնավորությունը պատրաստակամություն հայտնեց` հանդիպել Ալիևի հետ և փոխանցել ականապատված տարածքների բոլոր քարտեզները, եթե Ալիևը վերադարձնի բոլոր գերիներին։

Պատերազմից անցել է մեկ տարի, դեռևս հայտնի չէ մեր գերիների ամբողջական թիվը։ Ավելին, կան գերության դեպքերը հաստատող բազում փաստեր, որոնք Ադրբեջանը հրաժարվում է ընդունել, օրինակ՝ 1943 թ. ծնված Էլզա Սարգսյան, մայր և դուստր Անահիտ և Վարյա Թունյաններ, կան ավելի քան 200 անհայտ կորածներ։ Մեր գերիները շարունակում են խոշտանգվել, մենք ունենք խեղաթյուրված բազմաթիվ ճակատագրեր։ Այս պայմաններում ինչպե՞ս է ձեր իշխանությունը պատրաստվում գնալ «քարտեզներ գերիների դիմաց» գործարքին, եթե որևէ քայլ չի ձեռնարկում Ադրբեջանում գտնվող հայ գերիների ամբողջական թիվը և ինքնությունը պարզելու համար։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի փոխվարչապետ Սուրեն Պապիկյանը։

 Ս.ՊԱՊԻԿՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Ես, թերևս, կանդրադառնամ ձեր հարցի երկրորդ հատվածին, որովհետև հիմնական հատվածին մշտապես արձագանքվել է ու հրապարակային պարզ է, թե ինչ գործունեություն է վարում Կառավարությունը գերիներին վերադարձնելու համար։ Կանդրադառնամ չհաստատված գերիներին և կասեմ, որ այս պահին Հայաստանի Հանրապետություն է վերադարձվում Արթուր Բորիսի Դավիդյանը, ծնված 1989 թ., Արցախի Հանրապետության սահմանն անցած 22.08.2021 թ,, արդեն Հայաստանի Հանրապետությունում է։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագա՞նք։

 Հ.ՍՏԱՄԲՈՒԼՅԱՆ

-Ես ուրախ եմ, որ այսօր, ոնց որ թե, իմ վստահության կեսի չափով վստահությամբ եք դուք եկել, նախորդ իմ հարցին դուք վստահություն չունեիք՝ պատասխանելու, խոստացաք գրավոր պատասխանել, մինչև այսօր ձեզանից գրավոր պատասխան չեմ ստացել։

Նախ` դուք ճիշտ չնշեցիք, վստահ թիվ դուք մինչ օրս չունեք։ Իմ հարցը լրիվ այլ էր, դուք պատասխանում եք լրիվ այլ բան։ Խնդրում եմ պատասխանեք` այդ նույն պարզ գործողություններո՞վ էիք պատրաստվում ապահովել գերության մեջ գտնվող 19-ամյա Գագիկ Մկրտչյանի կյանքի իրավունքը, որի գլխատված դին ապրիլին Ադրբեջանից Հայաստան ժամանած ինքնաթիռով հանձնեցին մորը։

 Ս.ՊԱՊԻԿՅԱՆ

-Ես կպատասխանեմ այն հատվածին, որը կոռեկտ է այստեղից հնչեցնել։ Հայաստանի Հանրապետության իշխանություններն ամեն ինչ անում են՝ վերադարձնելու թե՛ հաստատված, թե՛ չհաստատված Հայաստանի Հանրապետության այն քաղաքացիներին, որոնց կենդանության հնարավորությունն այսօր կա։ Շնորհակալ եմ։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Լիլիթ Ստեփանյան։

 Լ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Շատ կարևոր է, իսկապես, արտաքին հարաբերություններում Հայաստանի Հանրապետությանը վերաբերող հարցերի քննարկումը, բայց չմոռանանք, որ Հայաստանի Հանրապետության ներսում մենք նույնպես ունենք շատ լուրջ մարտահրավեր ի դեմս համավարակի։ Եվ այս համատեքստում հարցս ուզում եմ ուղղել Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարար տիկին Ավանեսյանին։

Տիկին Ավանեսյան, օրեր առաջ պաշտոնական այցով գտնվում էիք Լիտվայի Հանրապետությունում, որտեղ, ի թիվս բազմաթիվ օրակարգային հարցերի, նաև ձեր լիտվացի գործընկերոջ հետ ստորագրեցիք փոխգործակցության համաձայնագիր։ Կխնդրեմ ավելի մանրամասն ներկայացնել համաձայնագրի բովանդակության մասին, ի՞նչ առողջապահական խնդիրներ ենք լուծելու այս համագործակցության շրջանակներում, ինչպիսի՞ արդյունավետ մեխանիզմներ է կիրառում Լիտվայի կառավարությունը համավարակի դեմ պայքարում։

Եվ, ինչպես կարելի է տեսնել ձեր գրառումներում, դուք խոսել և քննարկել եք նաև ձեր լիտվացի գործընկերոջ հետ համապարփակ առողջապահական համակարգի վերաբերյալ հարցեր։ Մենք գիտենք, որ Կառավարության ծրագրում Հայաստանի Հանրապետությունը նախատեսում է այդ համակարգը ներդնել մեզանում 2023 թվականին: Կխնդրեմ փորձի փոխանակման շրջանակներում այս մասին ավելի հանգամանալից ներկայացնել թե՛ մեզ, թե՛ հանրությանը։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը։

 Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Ստեփանյան։ Իսկապես, ցավոք սրտի, համավարակը թույլ չի տալիս՝ իր մասին մոռանալ, և այս պահին էլ մենք ունենք բավական լարված վիճակ։ Պետք է ասեմ, որ մեր 2446 մահճակալներից 2300-ը զբաղված են։ Ես չեմ ուզում առիթը բաց թողնել՝ ևս մեկ անգամ հորդորելու մեր քաղաքացիներին` պահպանել հակահամաճարակային կանոնները, դրանք դիմակների կրումն է, հնարավորինս արագ կերպով պատվաստվելն է և օր առաջ համավարակի այս ալիքը նվազեցնելու բոլոր գործողություններն իրականացնելն է։

Եվ նորից պիտի շեշտադրեմ, որ, ցավոք սրտի, այս պահին էլ շատ անձինք, մասնագետներ, իրավաբաններ, չգիտեմ, փորձում են անընդհատ խոչընդոտել թե՛ պատվաստման գործընթացին, թե՛ համաճարակային այլ կանոնների կիրարկմանը, փորձում են անընդհատ կեղծ լուրերի, ապատեղեկատվության միջոցով մեր քաղաքացիներին շեղելու, մանիպուլյացնելու և ոչ պատշաճ վարքագծի հետևանքով խոչընդոտել մեր երկրում համավարակի դեմ պայքարի գործընթացը։ Այսքանը, թե այսօր ինչ է կատարվում։

Բայց, առիթն օգտագործելով, նաև նշեմ, որ ի հեճուկս բոլոր այս հակաքարոզչությանը, մենք բավականին, շեշտակի աճ ունենք պատվաստումների ցուցանիշներում։ Երբ շաբաթների կտրվածքով նայում ենք, մենք անցած շաբաթ օրական 15 հազարի պատվաստման ցուցանիշ ենք ապահովել և պետք է շարունակաբար ավելացնենք։ Այսինքն` մեր քաղաքացիներն ավելի հակված են պատվաստվելու, օգնելու մեր երկրին` կանխել այս համավարակը։

Պետք է ասեմ, որ Լիտվայի Հանրապետության հետ վերջին 1,5 տարիների ընթացքում բավական ակտիվ համագործակցություն ենք վարել, և այս համաձայնագիրն էլ կարծես ֆորմալացնելու և հետագա մեր անելիքներն ուղենշելու համար էր։ Պետք է առիթը նաև օգտագործելով շնորհակալություն հայտնեմ Լիտվայի Հանրապետության կառավարությանը, որը վարչապետի այցի հետ կապված՝ 50 հազար դեղաչափ «Moderna» պատվաստանյութ նվիրեց Հայաստանին, մինչ այդ էլ նվեր էր իրականացրել 27 հազար «AstraZeneca» պատվաստանյութ, Հայաստան գործուղել էր Covid-ի բուժման բավական, այսպես, մեծ թիմ, որն անցյալ տարի մեր մասնագետների հետ փորձի փոխանակման շրջանակներում և իրար աջակցելու, սոլիդար լինելու շրջանակներում բավական մեծ օգնություն ցույց տվեց։ Արձագանքեք, հետո…

 Լ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Կխնդրեմ, եթե ժամանակ մնա, տիկին Ավանեսյան, ասեք նաև, թե այսօր Հայաստանի Հանրապետության բուժհաստատություններում ինչ պատվաստանյութեր կան։

Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Ուրեմն, շարունակելով` ասեմ, որ չսահմանափակվելով միայն հումանիտար համագործակցության շրջանակներով, մենք նաև Լիտվայի Հանրապետության հետ նախատեսում ենք համապարփակ ապահովագրության փորձի փոխանակման գործընթաց, որովհետև, ինչպես ճիշտ նշեցիք, Կառավարության ծրագրում մենք զետեղել ենք համապարփակ ապահովագրության ներդրումը 2023 թվականից, և այս պահին էլ ակտիվ գործունեություն ենք իրականացնում, որպեսզի մեր համակարգը պատրաստենք 2023 թվականին ապահովագրության ներդրմանը։ Նշեմ, որ այս պահին Հայաստանում առկա է 4 տիպի պատվաստանյութ, ավելացել է նաև «Moderna»-ն, մեկ-երկու օրվա ընթացքում պոլիկլինիկաներն ու ամբուլատորիաներն արդեն կստանան պատվաստանյութը։ Բայց նորից պիտի նշեմ, որ կարևոր չէ պատվաստանյութերի քանակը, տեսականին, կարևոր է, որ մենք ունենք պատվաստանյութ և օր առաջ պետք է պատվաստվել։

Եվ նորից պիտի շեշտեմ, որ այն անձանց, որոնք հակաքարոզչություն են վարում, այսօր նաև առաջարկում եմ, որ խմբով այցելեն, օրինակ` Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ և վերակենդանացման բաժանմունքում ականատես լինեն, թե ինչպես են մեր բժիշկներն օր ու գիշեր պայքարում նաև երիտասարդ, հղի կանանց կյանքի համար։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Արամ Վարդևանյան։ 

Վ.ՎԱՐԴԵՎԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Փաշինյանը հայտարարեց, որ Արցախի կարգավիճակի վերաբերյալ հարցը կապված էր 1999 թվականի Եվրոպական անվտանգության խարտիայի փաստաթղթի հետ։ Դրա մասին առաջին անգամ ասվել էր մայիսի 3-ին, ես դրանից հետո ուսումնասիրեցի այդ խարտիան։ Կարծում եմ` շատ քչերից եմ եղել, որը, իսկապես, նայել է այդ փաստաթուղթը։ Խարտիայում որևէ իմպերատիվ, պարտադիր բնույթի մի բառ անգամ չկա։ Ավելին, այդ խարտիայում նաև իրավունքի գերակայության սկզբունքի մասին հիշատակում կա, որի բաղադրիչներից մեկն էլ ազգերի ինքնորոշման իրավունքն է։ Համեմատության մեջ, իհարկե, պրն Փաշինյանը հղում է տալիս 1999 թվականի ոչինչ չասող փաստաթղթին, բայց համեմատության մեջ պետք է դիտարկենք 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի փաստաթուղթը, որտեղ ինքնորոշման մասին ևս բառ չկա, բայց շատ-շատ ցավալի ու բացասական երևույթներ կան, որտեղ կա ձեր ստորագրությունը։

Մյուս հանգամանքը, որ նշվեց 5 մլրդ-ի վերաբերյալ։ Ի դեպ, ես մի անգամ ասել էի դրա մասին, դատախազությունը հայտարարություն տարածել էր, որ դրա վերաբերյալ քրեական գործ հարուցվել է։ Դրանից զատ, որևէ բառ չի ասել` ո՛չ հերքել է, ո՛չ հաստատել է, բայց հայտարարել է, որ քրեական գործ է հարուցվել։

Հիմա, ըստ էության, հարցս. Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 152 հոդվածի համաձայն` վարչապետը գլխավորում է Անվտանգության խորհրդի աշխատանքները։ Անվտանգության խորհրդի աշխատանքների մեջ, բնական է, նաև չափազանց կարևոր բաղադրիչ ունեն պաշտպանության, անվտանգության վերաբերյալ հարցերը, ընդհուպ մինչև ռազմամթերքի մատակարարման հետ կապված հարցերը։

Հիմա հարցս հետևյալն է. մի քանի օր առաջ մենք աղմկահարույց մի քրեական գործի մասին լսեցինք, ձերբակալում, կալանավորում, միլիարդավոր դրամների մասին և անորակ զենքի մասին։ Վարչապետը, լինելով Անվտանգության խորհրդի ղեկավար, տվյալ դեպքում՝ Նիկոլ Փաշինյանը՝ որպես Կառավարության անդամ արդյո՞ք տեղեկություն ունեցել է դրա վերաբերյալ, թե՞ ոչ։

  Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար, եթե քրեական գործ հարուցվել է, առավել ևս։ Ես խորհուրդ եմ տալիս, որ «Պատիվ ունեմ» խմբակցության ղեկավարը, ձեր խմբակցության այն անդամները, որոնք հայտարարում էին 5 միլիարդի կամ, չգիտեմ, դավադրությունների, դավաճանությունների մասին, թող գնան, ցուցմունքներ տան այն գործով, գնալուց հետո էլ մամուլի ասուլիս հրավիրեն, ասեն, թե իրենք ինչ են հայտնել նախաքննության մարմնին։ Ամեն մարդ, կարծում եմ` հայրենիքի դավաճանության գործով իրեն հայտնի տեղեկությունները պետք է հայտնի։ Եվ, ընդհանրապես, զարմանալի է, ես կարծում եմ` եթե մարդ կա, որին հայտնի է հայրենիքի դավաճանության մասին տեղեկություն և մինչև հիմա հրապարակային չի հայտարարել, դա, այո, արդեն իսկականից դավաճանություն է, շատ լուրջ դավաճանություն, որովհետև, փաստորեն, ինքը հնարավորություն է տվել, որ դավաճանությունը շարունակվի, և դավաճաններին հնարավորություն է տվել, որ նրանք շարունակեն իրենց գործունեությունը։

Ինչ վերաբերում է ձեր նշած քրեական գործին. քրեական գործը հարուցվել է, դուք իրավաբան եք, փաստաբան եք, գիտեք, որ դրանք քննելու ընթացակարգեր կան և, այո, մարդկանց մեղադրանք է առաջադրվել, բայց, կարծում եմ` նաև գոյություն ունի անմեղության կանխավարկած, կլինի, կտեսնենք` ի՞նչ է լինում, դատարա՞ն է գնում այդ գործը, թե՞ չի գնում, ի՞նչ դատավճիռ է կայացվում։ Ես կարծում եմ` համոզված եղեք, որ բոլոր մեղավորները կպարզվեն։

Իմիջիայլոց, ասեմ, որ սա առաջին և աննախադեպ դեպքը չէ, երբ մեր Կառավարության բարձրաստիճան պաշտոնյաներ ձերբակալվում կամ կալանավորվում են։ Այդպիսի դեպքեր նաև նախկինում եղել են, և, կարծում եմ` տեղի կունենա ամբողջական քննություն, և բոլոր հանգամանքները կպարզվեն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

 Վ.ՎԱՐԴԵՎԱՆՅԱՆ

-Իհարկե, դուք չպատասխանեցիք` արդյո՞ք տեղյակ եղել եք այս ռազմամթերքի ձեռքբերման, մատակարարման գործընթացին, եթե ժամանակը ների, կցանկանայի, որ դրան պատասխանեիք։

Նաև կցանկանամ, այս արձագանքն օգտագործելով, հարց բարձրաձայնել 44-օրյա պատերազմի վերաբերյալ և մեկ ռեպլիկ էլ կատարել։ 44-օրյա պատերազմի մասով նախկինում էլ հարց հնչել էր, բայց ես կցանկանայի, որ դուք շատ ուղիղ պատասխան տայիք դրան: Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերը, որ սեպտեմբերի 27-ին հնարավոր է, որ թշնամու կողմից մարտական գործողություններ սկսվեն, մինչև սեպտեմբերի 27-ը դրա վերաբերյալ տեղեկություն տրամադրված եղե՞լ է Գլխավոր շտաբի կողմից, թե՞ ոչ, ի՞նչ ձևով է այն իրացվել, եթե եղել է։

Մեկ էլ՝ վերջում մի բան էի ուզում ասել. հիշո՞ւմ եք, նախորդ հարց ու պատասխանի ժամանակ մենք խոսեցինք հռետորաբանության մասին, ենթադրենք` ես բարձրաձայնեցի հարևան կամ թշնամի երկրի կողմից հնչեցվող արտահայտությունները, հիմա վերջինը, որ հնչել էր, ստացվում է` «եթե, ապա»-ով ասում են, որ հայերի գլուխը կտան, կջարդեն։ Դա ասում է Ալիևը։ Իհարկե, ես, օրինակ` կարող եմ ասել, որ նման բան հայ ժողովրդին ասողը, նույն «եթե, ապա»-ով թող գնա, իր գլուխը պատին տա։ Բայց ես կարծում եմ, որ Կառավարության կողմից արձագանքները, գոնե, որոշակի նման հայտարարություններին, կարծում եմ` առնվազն անհրաժեշտություն են։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Ուրեմն, քրեական գործը hարուցվել է վարչապետին ենթակա մարմին հանդիսացող Ազգային անվտանգության ծառայության կողմից, և միջազգային բոլոր զեկույցներն արձանագրում են, որ առանց քաղաքական կամքի առկայության էդ կարգի գործերը չեն կարող բացահայտվել ու բացահայտման ուղղությամբ գնալ։ Ես կարծում եմ, որ ձեր հարցի պատասխանը դուք շատ լավ գիտեք, և հիմա այդ հարցը, որ դուք տալիս եք որպես քննիչի կարգավիճակով, այդ հարցի պատասխանը տալիս է ինձ ենթակա մարմին Ազգային անվտանգության ծառայությունը, որը քրեական գործ է հարուցում, ձերբակալություններ է իրականացվում և կալանավորելու միջնորդություններով հանդես է գալիս։ Հետևաբար` Ազգային անվտանգության ծառայությունն ունի բոլոր հնարավորությունները՝ բոլոր հարցերը պարզելու և կպարզի։

Ինչ վերաբերում է մնացածին, մի րոպեի համար այնքան հարց եք տալիս, որոնց շատ դժվար է արձագանքել։ Ես էլի ուզում եմ կրկնել և նախկինում էլ ասել եմ, որ այս ժամանակաշրջանում մեզ պետք են ամուր նյարդեր և Կառավարությունն այդ ամուր նյարդերով առաջ է գնալու և իր բարձրաձայնած և ընդունած օրակարգն իրացնելու ճանապարհով է գնալու։ Էլի եմ ասում՝ սա մեր սկզբունքային դիրքորոշումն էր, և մենք հետևողականորեն այս ճանապարհով գնալու ենք առաջ։ Շնորհակալ եմ։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հռիփսիմե Գրիգորյան։

 Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մեծարգո նախագահող, հարցս ուղղում եմ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար պրն Մկրտչյանին։

Պրն նախարար, մեզ համար, մեր Կառավարության համար առաջնահերթ խնդիրների թվում են պատերազմին մասնակցած, պատերազմի արդյունքում հաշմանդամություն ձեռք բերած մեր հայրենակիցների զբաղվածության ապահովման հարցերը, և ես տեղյակ եմ, որ այս ուղղությամբ մենք աշխատանքներ են տանում ու կան ծրագրեր, որոնք իրականացման ընթացքում են։ Կխնդրեի մեր քաղաքացիներին ներկայացնել առավել մանրամասն այս ծրագրերի ընթացքը. ի՞նչ է արվել և ի՞նչ է պլանավորվում առաջիկայում։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Նարեկ Մկրտչյանը։

 Ն.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Տիկին Գրիգորյան, շնորհակալություն հարցի համար։ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության ուշադրության կենտրոնում են, առհասարակ, կայուն զբաղվածության ապահովման հարցերը և, մասնավորապես, պատերազմի մասնակիցների և, մասնավորապես, պատերազմական գործողությունների ընթացքում հաշմանդամություն ձեռք բերած մեր տղաների հարցերը։ Ասեմ, որ ծրագրերն իրականացնում ենք երկու ուղղությունով, մեկը` մասնավորի հետ սերտ համագործակցությամբ, մյուսը` պետական ծրագրի շրջանակներում։

Եթե խոսեմ մասնավորի հետ համագործակցության կոնտեքստում, ապա մենք ամենատարբեր ընկերությունների հետ ունենք համատեղ մշակված ծրագրեր, որոնք հնարավորություն են տալիս պատերազմին մասնակցած և հաշմանդամություն ձեռք բերած մեր տղաներին` անցնել աշխատանքի։ Բերեմ մի օրինակ. տեխնոլոգիական ոլորտի առաջատար տեխնոլոգիական ընկերություններից մեկի հետ համատեղ մշակել ենք մի ծրագիր, որ արդեն մոտ հարյուր, պատերազմին մասնակից ավելի քան հարյուր տղաներ, նաև հաշմանդամություն ձեռք բերած տղաներ եռաստիճան, փուլով կրթություն, փորձաշրջան և բարձր աշխատավարձով զբաղվածություն կունենան։ Նմանատիպ պայմանավորվածություններ ունենք ամենատարբեր կազմակերպությունների հետ, մասնավորապես, կուզենամ շեշտել «TRANS» հայկական առևտրաարդյունաբերական պալատի ընկերություն կազմակերպությունների հետ, որոնց հետ մի շարք ծրագրեր արդեն մշակվում են, մնացածի մասով էլ արդեն ընթացքի մեջ են։

Իսկ եթե ավելի անդրադարձ կատարենք պետական ծրագրերի` նախարարության կողմից մշակված և ներկայացված, շուտով կմեկնարկի մեր կողմից, Կառավարության կողմից հաստատված մի ծրագիր, որի համաձայն` եթե գործատուն աշխատանքի կընդունի պատերազմի մասնակից հաշմանդամություն ունեցող անձանց, և կապ չունի, թե ռազմական որ ժամանակահատվածի գործողություններին է վերաբերում, ապա Կառավարությունը կփոխհատուցի նրանց եկամտահարկը մինչև 100 հազար դրամ եռամսյակային կտրվածքով մեկ տարի ժամանակահատվածով։ Եվ եթե, օրինակ` տվյալ աշխատանքի վայրն անհրաժեշտություն կունենա` հարմարացնել հաշմանդամություն ունեցող անձի կարիքներին, ապա մենք նաև կօժանդակենք, որպեսզի այդ աշխատավայրը նույնպես հարմարեցվի նրանց կարիքներին։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

 Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես նաև կցանկանայի նշել, որ տեղյակ եք, որ մեր խմբակցությունը, պատգամավորներ Վահան Ալեքսանյանը, տիկին Ստեփանյանը, տիկին Բաթոյանը նախաձեռնել են հանդիպում մեր տղաների հետ մի քանի շաբաթ առաջ, ի թիվս այլ հարցերի, քննարկվել են նաև այս հարցերը, և կարծում եմ, որ նաև կարիք կա` ավելի լայն իրազեկելու։ Ես շնորհակալ եմ պատասխանների համար, մենք կշարունակենք հետամուտ լինել և հանրությանն իրազեկել այս ծրագրերի ընթացքի մասին։ Շնորհակալություն։

 Ն.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ասեմ, որ Ազգային ժողովում տեղի ունեցած հանդիպումից առաջ արդեն պրն վարչապետի հետ միասին մենք առիթ ունեցանք` այդ զինվորների մեծ մասի հետ հանդիպում ունենալ Հայրենիքի պաշտպանի վերականգնողական կենտրոնում։ Վստահ եմ, որ այն հարցերը, որոնք բարձրացվել են ձեզ մոտ, այդ նույն հարցերին նաև մենք անդրադարձ կատարեցինք և քննարկեցինք, միաժամանակ նաև որոշակի պայմանավորվածություններ ձեռք բերեցինք՝ այդ անհանգստացնող հարցերի շուրջ ավելի գործուն քայլեր իրականացնելու։

Ես նաև մոռացա մի բան ասել, որ մեր Կառավարության տարբեր գերատեսչություններ նույնպես պատրաստակամություն են հայտնել պատերազմի մասնակից և վիրավորում ստացած, հաշմանդամություն ձեռք բերած տղաներին Կառավարության տարբեր գերատեսչություններում ներգրավել աշխատանքի։ Օրինակ` կարող եմ ասել` վերջերս ոստիկանապետի և մեր զինվորների հետ հանդիպման արդյունքում պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել` ոստիկանության համակարգում նույնպես պատերազմին մասնակցած, հաշմանդամություն ձեռք բերած տղաներին ներգրավել աշխատանքի։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ելենա Կիրակոսյան։

Ե.ԿԻՐԱԿՈՍՅԱՆ

-Հարցս ուղղում եմ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարին։

Պրն Մկրտչյան, քիչ առաջ դուք նշեցիք, որ 2022 թվականի բյուջեի նախագծի համաձայն` հունվարի 1-ից կբարձրանան կենսաթոշակների և նպաստների մակարդակը։ Իհարկե, դա շատ ողջունելի է և «բարձրացում» բառը շատ լավ և ոգևորիչ է հնչում։ Բայց հարցս հետևյալն է. արդյո՞ք կարծում եք, որ ամսական 2 հազար 100 դրամն այն գումարն է, որը կկարողանա թեթևացնել թոշակառուների և նպաստառուների խնդիրները և էական փոփոխություն կմտցնի նրանց կենսական կարիքների ապահովման հարցում, հատկապես այն գնաճի ֆոնի վրա, որն այսօր առկա է։ Եվ հաջորդ հարցս. ի՞նչ հաշվարկի հիման վրա է ձևավորվել այդ գումարը։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Պրն Մկրտչյան, համեցեք:

 Ն.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Կիրակոսյան, հարցի համար: Այո, ես նշեցի, որ մենք նախատեսել ենք 2022 թ. մի շարք բարձրացումներ, բայց ցանկանում եմ նշել, որ դրանք վերաբերում են կոնկրետ թիրախային խմբերին: Եվ երբ խոսեցինք, նվազագույն կենսաթոշակի մասին էր խոսքը, ես նշեցի, որ դա մեր քաղաքականության կարևոր մի մասն է կազմում, որ 2018 թ. սկսած արդեն մենք այդ քաղաքականությունը որդեգրել ենք և շարունակական բարձրացնում ենք: Նվազագույն կենսաթոշակից բացի, ես նաև նշեցի այլ ուղղություններ, որ մենք նպաստների բարձրացում, օրինակ՝ մինչև 2 տարեկան երեխայի խնամքի նպաստի բարձրացման մասին արդեն հայտարարություն ենք կատարել: Թե ինչ մեխանիզմով է հաշվարկվել, ավելի մանրամասն ես ձեզ կարող եմ գրավոր պատասխանել, եթե դուք ցանկանում եք ավելի մանրամասներին տիրապետել: Եվ ասեմ, որ սա վերջնական թիրախը չէ, և մենք 5 տարվա կտրվածքով անընդհատ պետք է անդրադառնանք այս թեմային, որը, ըստ էության, մեծ դերակատարություն պետք է ունենա, ինչպես մենք արդեն հայտարարել ենք Կառավարության ծրագրում, ծայրահեղ աղքատությունը նվազեցնելու գործում:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք:

 Ե.ԿԻՐԱԿՈՍՅԱՆ

-Անկեղծ ասած, իմ խորը համոզմունքն է, որ բարձրացումը պետք է լինի մեկ անգամ և զգալի չափով, ինչը, իրապես, կնպաստի մեր քաղաքացիների կյանքի որակի բարելավմանը: Եվ չեմ կարող չնշել, որ երբ այստեղ քննարկվում էր պատգամավորներին հատկացվող գումարների չափը, էդտեղ ինչ-որ փուլային մոտեցում չէր ներառում և ինչ-որ կտրուկ, մինչև 5 անգամ բարձրացում էր նախատեսում, այսինքն՝ միգուցե, նույն սկզբունքը կարելի է կիրառել նաև նպաստների և թոշակների բարձրացման հարցում:

 Ն.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Տիկին Կիրակոսյան, էս հարցին արդեն բազմաթիվ անգամներ անդրադարձ կատարվել է, չեմ ուզենա սրան նորից անդրադառնալ, և՛ այս ամբիոնից և՛ մեր խմբակցության գործընկերները, և՛ գործադիրից տարբեր անդրադարձներ կատարվել են: Եվ ևս մեկ անգամ ուզում եմ շեշտել, որ մենք ամեն ինչ անելու ենք՝ Կառավարության ծրագրում ներկայացված մեր թիրախներին հասնելու համար: Եվ լավ կլիներ, բնականաբար, որ միանգամից բոլոր հարցերին անդրադառնայինք, բայց, քանի որ սա 5-ամյա պլան է, ծրագիր է, մենք այս 5 տարիների ընթացքում, վստահաբար՝ հասնելու ենք այն թիրախներին, որոնք նշված են Կառավարության ծրագրում:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Եվ մեր այսօրվա վերջին հարցը կտա Սերգեյ Բագրատյանը. համեցեք:

 Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Սիրելի հայրենակիցներ, հարգելի Կառավարություն, մեր և գործընկերների շուրթերից անհանգստություն է հնչում առ այն, որ Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարությունն ավելի կոշտ դիրքերից հանդես չի գալիս մեր շահերի պաշտպանության նպատակով, բայց, ցավոք սրտի, մեր պատմական իմաստնությունը պետք է հուշի մեզ, որ ամենահզոր դիվանագիտությունը չի կարող ոչինչ անել, եթե դու չունես քո հետևում, քո թիկունքում հզոր բանակ, իսկ հզոր բանակ ունենալու համար մենք պետք է ունենանք դինամիկ զարգացող տնտեսություն:

Հիմա անդրադառնամ տնտեսության դինամիկ զարգացման հնարավորությանը: Օրերս «ԳեոՊրոՄայնինգ» ընկերության տնօրենների խորհրդի նախագահ Ռոման Տրոցենկոն հայտարարեց մեր հանքարդյունաբերության մեջ 2 մլրդ դոլար ներդնելու մասին, բացի այդ, ևս 1,5 մլրդ դոլարի ներդրում նախատեսեց նոր պղնձաձուլարան կառուցելու համար: Սա խոշորագույն ներդրում է հայկական իրականության մեջ և, իսկապես, կարող է փոխել ողջ տնտեսական իրողությունների հիմքը և հզորության նոր աստիճան հաղորդել հայկական հանրապետության հետագա զարգացման ընթացքին: Այս իմաստով՝ կարծում եմ՝ նման խոշոր ներդրման համար մենք շատ աշխատանք ունենք անելու, Կառավարությունը պետք է նախաձեռնի օրենսդրական փոփոխություններ, մենք պետք է պատրաստ լինենք՝ այսպիսի հզոր ներդրումներ դիմավորելու և կարողանալու արդյունավետ օգտագործել, որովհետև դրա մուլտիպլիկատիվ էֆեկտը շատ ավելի հզոր է, որովհետև դրանով կարող են արտադրվել շարժիչներ, ռազմաարդյունաբերական բաղադրիչներ, էլեկտրամոբիլների պահեստամասեր, այսինքն՝ սպասում ենք, որ ամբողջովին նոր մակարդակի տնտեսություն կձևավորվի: Հիմա, խնդրում եմ, որ Կառավարությունից պատասխանեք, թե երբ ենք սկսում այս ծրագիրը, պատրաստ ենք արդյո՞ք այլևս քայլեր կատարելու ընդառաջ, որպեսզի ծրագիրն արագ իրականացնենք և, դրանով իսկ հզորացնելով տնտեսությունը, հզորացնենք մեր բանակը: Շնորհակալություն:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը:

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Բագրատյան, հարցի համար: Նախ՝ արձանագրենք մի բան, որ 2000-ականներից, այսինքն՝ 2000-ականներից ի վեր առաջին անգամ Հայաստանի Հանրապետությունը, ըստ այդմ՝ Հայաստանի Հանրապետության ժողովուրդը «Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ»-ի համասեփականատեր է, և սա կայացած փաստ է: Եվ ես հույս ունեմ, որ Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդի, Կառավարության այդ փայաբաժինը կավելանա, բայց այնպիսի չափերով, որ չի դեֆորմացնի մեր տնտեսության շուկայական բնույթը: Եվ ուզում եմ… Դուք չնշեցիք մի կարևոր նյուանս, որ երբ հայտարարվեց, որ Կառավարությունը դառնում է «Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ»-ի համասեփականատեր, հնչեցին կարծիքներ, թե էստեղ կա մութ և կասկածելի գործարք: Այ, այս պահի դրությամբ եթե էդ 15 տոկոսի սեփականատերը լիներ ոչ թե Կառավարությունը, այլ լիներ մի օֆշորային ընկերություն, իսկ այդ օֆշորային ընկերության սեփականատերը լիներ մեկ ուրիշ օֆշորային ընկերություն, իսկ այդ օֆշորային ընկերության սեփականատերը լիներ մեկ ուրիշ օֆշորային ընկերություն, իսկ այս օֆշորային սեփականատերը լիներ, ասենք, վարչապետի ընտանիքի անդամ, որևէ նախարարի ընտանիքի անդամ, այ, էդ դեպքում կլիներ մութ գործարք: Իմիջիայլոց, ուզում եմ ասել, որ այս դահլիճի ոչ այս հատվածում նստող մարդիկ կան, որոնք իրենց գործունեության ընթացքում այդպիսի գործարքներ արել են: Եվ, կարծում եմ՝ մեր իրավապահ մարմինները պետք է լրջորեն զբաղվեն այդ գործարքներով՝ պարզելու համար դրանց պատճառահետևանքային կապը, այդ թվում՝ պոտենցիալ դավաճանական գործարքների հետ:

Երկրորդը, որ ուզում եմ արձանագրել, հետևյալն է. «ԳեոՊրոՄայնինգ» ընկերության սեփականատերերից մեկի՝ հիմնական խոշոր սեփականատիրոջ և տնօրենների խորհրդի անդամի կամ նախագահի կողմից Հայաստանի Հանրապետությանն արվել է առաջարկ: Մենք էդ առաջարկը քննարկել ենք և տեսել ենք, որ էդ առաջարկը համապատասխանում է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և պետական շահերին: Ինչո՞ւ. որովհետև ներառում է 2 շատ կարևոր բաղադրիչ: Առաջինը՝ պղնձաձուլարանի կառուցում, որը նշանակում է, որ Հայաստանի Հանրապետությունն այլևս ոչ թե խտանյութ պիտի արտահանի և ուրիշ տեղից ներկրի պատրաստի պղինձ՝ այլ արտադրանքում օգտագործելու համար, այլ Հայաստանի Հանրապետությունում պետք է թողարկվի պղինձ, այսինքն՝ հենց մետաղը:

Երկրորդը. այս ծրագրի մաս է նոր ատոմակայանի կառուցումը, և այդ խոշոր ընկերությունը, որը հիմա, փաստացի, դառնում է Կառավարության սեփականատերը, ստանձնել է պղնձաձուլարանի հիմնադրման մասով ներդրումային պարտավորություններ, որոնք նաև պատշաճ արձանագրվել են և կշարունակվի արձանագրումը, և արդեն իսկ բանակցություններ է սկսել Հայաստանում նոր ատոմակայան կառուցելու վերաբերյալ: Եվ, իհարկե, Կառավարության մասնակցությունն էս գործընթացին հենց սրանով է կարևոր, որ, այնուամենայնիվ, ատոմակայանը լիարժեք մասնավոր նախաձեռնություն չի կարող լինել, և Կառավարությունը պետք է ակտիվ մասնակցություն ունենա: Եվ էնպես է ստացվել, որ մեր հետաքրքրությունները համընկել են, և, իսկապես, լիարժեք կիսում եմ ձեր գնահատականը: Հիմա մեր խնդիրն է, որ մենք նախատեսում ենք, որ մինչև 2025 թ. հունիսը նոր պղնձաձուլարանի շինարարությունը սկսվի, իսկ ատոմակայանի շինարարությունն էլ մենք պետք է փորձենք էնպես անել, որ զուգահեռ տեղի ունենա: Եվ լավ կլինի, որ պղնձաձուլարանի և ատոմակայանի շահագործումը գործնականում համընկնեն իրար հետ:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք: Համեցեք:

 Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն վարչապետ, ես չէի կարող ամբողջն ասել, որովհետև ժամանակն էր կարճ: Իհարկե, տիրապետում եմ, որ 25 տոկոսն այլևս Կառավարությանն է վստահված, համախառն 15 տոկոս է կազմում, որովհետև 60 տոկոսի 25 տոկոսն է փոխանցվել Կառավարությանը: Ինձ հետաքրքիր է զուտ 20 տարվա կայունության երաշխիքի ապահովումը Կառավարության կողմից, որը ծրագրի հիմքում էր դրված, նաև, իհարկե, ատոմակայանի կառուցումը 115 մՎտ հզորությամբ, որը 400 միլիոնանոց նոր ծրագիր է, փաստորեն, զուգահեռ ծրագիր է, պետք է քննարկվեր: Եվ էդտեղ ինձ համար խիստ կարևոր է, պրն վարչապետ, որ մենք կարողանում ենք այն ենթակառուցվածքները կազմակերպել, որպեսզի, օրինակ՝ պղնձի արտադրությունն ընդունենք, որ լինելու է, որովհետև 150 հազար տոննա պետք է տարեկան պղնձի խտանյութ մշակվի, և դա խոշոր թիվ է: Եվ այսօր գիտենք, որ պղինձն աշխարհում ոսկուց ավելի պահանջված կարգավիճակ ունի, և էստեղ մեր տնտեսության ողջ կառուցվածքը փոխվում է, նկատի ունեմ՝ մենք պատրաստո՞ւմ ենք փաստաթղթեր, որպեսզի, իսկապես, և՛ Եվրամիության 3 մլրդ-ը, և՛ այս 3,5 մլրդ-ը, որ ռեալ, իրական ներդրումներ են, 6,5 մլրդ ներդրումը նույնիսկ մեծ երկրներում բավականին բարդություններ է առաջացնում, մենք պետք է կարողանանք նաև մարսել այդ կարգի հզոր ներդրումները: Կցանկանայի, որ մեկ-երկու նախադասությամբ էդ մասին ասեիք:

 Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Գիտեք, շատ կարևոր հարց եք բարձրացնում, և էդտեղ հարցը կբաժանեի 2 մասի: Ես կարծում եմ, որ մասնավոր ներդրողը, քանի որ ինքը շատ խոշոր ներդրումներ անելու փորձ ունի, ինքը կկարողանա դա անել: Իհարկե, կա պետական հատվածը, և դուք ճիշտ եք, որ մենք պետք է պետական կապիտալ ծախսերի դինամիկան և տեմպը և կարողանանք որակն էնքան զարգացնել, որ, էսպես ասած, կարողանանք ապահովել մասնավոր հատվածի պոտենցիալ ներդրումները: Ես կարող եմ ասել, որ լավ նորությունն այն է, որ կա փոխադարձ ըմբռնում, որ մենք պետք է էս ճանապարհով գնանք, և պիտի ասեմ, որ վերջնական արդյունքում այս ամբողջ տնտեսական համակարգի մեջ Հայաստանի Հանրապետության բաժնեմասը մեր պայմանավորվածության համաձայն՝ կլինի ոչ պակաս, քան 25 տոկոս: Այսինքն՝ բոլոր փուլերում Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության բաժնեմասը կլինի ոչ պակաս, քան 25 տոկոս: Եվ ես կարծում եմ, որ սա, իսկապես, շատ կարևոր արձանագրում է, և կարևոր է արձանագրել, որ մենք այս մասին մեր ժողովրդի հետ խոսել ենք, ընդամենը, ամիսներ առաջ, և ամիսների ընթացքում այդ խոսակցությունը դառնում է իրականություն: Ես, իհարկե… Այո, մենք ունենք առաջիկա 5 տարվա ընթացքում 4-6 մլրդ դոլարի ներդրում ապահովելու հնարավորություն, և էստեղ ձեր շեշտադրումը շատ ճիշտ է, որ մենք պետք է շատ լուրջ աշխատենք, որ էդ հնարավորությունը բաց չթողենք, որովհետև խոստումները, պայմանավորվածությունները՝ այո, բայց դրանց իրագործումը, իսկապես, շատ լուրջ մարտահրավեր է: Հայաստանի Հանրապետության պատմության ընթացքում երբեք 4-5 տարվա ընթացքում 3, 4, 5 մլրդ դոլարի ներդրում չի արվել, և պետք է շատ լուրջ աշխատել, որ այդ հնարավորությունը կյանքի կոչվի, և դրա համար, իհարկե, նաև օրենսդրական աշխատանքն է շատ կարևոր 20 տարվա երաշխիքի մասին: Բնականաբար, ներդրողներն ի՞նչ են ուզում: Իրենք ուզում են, որ պրոցեսի գործարկման մեկնարկին հարկային օրենսդրությունն ինչ-որ երաշխիք լինի, որ տեսանելի հեռանկարում իրենք էական փոփոխություններ չեն կրելու, որպեսզի իրենք հնարավորություն ունենան՝ հաշվարկել իրենց ներդրումները: Եվ ես կարծում եմ, որ լեգիտիմ է ցանկությունը, բայց մյուս կողմից պարզ է, որ էդ հարկային դաշտը պետք է լիարժեք Հայաստանի Հանրապետության շահերը սպասարկի, և մենք հիմա բարեփոխում ենք, աշխատում ենք ռոյալթիների համակարգի վրա, և հույս ունեմ, որ էնպիսի արդար համակարգ կդնենք, որ գների բարձրացման պարագայում Հայաստանի ժողովուրդն իր արդար ակնկալիքները ստանա, իսկ գների անկանխատեսելի անկման պարագայում ներդրողները որոշակի պաշտպանություն ունենան և բարձիկներ ունենան, որպեսզի, ասենք, էդ շուկայի անկայունության հարվածներն իրենց համար տանելի լինեն: Սրա մասին է խոսքը: Շնորհակալ եմ:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Սիրելի բարեկամներ, հարց ու պատասխանն ավարտվեց, կտեսնվենք:




ԱԺ Նախագահ  |  Պատգամավորներ|  ԱԺ խորհուրդ  |  Հանձնաժողովներ  |  Խմբակցություններ  |  Աշխատակազմ
Օրենսդրություն  |   Նախագծեր  |  Նիստեր  |   Լուրեր  |  Արտաքին հարաբերություններ   |  Գրադարան  |  Ընտրողների հետ կապեր  |  Հղումներ  |  RSS