National Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.amNational Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.am
HOME | MAIL | SITEMAP
ArmenianRussianEnglishFrench
Արխիվ
15.09.2020

Երկ Երք Չրք Հնգ Ուր Շբթ Կիր
01 02 03 04 05 06
07 08 09 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՅՈԹԵՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՈՒՄ
ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ


ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 2

15 սեպտեմբերի 2020

Ժամը 10:00

  ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՎԱՀԵ ԷՆՖԻԱՋՅԱՆԸ
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ: Դահլիճում խնդրում եմ լռություն: Տեղադրենք քարտերը եւ գրանցվենք: Գրանցում: 92 պատգամավոր է գրանցվել, քվորում կա: Հիշեցնեմ, հարգելի գործընկերներ, որ ժամը 10:10-ից մեկնարկում է Սահմանադրական դատարանի դատավորների թեկնածուների ընտրությունը, որին զուգընթաց՝ կշարունակենք քննարկել հերթական նիստերի օրակարգի հարցերը: Այժմ քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ ««Բնապահպանական վերահսկողության մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու հարցը:

Հիմնական զեկուցող՝ վարչապետի աշխատակազմի տեսչական մարմինների աշխատանքների համակարգման գրասենյակի ղեկավար Արթուր Ասոյան: Համեցեք, պրն Ասոյան:

Ա.ԱՍՈՅԱՆ

-Ազգային ժողովի մեծարգո նախագահություն, հարգելի պատգամավորներ, ձեզ եմ ներկայացնում ««Բնապահպանական վերահսկողության մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի եւ հարակից օրենքների նախագծերը: Նախ՝ նշեմ, որ նախագծերի ընդունման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է բնապահպանական եւ ընդերքի տեսչական մարմնի գործունեության արդյունավետությունը բարձրացնելու եւ օպերատիվ վերահսկողական գործիքակազմ տրամադրելու անհրաժեշտությամբ: Փորձեմ հակիրճ ներկայացնել հիմնական խումբ փոփոխությունները, որոնք նախատեսված են տվյալ փաթեթով: Ուզում եմ ներկայացնել, որ գործող իրավակարգավորումներով հաճախ ստուգման ընթացքում մենք հանդիպում ենք դեպքերի, երբ անհրաժեշտություն է լինում տեղում անմիջապես կասեցնել տնտեսավարող սուբյեկտի գործունեությունը, սակայն գործող իրավակարգավորումները հնարավորություն չեն տալիս նման դեպքերում անհապաղ գործել եւ անհրաժեշտության դեպքում կասեցնել տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեությունը, որը հետագայում կարող է նաեւ անդառնալի հետեւանքներ ունենալ: Գործող կարգավորումներով մենք նախատեսել ենք տեսչական մարմնին վերապահել հատուկ գործիքակազմ, որի միջոցով տեսչական մարմինը կարող է տեղում անհապաղ կասեցնել տնտեսավարող սուբյեկտի գործունեությունը: Տնտեսավարող սուբյեկտի գործունեության կասեցման պարագայում տնտեսավարող սուբյեկտը, եթե դիմում է դատարան, ապա մեր կասեցման որոշումը մնում է ուժի մեջ այնքան ժամանակ, մինչեւ դատարանի կողմից վճիռ կհրապարակվի, եւ միայն դատարանի որոշմամբ կամ տեսչական մարմնի ղեկավարի որոշմամբ կարող է այդ կասեցումն ուժը կորցրած ճանաչվել: Որպեսզի տնտեսավարող սուբյեկտները շատ չանհանգստանան, եւ անհարկի միջամտությունը բացառենք նրանց գործունեության նկատմամբ, այս կարգավորումներով կասեցման գործիքը տեսչական մարմինն օգտագործելու է բացառիկ դեպքերում՝ սահմանված թվով 10 դեպքերում, որոնք հստակ թվարկված են օրենքով, եւ այդ գործողություններից դուրս, ուղղակի, չի կարողանալու տեսչական մարմինը կասեցումներ կիրառել: Նաեւ հարկ եմ համարում նշել, որ այս փաթեթում բացի գործունեության դադարեցումից մենք նախատեսել ենք նաեւ «գործողության դադարեցում» հասկացությունը: Եվ առանձին կետով նաեւ հստակ սահմանել ենք, որ գործողության դադարեցումը կիրառվում է այն դեպքերում, երբ հնարավորություն կա առանց գործունեության դադարեցման, գործողության կասեցման միջոցով կանխել բնությանը, մարդու կյանքին, առողջությանը, շրջակա միջավայրին սպառնացող վտանգը: Եթե պայմանական օրինակով ներկայացնենք, թե ինչպես է գործնականում աշխատելու այս գործիքը, օրինակ՝ կարող ենք բերել ձկնաբուծարանի օրինակը, երբ ձկնաբուծարանը ջրառ է իրականացնում երեք կետից, երկու կետի համար ունի ջրօգտագործման թույլտվություն եւ երրորդ կետից չունի համապատասխան թույլտվություն: Այդպիսի դեպքերում մենք ոչ թե կասեցնում ենք տնտեսավարող սուբյեկտի ամբողջ գործունեությունը, այլ կասեցնում ենք կոնկրետ գործողությունը, այսինքն՝ ջրառը երրորդ կետից, որը, ըստ էության, առանց թույլտվության էր եւ ապօրինի էր: Հատուկ կարող ենք ընդգծել, որ այս գործիքները հնարավորություն կտան տեսչական մարմնին՝ օպերատիվ արձագանքել եւ լուծել իր առջեւ խնդիրները, որը, ըստ էության, էս պահին անհնար է դառնում: Հաճախ հիմա ոչ բարեխիղճ տնտեսավարողները հարցի հեշտ լուծում են գտել, եւ երբ տեսչական մարմինը որոշում է կայացնում որոշակի գործողությունների կամ գործունեության կասեցման վերաբերյալ, ապա տնտեսավարող սուբյեկտն անմիջապես դիմում է դատարան, եւ դատարան դիմելու պարագայում մեր վարչական ակտը, այսպես ասած, մնում է կախված այնքան ժամանակ, մինչեւ դատարանը կունենա վճիռ: Եվ, փաստացի, ունենում ենք իրավիճակներ, երբ կասեցված գործունեության պարագայում տնտեսավարող սուբյեկտը շարունակում է գործել: Հաջորդ կարեւոր գործիքը, որը վերապահել ենք տեսչական մարմնին, դիտարկումների գործիքն է: Գործող իրավակարգավորումներով տեսչական մարմինը կարողանում է վերահսկողություն իրականացնել ստուգումներով եւ ուսումնասիրություններով, որը սահմանափակ գործիքակազմ է: Եվ դիտարկումների միջոցով տեսչական մարմինը հնարավորություն կունենա՝ դիտարկումներ իրականացնել «Բնապահպանական վերահսկողության մասին» օրենքով սահմանված ուղղություններով եւ անհրաժեշտության դեպքում տալ նախազգուշացում, դիտարկման դեպքում վարչական պատասխանատվություն չի կիրառվելու: Քանի որ օրենսդրական փաթեթը շատ ընդգրկուն է եւ բազմաթիվ լուծումներ է ներառում, ես կփորձեմ մնացած հարցերին եւ կարգավորումներին անդրադառնալ, եթե ձեր կողմից հարցեր կհնչեցվեն: Հավանության է արժանացել հանձնաժողովի կողմից միաձայն: Խնդրում եմ փաթեթին հավանություն տալ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար հերթագրում: Արթուր Հովհաննիսյան։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ: Շնորհակալություն: Միանշանակ, իմ կարծիքով, բավականին արդյունավետ գործիքակազմ է ներկայացված նախագծում, սակայն ինձ մեկ այլ հարց է հետաքրքրում: Տեսչական մարմինների ռեսուրսների մասին է հարցս, որպեսզի հասկանանք, թե որքանով արդյունավետ մենք այս գործիքակազմը կարող ենք օգտագործել, խոսքը վերաբերում է մարդկային մասնագիտական եւ տեխնիկական ռեսուրսներին: Բավարար ենք գնահատում արդյո՞ք այս պահին ռեսուրսները, ի՞նչ աշխատանքներ են տարվել եւ տարվում այս ուղղությամբ: Շնորհակալություն:

Ա.ԱՍՈՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար, պրն Հովհաննիսյան: Ռեսուրսների խնդիր իրականում մենք ունենք: Էդ խնդիրը փորձում ենք լուծել տարբեր ճանապարհներով, մասնավորապես, փորձում ենք ներդնել ժամանակակից տեխնոլոգիաներ, որոնց կիրառմամբ հնարավոր է կոմպենսացնել մարդկային ռեսուրսի պակասը: Ինչ վերաբերում է մասնագիտական կարողություններին եւ ռեսուրսներին, մասնագիտական առումով եւս, ըստ էության, առկա են խնդիրներ, որովհետեւ կան նեղ մասնագիտական ոլորտներ, որտեղ, ամբողջ հանրապետությունով մեկ նման մասնագետների խիստ անհրաժեշտություն կա, օրինակ՝ մակշեյդերական չափումների համար մենք խիստ անհրաժեշտություն ունենք ամբողջ հանրապետությունով մեկ: Փորձում ենք վերապատրաստումների միջոցով լուծել էդ խնդիրը, բայց խնդիրն առկա է:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Եվ մեկ լրացուցիչ հարց. էս նախագծի ընդունումից հետո, երբ արդեն էդ գործիքակազմը ձեր ձեռքում լինի, բնականաբար, դաշտին տիրապետում եք, կասեցումների քանակների ինչ-որ պատկերացում ունե՞ք, ի՞նչ կկատարվի դաշտում էս փոփոխությունից հետո:

Ա.ԱՍՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Տեսեք, հաշվի առնելով, որ այս կարգավորումը կարող է վերաբերել շատ մեծ թվով տնտեսավարողների, մենք հատուկ կարգավորում ենք նախատեսել, ըստ այդմ՝ կասեցումները կիրառելու ենք օրենքի ուժի մեջ մտնելուց հետո գործունեություն սկսող բոլոր տնտեսավարող սուբյեկտների վրա: Իսկ այն տնտեսավարող սուբյեկտները, ովքեր արդեն իսկ գործունեություն են ծավալել եւ ծավալում են, մենք իրենց վրա օրենքի գործողությունները տարածելու ենք մեկ տարի հետո՝ նպատակ ունենալով հնարավորություն տալ տնտեսավարողներին, որպեսզի իրենք վերադառնան, այսպես ասած, օրինական դաշտ, որովհետեւ բազմաթիվ օբյեկտիվ եւ սուբյեկտիվ պատճառներով շատ-շատ տնտեսավարողներ, ուղղակի, չգիտեն, որ իրենք պետք է ունենան x կամ y թույլտվությունը՝ կա՛մ լիցենզիան, կա՛մ օգտագործման իրավունքը: Եվ այս քայլով մենք հնարավորություն ենք տալիս այդ տնտեսավարող սուբյեկտներին, որպեսզի վերադառնան օրինական դաշտ, իսկ մեկ տարի հետո թվարկածս տասը դեպքերով, նրանց նկատմամբ եւս կկիրառվեն պարտադիր կասեցումներ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ Արտակ Մանուկյան:

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մի մասով գործընկերս հարցադրումներիս առաջին բլոկը տվեց, որովհետեւ մենք, կարծես թե, անընդհատ քննարկում ենք տեսչական մարմիններին՝ էս օրենսդրական նախաձեռնությունը, էն օրենսդրական նախաձեռնությունը, մեծ հաշվով, օժտում ենք լիքը գործիքակազմով, բայց մտավախություն ունեմ, որ ռեսուրսների սակավության պայմաններում դա ամբողջովին չի կենսագործվելու, բայց, այնուհանդերձ, գաղափարը ողջունելի է: Ես մի դիտարկում ունեմ. օրինակ՝ ինչու համանման կարգավորումներ չեն իրականացվում ԱԳԼՃԿ-ների դեպքում: Դուք գնում եք, օրինակ՝ ստուգում եք, տեսնում եք, որ շլանգը ո՞նց է, որ սարքավորումները ճիշտ... Սարքաչափական դիտարկումներ եք անում եւ այլն, բայց, օրինակ՝ ՀԴՄ չի խփում, եւ դուք որեւէ անելիք չունեք: Այսինքն՝ եթե դուք բնապահպանության ոլորտում սկզբունք եք դնում, որ եթե դուք նկատում եք օրենսդրության այլ հարակից խախտումներ, էդ դեպքում, եթե նույն պետական մարմինը գնում է, ստուգում է անում, այլ ձեւաչափումներ եւ այլն եւ տեսնում է, որ անհամաչափություն կա, օրինակ՝ այլ նաեւ ենթադրյալ պարտականությունների նկատմամբ, էդ մասով, ոնց որ թե, որեւէ գործիքակազմ չենք նախատեսում: Ո՞րն է ձեր դիտարկումը:

Եվ երկրորդ. քննարկո՞ւմ եք բնապահպանության լիցենզիայից կասեցումն էս դեպքում:

Ա.ԱՍՈՅԱՆ

-Պրն Մանուկյան, տեսեք, ՀԴՄ-ի նկատմամբ վերահսկողությունը տեսչական գործառույթից, ըստ էության, դուրս է, չնայած մենք նկատի ունեցել ենք նաեւ ձեր ասածը: Հիմա, որոշակի փակագծեր բացեմ. չեմ կարող ասել, երբ կիրականացնենք դա, բայց մենք նախատեսում ենք բենզալցակայանների էդ լցարկիչն առաջատար տեխնոլոգիաների կիրառման կապենք ՀԴՄ տրամադրող սարքի հետ, այսինքն՝ ավտոմատացված համակարգ ենք ստանալու առաջիկայում, որ լցնելու, լիցքավորելու դեպքում միանգամից ՀԴՄ-ն տպվելու է եւ տրվելու է հաճախորդներին, դա՝ էդ մասով: Իսկ ընդերքօգտագործման լիցենզիայի մասով, եթե նկատի ունեք ընդերքօգտագործման իրավունքի հարցերը, ապա էս նախագծով, այո, մենք նախատեսում ենք կոնկրետ օրենքով սահմանված դեպքեր: Այդ դեպքերում միջնորդություն ենք ներկայացնելու տվյալ պարագայում տարածքային կառավարման նախարարություն՝ ընդերքօգտագործման իրավունքից զրկելու վերաբերյալ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես ոչ միայն կհիշեմ, այլ հիշում եմ, որ մեկ տարի առաջ մենք այս հարց ԱԳԼՃԿ-ների մասով քննարկել ենք, որ կարելի է ավտոմատացնել եւ, ըստ էության, անել, բայց, ճիշտ է, այդ քննարկումներն էն ժամանակ էլ ասացիք, որ ընթանում են, ուղղակի, ցանկալի կլինի, որ եթե մի փոփոխություն անում եք, ամբողջական փաթեթով անեք, անընդհատ չբերենք, մի փոքր դրվագ փոխենք, այլ համակարգային փոփոխություններ իրականացվեն:

Ա.ԱՍՈՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Մանուկյան: Եթե կհիշեք, մեր խոսակցությունից հետո մենք էդ ոլորտում լուրջ փոփոխություններ ենք արել, մասնավորապես, չափիչ սարքերի ստուգումների հետ կապված՝ մենք հանել ենք եռօրյա ծանուցման հարցը, որը լուրջ փոփոխություններ է բերել էդ ոլորտում: Խնդրում եմ նկատի ունեցեք, որ մենք դեռեւս գտնվում ենք կորոնավիրուսային պայմաններում, եւ ամբողջ տեսչական ռեսուրսը, էդ թվում՝ նաեւ շուկայի վերահսկողական մարմինը, ամբողջովին ծանրաբեռնված է այդ աշխատանքներով: Ամենեւին արդարացում չփնտրելու համար նաեւ նկատի ունեցեք, որ այդքան էլ հեշտ չէ իմ նկարագրած տվյալ գործիքը կիրառել եւ ներդնել, բայց, ամեն դեպքում, մենք աշխատում ենք էդ ուղղությամբ: Ե՛վ ռեսուրսների անհրաժեշտություն կա, եւ՛ տեխնոլոգիաների, որովհետեւ էդ նույն տեխնոլոգիաների կիրառման պարագայում եւս կան մեթոդներ, որոնց կիրառմամբ ոչ բարեխիղճ տնտեսավարողները կարող են շրջանցել նաեւ այդ սահմանափակումները: Ավելի ճիշտ կլինի, որ ես ասեմ, որ մենք մտածում ենք էդ ուղղությամբ, որպեսզի ներդնելուց այնպիսի համակարգ ներդրվի, որը հնարավորինս, չասեմ 100 տոկոսանոց, բայց հնարավորինս դժվար լինի շրջանցել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սրբուհի Գրիգորյան:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Ասոյան, մի հարց ունեմ. սուբյեկտիվ գործոնը նվազագույնի հասցնելու համար ի՞նչ է արվելու: Ես այն վատ բանը, որ մտածում եմ, հույս ունեմ, որ ներկա Կառավարությունը չի անելու, բայց հաջորդիվ հնարավոր է, որ լինեն դեպքեր, որ ուղղորդված կասեցումներ լինեն, եւ այս կամ այն հանքը կամ ընկերությունը հանձնվի թիմակցին կամ ավելի մտերիմ մարդու: Էս ռիսկերը հաշվի՞ են առված: Շնորհակալ եմ:

Ա.ԱՍՈՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, տիկին Գրիգորյան: Ես սկզբի հատվածը լավ չլսեցի, ճիշտն ասած, բայց եթե դուք, ոնց հասկացա, նկատի ունեիք կասեցումներ, որոնք կարող են,... Այո, այո, հասկանալի է հարցը: Մենք էդ ուղղությամբ մտածել ենք եւ որպեսզի այդ, էսպես ասած, նման ռիսկերը չեզոքացնենք եւ նմանատիպ ապօրինությունները բացառենք, մենք օրենքով սահմանել ենք ընդամենը 10 դեպք: Դրանք օրենքով հստակ թվարկված են: Մենք չենք թողել դա ստուգաթերթերի մակարդակով կամ Կառավարության որոշման մակարդակով, այսինքն՝ օրենքով հստակ սահմանված են այն 10 դեպքերը, որոնց պարագայում հնարավոր է կասեցնել տնտեսավարող սուբյեկտի գործունեությունը: Այլ դեպք, այլ նկարագիր հնարավոր չէ տալ եւ կասեցնել իրենց գործունեությունը: Դրանք սպառիչ թվարկված են, որպես օրինակ՝ կարող ենք կասեցնել, եթե չունենա ՇՄԱԳ փորձաքննություն: Դա անվիճարկելի հարց է. կա՛մ ունենում է, կա՛մ չի ունենում: Թվարկված բոլոր 10 դեպքերը նման դեպքեր են, այլ դեպքեր, ուղղակի, չկան:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք չկա՞:

Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Տեսեք, դուք էսպես ձեւակերպեցիք, ասացիք՝ մարդկանց կյանքին եւ առողջությանը վնաս հասցնելու պարագայում էս կասեցումները գործունեության կամ գործողության... Հասկանալի է, որ գործողությունն ավելի լոկալ բնույթ է կրում, մասնակի: Հիմա, տեսեք, բա հիմա ո՞նց են կասեցնում, եթե մարդկանց կյանքին ու առողջությանը վնաս է սպառնում: Հիմա չկա՞ գործիք, որ կասեցնեն, այսինքն՝ տենց թողնում ենք... Մի հատ դուք նկարագրեք, թե հիմա ի՞նչ ունենք մենք, որ մարմինն ի՞նչ պետք է անի, որը բավարար չէ: Հիմա, մենք բերում ենք, լրացուցիչ տեսչական գործիքներ ենք տալիս, եւ գործընկերը ճիշտ ասաց, տեսչական մարմնի ռեսուրս ասելով՝ ես նկատի չունեմ, որ գործընկերներն ասեն, միայն քանակական, թվաքանակի, այլ որակական, ունե՞ք մասնագետներ: Կա լիազոր մարմին կամ եղել է, միավորել են ինչ-որ նախարարություններում եւ այլն, հիմա, դուք ասեք, թե ինչը չկա հիմա, բա, էդ ո՞նց է արվում, այսինքն՝ մենք հաշտվո՞ւմ ենք այն մտքի հետ, որ էդ գործիքը չունենք, մարդկանց առողջությունը քայքայվո՞ւմ է, վնա՞ս է հասցվում: Եվ հետո ասում եք՝ դիմել դատարան, ի՞նչ դատարան: Չգիտենք՝ դատարանն ի՞նչ է, որ դատարան դիմենք՝ էդ բանի հետ կապված, որ կասեցումը դուրս գա, դատարանը ինչ-որ բա՞ն է ընդունելու ինչ-որ ժամկետում, թե էդ բիզնեսը մեռնելու է, վերջանա:

Ա.ԱՍՈՅԱՆ

-Պրն Մելքումյան, ես իմ զեկույցի սկզբում ասացի, որ կան նման գործիքներ, սակայն դրանք հնարավորություն չեն տալիս՝ տեղում անհապաղ կասեցում կիրառելու համար: Քրեական օրենսգրքով, տարբեր-տարբեր կարգավորումներով կան էդ գործիքները, սակայն բնապահպանական եւ ընդերքի տեսչական մարմինը չունի այդ համապատասխան գործիքակազմը, որպեսզի տեղում անհապաղ կասեցում իրականացի: Եվ նշեցի, որ ոչ բարեխիղճ տնտեսավարողները, այսպես ասած, այդ արգելքը շրջանցելու համար, ուղղակի, դիմում են դատարան, եւ դատարան դիմելու պարագայում մեր վարչական ակտը կանխվում է այնքան ժամանակ, մինչեւ դատարանը վճիռ կհրապարակի, եւ դա կարող է տեւել տարիներ, ինչպես դուք նշեցիք: Այդ նկատառումից ելնելով՝ մենք կիրառում ենք հենց «անհապաղ կասեցում» տերմինը, որը ենթադրում է, որ եթե տնտեսավարող սուբյեկտը դիմում է դատարան, ապա մեր կասեցումը շարունակում է մնալ ուժի մեջ: Մեր կասեցումը մնում է ուժի մեջ, իսկ դատարանը շարունակելու է քննել էդ գործը եւ վերջում կգա եզրահանգման:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Չէ, տեսեք, դուք ասում էիք, որ էսօրվա գործող գործիքակազմը հնարավորություն չի տալիս անմիջապես գալ ու կասեցնել, չէ՞: Միգուցե, էդտեղ ինչ-որ միտք կա, էդ ինչ-որ կոմպլեքս բաներ են պետք, սուբյեկտիվ մոմենտը պետք է հանվի: Իսկ ով է ասել, որ եկողը գալիս տեսնում է, էդ, որ իրեն օրենքով վերապահեն լիազորություն, ինքը լրիվ իրավացի է, այսինքն՝ էդ վեճը, որը բերում է հետո հետեւանքների սուբյեկտի համար, ո՞նց է լուծվում, անհասկանալի է էդ անմիջապես կասեցումը, որ վերապահված է: Ընդունենք՝ էդ կասեցնողները ճիշտ չարեցին, հետո վնասներ կրեց, էդ վնասները պետությունը փոխհատուցելո՞ւ է, ասենք՝ սխալ կասեցրին: Այսինքն՝ էստեղ՝ օրենքում կա գրված դրա մասին, որ եթե հանկարծ դատարանը հետո վճռեց, որ էդ կասեցումը եղել է անհիմն, եւ դա բերել է էսքան բաց թողնված օգուտի եւ այլն, ո՞վ է փոխհատուցելու էդ վնասը:

Ա.ԱՍՈՅԱՆ

-Պրն Մելքումյան, դրա համար մենք ասացինք, որ սահմանված են 10 կոնկրետ դեպքեր, որոնք, ըստ էության, անառարկելի փաստերի մասին են խոսում, օրինակ՝ դեպքերից է, որ ստուգվող սուբյեկտն առանց լիցենզիայի գործածում է առաջին, երկրորդ կամ երրորդ դասի վտանգավորության աստիճան ունեցող վտանգավոր թափոններ: Նույնիսկ էս պարագայում, երբ մենք կասեցնում ենք գործունեությունը, կամ, օրինակ՝ ջրառ է իրականացվում էկոլոգիական թողքի հաշվին, եթե էս դեպքով մենք կասեցնում ենք տնտեսավարող սուբյեկտի գործունեությունը, դա անառարկելի փաստ է, ինքը չունի ջրօգտագործման թույլտվություն, եւ տեսեք, եթե ինքը դիմում է դատարան, դատարանը, ուղղակի, չի կարող այլ եզրահանգման գալ, եւ էդտեղ ոչ էլ ինչ-որ լրացուցիչ փորձաքննությունների կամ ապացուցման կարիք կա. կա՛մ ունենում է թույլտվություն, կա՛մ չի ունենում: Այսինքն՝ էդ դեպքերն էնքան հստակ են թվարկված, որ վիճարկելու տեղիք, ուղղակի, չեն տալիս, բացառապես, 10 դեպքով: Եվ նշեցի, որ 10 մենք նույնիսկ էդ տասը դեպքի պարագայում, եթե հնարավորություն ունենք՝ կասեցնելու գործողություն, ոչ թե գործունեություն, մենք գնում ենք գործողության կասեցման, ոչ թե ամբողջ տնտեսական գործունեության: Մնացած հարցերը, եթե անհրաժեշտություն լինի, ես առանձին կներկայացնեմ:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Գեւորգ Գորգիսյան:

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Ասոյան, մի փոքր զարգացնելով նաեւ իմ գործընկերոջ հարցը, նայեք, ամեն հարց չէ, որ էդպես ակնհայտ է լինելու, միգուցե, օրինակ՝ մարդն ունի լիցենզիա, բայց ստուգող մարմինը կարծում է, որ դա ապօրինի է ձեռք բերվել, ու էդ հիմքով կասեցվի, հետո դատական կարգով ապացուցվի, որ ապօրինի չէ, ի՞նչ է լինելու էս պարագայում:

Ու մեկ այլ հարց, որը վերաբերում է հենց բուն ստուգող մարմնի գործիքակազմին եւ հմտություններին. մենք տարիներ շարունակ ունենք էդպիսի երեւույթներ, եւ մարմինը գնում է, ստուգում, ակնհայտ խախտումները չի հայտնաբերում, գալիս զեկուցում է, որ ամեն ինչ նորմալ է: Հետազոտե՞լ եք, թե սրանց պատճառներն ի՞նչ են եղել տարիներ շարունակ, միգուցե, օրինակ՝ չգիտեմ, բնօգտագործողների կողմից, էդ հանքարդյունահանողների կամ ՋԷԿ-երի կողմից ինչ-որ կոռուպցիոն սխեմաներ կամ այլ բանե՞ր են եղել: Եվ արդյո՞ք մենք հիմա նախատեսում ենք կա՛մ աշխատավարձի բարձրացում, կա՛մ, միգուցե, հմտությունների ինչ-որ ավելացում, ինչ-որ մեխանիզմներ, որ էս ամեն ինչը, որ գրում ենք թղթի վրա, չմնա թղթի վրա, կարողանանք կյանքի կոչել: Շնորհակալ եմ:

Ա.ԱՍՈՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Գորգիսյան: Էստեղ, եթե կարելի է, հարցի վերջից, սկսեմ. ուրեմն, մենք ստուգումներ իրականացնում ենք բացառապես ստուգաթերթերի միջոցով, որտեղ թվարկված է էն հարցերի շրջանակը, որը պետք է տեսուչը ստուգման պրոցեսում ստուգի, եւ հարցաշարից դուրս այլ լիազորություն, այլ հարցեր ստուգելու իրավասություն չունի տեսուչը: Դա հատուկ ներառված է նրա համար, որպեսզի բացառվի սուբյեկտիվ մոտեցումը եւ, ընդհանուրն ուղղակի հարցերով անցնելով, նշում է՝ «այո/ոչ» պատասխաններով, եթե տվյալ տնտեսավարողի մոտ կա խախտում կամ չկա խախտում, կամ եթե չի պահանջվում տվյալ տնտեսավարողի մոտ ստուգել տվյալ հարցը, ուղղակի, նշվում է «Չի պահանջվում» պատասխանը: Էդ գործիքով մենք փորձում ենք լուծել էդ հարցը: Ինչ վերաբերում է, թե անցյալում՝ ոնց է ստուգվել, ինչ է ստուգվել, ուղղակի, ստուգվել են օրենսդրության ամբողջ պահանջները, մինչեւ էս ստուգաթերթերի համակարգի ներդրումը, մինչեւ ռիսկի վրա հիմնված ստուգումների համակարգի ներդրումը, այսինքն՝ պատահականության սկզբունքով: Ներողություն արտահայտությանս, ոնց պատահի՝ ստուգում է իրականացվել հաճախ, իսկ հիմա մենք ունենք ռիսկի վրա հիմնված ստուգումների համակարգ, եւ տնտեսավարող սուբյեկտի մոտ ստուգումներն իրականացվում են՝ բացառապես հաշվի առնելով իրենց ռիսկայնության աստիճանը, համապատասխանաբար, թե ռիսկի որ զոնայում է ինքը գտնվում: Նաեւ կան ոչ պլանային ստուգումներ, որը ստուգումների մասին օրենքով կարգավորվում է:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք:

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Մտահոգությունս իրականում երկու ծայրահեղ դեպքերի մասին է, երբ մենք չչարաշահենք օրինավոր աշխատողներին եւ չունենանք գործիքակազմ՝ նրան ճնշելու կամ, էսպես ասած, անհիմն վնաս պատճառելու: Եվ հակառակը, եթե, իրապես, աղտոտվածություն կա կամ ինչ-որ նորմեր են խախտվել, դրա հետեւից կարողանանք գնալ: Վառ օրինակ. տիկին Նազարյանն էլ կհիշի, միասին գնացել եւ նայել ենք, թե ինչպես է պոչամբարից լցվում գետը: Տեսչական մարմնին էդ ամեն ինչը փոխանցեցինք, գնացին, եկան եւ ասացին, որ ամեն ինչ նորմալ է, գետում ամբողջ կենդանական աշխարհը սատկել էր արդեն: Բայց տեսչական մարմինը գնաց, նայեց, եկավ, ասաց՝ ամեն ինչ նորմալ է: Դա 2017 թվականին էր: Հիմա, բնապահպաններ կային, որ բողոքում էին, որ տեսչական մարմինը դեռ շարունակում է աշխատանքի նույն ոճը, եւ դրանից է գալիս նաեւ իմ հարցը: Այսինքն՝ երկու ծայրահեղ դեպքերի մասին եմ խոսում, մի դեպքում, երբ տեսչական մարմինը չի աշխատում, մյուս դեպքում, եթե նա կարող է աշխատել ուղղորդված եւ տնտեսավարողին անհիմն վնաս պատճառել՝ չունենալով դրա համար հիմքեր: Էս երկու ռիսկերն էլ մենք կարողանում ենք կոմպենսացնել:

Ա.ԱՍՈՅԱՆ

-Պրն Գորգիսյան, խնդիրները շատ խորքային են, ամեն դեպքում, մենք բոլոր միջոցներով փորձում ենք լուծել այդ խնդիրները: Ուղղակի, զարգացումներին եւ տեսչական մարմնի ներկա վիճակին կարող ենք գնահատական տալ զուտ համեմատությունների մեջ՝ որոշակի ժամանակահատվածների համեմատականով: Հուսով եմ՝ նման գնահատական տալու պարագայում մենք ակնհայտ կտեսնենք շատ լուրջ դրական տեղաշարժ: Կասեցման պարագայում էդ խնդիրը, ըստ էության, լուծված է, որովհետեւ դրված է բողոքարկման մեխանիզմը, եւ կարող է վերադասության կարգով բողոքարկվել տվյալ տեսչական մարմնի ղեկավարին, որովհետեւ կասեցումներն իրականացվելու են տարածքային ստորաբաժանման ղեկավարի հանձնարարագրի հիման վրա: Եվ դա արդեն մեկ ֆիլտր է, որպեսզի մենք հնարավորություն ունենանք՝ էդ հնարավոր չարաշահումները զսպելու համար: Մյուս ծայրահեղությունը ձեր նկարագրածի պարագայում, ըստ էության, կարող է դիտվել որպես քրեական հանցագործություն, եւ մենք, ուղղակի, տեսչական այդպիսի գործիքակազմ չունենք, բացի ստուգաթերթից եւ մի քանի այլ գործիքներից՝ էդ ոլորտը կարգավորելու հարցով, բայց մտածում ենք էդ ուղղությամբ, որպեսզի ավելի իրավաչափ գործողություններ ձեռնարկենք:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Անի Սամսոնյան:

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Ասոյան, քանի որ մենք գործ ունենք տնտեսավարողների գործունեության նկատմամբ միջամտության հետ, այդ իսկ պատճառով այն մեխանիզմներն ու ընթացակարգերը, որոնք սահմանում ենք, պետք է լինեն շատ հստակ, պարզ, կանխատեսելի, որպեսզի մենք կարողանանք կոռուպցիոն չարաշահումներից եւ ռիսկերից խուսափել, այդ թվում նաեւ ժամկետները պիտի հստակ լինեն եւ կանխատեսելի՝ տնտեսավարողների համար: Հիմա, ես դիտում եմ հոդված 26.1-ը՝ դիտարկումների միջոցով վերահսկողության իրականացման կարգը: Եթե դուք 4-րդ կետը, նայեք, յուրաքանչյուր դիտարկվող սուբյեկտի մոտ մեկ դիտարկման ժամկետը կարող է սահմանվել ոչ ավելի, քան երկու անընդմեջ աշխատանքային օր: Լավ է, որ մենք ժամկետ ենք սահմանել դիտարկումների համար: Շարունակությունը. «Դիտարկման ընթացքում վերցված նմուշների փորձաքննության անցկացման դեպքում դիտարկման տեւողությունը կասեցվում է այդ փորձաքննության ժամկետով»: Այստեղ ես խնդիր եմ տեսնում, միգուցե, մենք այստե՞ղ էլ կարողանանք ժամկետ սահմանել:

Ա.ԱՍՈՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, տիկին Սամսոնյան, հարցի համար: Շատ-շատ ճիշտ նկատառում է, ուղղակի, տեսեք՝ խնդիրն ինչում է կայանում: Մենք կարող ենք ժամկետ սահմանել մեր գործողությունների համար, տվյալ պարագայում դիտարկումն իրականացնելու համար հնարավորինս սահմանել ենք սեղմ ժամկետ, քանի որ էդ ժամկետում իրականում հնարավոր է դիտարկում իրականացնել, եւ, ինչպես ես նշեցի, դիտարկումը վարչական պատասխանատվություն չի ենթադրում, այլ, ընդամենը, նախազգուշական գործիք է, որի արդյունքում, եթե խնդիր ենք հայտնաբերում, տնտեսավարողին տալիս ենք հանձնարարագիր խնդրի ուղղման վերաբերյալ: Ինչ վերաբերում է էդ փորձաքննության համար դիտարկման ժամկետի կասեցմանը եւ հետագա երկարաձգմանը, խնդրում եմ նկատի ունեցեք, որ փորձաքննությունները չեն իրականացվում տեսչական մարմնի կողմից, եւ փորձաքննությունների ժամկետը, ըստ էության, մենք չենք կարող կանխատեսել, զուտ դրանով է պայմանավորված: Այսինքն՝ եթե մեկ օր ինքը դիտարկում է իրականացրել, տեսուչը, նկատի ունեմ, եւ նմուշառում է արել տվյալ տարածքից եւ ուղարկել է փորձաքննության, առանց ժամկետ նշելու, ուղղակի, դա կասեցվում է այնքան ժամանակ, մինչեւ փորձաքննության պատասխանը գա: Կախված փորձաքննության տեսակներից՝ դրանց ժամկետները տարբեր են: Արձագանքեք, ես...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Անի Սամսոնյան:

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Ես կարծում եմ, որ, գոնե, փորձաքննության նվազագույն ժամկետ պիտի սահմանի տեսչական մարմինը, եւ այն կառույցները, որոնք իրականացնելու են փորձաքննություն, կարողանան տեղավորվել այդ ժամկետներում: Սա նաեւ մրցակցության հարց է, եւ եթե մենք ժամկետներ չենք սահմանում, սա կարող է մեզ չարաշահումների եւ հայեցողության տեղիք տալ:

Ա.ԱՍՈՅԱՆ

-Համաձայն եմ, ընդհանուր առմամբ, որ կարելի է ժամկետներ սահմանել, բայց կներեք, ուղղակի, ես դա մի փոքր իրատեսական չեմ համարում, որովհետեւ ժամկետի սահմանման պարագայում մենք չենք կարող սահմանել ժամկետ մի փորձաքննության համար, որը, ըստ տեխնոլոգիաների, ըստ գիտության, պետք է տեւի x օր, իսկ մյուսը՝ y օր: Եվ լինում են դեպքեր, երբ x օր տեւողությամբ փորձաքննությունն ենթադրում է արդեն y փորձաքննություն: Ամբողջ նպատակը՝ ուղղակի «կասեցում» բառից հետո «ժամանակավոր կասեցում» նշվել է՝ էդ նկատառումից ելնելով: Փորձաքննությունն իրականացնում են անկախ փորձաքննություն իրականացնող ընկերություններ տարբեր տեսչություններում տարբեր կերպ, օրինակ՝ նույն սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի պարագայում սահմանային վերահսկողությունը մենք իրականացնում ենք տենդեր հայտարարելու միջոցով: Երեք լաբորատորիաներ են էս պահին ընդգրկված, որեւէ պետական լաբորատորիա չկա, իրենք, ուղղակի, փորձաքննություն են իրականացնում՝ տենդերով շահելու գործընթացի արդյունքում, բայց կարող ենք քննարկել, եթե դուք լուծումներ առաջարկեք, որեւէ խնդիր չեմ տեսնում, եթե իրատեսական լինի ժամկետի սահմանումը, խնդիր չունենք, անպայման, սահմանենք:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Աննա Կարապետյան:

Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Ասոյան, արդյո՞ք այս կարգավորումը հնարավորություն չի տալիս տեսուչներին՝ տեղի-անտեղի կասեցնելու տնտեսավարողի գործունեությունը: Ի՞նչ պետք է անի տնտեսավարողը, որպեսզի խուսափի կասեցման փաստից: Շնորհակալություն:

Ա.ԱՍՈՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, տիկին Կարապետյան: Ես նշեցի հատուկ, որ, ըստ էության, չի տալիս հնարավորություն՝ տեղի-անտեղի կասեցումներ իրականացնելու: Նախ՝ ուզում եմ հատուկ նշել, որ կասեցում կարող է իրականացվել, գործունեության կասեցման մասին է խոսքը, միայն ստուգման պարագայում, իսկ ստուգման պարագայում գործունեության կասեցման տեսուչը կգնա միայն մեկ դեպքում, եթե հանդիպի օրենքով սահմանված հետեւյալ 10 դեպքերին: Եթե այդ 10 դեպքերն արձանագրվում են տնտեսավարողի մոտ, ապա, այո, գնալու ենք գործունեության կասեցման, եթե ոչ, ապա, այլ պատժամիջոցներ, վարչական պատասխանատվության միջոցներ են նախատեսված,, եւ ուղղակի կասեցում չի կիրառվելու: Իմիջիայլոց, նորից կրկնեմ, մենք նույնիսկ գործունեության կասեցում կիրառելու պարագայում, եթե հնարավորություն ունենք՝ խնդիրը լուծել գործողության կասեցման միջոցով, մենք չենք գնալու ամբողջ տնտեսական գործունեությունը կասեցնելու, փակելու ճանապարհով, այլ, ընդամենը, կասեցնելու ենք տվյալ գործողությունը, որը խնդրահարույց է էդ պարագայում:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք:

Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Ասոյան: Ես ուզեցի, որ դուք եւս մեկ անգամ հնչեցնեք, որպեսզի հանրությունը եւս մեկ անգամ լսի այդ փաստը, եւ կարծում եմ, որ շատ լավ կարգավորումներ են, իրապես: Շնորհակալություն ձեզ այս կարգավորումների համար եւ, ուղղակի, օգտվելով արձագանքիս հնարավորությունից, եւս մեկ հարց տամ՝ համավարակի հետ կապված՝ վերահսկողության վերաբերյալ. արդյո՞ք լինելու են կասեցումներ, ինչպե՞ս են ընթանում վերահսկողական գործառույթները: Շնորհակալություն:

Ա.ԱՍՈՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, տիկին Կարապետյան: Համավարակի դեմ տարվող պայքարում տեսչական բոլոր մարմինները շարունակում են իրենց աշխատանքը, բոլոր մարմինները բացառապես ներգրավված են, մինչեւ այսօր իրականացրել ենք շուրջ 81 հազար ստուգայցեր, որոնց արդյունքում կասեցրել ենք, եթե չեմ սխալվում, 5 հազարից ավելի՝ 5 հազար 300, մոտավորապես, տնտեսավարող սուբյեկտի գործունեություն: Մենք լուրջ տեղաշարժ ունենք էս ոլորտում, եթե վերջին 3 ամիսների համեմատականով ասեմ՝ զուտ տոկոսային, ընդհանուր ստուգումների թվում, եթե մենք հունիսին խախտումներ արձանագրում էինք տնտեսավարողների 13 տոկոսի մոտ, ապա հուլիսին արձանագրել ենք 4 տոկոսի մոտ, իսկ օգոստոսին՝ արդեն 3 տոկոսի մոտ, այսինքն՝ հստակ բարելավում ունենք էս ոլորտում: Ինչ վերաբերում է կասեցումներին, ապա էս նոր փուլում՝ արդեն կարանտինի պայմաններում, մենք, կասեցումներ, ըստ էության, չենք իրականացնելու, կիրառելու ենք վարչական պատասխանատվության միջոցներ, առաջին փուլում՝ նախազգուշացում, որից հետո նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի չափով տուգանք, 100-ապատիկից 300-ապատիկի չափով տուգանք, իսկ մեկ տարվա ընթացքում իրավախախտումը կրկնելու դեպքում՝ 150-ապատիկից մինչեւ 500-ապատիկի չափով տուգանք:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Ասոյան, հարցերն ավարտվեցին, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Եվ հարակից զեկուցող՝ տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի ներկայացուցիչ Մերի Գալստյան: Տիկին Գալստյան, համեցեք:

Մ.ԳԱԼՍՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարգելի գործընկերներ, ինչպես քննարկումից պարզ դարձավ, նախագծերի փաթեթը նաեւ մանրամասն, հանգամանալից քննարկվել է մեր հանձնաժողովում: Ընդհանուր առաջարկվող օրենսդրական փոփոխությունները միտված են տեսչական մարմնին շնորհելու ավելի ճկուն, արդյունավետ եւ թիրախային գործիքակազմ՝ շրջակա միջավայրի պահպանության ոլորտում արդյունավետ վերահսկողություն իրականացնելու համար: Մենք կողմ ենք քվեարկել նախագծին, ձեզ եւս առաջարկում եմ կողմ քվեարկել: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Տիկին Գալստյան, ցավոք, հարցերի համար նախատեսված ժամանակը սպառվել է, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Անցնում ենք մտքերի փոխանակության: Հերթագրում: Հերթագրված պատգամավորներ չկան: Եզրափակիչ ելույթներ. տիկին Գալստյան, անհրաժեշտություն չե՞ք տեսնում: Պրն Ասոյան, եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն տեսնո՞ւմ եք: Հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Հարգելի պատգամավորներ, Ազգային ժողովի պատգամավորների առնվազն մեկ քառորդի պահանջով նոր կորոնավիրուսի տարածումը կանխելու եւ այդ վիրուսի դեմ պայքարի համաճարակի հետեւանքների մեղմման կամ վերացնելու ուղղությամբ Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության եւ պարետատան իրականացրած միջոցառումների արդյունավետությունը, ինչպես նաեւ արտակարգ դրության ժամանակահատվածում մարդու իրավունքների եւ հիմնարար ազատությունների սահմանափակումների արդյունավետությունն ու իրավաչափությունն ուսումնասիրելու նպատակով իրավունքի ուժով ստեղծվել է Ազգային ժողովի քննիչ հանձնաժողով:

Հարգելի պատգամավորներ, քննիչ հանձնաժողովի անդամների թիվը սահմանվում է Ազգային ժողովի որոշմամբ: Այժմ մենք պետք է քննարկենք այդ որոշման նախագիծը:

Ձայնը տրվում է քննիչ հանձնաժողովի նախաձեռնող խմբի ներկայացուցիչ պրն Էդմոն Մարուքյանին: Պրն Մարուքյան, համեցեք:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Հարգելի ԱԺ նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ինչպես գիտեք, Ազգային ժողովի մեկ քառորդ պատգամավորների ստորագրություններով ստեղծվել է քննիչ հանձնաժողով, որի վերնագրում նկարագրված է, թե ինչով է զբաղվելու քննիչ հանձնաժողովը: Ես հրապարակեմ հանձնաժողովի անվանումը. «Նոր կորոնավիրուսի (Covid-19) տարածումը կանխելու, այդ վիրուսի դեմ պայքարի, համաճարակի հետեւանքների մեղմման կամ վերացման ուղղությամբ Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության եւ պարետատան իրականացրած միջոցառումների արդյունավետությունը, ինչպես նաեւ արտակարգ դրության ժամանակահատվածում մարդու իրավունքների ու ազատությունների սահմանափակումների արդյունավետությունն ու իրավաչափությունն ուսումնասիրող՝ Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի քննիչ հանձնաժողովի անդամների թիվը սահմանելու մասին» որոշումն ենք ներկայացնում հիմա: Ըստ նախագծի, որը ներկայացված է Ազգային ժողովի դատին, նախաձեռնողներն առաջարկում են, որ հանձնաժողովն ունենա 12 անդամ, այսինքն՝ 7 անդամ, ըստ Դոնթի բանաձեւի՝ իշխող՝ «Իմ քայլ»-ը խմբակցությունից, 3 անդամ՝ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունից եւ 2 անդամ՝ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունից: Ըստ էության, սա ժամանակին Սահմանադրությունը գրողների կողմից ներդրված մի իրավակարգավորում է, որը, մեր կարծիքով՝ ընդհանրապես, անիմաստ է, որովհետեւ հանձնաժողովն այլեւս ստեղծված է: Եվ իրավունքի ուժով ստեղծված անդամներին Դոնթի բանաձեւով գրություններ պետք է ուղարկվեին ֆրակցիաներից, եւ հանձնաժողովն ունենար 12 անդամ, բայց նաեւ նախատեսված է, որ խորհրդարանը հաստատում է այս որոշումը, եւ ես ներկայացրեցի որոշման նախագիծը, այսինքն՝ նախաձեռնողներն առաջարկում են, որ 12 անդամից բաղկացած կազմ ունենա արդեն ստեղծված քննիչ հանձնաժողովը: Շնորհակալություն, եթե հարցեր կան, կարող եմ պատասխանել:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարցերի համար հերթագրում: Լենա Նազարյան

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Մարուքյան, արդյո՞ք հանձնաժողովը կքննարկի ընդդիմության հայտարարություններն ու գործողությունները, որոնք եղել են հակասական, իրարամերժ, ապակողմնորոշող, միտված են եղել մեկ օրվա լրահոսում երեւալուն եւ տարբեր անհարմարություններ կրող մարդկանց բարեհաճությունը վայելելուն: Մասնավորապես, ասվել է ընդդիմության կողմից, որ պետք է փակել Իրանի եւ Իտալիայի սահմանը, հետո ասվել է, որ կարանտինի անվանումը կխանգարի, որ սահմանները բացվեն: Առաջարկվել է, որ խորհրդարանը չաշխատի, հետո բողոքել եք, որ խորհրդարանում դիմակ պետք է չկրեն պատգամավորները: Ասվել է, որ անհրաժեշտ սահմանափակումները կարող են կիրառվել այլ իրավական ակտով, բայց դեմ եք քվեարկել կարատին սահմանելու որոշմանը: Երկրում արտակարգ դրություն է սահմանված եղել, բայց եղել են բողոքի ակցիաներ, երբ վարակվել են պատգամավորներ եւ ոստիկաններ: Մարդկանց ազատել են աշխատանքից եւ պետությունից պահանջել սոցիալական օգնություն տրամադրել: Արդյո՞ք հանձնաժողովը քննարկելու է ընդդիմության վարքագիծը, արդյո՞ք գնահատելու է ընդդիմության վնասակար ազդեցությունը համավարակի հաղթահարման գործում:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Նազարյան, հարցի համար, ուրեմն, ասեմ հետեւյալը. ըստ էության, հարցը կապ չունի ներկայացված որոշման հետ, բայց կպատասխանեմ. ուրեմն, հարցի մեջ արդեն կան գնահատողական դատողություններ, նաեւ խեղաթյուրված տեղեկատվություն: Ուրեմն, երբ որ ասվել է՝ Իրանի սահմանը փակեք, Իտալիայի չվերթները փակեք, դա հենց էն պահին պետք է արվեր, երբ Հայաստան էին գալիս վարակակիրներ, իսկ Հայաստանում դեռ չկային վարակակիրներ: Երբ ասվում է այսօր արդեն, մարտ ամսից հետո սեպտեմբեր ամսին, որ սահմանները բացվել են, պետք է քայլեր ձեռնարկվեն, որ սահմանները բացվեն, արդեն այլ իրավիճակ է, հետեւաբար՝ պետք է սահմանները բացվեն: Ես չեմ հիշում ընդդիմադիր որեւէ պատգամավորի, որն ասած լինի, որ խորհրդարանում չպետք է դնել դիմակներ, այլ, ընդհակառակը, ասվել է հետեւյալը, Ազգային ժողովի նախագահը չի կարող պատգամավորին հեռացնել նիստերի դահլիճից, եթե պատգամավորը դիմակ չի կրում: Ինչպես տեսնում եք, էդ պատգամավորն էդ օրվանից մինչեւ էսօր չի գալիս նիստերին էդ պատճառով, բայց բանավեճը դրա մասին է եղել, հետեւաբար՝ էդ տեղեկությունը, որ հիմա դուք հրապարակում եք, իրականությանը չի համապատասխանում: Ինչ վերաբերում է ընդդիմության ֆինանսական գործունեությանը, հանձնաժողովում դուք՝ «Իմ քայլ»-ը խմբակցությունը, ունենալու եք 7 անդամ, եւ ցանկացած հարց, որ դուք առաջարկեք, քննարկվելու է, եթե, իհարկե, այդ հարցը վերաբերում է նոր կորոնավիրուսի (Covid-19) տարածումը կանխելու, այդ վիրուսի դեմ պայքարի, համաճարակի հետեւանքների մեղմման կամ վերացման ուղղությամբ Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության եւ պարետատան իրականացրած միջոցառումների արդյունավետությանը, ինչպես նաեւ արտակարգ դրության ժամանակահատվածում մարդու իրավունքների, հիմնարար ազատությունների սահմանափակումների արդյունավետությանն ու իրավաչափությանը: Եթե էդ հարցերին առնչվի, հանձնաժողովը կորոշի, բայց դուք ունեք մեծամասնություն՝ նշված հանձնաժողովում, եւ ձեր ձեռքում է, ըստ էության, թե ինչ հարց կբերեք օրակարգ, ինչ հարց կքննարկեք, ինչպես կորոշեք: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Լենա Նազարյան:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես իմ գործընկերներին կտրամադրեմ ընդդիմության գործունեության հետ կապված բոլոր այն փաստերը, որոնք հավաքել եմ այս ամիսների ընթացքում՝: Ես ունեմ փաստեր, որ ընդդիմությունն այնքան իրարամերժ, հակասական եւ ապակողմնորոշող տեղեկություն է հայտնել հանրությանն այս ընթացքում, որ առավել շատ վնասել է համաճարակի հաղթահարմանը, քան նպաստել:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Նազարյան, ուղղակի, երբ մենք ասում ենք՝ ընդդիմություն, պետք է նաեւ ասենք, թե ում նկատի ունենք: Հայաստանի Հանրապետությունում ըստ Սահմանադրության, «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի, բացի «Իմ քայլ»-ը դաշինքից, արդարադատության նախարարության կենտրոնական մարմնում՝ պետական ռեգիստրում գրանցված բոլոր ուժերը հանդիսանում են ընդդիմություն: Այսինքն՝ էդ բոլոր ուժերի գործողությունների հետ կապված, հայտարարությունների հետ կապված՝ կխնդրեմ, որ հստակ անվանումներով տաք էդ տեղեկատվությունը, որ իմանանք՝ էդ ով է խանգարել համավարակի դեմ պայքարին, եւ երբ ասում եք՝ ընդդիմություն, իմանանք՝ ում նկատի ունեք, որովհետեւ, կրկնում եմ, բացի «Իմ քայլ»-ը դաշինքից, բոլոր քաղաքական միավորներն այսօր Հայաստանի Հանրապետությունում հանդիսանում են ընդդիմություն: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Միքայել Զոլյան:

Մ.ԶՈԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Մարուքյան, նախ՝ տիկին Լենա Նազարյանի հարցի հետ կապված՝ ես ուզում եմ շարունակել, որ կարծում եմ՝ ակնհայտ է, որ խոսքը գնում է Ազգային ժողովի ընդդիմադիր պատգամավորների մասին, որոնց գործունեությունը շատ է նպաստել նրան, որ մարդիկ անլուրջ վերաբերվեն սահմանափակումներին, մասնավորապես, դիմակներին: Հիշում ենք էդ հայտարարությունները, որ բարի մարդկանց կորոնան չի կպչում, որ կար պատգամավոր, որը հրաժարվում էր դնել դիմակ, էստեղ, կարծում եմ՝ շատ խորհրդանշանական է, որ դուք էլ հիմա առանց դիմակի եք ելույթ ունենում, չգիտեմ՝ ինչու, չնայած սահմանափակումները չեն վերացվել, բայց, ինչեւէ, իմ հարցն ուրիշ բանի մասին է: Տեսեք, պրն Մարուքյան, համավարակն աշխարհում չի ավարտվել, կան ենթադրություններ, որ շատ երկրներում երկրորդ ալիք է սպասվում, օրինակ՝ Վրաստանում, որը նաեւ դուք բերում էիք որպես համավարակի դեմ պայքարի հաջող օրինակ, հիմա վարակվածների թիվը գրեթե հավասարվում է էն թվին, որը մենք ունենք այսօր: Չե՞ք կարծում, որ նման հանձնաժողովի ստեղծումը ճիշտ կլիներ, անել, ասենք՝ էն ժամանակ, երբ ամբողջ աշխարհում կհաղթահարվի համավարակը, երբ, իրոք, մենք կունենանք օբյեկտիվ տվյալներ այն մասին, թե ինչ է էդ համավարակն իրենից ներակայացնում եւ որն է դրա դեմ պայքարի ճիշտ միջոցը: Շնորհակալություն:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Զոլյան, ուրեմն, երեկ ԱԺ փոխխոսնակն այս ամբիոնից խոսում էր առանց դիմակի, եւ դուք նույն նկատառումները, ոնց որ, չներկայացրեցիք, եւ շատ-շատ դեպքեր ունենք, որ առանց դիմակի այս ամբիոնից խոսել են, որովհետեւ իմաստ չկա՝ ամբիոնի մոտ դիմակ դնելու, որովհետեւ մեր հեռավորությունը մեծ հեռավորություն է, իսկ էդ առումով՝ որեւէ խնդիր չկա: Ինչ վերաբերում է ձեր հարցին, որ ընդդիմությունը խանգարել է կորոնավիրուսի դեմ պայքարին իր հայտարարություններով, պետք է ասեմ հետեւյալը. ես հիշում եմ՝ առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանի մամուլի ասուլիսը, երբ նա նոր էր վերադարձել ճամփորդությունից եւ ասում էր՝ հա, ես նոր եմ վերադարձել այսինչ երկրից, երկրի անունը չտամ, այնտեղ վարակակիրների մեծ թիվ է, հիմա ես բոլորիդ կվարակեմ, եւ կատակում էր: Ես հիշում եմ Արսեն Թորոսյանի մի ասուլիս, որտեղ նա ասում էր՝ այ, դուք, լրագրող, որ դիմակ եք դրել, հիմա դա ձեզ փրկելո՞ւ է, որ դուք դրել եք: Եվ նա դրանով նույնպես հակաքարոզչություն էր տանում համավարակի դեմ: Ես հիշում եմ «կորոնավիրուսն ո՞ւմ շունն է» հայտարարությունը: Ես հիշում եմ այլ հայտարարություններ, որ անլրջացրել են կորոնավիրուսի դեմ պայքարը, եւ դրանք բոլորն իշխանության ներկայացուցիչներն են արել: Բայց, բնականաբար, դուք կարող եք անդամագրվել քննիչ հանձնաժողովին եւ ներկայացնել նաեւ այլ փաստեր, եւ հանձնաժողովը, եթե, իհարկե, էդ ձեր նշած հարցերը վերաբերեն նոր կորոնավիրուսի (Covid-19) տարածումը կանխելու, այդ վիրուսի դեմ պայքարի, համաճարակի հետեւանքների մեղմման կամ վերացման ուղղությամբ Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության եւ պարետատան իրականացրած միջոցառումների արդյունավետությանը, ինչպես նաեւ արտակարգ դրության ժամանակահատվածում մարդու իրավունքների, հիմնարար ազատությունների սահմանափակումների արդյունավետությունն ուսումնասիրելուն, ապա, կարծում եմ՝ հանձնաժողովը, ունենալով ձեր մեծամասնությունն իր ներսում, կընդունի էդ որոշումները եւ կուսումնասիրի, ես խնդիր չեմ տեսնում:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Միքայել Զոլյան:

Մ.ԶՈԼՅԱՆ

-Պրն Մարուքյան, իմ հարցին չպատասխանեցիք, իմ հարցն իրականում...

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Րոպեն ավարտվեց: Վրաստանի մասով...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Թույլ տվեք, թող արձագանքի:

Մ.ԶՈԼՅԱՆ

-Իրականում էն, ինչին դուք պատասխանեցիք, հարց չէր, այլ պնդում էր, ես չէի ակնկալում ձեզնից պատասխան: Հիմա, խնդրում եմ պատասխանեք հարցի երկրորդ մասին: Շնորհակալություն:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Խնդրում եմ, դուք ժամանակ ունեք, նորից կհնչեցնե՞ք երկրորդ մասը:

Մ.ԶՈԼՅԱՆ

-Հարցը հետեւյալն է. արդյո՞ք չեք կարծում, որ նման հանձնաժողով պետք է ստեղծել այն ժամանակ, երբ համավարակն ավարտվի, եւ մենք տեսնենք, թե աշխարհի մասշտաբով որոնք են եղել համավարակի դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցները, որոնք են եղել ոչ արդյունավետ միջոցները, որովհետեւ հիմա քննարկվում են ամենատարբեր մոդելներ՝ շվեդական մոդել, չգիտեմ, այլ մոդելներ: Մենք տեսնում ենք, որ այն երկրները, որոնք համարվում էին համավարակի դեմ պայքարի փայլուն օրինակ, այդ երկրներից որոշ երկրներում այսօր ունեն երկրորդ ալիք, ունեն կորոնավիրուսի դեպքերի թվի աճ, նաեւ ընդհանուր առմամբ, երբ համեմատում ենք, ասենք, էն երկրները, որոնք, ընդհանրապես, համարել էին, որ պետք է էս ճանապարհով գնան, գուցե ինչ-որ առումով հաջողություն են ունեցել, բայց, օրինակ՝ տնտեսական ոլորտում շատ լուրջ խնդիրների են բախվել: Չե՞ք կարծում, որ արժե սպասել, որ էդ ժամանակն անցնի, եւ արդյունքները պարզ դառնան, եւ էդ ժամանակ ստեղծել նման հանձնաժողով:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար: Պրն Զոլյան, ես մինչեւ 2012 թվականն աշխատել եմ քաղհասարակության տարբեր ինստիտուտներում՝ հասարակական կառույցներ, դիտորդական խմբեր, որոնք զբաղվել են մոնիտորինգով: Եվ մոնիտորինգը լինում է ընթացիկ մոնիտորինգ, լինում է պոստմոնիտորինգ, այսինքն՝ դեպքերն ավարտվում են, նոր են մոնիտորինգ անում, եւ երկու պարագայում էլ կարեւոր է անել մոնիտորինգ: Խորհրդարանական վերահսկողության սահմանադրական ամրագրումների լույսի ներքո կարող եմ ասել, որ խորհրդարանը պոստմոնիտորինգ չի անում հիմնականում, այլ ընթացիկ մոնիտորինգ է անում: Անընդհատ մոնիտորինգ է անում գործադիր իշխանության գործունեությունը, եւ, հետեւաբար՝ ես կարծում եմ, որ կորոնավիրուսի համավարակի դեմ պայքարի դեմ կապված՝ հիմա մենք պոստմոնիտորինգ ենք անելու, թե մինչեւ էսօր ինչ է եղել, բայց ընթացիկ մոնիտորինգ ենք ունենալու, թե ինչ կլինի: Եվ հետեւաբար, էն, ինչ որ եղել է, էդ որոշումների վրա չենք կարող ազդել, որովհետեւ էդ որոշումները կայացվել են, օրինակ՝ մենք չենք կարող այլեւս ազդել նրա վրա, որ Հայաստանում կորոնավիրուսի դեմ պայքարն անլրջացվել է: Դա արդեն անլրջացվել է սկզբից, էլ չենք կարող դրա վրա ազդել, բայց կարող ենք ինչ-որ որոշումների վրա ազդել, որոնք հիմա են կայացվում: Հետեւաբար՝ ես կարծում եմ, որ պետք չէ սպասել, որ պանդեմիան ավարտվի, որովհետեւ պանդեմիան կարող է՝ չի ավարտվում, եւ խորհրդարանը պիտի աշխատի, իսկ խորհրդարանն ունի վերահսկողական լծակներ եւ ժողովրդի առջեւ ստանձնած պարտավորություն՝ իրականացնելու էդ մոնիտորինգը, որի մեջ որեւէ ահավոր բան չկա, եւ այն չի կարող որեւէ կերպ խանգարել այդ ձեր նշած տնտեսական ցուցանիշներին, չգիտեմ ինչերին: Ինչ վերաբերում է Շվեդիային, Վրաստանին, էն մյուսին, այո, տարբեր երկրներ տարբեր մոդելներով են առաջ շարժվել: Հայաստանը գնացել է ի սկզբանե փակման քաղաքականությամբ, ինչը ճիշտ է եղել, եթե ժամանակին արվեր, այսինքն՝ շատ կարեւոր է: Երբ ասվում է՝ Իրանի սահմանը պետք է այսօր փակել, եթե դու այսօր չես փակում, մի շաբաթից ես փակում, արդյունքները լինում են էն, ինչ որ էսօր ունենք: Երբ ասվում է՝ Իտալիայի հետ չվերթները պետք է դադարեցնել, պետք է էդ ժամանակ դադարեցնել, որովհետեւ ժամանակը շատ կարեւոր է: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Այո, ժամանակը շատ կարեւոր է:

 Արթուր Հովհաննիսյան:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հանում եմ հարցը:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սիսակ Գաբրիելյան:

Ս.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Պրն Մարուքյան, իսկապես, ողջունում եմ ձեր նախաձեռնությունը, եւ նաեւ, անկեղծ ասած, ուրախ եմ ձեզ համար, որ չեք հետեւում պատգամավորներից մեկի գործունեությանը: Ես ձեր խոսքից էդպես հասկացա, որովհետեւ ասացիք՝ չեք լսել մի պատգամավորի, որը կոչ է անում դիմակ չկրել, ասեմ ձեզ՝ կա էդպիսի պատգամավոր, որը գրեթե ամենօրյա ռեժիմով ասում է՝ մի կրեք դիմակներ, բայց հարցս այլ է: Պրն Մարուքյան, կուզեմ, որ հստակ թվարկեք կետերը, թե ինչ հարցերի հիմնականում պետք է պատասխանի հանձնաժողովը, որովհետեւ ընդհանուր եք ասում, հա՞, էդ առողջապահական համակարգը, ինձ հետաքրքիր է՝ ֆինանսական բաղադրիչն եք ուսումնասիրելու, թե՞, օրինակ՝ միայն առողջապահական մասը, այսինքն՝ թվարկեք էն մի քանի կետերը, որոնց պատասխանները, օրինակ՝ չգիտեմ՝ 6 ամիս հետո էս նույն ամբիոնից դուք ընթերցելու եք էդ քննիչ հանձնաժողովի զեկույցը:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Գաբրիելյան, ասեմ հետեւյալը. մենք ուրեմն, վատ պրակտիկա ունենք, երբ քննարկում ենք 12 թիվը, այսինքն՝ 12 անդամ ունենա հանձնաժողովը, թե չունենա, բայց մտնում ենք հանձնաժողովի իրավասությունները քննարկելու դաշտ: Ուրեմն, թե ինչ կուսումնասիրի հանձնաժողովը, դա դուք եք որոշելու. կարծում եմ՝ ես էդ հանձնաժողովի անդամ չեմ դառնալու: Եվ դուք կարող եք էն յոթի մեջ լինել, «Իմ քայլ»-ի յոթ անդամների՝ ովքեր էդ ցուցակը կկազմեն, թե ինչն եք ուսումնասիրում, բայց էդ, ինչ որ պետք է ուսումնասիրվի, պրն Գաբրիելյան, ներառված է հանձնաժողովի ստեղծման վերնագրի մեջ: Հիմա, վերնագիրը ես արդեն քանի անգամ կարդացի, եթե կարիք կա, կարող եմ մի անգամ էլ կարդալ, բայց խոսքը գնում է նոր կորոնավիրուսի տարածումը կանխելու հետ կապված Կառավարության եւ պարետատան գործողություններն ուսումնասիրելու մասին, ինչպես նաեւ նույն խոսակցությունը, քննարկումը տեղի է ունենալու նաեւ Կառավարության մասով: Այսինքն՝ մենք պարետատունը եւ Կառավարությունն առանձին ենք շեշտել վերնագրի մեջ, որ հանկարծ որեւէ մեկը չլինի, որ ասի, թե Կառավարությունը պարետատուն է ձեւավորել, գնացեք պարետատան որոշումներն ուսումնասիրեք, Կառավարության հետ ի՞նչ գործ ունեք: Մենք երկուսն էլ նշել ենք: Ինչպես նաեւ, քանի որ եղել են մարդու իրավունքների սահմանափակումներ՝ ամբողջ արտակարգ դրության՝ եւ դրանից հետո ժամանակահատվածում, նաեւ՝ մարդու իրավունքների, հիմնարար ազատությունների սահմանափակումների իրավաչափությունն է ուսումնասիրելու: Դրա մեջ, բնականաբար, հարցեր կծագեն, թե պետությունը՝ ո՞նց արձագանքեց տնտեսական վիճակին, մարդկանց փող տվեց, չտվեց, սոցիալական օգնություն տվեց, չտվեց, ինչքան տվեց, արդյունավետ էր, արդյունավետ չէր, մարդկանց հերթեր կանգնեցրեց, մարդիկ հերթերում վարակվեցին, չվարակվեցին, ի՞նչ արեց պետությունը, էդ ամեն ինչը դուք կքննարկեք, ժամանակը, ուղղակի, թույլ չի տալիս, որ ես ավելի մանրամասնեմ:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սիսակ Գաբրիելյան:

Ս.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Պրն Մարուքյան, չէ, հարցս այլ էր, ուզում եմ ասել, ասենք, գոնե ինձ համար, քննիչ հանձնաժողովը վերջում պետք է էնպիսի զեկույց ունենա, որ ես, գոնե, ստանամ էնպիսի, էսպես ասած, հարցերի պատասխաններ, որոնք էս պահին, կարծես թե, չունեմ: Էն, ինչ դուք ասում եք, կարծես թե, բոլորին է հայտնի, թե ինչքան է գումար ծախսվել եւ այլն, դրա համար էի ասում: Իսկ ինչ վերաբերում է, օրինակ՝ չգիտեմ, ասում եք՝ դուք կորոշեք, չէ, էդպես չէ, որովհետեւ նաեւ «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքն է ասում, ի սկզբանե պետք է ասեք, թե որն է ձեր քննության առարկան եւ իրավասության ոլորտը, այսինքն՝ դրանից ավելի չի կարող անգամ յոթ անդամ ունեցող էդ հանձնաժողովում որոշվել՝ անցնել էդ իրավասության շրջանակը:

Եվ որպես արձագանք՝ երկրորդ հարցս տամ. ինչպե՞ս եք պատկերացնում, թե հանձնաժողովը ոնց է ուսումնասիրելու մարդու իրավունքների սահմանափակումների հարցը: Այսինքն՝ դուք որպես էդտեղ Սահմանադրական դատարա՞ն եք պատրաստվում, նու, դուք ասելով՝ նկատի ունեմ քննիչ հանձնաժողովը, անձամբ ձեզ չէ, էլի, պրն Մարուքյան:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Կոնկրետ՝ մարդու իրավունքների մասո՞վ:

Ս.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ

-Այո, ինքը ո՞նց է պարզելու. թե կա՞ն էդտեղ սահմանափակումներ, կա՞ն խախտումներ, թե՞ ոչ:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Ուրեմն, տեսեք, տիկին Նազարյանն ասաց՝ ես հավաքել եմ բոլոր էն տվյալները, որ օրինակ՝ ընդդիմադիրները, ընդդիմությունը՝ վնասակար ազդեցություն են ունեցել համավարակի դեմ պայքարի առումով, այսինքն՝ ինչ-որ տեղեկատվություն կա հավաքած: Հիմա ես հավաքել եմ բոլոր էն տեղեկությունները, որոնք վերաբերում են մարդու իրավունքների ոտնահարումներին եւ փոխանցելու եմ հանձնաժողովին, ինչպես տիկին Նազարյանն է փոխանցելու նշված տվյալները: Այսինքն՝ հանձնաժողովը քննարկելու է, թե մարդու իրավունքների ինչ սահմանափակումներ են պարետատան կողմից մտցվել, բացի էն, որ արտակարգ դրության ռեժիմի մասին օրենքով է, պարետի որոշումներով, եւ դիտարկվելու է դրանց իրավաչափությունը հանձնաժողովի քննարկումներով եւ վերջում եզրակացություն է մեզ՝ խորհրդարանին ներկայացվելու: Հիմա, եզրակացություն կարող է ներկայացվել, որ ամեն ինչ իրավաչափ էր, եզրակացություն կարող է ներկայացվել, որ իրավաչափ չէր: Հիմա ապրիլյան քննիչ հանձնաժողովը ոնց է եզրակացնելու, օրինակ՝ բազմաթիվ հարցեր, չանդրադառնամ, քննիչ հանձնաժողովներն իրենց իրավասությունների շրջանակներում ուսումնասիրելու են հարցը, նայելու են, թե դա որքանով է համապատասխանում օրենքին, եւ գումարած դրան՝ թե դա որքանով է եղել արդյունավետ, ժամանակին, եւ մեզ եզրակացություն են տալու: Ինձ էլ են շատ հարցեր հետաքրքիր, օրինակ՝ ես չգիտեմ՝ իմաստ կար առողջ մարդկանց Մարիոտ հյուրանոցում 14 օր պահել պետության հաշվին: Կարող է՝ ավելի էժան հյուրանոցներում պահեինք: Օրինակ՝ ինչքան գումար է ծախսվել համավարակի դեմ պայքարում, բազմաթիվ հարցեր, օրինակ՝ մարդկանց թեստեր, երբ մարդն ասում է՝ ես հիվանդ եմ, թեստ անմիջապես վերցնո՞ւմ են, թե՞ ասում են՝ տուն գնա: Բազմաթիվ նման հարցեր կան, պետք է հանձնաժողովը ստեղծվի, ուսումնասիրի: Ինձ համար, պրն Գաբրիելյան, հանձնաժողովը եւ նրա գործունեությունը լինելու է այսինքն՝ ստեղծումը, էս որոշման հաստատումը լակմուսի թուղթ է, թե Հայաստանը որքանով է ժողովրդավարական երկիր, սեւ ու սպիտակ է ինձ համար: Այսինքն՝ եթե էս որոշումը տապալվում է, ոնց որ նախկինում մի հանձնաժողովի որոշումը տապալվեց, ինձ համար Հայաստանը դադարելու է լինել ժողովրդավարական երկիր: Շնորհակալ եմ:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սոս Ավետիսյան:

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Պրն Մարուքյան, անչափ ուրախ եմ, որ Հայաստանում ժողովրդավարության չափումները միայն ձեզնով չեն լինելու, հանձնաժողովը, ըստ երեւույթին, կազմվում է իրավունքի ուժով: Իմ հարցն ուրիշ է, եթե դուք գրում եք, որ ուսումնասիրելու եք Covid-ի դեմ պայքարի էֆեկտիվությունը, արդյո՞ք դուք նաեւ ուսումնասիրելու եք պետության` այդ պահին եղած կարողությունները, ինչպիսին էր, օրինակ՝ առողջապահական համակարգը, ինչպիսին էր ոստիկանական համակարգը, ինչ կարողություններ նրանք ունեին: Այսինքն՝ եթե մենք խոսում ենք մոնիտորինգից եւ պոստմոնիտորինգից, ապա այդ հիմնական, սկզբնական իրավիճակի ուսումնասիրությունն արտակարգ կարեւոր է, որպեսզի հասկացվի ամբողջ տրամաբանությունը, որովհետեւ կան, անգլերեն ասած, founding legacies, ինչ-որ տեղերից, որտեղից սկսվում է քննարկումը, հիմնասյունը, այ դրանք ուսումնասիրվելու են, թե՞ չէ, ձեր տրամաբանությամբ հանձնաժողովի կողմից:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Ավետիսյան, ձեր գիտելիքներով դուք, ուղղակի, շատ կարեւոր եք, եւ ես հույս ունեմ եւ ձեզ խնդրում եմ, որ, անպայման, անդամակցեք հանձնաժողովին: Ես կարծում եմ, որ այն, ինչ դուք նշեցիք, դա պետք է ուսումնասիրության առարկա դառնա, այսինքն՝ ինչ ենք ունեցել մեր ձեռքի տակ, երբ սկսել ենք, այսպես կոչված, պատերազմը եւ էդ ռեսուրսները որքանով ենք ուժեղացրել կամ որքանով ենք արդյունավետ օգտագործել: Ես, ուղղակի, ուրախ կլինեմ, որ դուք լինեք այդ հանձնաժողովի անդամ: Շնորհակալ եմ:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք:

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մարուքյան: Էդ դեռ կորոշենք: Արձագանքի իրավունքով նաեւ մեկ այլ հարց էլ հնչեցնեմ. ի վերջո, էդ ուսումնասիրություններն ամբողջապես հանրային կերպով դուք... Այսինքն՝ թե ամեն պահի ներկայացվելու են, այսինքն՝ լինելո՞ւ է մի պահ, որ գաղտնիացվելու է զեկույցի ինչ-որ մասը: Կա՞ն էնտեղ ինչ-որ գաղտնիության սահմաններ, որ դուք հիմա պատկերացնում եք, թե՞ ամբողջապես հանրային թափանցիկությամբ տրվելու են բոլոր հանրային հարցերի պատասխանները:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Ես կարծում եմ, որ երբ հանձնաժողովը տեղեկատվությունը հավաքի, ուսումնասիրի, եզրակացությունների գա, էն, ինչ որ կապված է Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի հետ՝ թվաքանակ, կազմ եւ բոլոր այն տեղեկությունները, որոնք գաղտնի են համարվում, պետական գաղտնիք են համարվում, էդ մասով զեկույցը կարող է լինել գաղտնի, բայց, կարծում եմ՝ զեկույցի 98 տոկոսը կամ, չգիտեմ, 95 տոկոսը պետք է լինի բաց, հրապարակային, որ նաեւ այն սպառի բոլոր էն դժգոհությունները, որ այսօր կան, եւ բոլոր եղած հարցերին պատասխանի, որոնք որ այսօրվա ռեժիմով հնչեցվում են: Այսինքն՝ եթե հանձնաժողովը չի տալու էդ հարցերի պատասխանն էդ զեկույցով, հարցերը եւ դժգոհությունները շարունակելու են մնալ: Հիմա, կամ պետք է հանձնաժողովը տա էդ հարցերի պատասխանը, ասի՝ ամեն ինչ լավ է ընթացել, եւ ոչ ոք մեղավոր չէ, որ սենց եղավ, կամ պետք է տա էդ հարցերի պատասխանը, ասի՝ այ էս մասը վատ է արվել, էս մասն անարդյունավետ է, եւ դրա պատասխանատուն այ էսինչ գերատեսչությունն է: Խորհրդարանը՝ որպես քաղաքական մարմին, թող եզրակացություն անի, կամ՝ «Իմ քայլ»-ը դաշինքը, կարող է՝ էդ զեկույցից հետո որոշի նախարար հանել, կարող է՝ էդ զեկույցից հետո որոշի գերատեսչության ղեկավար հանել, կարող է՝ էդ զեկույցը դառնա քրեական գործ հարուցելու հիմք, ինչ իմանամ, հանձնաժողովն է որոշելու: Հանձնաժողովն է գրելու, հանձնաժողովն է գալու էդ եզրակացություններին: Շնորհակալ եմ:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սուրեն Գրիգորյան:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Մարուքյան, հարցս հետեւյալն է. ձեր ֆրակցիայի գրեթե բոլոր ներկայացուցիչները նախապես որոշակի կարծիք են արտահայտել կորոնավիրուսի դեմ տարվող պայքարի, դրա արդյունավետության, եթե ավելի ճշգրիտ լինենք, անարդյունավետության վերաբերյալ: Եվ դուք՝ որպես իրավաբան լավ գիտեք, որ ցանկացած հարցի շուրջ քննություն իրականացնող մարմինը, եթե հավակնում է, որ իր եզրակացությունը պետք է լուրջ ընդունվի, պետք է որոշակի անաչառության աստիճան ունենա, եւ անաչառ դիտվի էն մարդկանց աչքերում, ով հետո էդ եզրակացությունը գնահատելու են: Ես ուզում եմ հասկանալ՝ ինչքանով եք դուք դա հնարավոր համարում էս պայմաններում, ավելին՝ ձեր վերջին խոսքում դուք ասում եք՝ կարող է դրանից հետո նախարար հանվի, բաժնի պետ հանվի, քրեական գործ հարուցվի: Արդեն ի սկզբանե ձեր բոլոր կանխատեսումները, անգամ լեզվամտածողության մակարդակում, բացառապես բացասական են. մի հատ օրինակ չբերեցիք, որ կարող է՝ նախարար պարգեւատրվի, բաժնի պետ պարգեւատրվի եւ այլն: Հիմա, ես ուզում եմ հասկանալ՝ ձեր նախապես կարծիքների պայմաններում դուք ո՞նց եք, առհասարակ, նախապես գնահատում էս հանձնաժողովի արդյունավետությունը, առավել եւս՝ ձեր ղեկավարման պայմաններում, ձեր ֆրակցիայի ներկայացուցչի ղեկավարման պայմաններում:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Պրն Գրիգորյան, ուշադիր չեք. ես երկու տարբերակն էլ նշեցի, ասացի՝ կարող է հանձնաժողովը եզրակացություն տա, որ ասի՝ ամեն ինչ նորմալ է եղել եւ արդյունավետ պայքար է եղել, եւ կարող է եզրակացության մեջ ասի, որ էս, էս մասերով անարդյունավետ է եղել, էս գերատեսչություններն են մեղավոր, էս պատասխանատուները կան, եւ դրա արդյունքում որոշումներ կայացվեն, որովհետեւ խորհրդարանը քաղաքական մարմին է, եւ ցանկացած եզրակացություն, որ ներկայացվում է խորհրդարանին, խորհրդարանը պետք է քաղաքական որոշումների գա, քաղաքական միավորները, քաղաքական ուժերը, այդ թվում՝ արտախորհրդարանական ուժերն իրավունք ունեն՝ օգտվելու: Բայց հիմա, ինչ վերաբերում է կանխակալությանը, այ էդ ձեր նշած կանխակալ մարդիկ փոքրամասնություն են լինելու հանձնաժողովում: Այ, դուք կներկայացնեք յոթ մարդու, ովքեր ընդհանրապես կանխակալ չեն եւ երբեւէ չեն ասել, որ ամբողջ պայքարն արդյունավետ է ընթանում եւ կբալանսավորեք: Բայց ես ուզում եմ ասել հետեւյալը. որ ձեր այդ հայտարարությունը, նախ՝ էդ սկզբունքը վերաբերում է դատական իշխանության մարմիններին, ոչ թե՝ խորհրդարանական մարմնին, որը քաղաքական է, նաեւ ավելացնեմ հետեւյալը. ձեր մոտեցմամբ, եթե մենք առաջ շարժվենք հիմա, դա հիմք ընդունենք, դուք հիմա տապալում եք ապրիլյան քննիչ հանձնաժողովի սպասվելիք զեկույցը: Ինչո՞ւ. որովհետեւ ապրիլյան քննիչ հանձնաժողովի ստեղծումից առաջ նույն ձեր ուժի բազմաթիվ ներկայացուցիչներ այնպիսի հայտարարություններ են արել, որ հիմա էլ սկսվում են էդ հայտարարությունները վերանայվել, եւ դա էլ է բազմաթիվ հարցեր առաջացնում: Հիմա, օբյեկտի՞վ է լինելու էդ եզրակացությունը, որովհետեւ ի սկզբանե ասվել է, որ մարդիկ բահերով են կռվել, ի սկզբանե ասվել է, որ դիզել չի եղել, չշարունակեմ, այսինքն՝ դուք հիմա ուզում եք ասել, որ էդ զեկույցը կարող է դիտարկվել ոչ օբյեկտիվ, որովհետեւ նախապես հայտարարություննե՞ր են արվել: Նախապես շատ հայտարարություններ կարող են արվել, բայց հանձնաժողովն իր եզրակացությունները կազմելու է եւ գալու է եզրահանգումների՝ ելնելով եղած փաստերի վրա, որ ինքն ի հայտ է բերել, ինչի վրա ինք աշխատել է եւ դրա հիման վրա, դա վերլուծելով՝ կազմում է եզրակացություն-զեկույց: Շնորհակալ եմ:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանք:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Պրն Մարուքյան, նախ՝ շատ լավ է, որ ֆիքսում եք, որ թեկուզ փոքրամասնություն կազմող մարդիկ կանխակալ վերաբերմունք, այնուամենայնիվ, ունենալու են: Ինչ վերաբերում է ապրիլյան քննիչ հանձնաժողովին, կարծում եմ՝ այդ հանձնաժողովի անդամներն ավելի ճշգրիտ կանդրադառնան ձեր պնդումներին, բայց ես, առնվազն, այդ հանձնաժողովի անդամների կողմից նման պնդումներ չեմ հիշում, որ դուք արտաբերեցիք, եւ, առհասարակ, մեր քաղաքական ուժի ներկայացուցիչների կողմից նման հայտարարություններ չեմ հիշում: Երկրորդ հարցս հետեւյալն է. ուրեմն, դուք գիտեք, որ Սահմանադրության 108-րդ հոդվածի համաձայն՝ քննիչ հանձնաժողովը ստեղծվում է Ազգային ժողովի իրավասության մեջ մտնող հարցերի վերաբերյալ: Եվ դուք այստեղ ներառել եք, ինչպես իմ գործընկեր Սիսակ Գաբրիելյանն ասաց, մարդու իրավունքների եւ հիմնարար ազատությունների սահմանափակումների արդյունավետությունն ու իրավաչափությունն ուսումնասիրելու հատվածը: Դուք լավ գիտեք, որ դա մասնագիտական հարց է նաեւ, եւ հաճախ վկայակոչում եք Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան ձեր ներկայացրած դիմումները, եւ գիտեք, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից մի հսկա պրակտիկա է առկա, երբ իրավաչափ է համարվում իրավունքի սահմանափակումը եւ այլն: Հիմա, տեսականորեն կարող է էդ հանձնաժողովում գեթ մեկ իրավաբան չլինել, տեսականորեն եմ ասում, դուք ո՞նց եք պատկերացնում, թե նախ՝ որտեղից է իրավասությունը բխում դե յուրե, եւ բովանդակային առումով՝ ո՞նց եք պատկերացնում, որ էդ հարցի պատասխանը մասնագիտական մակարդակով կարող է տրվել հանձնաժողովի կողմից:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, իրավասությունը բխում է Սահմանադրությունից, «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքից, իրավասությունը բխում է առաջնային մանդատ կրող մարմին լինելուց: Եվ էդ նույն տրամաբանությամբ կարող է խորհրդարան ընտրվել, որտեղ մեկ իրավաբան չլինի, բա էդ ո՞նց են օրենքներ գրելու: Հանձնաժողովն ունենալու է փորձագետներ: Կա Ազգային ժողովի աշխատակազմ, եւ ես չեմ կարծում, որ իրավաբան չլինի, բայց անգամ եթե իրավաբան չընդգրկվի, ունենալու են փորձագետներ, մասնագետներ, կարող են խորհրդատուներ ներգրավել, կարող են փորձագետներ ներգրավել, անգամ՝ դրսից, էդ հնարավորությունները կան: Ինչ վերաբերում է ապրիլյան պատերազմի հետ կապված՝ ձեր ուժի կամ ձեր ուժի ներկայացուցիչների հայտարարություններին, որ ասում եք՝ չեմ հիշում, ես ձեզ խորհուրդ եմ տալիս կարդալ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հոդվածը, ապրիլյան պատերազմից հետո մեծ ծավալուն հոդվածով է հանդես եկել, լսել նրա մի քանի ելույթներ՝ դրա հետ կապված, կարծում եմ՝ էդ հարցի պատասխանը կստանաք: Ես կարծում եմ, որ Եվրոպական դատարանի ձեր նշած այդ guideline-ները, այսինքն՝ իրավաչափության, սահմանափակումների ուղեցույցերը նույնպես, այսինքն՝ էն բոլոր ստանդարտները, որ Մարդու եվրոպական դատարանը շուրջ 60 տարի զարգացրել է` մարդու իրավունքների սահմանափակումների հետ կապված, դրանք նույնպես կարող են օգտագործվել հանձնաժողովի կողմից: Նաեւ ուզում եմ ասել, որ Եվրոպայի շատ երկրներում հիմա խորհրդարանական կամ արտախորհրդարանական տարբեր մեխանիզմներ սկսում են քննել համավարակի ժամանակահատվածում տեղի ունեցած սահմանափակումների իրավաչափությունը եւ թե որքանով է գործադիր իշխանությունն արդյունավետ պայքար մղել, այսինքն՝ սա ամբողջ աշխարհում ընդդիմության գործն է, ընդդիմության նախաձեռնություններ են սրանք եւ շատ նորմալ ընկալվել, նորմալ ընթացել են: Ես հույս ունեմ, որ «Իմ քայլ»-ը դաշինքը կողմ կքվեարկի Ազգային ժողովի՝ այսօրվա ներկայացված որոշման նախագծին, որով մենք առաջարկում ենք, որ հանձնաժողովն ունենա 12 անդամ, 7՝՝ «Իմ քայլ», 3՝ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցություն եւ 2` «Լուսավոր Հայաստան»: էս բանաձեւը մենք չենք հնարել, սա Դոնթի բանաձեւն է, որով նաեւ բաշխվում են բոլոր տեսակի հանձնաժողովները եւ մյուս մարմինները:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Մարուքյան հարցերն ավարտվեցին, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Անցնում ենք մտքերի փոխանակության: Հերթագրում: Հերթագրվել է 16 պատգամավոր: Սրբուհի Գրիգորյան:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, դուք, իրոք, մտածո՞ւմ եք, որ մենք հակառակ բան ենք քարոզել՝ տարածելու համար համավարակը: Մտեք ֆեյսբուքյան իմ էջը, ուզում եք՝ պաշտոնականը, ուզում եք՝ անձնականը, վերից վար նայեք, կգտնեք նաեւ հակադարձումներ, նրանց, ովքեր ամբողջ ընթացքում չարախնդալու նպատակով ասում էին, որ համավարակ չկա: Ստիպված բլոկել եմ նաեւ մի քանի քաղաքացիների, որովհետեւ անընդհատ դրանց վրա կենտրոնանալն արդեն նյարդերիս վրա էր ազդում: Ամբողջ ընթացքում մենք պայքարել ենք, որպեսզի համավարակը քիչ տարածում ունենա եւ քարոզել ենք անընդհատ պահպանել կանոնները, որովհետեւ մեզ համար թանկ է մեր յուրաքանչյուր քաղաքացին, որովհետեւ մենք աշխատում ենք բացառապես Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու համար, ո՛չ ձեզ համար ենք աշխատում, ո՛չ մեզ համար, ո՛չ էլ Ազգային ժողով ենք եկել քննիչ հանձնաժողովներ ստեղծելու փափագով: Ժողովուրդ, ինչի՞ց եք վախենում, եթե ամեն ինչ լավ է, թող ստեղծվի քննիչ հանձնաժողովը, եթե կոծկելու բան չկա՝ լավին ասելու են՝ լավ, վատին ասելու են՝ վատ: «Լուսավոր Հայաստան»-ը, ընդամենը, երկու անդամ է ունենալու, եկեք հնարավորություն ընձեռենք, որպեսզի ստեղծվի քննիչ հանձնաժողովը, նաեւ այնպիսի սխալները հաջորդիվ չիրագործվեն: Շնորհակալ եմ:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հովհաննես Իգիթյան:

Հ.ԻԳԻԹՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Նախ՝ ես գտնում եմ՝ քաղաքական գործչի, հատկապես՝ պատգամավորի ցանկացած ելույթ պետք է առնվազն մեկ հոգու վարակից փրկի կամ, էլ չեմ ասում, կյանք փրկի: Հետո, գիտեք, ինձ թվում է, որ եթե կա օրենք, որ փակ տարածքներում պետք է դիմակով լինենք, ուրեմն, այստեղ կանգնած պատգամավորը պետք է լինի դիմակով: Պրն Մարուքյան, դուք ասում եք՝ փակ, բաց տարածքներում եւ այլն, բայց նույնն է, ես միշտ էդ օրինակն եմ բերում, որ ամրագոտին պարտադիր է, ընդ որում՝ մի հաշվարկ ենք արել մասնագետների հետ, որ եթե մենք ամրագոտին մեքենաներում կապած լինեինք, ապա, օրինակ՝ անցած տարվա մեր 240 զոհերից մոտավորապես 60-70 տոկոսը կենդանի կմնար: Հիմա, գիտեք, դա նույնն է, որ ասեք՝ ես վարում եմ մեքենան 5 կմ/ժամ, դա վտանգավոր չէ, հանեմ, 15-ից դնեմ եւ այլն: Դուք չպետք է մեկնաբանեք օրենքը: Օրենք կա, որ նստեցիր այդ մեքենան, ամրագոտին կապեցիր ու գնացիր: Կանգնած ես կարմիր լույսի տակ, 2 կմ/ժամ, 60 կմ/ժամ լինի, պետք է կապես: Նույնը՝ դիմակը, դիմակ կրելը մշակույթ է: Դու չպետք է տաս այդ մեկնաբանելու, մտածելու իրավունքը ցանկացած քաղաքացու, այդ թվում՝ նաեւ պատգամավորին, այստեղ, որ ասի՝ ես մենակ եմ հիմա, փողոցում մարդ չկա, կամ տարածքում հեռու ենք, հանեմ եւ այլն: Ահա այստեղից է սկսվում վիրուսի դեմ պայքարի մշակույթի ձեւավորումը, եւ երբ տիկին Նազարյանն ասաց հարցի տեսքով, գիտեք, ես հիշում եմ հայտարարություններն այս կողմից, այս կողմից: Այս կողմից չեմ հիշում: Երբ որ ասում են՝ տեքստիլ կազմակերպությունը պետք է աշխատի, բա, մարդիկ, օրվա փող եւ այլն... Եվ մենք տեսանք, որ Վանաձորում մարդիկ դուրս են եկել եւ այս կազմակերպությունը, ինչի մասին, որ խոսքը գնում էր, ստացվեց, որ հետագայում վարակված ամենաշատ դեպքերն է ունեցել: Մենք հանձնաժողովում, իհարկե, էդ հարցերը չենք քննելու: Մենք չենք քննելու, թե ընդդիմությունը կամ այս կամ այն քաղաքական գործիչը, նույնիսկ իշխանությունն ինչ է ասել, ես այդպես եմ պատկերացնում հանձնաժողովը, որ մենք այսօր ոչ թե պետք է նայենք, թե ով, ինչ հայտարարության պատճառով, այլ պետք է նայենք, թե հիմա, այս իրավիճակում այս վիրուսի հետ միասին՝ ոնց ենք ապրելու, ոնց ենք կառուցելու մեր երկիրը, որովհետեւ արդեն պարզ է, որ դա երկարատեւ պրոցես է: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Նաիրա Զոհրաբյան:

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի հայրենակիցներ, փաստորեն շատ հետաքրքիր դիսկուրս է ստացվում: Ես հասկացա, որ մեր իշխանական գործընկերները հավաստի փաստեր ունեն առ այն, որ ընդդիմության անպատասխանատու քայլերի եւ գործողությունների արդյունքում պանդեմիան, վիրուսը, կորոնավիրուսը, էսպես, սրընթաց, մետաստազի նման տարածվել է: Հրաշալի է, սա եւս մեկ փառահեղ առիթ է, որպեսզի դուք կողմ քվեարկեք հանձնաժողովի կազմին, եւ, ըստ այդմ՝ հանձնաժողովը ստեղծվի: Եվ մենք ձեզ հետ միասին կքննարկենք, այո, ինչպես տիկին Նազարյանը նշեց, միտինգների ժամանակ վարակվածները եւ «Այո»-ի քարոզարշավի ժամանակ վարակվածները: Ձեզ հետ միասին կքննարկենք Հռոմի եւ Իտալիայի անպատասխանատու ռեյսերի, ձեզ հետ միասին կքննարկենք կորոնավիրուսը պինցետով եւ արաղով ախտահանելու, ձեզ հետ միասին կքննարկենք լեռներում հիմա մագլցող մեր սկալալազ նախարարի բազմաթիվ հայտարարությունները՝ դիմակ դրեք, դիմակ մի դրեք, վա՜յ, հեսա եկել եմ, լրագրողներ, ձեզ կվարակեմ, հա, հա, հա: Էդ ամեն ինչը ձեզ հետ միասին կքննարկենք: Կքննարկենք, թե ինչպես եղավ, որ Գյումրիի մահացած տատիկի դիակը կորավ, հետո հայտնվեց Նոր Հաճնում, ուրիշի գերեզմանոցում, հետո արտաշիրմում արեցին: Կքննարկենք օրերս մի քաղաքացու հայտարարություն, որն իր հարազատի դիակը տվել են՝ ամբողջ ատամնաշարը ջարդված, կքննարկենք հարգարժան վարչապետի մտահոգությունը, որ որոշ դեպքերում, այո, մարդիկ մահացել են, որովհետեւ շտապ օգնության մեքենան չի հասցրել հասցնել հիվանդանոց: Կքննարկենք, թե ինչի վրա են ծախսվել Covid հիմնադրամի գումարները: Կքննարկենք, թե ինչու տան պայմաններում բուժում ստացողները որեւէ դեղորայք պետությունից չեն ստացել, երբ Covid հիմնադրամին անընդհատ, էսպես, ներարկվել են հսկայական գումարներ: Համաձայն եմ ձեզ հետ, միգուցե, արդյունքում պարզվի, որ համակարգը փայլուն աշխատել է, եւ, օրինակ՝ առողջապահության նախարարին քննիչ հանձնաժողովը վերջում ներկայացնի արիության մեդալի, եթե շատ ձգենք, միգուցե, նաեւ՝ ազգային հերոսի: Մի բան ասեմ նաեւ, որ իմ գործընկերն էլ նշեց՝ Եվրոպական միության մի քանի երկրներ, այդ թվում՝ Իտալիան, վաղուց արդեն ընդդիմության առաջարկով սկսել են, նմանատիպ հանձնաժողովներ ստեղծված են, քննում են, թե արդյո՞ք ինչպիսին են իրենց իշխանության քայլերը, գործողությունները Covid-ի ժամանակ: Էստեղ որեւէ վատ բան չկա, դուք այդ հանձնաժողովում լինելու եք մեծամասնություն, եւ այո, արդյունքում կարող է պարզվել, որ ամեն ինչ հրաշալի է, եւ մենք ձեզ հետ միասին Արսեն Թորոսյանին, պարետին եւ մյուս պատասխանատուներին կհանձնենք արիության մեդալ՝ Covid-ի դեմ պայքարը, իմ սուբյեկտիվ կարծիքով՝ տապալելու համար: Ուստի, քանի որ, ձեր կարծիքով՝ ես ունեմ սուբյեկտիվ դիրքորոշում, ես այդ հանձնաժողովում չեմ լինի: Շնորհակալ եմ:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Իվետա Տոնոյան:

Ի.ՏՈՆՈՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, իրականում գործընկերս՝ տիկին Նաիրա Զոհրաբյանը, արդեն իսկ անդրադարձավ մի քանի հարցրերի որոնց ես նախատեսել էի անդրադառնալ, բայց իրականում ինչ կլինի, եթե ստեղծվի այս քննիչ հանձնաժողովը, որի ստեղծման վերաբերյալ նախաձեռնությամբ մենք եւ մեր գործընկերները հանդես ենք գալիս: Որեւէ աշխարհասասան բան, եթե իրականում չկա թաքցնելու, վախենալու, խուսափելու մտահոգություն, տեղի չի ունենում: Ընդամենը, մեզ հնարավորություն է ընձեռվում՝ քննարկել բոլոր էն գործողությունները, որոնց ժամանակային ճշգրտության, արդյունավետության վերաբերյալ մենք ունենք որոշակի կասկածներ, սակայն դուք, քանի որ լինելու եք մեծամասնություն, նկատի ունեմ իշխանության ներկայացուցիչներին, հնարավորություն կունենաք ձեր դիտարկումները ներկայացնել էդ հանձնաժողովի կազմում:

Տիկին Լենա Նազարյան, դուք ասացիք, կանխալ գնահատական հնչեցրեցիք, թե ընդդիմության հավաքներից հետո համավարակի տարածման, բռնկման ագրեսիվ գործընթաց է տեղի ունեցել: Գործընկերս արդեն իսկ անդրադարձավ, որ, միգուցե, նաեւ, այո, պետք է քննության առարկա դարձնել, որ հենց «Այո»-ի քարոզարշավից սկսած՝ այդ գործընթացը մեկնարկել է:

Պրն Զոլյան, դուք ասում եք, որ ընդդիմության որոշ հայտարարություններ անլրջացրել են գործընթացները, սակայն, կարծեմ թե, եթե իմ հիշողությունը ինձ չի դավաճանում, այն դիտարկումները, որ ձեր քաղաքական թիմի կարկառուն ներկայացուցիչները կորոնավիրուսի հետ կապված՝ գործածում էին, թե կորոնավիրուսն ում շունն է կամ նույն պինցետով եւ սպիրտով պատրաստվում էին բուժել այդ վարակը, կարծեմ թե, հենց ձեր քաղաքական թիմի շուրթերից են հնչեցել:

Ինչ վերաբերում է քննարկման առարկա հանդիսացող թեմաներին, դրանք բազմաթիվ են: Պետք է քննարկել, թե արդյո՞ք կայացված որոշումների ժամանակագրությունը մարդկային կյանքներ չի արժեցել մեզ համար: Պետք է ճշգրտել օդում կախված այն լուրերը, որ մեկուսացման գործընթացը կազմակերպող անձինք, ովքեր մտերիմ հարաբերություններ ունեն առողջապահական համակարգի պատասխանատուների հետ, ասենք, օրինակ՝ 5 մլն դրամ աշխատավարձ են ստանում: Պարզել, թե թե՛ Covid-ի դեմ պայքարի հիմնադրամի միջոցները, թե՛ միջազգային սուբսիդիաներն ինչ նպատակով են ծախսվել, բայց, կրկնում եմ, որեւէ աշխարհասասան եւ էքստրաօրդինար բան էս գործընթացում չկա: Եթե ամեն ինչ կարգին է, թողեք թող ստեղծվի էս հանձնաժողովը: Եթե:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սոս Ավետիսյան: Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շատ զարմանալի է, բայց, երեւի, չկա հանրապետությունում քաղաքացի, որ չուզենա իմանա,՝ էս համավարակի պայմաններում ինչ է կատարվել, ինչ է կատարվում եւ ինչ պետք է կատարվի: Հիմա, ինչ վերաբերում է քաղաքական մեծամասնության որոշմանը, դա իրենց գործն է, եթե կա քաղաքական որոշում, բայց ցանկացած քաղաքացի ուզում է իմանալ՝ էս երկրում ինչ է կատարվել: Ես կբաժանեի մի քանի մասի: Այստեղ ասացին՝ ինչ ռեսուրս ունեինք մինչեւ արտակարգ դրությունը, այսինքն՝ մինչեւ մարտի 14-ը: Այո, երբ մարտի 12-ին դեռեւս հանրահավաքներ էին կատարվում, քարոզարշավ, պետությունը, պետական կառավարման մարմինն էստեղ ունի՞ մեղք, դերակատարություն, թե՞ չունի, թե՞ տենց էլ պիտի լիներ: Պիտի էդ քարոզարշավն անեին, վարակվեին, հետո գային, այսինքն՝ եթե կային հատուկ ծառայություններ, եթե կային հատուկ մարմիններ, դրանք պետք է ճիշտ դնեին էդ ինֆորմացիան էն մարդու կամ մարդկանց խմբի առաջ, ով պիտի էդ որոշումը կայացներ, եւ դրանք կայացնեին, այսինքն՝ էստեղ մեղք կա՞, թե՞ չկա, որովհետեւ ամենաբարձր քաղաքականով մակարդակով ասվել է, որ բացթողումներ եղել են, հենց մենք էլ ուզում ենք տեսնել՝ էդ ինչ բացթողումներ է եղել: Պարետն ասաց իմ մի հարցի ժամանակ, որ եղել են հայեցակարգային, վերահսկողական, շատ բարի, եղել են հայեցակարգային, ավելի վատ, որ եղել են, եղել են հսկողական, շատ ավելի վատ. ո՞վ ի՞նչ պետք է հսկի:

Եվ երկրորդը. ուրեմն մարտի 14-ից մինչեւ մայիսի 14-ը, երկու ամիս, երբ եղել է տոտալ լոկդաուն, ինչ պետք է ներարկվեր տնտեսության մեջ, որ մարդիկ չաղքատանային, որ տվել ենք օրական 3 ու կես մլն, բայց բացթողումը եղել է 40 մլն, աղքատացե՞լ են մարդիկ, թե՞ չէ: Նորմալ հարցեր են, ի՞նչ է եղել: Հիմա էլ շարունակվում է էդ պրոցեսը: Բա, հասարակությունը՝ քաղաքական բարձրագույն մարմինը չմտահոգվի՞, թե՞ թողնենք, ասենք, ինչ եղել, եղել է, նորմալ է, տենց էլ պիտի լիներ: Խնդիրը, ընդամենը, դրա մեջ է, խնդրեմ, եկեք միասին քննարկենք, կարող է՝ հենց էսօր էլ լրջագույն սխալներ կան, որ պետք է շտկենք, դա հենց նույն Կառավարության համար է նաեւ առաջին հերթին, որպեսզի ինքը կարողանա համակողմանի քննարկել եւ ճիշտ որոշումներ կայացնել: Նորից եմ ասում, մենք պետք է գնանք նոր բարձունքներ գրավելու եւ դրական սպասումներ առաջացնելու, ոչ թե մնանք ցածրունքների մակարդակի վրա:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սոս Ավետիսյան:

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Տիկին Տոնոյան, որեւէ աշխարհացունց բան տեղի չի ունենում, երբ դուք ձեր իրավունքով ստեղծում եք քննիչ հանձնաժողով, առավել եւս, որեւէ աշխարհացունց բան տեղի չի ունենում, երբ դուք փորձում եք բաշխել մեզ մեր մեծամասնությունը՝ այ էդ յոթ հոգին, որ դուք կլինեք: Դա նույնպես ընտրություններով ազատ, արդար, թափանցիկ ընտրություններով ամրագրված մեր իրավունքն է, այսինքն՝ էստեղ էդ տրամաբանությամբ պետք չէ խոսել:

Երկրորդ կարեւոր բանը. ես կարծում եմ, որ այո, պետք է հասկանանք, թե կորոնավիրուսի նկատմամբ պայքար ոնց է տարվել, եւ դրա վերաբերյալ մեր շահագրգռվածությունը, հաստատ, ձեզնից պակաս չէ: Խնդիրը հետեւյալն է. կորոնավիրուսի դեմ պայքարը սողացող թիրախ է, սրա մասին ես մի քանի անգամ խոսել եմ, երեւի քիչ եմ խոսել, այսինքն՝ ինքը հստակ որեւէ ժամկետային սահմանափակում էս պահին մեր ուղեղում չի կարող ունենալ: Ինքը պետք է ունենա վակցինաների մաս, կունենա դա, չի ունենա, ոնց քարոզ կտարվի դրա դեմ՝ էդ էլ է հարց, այսինքն՝ էս բոլոր դժվար հավասարումների հարցերը պետք է հասկանալ ժամանակի մեջ: Էս պահին էս բացելը զուտ քաղաքական նպատակահարմարություն ունի, ընդդիմության գործը դա է, տենց էլ պիտի լիներ: Եվ երկրորդ կարեւոր բանը, որը ես պրն Մարուքյանին հարցրեցի, ու էդ պետք է ամրագրվի: Հայաստանում կորոնավիրուսից առաջ առողջապահական համակարգի իրավիճակը, հիվանդանոցների վիճակը, բուժանձնակազմի վիճակը, կարողությունները, կրթությունը, նույնը՝ ոստիկանության եւ այլ բոլոր ինստիտուտներինը, որ իմանանք, թե մենք որտեղից ենք սկսել էս պատերազմը, ինչ ռեսուրսներով, ինչ սահմանափակումներով, որպեսզի մեր քաղաքացին տեսնի էս ամենի ընդհանուր պատկերը, որովհետեւ միշտ հեշտ է վերցնել, ասել՝ այ, մի հատ էս թվերը նայեք, հետո 2 օր սուս մնալ, ասել՝ հետո էս թվերը եկեք նայեք՝ տարբեր ոլորտների, որոնք ընդհանուր համապատկերը չստեղծվեն: Ես կարծում եմ, որ Հայաստանի Հանրապետությունն իր ունեցած ռեսուրսների եւ իր ունեցած սահմանափակումների մեջ արել է հնարավոր ամեն ինչ՝ այս պայքարը լավ տանելու համար, եւ ես վստահ եմ, որ էս քննիչ հանձնաժողովն իր քննության մեջ կգտնի շատ ու շատ կարեւոր հարցերի պատասխաններ, ու ես վստահ եմ, որ մենք կկարողանանք մեր հանրությանը սրա մասին ավելի լավ իրազեկել: Այսքանը:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սուրեն Գրիգորյան:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ մեծարգո փոխխոսնակ, հարգելի գործընկերներ, իրականում ես ուզում էի սկզբում մանրամասն անդրադառնալ որոշ թեզերի, բայց հիմա ուզում եմ մի տեխնիկական, բայց միեւնույն ժամանակ շատ կարեւոր հարցի անդրադառնալ: Ուրեմն «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 20-րդ հոդվածի 6-րդ մասը, 20-րդ հոդվածը վերնագրված է՝ «քննիչ հանձնաժողովի ստեղծումը», 6-րդ մասն ասում է, որ բացառությամբ սույն հոդվածի 2-րդ մասում նշված դեպքի, խոսքը վերաբերում է պաշտպանության հանձնաժողովին, քննիչ հանձնաժողովի անդամների թիվը սահմանվում է Ազգային ժողովի որոշմամբ, իսկ Ազգային ժողովի կազմը եւ դրանում փոփոխությունները հաստատում է Ազգային ժողովի նախագահը «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-6-րդ մասերով սահմանված սկզբունքներին համապատասխան: Երբ գնում ենք 11-րդ հոդված՝ «Մշտական հանձնաժողովների կազմավորումը», 2-րդ մասն ասում է հետեւյալը. «Մշտական հանձնաժողովում տեղերը բաշխվում են խմբակցություններում ընդգրկված պատգամավորների թվի համամասնությամբ»: Հիմա, ես ուզում եմ հասկանալ. «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունում ընդգրկված է այս պահի դրությամբ 17 պատգամավոր, ճի՞շտ է, «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունում ներգրավված է 24 պատգամավոր, «Իմ քայլ»-ը խմբակցությունում՝ 88 պատգամավոր, ուզում եմ հասկանալ, թե էս համամասնության պայմաններում 12 հոգին ոնց են բաշխվել՝ 7, 3, 2, ոչ թե՝ 8, 2, 2: Խնդրեմ, եթե ձեր խմբակցություններից ինչ-որ մեկը կամ, եթե եզրափակիչ ելույթի իրավունք կա, էս մասին մի հատ պարզաբանեք, որովհետեւ սա էական հանգամանք է, եւ որ որոշմանը քվեարկելիս հետագայում վեճ չունենանք էս մասով:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, եզրափակիչ ելույթի հնարավորություն կա, եւ պրն Մարուքյանը, վստահաբար, կանդրադառնա այդ հարցին: Եվ հաջորդ ելույթի համար՝ Արման Բաբաջանյան. հանում է ելույթը: Սուրեն Զոլյան: Միքայել Զոլյան, ներողություն:

Մ.ԶՈԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես ուզում եմ նախ՝ ասել, որ թող չստեղծվի տպավորություն, որ էս հանձնաժողովի ստեղծումն ինչ-որ ձեւով շոկ էր մեզ համար եւ այլն: Ընդհակառակը՝ կարծում եմ՝ եթե ընդդիմությունը հանդես չգար այս առաջարկով, կարծում եմ, որ կարող է եւ մենք հանդես գայինք էդ առաջարկով, բայց լավ է, որ ընդդիմությունը հանդես եկավ, որովհետեւ, կարծում եմ՝ սա ավելի վստահություն կներշնչի նաեւ մեր հասարակությանը, երբ այդ հանձնաժողովի արդյունքում կպարզվի, որ Կառավարությունն իրականում հիմնականում ճիշտ է վարել պայքարը համավարակի դեմ: Ես համոզված եմ, որ հենց էդպիսի եզրակացություններ կլինեն, որովհետեւ ես համավարակի ամենասկզբից հետեւում եմ դրա ծավալմանը եւ համեմատում եմ տարբեր երկրներում իրականացված միջոցառումները, եւ համեմատած էն ռեսուրսների հետ, որոնք մենք ունենք Հայաստանում, դրա մասին պրն Ավետիսյանը հենց նոր խոսեց, հաշվի առնելով այն վիճակը, որում մեր Կառավարությունը ժառանգեց առողջապահության համակարգը, ոստիկանությունը, ենթակառուցվածքները եւ մնացած ամեն ինչը, կարծում եմ, որ մենք արել ենք հնարավորինը եւ, գուցե, դրանից ավելին: Սխալներ, ինչ-որ թերացումներ, իհարկե, եղել են, բայց, գիտեք՝ սպորտի մեջ կա այդպիսի հասկացություն՝ պարտադրված սխալ, այսինքն՝ երբ ոչ թե դու, ուղղակի, սխալ որոշում ես կայացնում, այլ հանգամանքներն են դրդում մի այնպիսի քայլի, որը կարող է հետագայում պարզվել, որ գուցե այնքան էլ ճիշտ չէր, բայց էդպիսի պարտադրված սխալներ արել են բոլոր կառավարությունները: Նաեւ ես կարծում եմ, որ էս իմաստով էլ շատ ճիշտ կլինի, որ մենք վերլուծենք համավարակի դեմ պայքարի ընթացքը եւ գանք նրան, որ, իրոք, լինի ինչ-որ եզրակացություն, որը մարդկանց համար կլինի համոզիչ: Մի նկատառում միայն. ես արդեն իմ մտահոգություններն արտահայտեցի իմ հարցի ժամանակ, հիմա չկրկնեմ: Այն հանգամանքը, որ որոշ պատգամավորներ, էսպես ասած, ոչ պարտադրված սխալներ էին անում, եւ էն ժամանակ, երբ արդեն հայտնի էր, որ, ասենք, դիմակն օգնում է, դիմակի դեմ էին հանդես գալիս եւ այլն, չկրկնեմ, պրն Մարուքյանին, ուղղակի, արձագանքեմ. երբ պրն Մարուքյանն ասաց, որ մոնիտորինգն ընթացիկ է, այո, ընթացիկ է, օրինակ՝ ընտրությունների ժամանակ, պարզ է՝ ինչպես են անցկացվում ընտրությունները, որն է լավ ընտրություն, որն է վատ ընտրություն, եթե տեսնում ենք, որ կա ընտրակաշառք, պետք չէ սպասել 2 տարի, հետո գրանցել, որ կար ընտրակաշառք, բայց համավարակի դեպքում մինչեւ հիմա այդ վիրուսի բնույթը լրիվ հայտնի չէ: Մինչեւ հիմա հայտնի չէ, թե որ միջոցներն են 100 տոկոսով արդյունավետ դրա դեմ: Մինչեւ հիմա հայտնի չէ, թե, ասենք՝ իմունիտետ ձեւավորվո՞ւմ է, թե՞ ոչ: Այս ամենը հաշվի առնելով՝ կարծում եմ, որ բացառված չէ, որ հիմա, երբ հանձնաժողովն աշխատի մի քանի ամիս, մի քանի ամիս անց ինչ-որ նոր տեղեկատվություն կգա, ասենք՝ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունից, եւ կպարզվի, որ պետք է էդ բոլոր եզրակացությունները նորից գրել: Ուղղակի, եկեք հաշվի առնենք նաեւ այս հանգամանքը եւ ըստ դրա առաջնորդվենք: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Անի Սամսոնյան:

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես կհանեմ իմ դիմակը, որովհետեւ ես ելույթ եմ ունենում եւ կարծում եմ, որ պարետի ընդունած այն որոշումը, որ ելույթ ունենալիս դիմակը պիտի հանեն միայն բարձրաստիճան պաշտոնյաները, ես համարում եմ խտրական, որովհետեւ ելույթ են ունենում ոչ միայն բարձրաստիճան պաշտոնյաները, այլ նաեւ պատգամավորները, այլ նաեւ սովորական մարդիկ, հետեւաբար՝ ես այս որոշումը համարում եմ խտրական: Եվ, օրինակ՝ նմանատիպ շատ այլ որոշումներ պիտի քննարկվեն քննիչ հանձնաժողովում, թե որքանով են եղել համաչափ, որքանով են եղել խտրական կամ ոչ խտրական:
Հարգելի գործընկերներ, մեկ քննիչ հանձնաժողով այս դահլիճում տապալվել է, որովհետեւ դրա ձեւակերպումը, դրա տապալման արդարացումը ձեւակերպվել է քաղաքական նպատակահարմարությամբ: Հավատացեք, քաղաքական նպատակահարմարությամբ տապալել նման նախաձեռնությունները լավագույն ձեւակերպումը եւ լուծումը չէ, բայց վատագույն նպատակն է՝ տապալելու առհասարակ քաղաքական երկխոսությունը եւ ժողովրդավարությունը, հետեւաբար՝ գալ եւ հիմա ասել, որ նախաձեռնությունները ձեւավորվում են քաղաքական նպատակահարմարությամբ, ես կարծում եմ՝ հակաքաղաքագիտական է եւ ոչ կառուցողական, որովհետեւ ամեն ինչ արվում է քաղաքական նպատակահարմարությամբ: Այս ամբիոնից հայտարարվում է, որ իշխանությունը լավ է կատարել իր գործը, արդյունավետ է կատարել իր գործը, դա արվում է քաղաքական նպատակահարմարությամբ: Բնական է, որ իշխանությունը պիտի ասի, որ ես լավ եմ կատարել իմ գործը, բայց հանրության մոտ մնում են հարցականներ, եւ երբ դուք կարող եք, օրինակ՝ հանրության այդ հարցականներին ընդառաջ չգնալ, ընդառաջ գնա ընդդիմությունը: Մենք փորձում ենք այդ բոլոր հարցականների պատասխանները գտնել այս դահլիճում, հետեւաբար՝ նաեւ ես կարծում եմ՝ դուք կփորձեք եւ ցանկություն կհայտնեք, որ մենք միասին ունենանք մի փաստաթուղթ, որը ոչ միայն կգնահատի իրավիճակը, այլ նաեւ հետագա նմանատիպ դեպքերի համար կծառայի որպես ինստիտուցիոնալ, որպես կայուն որոշումների եւ ուղեցույց հանդիսացող փաստաթուղթ, եւ մենք կկարողանանք գոնե նման կերպ նաեւ ներդրում ունենալ: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Ընդմիջում կես ժամ:


Ժամը 12:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԱԼԵՆ ՍԻՄՈՆՅԱՆԸ
 

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շարունակում ենք նիստը։ Խոսքը տրվում է Վահե Էնֆիաջյանին։ Խնդրեմ, պրն Էնֆիաջյան, համեցեք։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, չափազանց կարեւոր հարց ենք քննարկում. ներկայիս համավարակի պայմաններում խորհրդարանական երկրում քննիչ հանձնաժողով ձեւավորելու ընդդիմությունն իր իրավունքներն է իրացնում եւ այս ստեղծված իրավիճակը համակողմանի քննարկելու, աշխատելու եւ վերլուծելու հնարավորություն է, ըստ էության, ուզում ընձեռել։ Հիմա, տարբեր կարծիքներ հնչեցին, տարբեր հարցեր հնչեցին՝ ստեղծված իրավիճակով պայմանավորված։

Հարգելի ընկերներ, քանի որ ընդդիմադիր դաշտի կամ իշխանության ներկայացուցիչների մտքերի համամասնությունը, կարծես թե, այնպես էր հնչում, ես կխոսեմ վիճակագրությունից, որն ամենախոսունը կլինի եւ փաստացի կլինի, եւ կբերեմ տարածաշրջանի, ընդամենը, օրինակը՝ 1 մլն բնակչության հարաբերակցությամբ։

Հայաստանի Հանրապետությունում վարակվել է 15 հազար 558 քաղաքացի, Իրան՝ 4 հազար 805, Ադրբեջան՝ 3 հազար 781, Վրաստան՝ 342, Թուրքիա՝ 3 հազար 465, կրկնում եմ՝ 1 շնչի հարաբերակցության առումով։ Հայաստանի Հանրապետությունն այս վատթարացող տենդենցի մեջ առաջատար դիրք է զբաղեցնում։

Հարգելի ընկերներ, մենք առիթ ունեցել ենք՝ այս խորհրդարանում նաեւ քննարկելու, որ բավականին մեծ քանակով գումարներ են մտել Հայաստան, մի քանի հարյուր մլն դոլար է մտել, պատասխանատվության պետք է ենթարկվեն, պատասխան պետք է տան պատկան մարմնի ներկայացուցիչները։ Ժամանակը քիչ է, որպեսզի այն օրինակները բերենք, որ իշխանության ներկայացուցիչները եւ, առհասարակ, ոլորտի պատասխանատու նախարարն ինչպիսի մեկնաբանություններ են արել թե՛ դիմակների մասով՝ կարեւորության, անկարեւորության, տեղական արտադրության, մինչեւ այսօր տեղական արտադրության որեւիցե թեստի հետ կապված՝ մենք վիճակագրություն չունենք։ Այո, քննիչ հանձնաժողովը պետք է ձեւավորվի, ստեղծվի եւ մեղավորները, եւ անպատասխանատու գումարներ ծախսածները եւ, ըստ էության, ամեն ինչ պետք է ստվերից դուրս գա։ Եվ, քանի որ նաեւ մեկնաբանություններ արվեցին Գագիկ Ծառուկյանի հայտնի հայտարարությունից, իսկ ինչո՞ւ նույն եւ չեք հայտարարում, որ նույն Գագիկ Ծառուկյանը, երբ արդեն ռիսկերը շոշափելի էին եւ նկատելի էին, ասում էր, որ խիստ միջոցառումներ պետք է սահմանվեն եւ կանխարգելիչ միջոցառումներ պետք է սահմանվեն։ Շնորհակալություն ուշադրության համար։ Կարծում եմ, որ ընդհանուր թվի հետ կապված՝ մենք, այնուամենայնիվ, տրամաբանական, արդարացի լուծում կստանանք եւ երբ հանձնաժողովը կսկսի իր աշխատանքները, մենք հանգամանալից հնարավորություն կունենանք՝ մեր ձեռքի տակ եղած փաստաթղթերը դարձնել քննարկման առարկա։

 Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արտյոմ Ծառուկյան, համեցեք։

Ա.ԾԱՌՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Իհարկե, հիմա մենք քննարկում ենք քննիչ հանձնաժողովի անդամների թիվը սահմանելու մասին որոշումը, քննիչ հանձնաժողովն արդեն իսկ իրավունքի ուժով ձեւավորված է եւ ձեւավորված է՝ այն հանգամանքը հաշվի առնելով, որ համավարակի դեմ պայքարը, այո, ներկայացնում է հանրային մեծ հետաքրքրություն։

Հիմա ինչ վերաբերում է բուն քննիչ հանձնաժողովի գործունեությանը, ես կարծում եմ, որ քննիչ հանձնաժողովը չպետք է քաղաքականությամբ զբաղվի, քաղաքականություն խաղա, որովհետեւ այս այն հարցը չի, որ պետք է մեկը մյուսի վրա դիվիդենտներ հավաքի։ Քննիչ հանձնաժողովում թող ներգրավվեն այն մարդիկ, ովքեր կոնկրետ կզբաղվեն համավարակի դեմ պայքարի շրջանակներում տարվող միջոցառումներով եւ այլն։ Իհարկե, հասկանալի է, որտեղ աշխատանք կա, այնտեղ թերություն կա, բայց մենք պարտավոր ենք, այո, վերհանել այդ խնդիրները, պրոբլեմները, ինչը ճիշտ ժամանակին չենք արել, ինչն ենք ճիշտ ժամանակին արել։ Այո, շատ ճիշտ այստեղ նշվեց, որ դեռ ոչ մեկը չգիտի՝ ի՞նչ է սպասվում, վարակը հնարավոր է՝ երկրորդ ալիք լինի, երրորդ ալիք լինի, հնարավոր է՝ թիվը շատանա, չշատանա եւ այլն։ Հիմա հենց այդ հանգամանքը հաշվի առնելով է, որ մենք հիմա պիտի գույքագրենք, ֆիքսենք՝ ի՞նչն ենք մենք թերի արել, ինչի՞ն ենք մենք անլուրջ վերաբերվել, ի՞նչն ենք բացթողում արել, ի՞նչն ենք ճիշտ արել, չէ՞ որ խոսքը վերաբերում է մարդկային կյանքների։ Այսօր մենք ունենք 240 հազարից ավելի թեստավորում, բայց մինչեւ հիմա չգիտենք՝ այդ 240 հազարի թեստավորումների քանակը քանի՞ մարդու է վերաբերում։ Տարրական պարզ հարց, որ այսօր ոչ մեկն ԱԺ-ից այդ հարցի պատասխանը չի կարող ինձ տալ՝ քանի՞ մարդ է այս պահի դրությամբ, մենք գիտենք՝ 45 հազարից ավելի մարդ է վարակված եղել, որոնց մեծ մասը բուժվել է։ Հիմա մեր մշտական բնակչության թիվը հաշվի առնելով՝ այսքան թեստավորումը քանի՞ մարդու է վերաբերում։ Եթե մենք այդ տարրական հարցի պատասխանը չունենք, իհարկե, պետք է քննիչ հանձնաժողովը, եւ քննիչ հանձնաժողովը նրա համար է, որպեսզի առաջիկայում նաեւ կանխի այն խնդիրները, պրոբլեմները, որոնք այս ընթացքում չեն լուծվել, նաեւ իր լուրջ առաջարկություններն անի, եւ լիազոր մարմինն այստեղ միայն առողջապահության նախարարությունը չէ եւ միայն առողջապահության նախարարությունը չէ, որ պայքարում է, կա պարետատուն եւ այլն, պետական հիմնարկներ, որոնք այդ ամեն ինչով զբաղվել են։ Հիմա, քննիչ հանձնաժողովը, բացի խնդիրները ֆիքսելուց, նաեւ պետք է լուրջ առաջարկներ անի, թե հետագայում ինչ պետք է անել, որպեսզի կարողանանք համավարակի եւ՛ թվերը լավացնել, եւ՛ տարածաշրջանում ավելի լավը լինել, որովհետեւ սա բոլորիս խնդիրն է։ Եվ այստեղ իշխանություն-ընդդիմություն եւ այլն, այդ խաղերի ժամանակը չէ, խոսքը մարդկային կյանքերի մասին է։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հաջորդը՝ Էդմոն Մարուքյան, համեցեք։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, ես կարձագանքեմ մի քանի ելույթի, վերջում, արդեն՝ որպես զեկուցող, կամփոփեմ։ Ես ուզում եմ ասել, որ այն, ինչ նախաձեռնվել է, իրապես, հանրային մեծ հետաքրքրություն է իրենից ներկայացնում, եւ ՀՀ քաղաքացիները բազմաթիվ հարցերով դիմում են մեզ եւ, վստահաբար, նաեւ ձեզ, եւ այդ հարցերի պատասխանները մենք չունենք, որովհետեւ խորհրդարանն իր իրավասությունների շրջանակներում այդ հարցը չի ուսումնասիրել։ Այս հարցի ուսումնասիրմանն է միտված հանձնաժողովի ստեղծումը եւ այն ստեղծվել է, եւ մեզ մնում է, ուղղակի, միասին աշխատել եւ այդ ամեն ինչը վերհանել, ներկայացնել բաց, թափանցիկ։

Նաեւ մի շատ կարեւոր հանգամանք. ես կարծում եմ, որ հանձնաժողովը պետք է, այո, խոսք է գնում, որ կարող է գաղտնի լինել եւ այլն։ Ես չեմ կարծում՝ պետական գաղտնիք ինչ կարող է լինել, բայց հիմնական մասը պետք է լինի հրապարակային։ Հանձնաժողովի գործունեության 80-90 տոկոսը պետք է լինի հրապարակային, որ մարդիկ տեսնեն: Ասենք՝ օրինակ՝ առողջապահության նախարարը հրավիրվել է հանձնաժողով։ Եկավ, հարցեր են տալիս պատգամավորները, պատասխանում է այդ հարցերին, կամ այլ գերատեսչության ղեկավար է գալիս, եւ այդ բոլոր հարցերի պատասխանները եւ հարցերը մեր ժողովրդի, մեր քաղաքացիների աչքի առաջ պետք է տեղի ունենան։ Սրա մասին է խոսքը գնում։ Հետեւաբար՝ որեւէ ձեւով ես չեմ կարծում, թե կարող է այս ամենը շահարկվել։ Պարզ է, որ աշխարհի բոլոր երկրներում էլ, խոսքը գնում է ժողովրդավարական երկրների մասին, ընդդիմությունը ներկայացնում է հանրության այն հատվածի կարծիքը, ովքեր համաձայն չեն որեւէ իրավիճակում պետության կամ կառավարության վարած քաղաքականության հետ, եւ հետեւաբար՝ նաեւ այդ կարծիքը ներկայացնելու համատեքստում է այս ամեն ինչն իրականացվում, եւ որեւէ մեկը չի կարող ասել, որ Հայաստանի բոլոր քաղաքացիներն այսպես են կարծում կամ այնպես են կարծում։ Հետեւաբար՝ կան կարծիքներ, այդ կարծիքների բախումը նաեւ տեղի է ունենում այս դահլիճում, տեղի կունենա նաեւ հանձնաժողովում։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Տարոն Սիմոնյան։

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, եկեք հստակեցնենք, որ հանձնաժողովը ստեղծվել է եւ հիմա մենք քննարկում ենք, ընդամենը, կազմը հաստատելու հանգամանքը, հետեւաբար՝ ստեղծել-չստեղծելու մասին չէ խոսքը, կազմը հաստատելու մասին է խոսքը։ Տեսեք, իմ գործընկերն ասում է՝ այդ ի՞նչ համամասնությամբ դուք որոշեցիք, որ այդ համամասնությունը պետք է լինի։ Պրն Գրիգորյանը՝ իմ լավ բարեկամը, միշտ քննադատում է ինձ տարբեր հարցերով, այս անգամ էլ թույլ տվեք՝ ես ձեզ քննադատեմ։

Պրն Գրիգորյան, եթե կարդայիք որոշումը, այնտեղ հստակ գրված է, որ կազմը 12 անդամով է հաստատում, համամասնության մասին խոսք չկա, համամասնության հետ կապված հարցը որոշում է աշխատակազմը։ Եթե բանավոր մենք այդպես ենք ընկալել, աշխատակազմը կարող է այլ համամասնություն առաջարկել, բայց եթե Դոնթի բանաձեւի կիրառման այլ տարբերակ դուք գտնում եք, ասեք՝ կիրառենք։ Դրա համար խորհուրդ կտամ եւ կխնդրեմ նաեւ կարդալ որոշումն ամբողջությամբ։

Մեզ քննադատում են, ասում են՝ բա, որ հանկարծ հանձնաժողովում իրավաբան չլինի, այդ ինչպե՞ս պետք է իրավական հարցերը քննարկեք։ Պրն Խաչատրյանն ունի իրավաբանական կրթություն, ով քննիչ հանձնաժողովի նախագահն է։ Մենք էլ իրավաբանությունից հեռու չենք, կարող ենք նաեւ մեր գիտելիքներն ի նպաստ դնել այս քննիչ հանձնաժողովի աշխատանքներին։ Բայց այստեղ մեկ այլ կարեւոր հարց եմ ուզում ընդգծել։

Հարգելի գործընկերներ, հատկապես, իշխանության թեւի գործընկերներ, տեսեք, մենք կարող ենք, իհարկե, անընդհատ պաշտպանել մեր թիմակիցներին, եթե անգամ նրանք սխալներ են գործում, բայց արդյո՞ք դրանով մենք նպաստում ենք պետության կայացմանը, պետականության զարգացմանը եւ պետական ինստիտուտների զարգացմանը։ Չէ՞ որ սխալները մատնանշելով, ախտորոշվելով եւ դրանք շտկելով է, որ պետական ինստիտուտներն ավելի արդյունավետ են աշխատում։ Քննիչ հանձնաժողովի առաքելությունն այդ հնարավոր սխալները վերհանելն է եւ շտկելը, որպեսզի ապագայում մենք հնարավորություն ունենանք, Աստված չանի, այլ աղետների, համավարակների դեպքում ավելի դիմադրողական, ավելի ուժեղ, ավելի ադապտիվ պետական ինստիտուտներ ունենալ։ Եվ, հետեւաբար՝ թե՛ ժողովրդավարությունն է պահանջում, թե՛ ողջախոհությունն է պահանջում, թե՛ հայրենասիրությունն է պահանջում եւ թե՛ պետական մտածողությունն է պահանջում, որ դուք չխոչընդոտեք այս քննիչ հանձնաժողովի ձեւավորմանը, հակառակը, նպաստեք այս հանձնաժողովի արդյունավետ աշխատանքների իրացմանը, որը կվերհանի այն բոլոր խնդիրները, որոնք, եթե շտկենք, մեզ բոլորիս օգուտ կտա։ Շնորհակալություն։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Գեւորգ Գորգիսյան։

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, իրոք, շատ կարեւոր հարց ենք քննարկում՝ հանձնաժողովի ստեղծում, որը պիտի տա պատասխաններ այն բոլոր հարցերին, որը հուզում է մեր, գրեթե, բոլոր քաղաքացիներին արդեն քանի ամիս՝ մարտ ամսից սկսած, որովհետեւ, երեւի թե, չկա մեկը մեր երկրում, որ չի առնչվել, չունի ծանոթ, ով հիվանդացել է, ով խնդիրներ է ունեցել՝ Covid-ի հետ կապված, ով խնդիրներ է ունեցել՝ սահմանափակումների հետ կապված, ով խնդիրներ է ունեցել՝ տուգանվելու հետ կապված։ Եվ այս հարցի շահառուն մեր ամբողջ հանրությունն է, եւ բոլորն ունեն իրավունք՝ ստանալու պատասխաններ այդ հուզող հարցերին, ու այստեղ է կարեւորությունը, որ մենք միասին կարողանանք տալ այդ պատասխանները։ Սա խորհրդարանական պետություն ստեղծելու, խորհրդարանական վերահսկողության լծակները ցույց տալու գործադրելու հերթական լավ հնարավորություններից մեկն է։

Եվ, այո, մենք ունենք հազարին մոտ մահվան դեպքեր, երբ սա ավելի է լրջացնում հանձնաժողովի կարեւորությունը, սա ավելի պատասխանատու է դարձնում հանձնաժողովի աշխատանքը, որովհետեւ նաեւ այդ մարդկանց մահվան դեպքերի համար պիտի հանրությունը տեսնի՝ ովքեր են մեղավոր, մեղավոր են արդյո՞ք, թե՞ մեղավոր չեն։ Եթե, իրոք, դուք կգտնեք, հանձնաժողովը կհանգի այն եզրակացության, որ մարդիկ հրաշալի են աշխատել, ինչո՞ւ չէ, նաեւ բժիշկներին, միգուցե, ինչ-որ բան առաջարկվի շնորհել, ինչո՞ւ չէ, եթե կա ինչ-որ նախարար կամ պարետատան աշխատող, որ այդպես լավ է աշխատել, նրան ինչ-որ բան շնորհվի, բայց պիտի այդ ամեն ինչը քննվի, պիտի լինեն փաստեր, որոնց հիման վրա մենք հասկանանք՝ ինչ սխալներ ենք արել, եւ այո, եթե երկրորդ ալիք պիտի լինի, ավելի մեծ ալիք պիտի լինի, մենք չկրկնենք այդ սխալները, որպեսզի հետագայում, վաղը, մյուս օրը մենք խուսափենք ավելի շատ զոհեր ունենալուց։

Շատ եք սիրում դուք այս ամբիոնից տարբեր բաներ կապել մարդկանց կյանքերի հետ։ Այս հանձնաժողովի գործունեությունը հենց, իրապես, կախված է լինելու այդ կյանքերի հարցը քննելու խնդրից եւ վաղը նույն սխալները թույլ չտալուց, որովհետեւ, այո, համավարակը դեռ շարունակվում է եւ, միգուցե, վաղը մենք կրկնենք նույն սխալները։ Դրանք չանելու համար կարեւոր է հանձնաժողովի աշխատանքը։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Կարեն Սիմոնյան։

Կ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, եթե նայենք այն իրավիճակին, որը ստեղծվեց մարտ ամսին, երբ համավարակն արդեն տարածվել էր ՀՀ-ում, մենք կարող ենք տեսնել, որ ՀՀ-ն պատրաստ չէր դիմակայել այդչափ մեծ մարտահրավերի։ Խոսքը չի գնում միայն նյութական կամ այլ տեսակի ռեսուրսների մասին առհասարակ, նաեւ որոշումների կայացման մեթոդիկայի մասին է խոսքը գնում, թե ինչպես է կայացված որոշումը տեղ հասցվում, ինչպես են այդ որոշումները կայացվում, ինչն է ազդում դրա վրա։ Այդ գործընթացը շատ կարեւոր է նաեւ հետագայում կիրառելու համար։ Պետք չէ մոռանալ, որ այդ զեկույցը կարող է օգտագործվել՝ վերհանելու նաեւ այն սխալները, որոնք կիրառվել ու եղել են ընթացքում, ու հաջորդ անգամ դրանք չկրկնելու։ Այնպես չէ, որ նոր կորոնավիրուսը կարող է լինել ամենամեծ վտանգը, որ երբեւիցե տեսել է մեր հանրապետությունը կամ ամբողջ աշխարհը։ Պատկերացրեք մի իրավիճակ, երբ մահացության ավելի բարձր ցուցանիշ ունեցող վիրուս է տարածվում. ի՞նչ անել այս պարագայում։ Այն ժամանակ ավելի սուղ է լինելու ժամանակը եւ ավելի շատ է լինելու անհրաժեշտություն՝ ունենալ մոդել, թե ինչպես վարվել նման դեպքերում։ Ինչպես ցույց տվեց փորձը, մենք նման մոդել չունեինք, եւ այսօր զեկույցի հիման վրա կարող է ստեղծվել այդ մոդելը, այսինքն՝ այն, ինչ մենք ցանկանում ենք անել, եւ երկրորդը՝ ավելի կարեւոր են սխալները, քան այն մարդիկ, ովքեր գործել են այդ սխալները, որովհետեւ եթե սխալը չբարձրաձայնվեց, չուղղվեց, որեւիցե մեկն ապահովագրված չէ, որ, օրինակ՝ եթե փոխվի գերատեսչության ղեկավարը, նոր ղեկավարը չի անելու նույն սխալները՝ համարելով, որ այդպես է ճիշտ, որովհետեւ այդ միջոցով է գնացել ճանապարհը։ Հետեւաբար՝ ապահովագրելու համար նաեւ հետագա սխալներից մենք պետք է բոլոր հնարավոր տարբերակներով բացահայտենք այն սխալ միջոցառումները, որոնք կատարվել են, իսկ դրանք, ինձ թվում է՝ բոլորի համար գաղտնիք չէ, որ եղել են, իհարկե, որովհետեւ անհնար է, որ նման պրոցեսի ընթացքում, նման հսկայածավալ աշխատանքի ընթացքում չլինեն սխալներ ու չլինեն, ինչպես իմ գործընկերներն ասացին, հարկադրված սխալներ եւ լինեն նաեւ ոչ գիտակցված սխալներ։ Դրանք պետք է վերհանվեն, կազմվեն զեկույցի տեսքով, եւ զեկույցը պետք է դառնա հետագայում մոդել՝ նման իրավիճակներում առաջնորդվելու եւ շարժվելու համար։ Շնորհակալություն։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Եվ վերջին ելույթը՝ Վաղարշակ Հակոբյան: Համեցեք։

Վ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ի՞նչ է արել ընդդիմությունը համավարակի ողջ ընթացքում. սկզբից պահանջվում էր մտցնել արտակարգ դրություն, երբ մտցրեցինք արտակարգ դրությունը, դրանից անմիջապես հետո ընդդիմության որոշ գործընկերներ պահանջում էին չեղարկել այն, երբ պահանջում էին մտցնել լոքդաուն, լոքդաունից անմիջապես հետո շրջում էին տարբեր տեղերով՝ շինարարություններով եւ այլ օբյեկտներով, ասում էին, որ այստեղ սա պետք է բացել, այստեղ սա պետք է աշխատի եւ այլն։

Այստեղ բազմաթիվ գործընկերներ ասացին՝ ի՞նչ կլինի, որ ստեղծվի քննիչ հանձնաժողով։ Պատասխանը հետեւյալն է. ոչինչ էլ չի լինի, եթե այդտեղ չլինի քաղաքական միտում։ Ես այստեղ քաղաքական միտում եմ տեսնում, ընդ որում՝ այդ միտումը ներկայացվում է շատ վտանգավոր, պրոֆեսիոնալ գործունեություն ծավալելու քողի ներքո, բայց ես այստեղ քաղաքական միտում եմ տեսնում։

Ես ինքս էլ կարծում եմ, որ ուսումնասիրելու բազմաթիվ բաներ կան, բայց դուք այնպիսի տպավորություն եք փորձում ստեղծել, որ համավարակի ողջ ընթացքում իշխանությունը շատ քիչ բան է արել, եւ հիմնական գործողությունը կատարողը եւ խորհուրդներ տվողը դուք եք եղել։ Սա, ըստ իս՝ շատ սխալ մոտեցում է։

Եթե քննիչ հանձնաժողովը, ի վերջո, սկսի գործել, եւ մենք հաստատենք կազմը, իսկապես, պետք է աշխատենք ընթացքում եղած խնդրահարույց հարցերի պարզաբանման շուրջ, ինչի մեջ մեր ընդդիմադիր որոշ գործընկերների մասնակցությունը ես խիստ կասկածի տակ եմ դնում, որովհետեւ ես լրջագույն կասկած ունեմ, որ այս քննիչ հանձնաժողովի հետ կապված ամբողջ պատմությունը ոչ թե, իսկապես, ուսումնասիրություն անել եւ արդարությունը կամ ճիշտ բաները վերհանելը եւ ներկայացնելն է ժողովրդին, այլ զուտ քաղաքական է։ Ես այստեղ խնդիր եմ տեսնում եւ, ըստ այդմ՝ կարծում եմ, որ մենք շատ զգույշ պետք է լինենք նմանատիպ քննարկումների հարցում: Շնորհակալություն։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Խմբակցությունների անունից հայտեր. «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անունից ելույթ կունենա Արկադի Խաչատրյանը։ Համեցեք, պրն Խաչատրյան։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ հարգելի նախագահ, հարգելի գործընկերներ, որպես իրավունքի ուժով ստեղծված Covid-19-ի դեմ պայքարի քննիչ հանձնաժողովի նախագահ եւ դեռեւս այս պահի դրությամբ միակ ներկայացուցիչ՝ թույլ տվեք մի քանի հարցի անդրադառնալ։ Նախ՝ ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել եւ՛ շահագրգիռ քննարկման, եւ՛ արտահայտված մտքերի, մտահոգությունների համար։

Պետք է ասեմ, որ նախ եւ առաջ՝ արձանագրենք, որ համավարակը մի չարիք էր, մի փորձություն, մի մարտահրավեր, որը պետք է պատվով հաղթահարել եւ որից, իհարկե, պետք է դասեր քաղել։ Իհարկե, կան, կլինեն սխալներ, որոնցից պետք է դասեր քաղել եւ ապահովել ապագայում պետական շահն այս ամենի արդյունքում։ Իսկ ո՞րն է պետական շահը։ Դա երկրի ինստիտուցիոնալ կարողությունների զարգացումն է, որպեսզի ապագայում նմանատիպ չարիքների դեպքում մենք ունենանք կարողություններ՝ դրանց դիմակայելու, կանխարգելելու եւ դրանց հետեւանքները նվազագույնի հասցնելու համար։ Ես կարծում եմ, որ մենք պետք է առաջնորդվենք այս գերակա շահով։ Ես շատ կցանկանամ, որ ապագայում մենք, դասեր քաղելով, լինենք միշտ միասնական չարիքների դեմ պայքարում, չպիտի լինի խոսք ընդդիմության եւ դիմության մասին։ Խնդրում եմ այս հանձնաժողովը չդիտարկել որպես ընդդիմության քննիչ հանձնաժողով, այստեղ իշխանությունը մեծամասնություն է, սա՝ մեկ, եւ երկրորդը՝ բոլորի նպատակը պետք է լինի փաստերի ուսումնասիրությունը, միջոցառումների արդյունավետության ուսումնասիրությունը եւ ապագայում մեր ինստիտուցիոնալ կարողությունների զարգացումը՝ ի նպաստ մեր երկրի, ի բարօրություն մեր ժողովրդի։ Սա գերակա հանրային շահ է, ո՞վ քննի դա, եթե ոչ ԱԺ-ը։ Կարծում եմ՝ բոլորդ չեք կասկածում, որ հանրության մոտ առկա ամենամեծ հետաքրքրություն ներկայացնող հարցերն են սրանք, որոնց պատասխանները պիտի տրվեն։ Ինչպե՞ս եմ պատկերացնում։ Այո, ինստիտուցիոնալ կարողությունների առկայությունը եւ դրանց ստեղծումը չափազանց կարեւոր է։

Երկրորդը. անդրադարձն այս կամ այն պահի դրությամբ կայացված որոշումների տեղին լինելուն, արդյունավետ լինելուն՝ իրենց վերջնարդյունքի իմաստով, այդ պահին առկա տեղեկատվության համատեքստում: Արդյո՞ք դրանք կայացվել են ժամանակին, թե՞ ուշացումով եւ ինչպիսի՞ գին է վճարում երկիրն այս կամ այն որոշման սխալ լինելու կամ ուշ լինելու համար։ Սրանք հարցադրումներ են։

Ես կոչ եմ անում իմ գործընկերներին՝ ոչ միայն կողմ քվեարկել այս որոշմանը, այլ նաեւ գործուղել այնտեղ հանձնաժողովի պրոֆեսիոնալ անդամների՝ տնտեսագետների, առողջապահության ոլորտի մասնագետների, իրավաբանների, որպեսզի ապահովենք կառուցողական, արդյունավետ հարթակ, որտեղ մենք կքննարկենք ոչ միայն պատգամավորների ունեցած հարցադրումները, այլ նաեւ փորձագետներին, հանրությանը մտահոգող հարցերը։ Ներողություն եմ խնդրում։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ «Բարգավաճ Հայաստան»-ի անունից ելույթ կունենա տիկին Նաիրա Զոհրաբյանը։ Խնդրեմ, տիկին Զոհրաբյան։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի հայրենակիցներ, խորհրդարան, պիտի արձանագրենք, որ օրենքի ուժով հանձնաժողովը ստեղծված է, մենք հիմա քվեարկելու ենք հանձնաժողովի կազմը, որեւէ մեկը միտում չունի, եւ, հատկապես՝ ընդդիմությունը, քաղաքականացնելու այս կարեւոր խնդիրը։

Հարգելի հայրենակիցներ, հարգելի խորհրդարան, սա էլ մեր տնայնագործական սոցհարցումները չեն, որ արվում են, հա՞, որ թվեր են գրվում՝ ահասարսուռ եւ ահագնացող։ Միջազգային էքսպերտային կազմակերպության արած հարցումներով՝ Հայաստանում յուրաքանչյուր 100 հազար բնակչության հաշվով մենք ունենք 1490 վարակակիր, այսինքն՝ մենք այստեղ չեմպիոն ենք։

Հիմա, մամուլում բազմաթիվ նաեւ մտահոգություններ եղան՝ «Covid» հիմնադրամից գումարների ծախսման արդյունավետության հետ կապված։ Ես արդեն նշեցի բազմաթիվ դեպքեր. գյումրեցի տատիկի դեպքը, երբ թոռանն ասել էին, ինքն էլ հաստատեց, դե լավ, տատիկիդ չենք գտնում, այնտեղ չորս օրվա դիակ կա, էլի, վեկալ, տար, ի՞նչ է եղել որ, ասենք։ Հասկանո՞ւմ եք, հարցեր են, չէ՞, որոնց պատասխանները պիտի տրվեն։ Նաեւ ես կառաջարկեի, որ քննարկեր հանձնաժողովը, քանի որ հարցերի շրջանակը դուք եք որոշելու, քննարկվեր նաեւ ոստիկանական գործողությունների համաչափությունը եւ իրավաչափությունը, որ այսօրվա նման զավեշտալի միջադեպ չլիներ, որ մարդը դիմակն իջեցրել է, հա՞, մի քիչ շնչելու համար, ճպպացնում են տուգանքը, կամ ասում են՝ պոպոքը սնունդ չէ, հա՞, մի հատ էլ ցանկն էլ սահմանենք, տանք ոստիկաններին՝ ինչն է սնունդ, ինչը սնունդ չէ, հասկանո՞ւմ եք։ Ուսումնասիրելու լայն շրջանակ ունի, եւ եթե, այո, պարզվի, որ, իսկապես, պատկան մարմինների քայլերը, գործողությունները, ձեռնարկած միջոցառումները եղել են իրավաչափ, որեւէ մեկը չի ասում, որ դրա համար մենք այստեղ պիտի խարակիրի անենք կամ ինքնահրկիզվենք։ Մենք կընդունենք, որ մեծամասնությունը, ով մեծամասնություն է խորհրդարանում, այդպես է գտնում, իսկ թե ինչպես կընդունեն հանրությունը, մարդիկ, որ 100 հազարից ավելի մահվան դեպքեր են եղել, ուզում են մարդիկ ստանալ հարցերի պատասխան։ Սա է այն հարթակը, որտեղ պիտի տրվեն այդ հարցերի պատասխանները։ Այլ հարթակ չկա, եթե մենք չենք ուզում, որ այդ հարցերի պատասխանները փնտրվեն փողոցներում։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արտակ Մանուկյան՝ «Իմ քայլը» խմբակցությունից։

Տիկին Զոհրաբյան, ինձ թվում է՝ վրիպակ եղավ, ասացիք՝ 100 հազարից ավելի մահվան դեպքեր են եղել։ Աստված չանի, տենց բան լինի։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, իրավացիորեն մենք քննարկում ենք մի շատ կարեւոր հարց։ Իմ գործընկերներն այստեղ բարձրաձայնում էին, նաեւ փորձում էին նախադեպեր հիշեցնել՝ քաղաքապետարանի մասով համանման քննիչ հանձնաժողով, բայց, էլի, կարծես թե, շատ ականջահաճո է՝ գալ մի բանի, որը, ըստ էության, ԱԺ-ն լիազորություններ չուներ եւ դրա մասին պարզաբանվել էր նախորդ քննիչ հանձնաժողովի մասով, եւ ասել՝ ինչո՞ւ չեք ընդունում, ուրեմն, այ, տեսեք, մի վատ բան կա, վախենալու բան ունեք, թաքցնելու բան ունեք, դրա համար չեք ընդունում։ Մեր թաքցնելու բանն այն է, որ դա օրենքին հակասում էր, իսկ ԱԺ-ն լիազորություններ չուներ, օրինակ՝ քաղաքապետարանում գործունեություն ծավալելու։

Ի դեպ, խոսում եք պրոֆեսիոնալիզմից։ Ճիշտ եք անում, բայց ես ինչքան տեղեկացված եմ, երկու խմբակցություններն էլ եւս այնտեղ ներկայացուցիչներ ունեն եւ կարող են, առնվազն, այդ պրոֆեսիոնալ իրենց կադրերով համանման վերլուծություններով հանդես գալ։

Վերադառնալով այս թեմատիկային. պրն Էնֆիաջյանը ներկայացրեց վիճակագրություն, կարծում եմ՝ վիճակագրությունը մի կոնտեքստից վերցված պարագայում կարող է մեզ թյուրիմացությունների մեջ գցել։ Ինչո՞ւ. որովհետեւ այստեղ նաեւ, եթե ճիշտ եմ հիշում, պրն Սիմոնյանը խոսում էր որոշումների մասին։ Որպեսզի դու որոշում կայացնես, առաջին նախապայմանը որոշակիությունն է։ Այս վիրուսի մասով աշխարհում չկա որոշակիություն, հետեւաբար՝ որոշումները խայտաբղետ էին, ամեն մեկն ինչ-որ ինտուիտիվ բնագավառի որոշումներ էր կայացնում։ Եվ չկա այս պահի դրությամբ մի role մոդել, որ մենք ասենք՝ այս երկիրն էտալոնային է։ Ինչո՞ւ. որովհետեւ այդ որոշումներից բխած՝ կա երկրորդ ալիք, կան այլ մոտեցումներ։ Եթե տենց էտալոնային մոդելով հնարավոր լիներ, հենա Համաշխարհային բանկը մի մոդել էր գրել, անընդհատ չէր փոփոխի ամեն ամիս ավելի վատատեսական սցենարներ, չէ՞։ Դրանք էլ սցենարներ են, որոնք էլի վերանայվում են։ Այսինքն՝ ես ուզում եմ բացատրել, որ դինամիկ պրոցես է, եւ, չունենալով ելակետային տվյալներ, ակնկալել դինամիկ պրոցեսում հանգել եզրակացությունների, կարծում եմ՝ խնդրահարույց է։

Այնուհանդերձ, այստեղ խոսք գնաց նաեւ ոստիկանության մասով։ Երբ դուք քննարկում եք, քննարկեք նաեւ այդ Վրաստանում, օրինակ՝ ես շատ ծանոթներ ունեմ, որ ինձ բազմիցս, այդ ջավախահայերի հետ խոսեք, տեսեք, ոստիկանության գործողությունները ծնունդների ժամանակ, եթե մի հոգի հանկարծ շատ է լինում, ի՞նչ 1000, 2000 դոլարանոց տուգանքներ էին եւ ինչպիսի մոտեցումներ էին իրականացնում։ Բայց ես կողմ եմ, որ մենք խոսենք։ Ուղղակի, վերջին բանն էլ ասեմ. կարծում եմ՝ այստեղ էլ մենք մաթեմատիկական որոշակի խնդիր ունենք. դուք 12 թիվը մեխել էիք, բայց ասեմ, որ 12 թիվը նաեւ ձեր նշած, այսպես, 7, 3, 2 համամասնությունով, մաթեմատիկական մոտեցումներով դուք դնեք, այսինքն՝ համամասնությունը հաշվեք, կլինի 8, 2, 2։ Ինչ թիվ ուզում եք դրեք...

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Պրն Մանուկյան, ժամանակը սպառվել է, խնդրում եմ ավարտեք։ Շնորհակալություն։ Նիստը վարելու իրավունքով ելույթ կունենամ ես։

Հարգելի գործընկերներ, հանձնաժողովն իրավունքի ուժով կստեղծվի։ Կարծում եմ՝ ես անձամբ շատ դրական եմ գնահատում, բայց ոչ այն կոնտեքստում, որն այստեղ հաճախ նշվում է: Ես ուզում եմ, որ նաեւ մենք քննարկենք այն գործողությունները, որոնք տեղի են ունեցել ոչ միայն կոնկրետ մարմինների ներկայացուցիչների կողմից, այլ նաեւ մեր ընդդիմության գործընկերների կողմից. արդյո՞ք մենք բոլորս ճիշտ ենք արել, թե՞ ոչ։

Գիտեք, ես կարծում եմ, հաճախ, այսօր իմ գործընկեր Վահե Էնֆիաջյանն էլ այդ օրինակը բերեց, մենք Վրաստանն ենք օրինակ բերում, որ աշխարհում ամենամեծ, ամենալավ ռեզուլտատն ունի, եւ այսօր այնտեղ, ցավոք սրտի, համաճարակը գլուխ է բարձրացնում եւ արդեն որերորդ օրն է՝ 170-ին մոտ հիվանդներ են լինում, շատ ավելի շատ, քան Հայաստանի Հանրապետությունում։

Քննիչ հանձնաժողովի գործունեությանը միանշանակ դրական եմ գնահատում, որովհետեւ, ինչպես ասում է պրն Սիմոնյանը, մենք մեր գործընկերներին պաշտպանելու խնդիր չունենք, մենք օբյեկտիվությունը պարզելու խնդիր ունենք։ Երբ քննադատությունը, նաեւ ձեր կողմից, օբյեկտիվ է լինում, դրա օրինակները բազմաթիվ են, այն ընդունվում է, եւ հաճախ նաեւ իշխող խմբակցությունը որոշում է փոխում՝ այդ քննադատություններից ելնելով։ Ինչեւէ, ողջունում եմ այն գաղափարը, որ մենք կկարողանանք զրուցել, ես հույս ունենամ, ես կխնդրեմ իմ գործընկերներին, եթե հնարավորություն լինի, ինձ նույնպես ներառել այդ հանձնաժողովի կազմում, որտեղ ես նույնպես, կարծում եմ՝ նորմալ քննարկման ականատես կլինեմ եւ հարցեր ունեմ, որոնք կուզենամ բարձրաձայնել նաեւ հանրության առջեւ՝ մեր որոշ գործընկերների գործունեությունը բացահայտելու համար։

Եզրափակիչ ելույթի համար՝ պրն Մարուքյան: Համեցեք։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, շատ հետաքրքիր քննարկում ունեցանք։ Ես շատ արագ ուզում եմ մի քանի հարցի պատասխանել, որոնք հնչեցվեցին այստեղից։

Ուրեմն, ՏԻՄ քննիչ հանձնաժողովի հետ կապված՝ միանշանակ, այն եղել է ԱԺ իրավասությունների մեջ, այլապես ԱԺ նախագահը չէր հայտարարի այն ստեղծելու մասին եւ փաստաթղթերը հետ կվերադարձներ։ Դրա համար լավ կլինի, որ ԱԺ համակարգը մի հատ էլ նայեք։

Կոռուպցիա կար, դրա համար չենք կամեցել, այո, մենք կարծում ենք, որ կոռուպցիա կար եւ շարունակում է այնտեղ լինել կոռուպցիա։ Հանձնաժողովը, ի դեպ, ստեղծված է, բայց, քանի որ կազմ չունի, չի աշխատել։

Ինչ վերաբերում է պոստ-մոնիտորինգին եւ ընթացիկ մոնիտորինգին, տեսեք, ասում են՝ սպասեք՝ պանդեմիան ավարտվի, մի քանի ելույթ եղավ, նոր հետո մոնիտորինգ կանենք։ Ամբողջ իմաստը կայանում է նրանում, որ ընթացիկ մոնիտորինգը հնարավորություն կտա կայացված սխալ որոշումները վերանայել եւ նոր որոշումներ կայացնել գործադիր իշխանության կողմից, որը, բնականաբար, ի բարօրություն մեր երկրի կլինի եւ ընդդեմ համավարակի։ Եվ, այսինքն՝ այս առումով շատ կարեւոր է, որ լինի։

Մոնիտորինգի հետ կապված՝ ընտրությունների օրինակ բերեց մեր գործընկերը։ Մոնիտորինգը միայն ընտրությունների ժամանակ չի կինում, որ ասում է՝  էդ ընտրություններն են, որ ընթացքում է մոնիտորինգը։ Բանտերն են մոնիտորինգ անում, ասենք՝ պատկերացնո՞ւմ եք, մարդիկ բանտերում են, բանտերը մոնիտորինգ չանենք, կասենք՝ դե, որ կազատվի, ասենք՝ չորս է դատապարտված ազատազրկման, կազատվի, հետը կխոսենք, տեսնենք՝ ո՞նց է անցել, 4 քմ պահպանել են արդյո՞ք օդի քանակությունը բավարա՞ր է եղել, արեւի լույսը բավարա՞ր չափով է ընկել խցի մեջ, հա՞։ Հետեւաբար՝ ընթացիկ մոնիտորինգը միշտ շատ կարեւոր է եւ նաեւ խորհրդարանական վերահսկողության համատեքստում է։

Սուրեն Գրիգորյանը մի հարց բարձրացրեց, որ մի քանի անգամ արդեն շահարկվեց։ Տեսեք, որ ֆրակցիաների թվերը փոխվել են, մարդիկ են դուրս եկել ֆրակցիաներից, հետեւաբար՝ բա, էս համամասնությունը սխալ է եւ այլն։

Մինչ օրս խորհրդարանի բոլոր բաժանումներն արված են խորհրդարանի ընտրման պահին Դոնթի բանաձեւով։ Եթե այդպես լինի, եթե այդ փոփոխությունները մարդ դուրս գալու պարագայում պետք է վերանայվեն, է, հնարավոր է, որ մի ֆրակցիայից այնքան մարդ դուրս գա, որ այդ ֆրակցիան, օրինակ՝ ընդդիմադիր, կորցնի Դոնթի բանաձեւով հանձնաժողովում ունենալու իրավունքը։ Դա էլ պետք է իշխանությունն ընտրի, չէ՞, դա՞ էլ եք ուզում, դա՞ էլ եք ուզում վերցնել, ի՞նչն է սրա կռիվը։ Ասում ենք՝ 7 մարդ իշխանությունից է լինելու՝ ըստ Դոնթի բանաձեւի, 3՝ երկրորդ ֆրակցիայից եւ 2՝ երրորդ ֆրակցիայից, այսինքն՝ մենք 8-ի՞ կռիվ ենք անում, որ ուզում եք՝ 8 մարդ լինի։ 7-ը, կարծում եմ՝ մեծ մեծամասնություն է, էլի, այդ համամասնության մեջ, այդ թեման բացելու իմաստը ո՞րն է, ժողովուրդ։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մարուքյան, ժամանակը սպառվեց։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Լավ եղեք, առողջություն եւ, հույս ունեմ՝ վաղը կողմ կքվեարկեք։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն նաեւ ձեզ, հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության հողային օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալ Աննա Ժամկոչյան։

Ա.ԺԱՄԿՈՉՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, սիրելի քաղաքացիներ, ձեր ուշադրությանն եմ ներկայացնում «Հայաստանի Հանրապետության հողային օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» նախագիծը։

Այս նախագիծն առաջին ընթերցումով արդեն իսկ արժանացել է ԱԺ հավանությանը եւ միաձայն։ Այս ընթացքում նոր առաջարկություններ չենք ստացել։ Հիշեցնեմ, որ ներկայումս բացակայում են ծրագրերը որպես սոցիալական ճանաչելու կարգավորումները, ինչը խոչընդոտ է այս սոցիալական ծրագրերի իրականացման նպատակով հողամասը նվիրաբերության պայմանագրով անհատույց սեփականության իրավունքով տրամադրելու գործընթացին։ Սրանով էլ պայմանավորված է այս առաջարկը, նախագիծը։ Այսպիսով` առաջարկում ենք Հողային օրենսգրքում նորմ ավելացնել, որով ծրագրերը սոցիալական որակելու չափանիշների սահմանումը կլիազորվի ՀՀ Կառավարությանը։

Նախագծով նախատեսվում են նաեւ անցումային դրույթներ, որով Կառավարությանը տրվում է 6 ամիս ժամանակ՝ այս չափանիշները սահմանելու համար։ Այսպիսով, խնդրում եմ պատեհ պահին կողմ քվեարկել նախագծին։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար հերթագրում։

Ա.ԺԱՄԿՈՉՅԱՆ

-Այո, սա երկրորդ ընթերցում է։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ա, ներողություն, երկրորդ ընթերցումն է եւ առաջարկներ չեն եղել, հետեւաբար՝ տիկին Ժամկոչյան, հարցեր եւս չեն կարող լինել։ Խնդրում եմ զբաղեցրեք ձեր տեղը։

Հիմա հարակից զեկուցման հերթն է։ Զեկուցմամբ հանդես կգա տիկին Տաթեւիկ Գասպարյանը տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովից։

Տ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ինչպես արդեն տիկին Ժամկոչյանը նշեց, առաջինից երկրորդ ընթերցում առաջարկներ չեն եղել, հանձնաժողովն այս անգամ եւս դրական եզրակացություն է տվել։ Առաջարկում եմ կողմ քվեարկել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Գասպարյան։

Մտքերի փոխանակություն. հերթագրում։ Հերթագրված պատգամավորներ չկան։

Եզրափակիչ ելույթներ. տիկին Գասպարյան, ավելացնելու ոչինչ չունեք, տիկին Ժամկոչյա՞ն, դուք եւս։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի գործընկերներ, տեղեկացնեմ, որ ավարտվել է քվեարկությունը Սահմանադրական դատարանի դատավորի թեկնածուների ընտրության հարցով։ Հաշվիչ հանձնախմբի կատարած աշխատանքները եւ քվեարկության արդյունքները ներկայացնելու համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում պրն Վահագն Հովակիմյանին՝ հանձնախմբի ղեկավարին։

Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահ, հարգելի փոխնախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ձեզ եմ ներկայացնում Սահմանադրական դատարանի դատավորի քվեարկության արդյունքները, արձանագրությունները ես հերթով կներկայացնեմ։

ԱԺ հաշվիչ հանձնախումբը՝ նախագահությամբ Հովակիմյանի, քարտուղարությամբ Դավոյանի, անդամներ Գաբրիելյանի, Պողոսյանի, Կարապետյանի, Իսայանի եւ Կոստանյանի, արձանագրում է. Սահմանադրական դատարանի դատավորի ընտրության համար առաջադրվել է Երվանդ Խունդկարյանի թեկնածությունը, նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում։ ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 88-ը։

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց, որ քվեատուփում առկա էր 88 քվեաթերթիկ, որոնցից անվավեր էին 2-ը, իսկ ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. կողմ՝ 84, դեմ՝ 2։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Այսպիսով, որոշումն ընդունվել է։ Շնորհավորում ենք թեկնածուին։ Անցեք մյուսին։

Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-ԱԺ հաշվիչ հանձնախումբը՝ նախագահությամբ Հովակիմյանի, քարտուղարությամբ Դավոյանի, անդամներ Գաբրիելյանի, Պողոսյանի, Կարապետյանի, Իսայանի եւ Կոստանյանի, արձանագրում է. Սահմանադրական դատարանի դատավորի ընտրության համար առաջադրվել է Արթուր Վաղարշյանի թեկնածությունը, նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում։ ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 88-ը։

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց, որ քվեատուփում առկա էր 88 քվեաթերթիկ, որոնցից անվավեր ճանաչվեց 1-ը, իսկ ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. կողմ՝ 86, դեմ՝ 1։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Որոշումն ընդունվել է, շնորհավորում ենք թեկնածուին։ Մյուսը, պրն Հովակիմյան։

Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-ԱԺ հաշվիչ հանձնախումբը՝ նախագահությամբ Հովակիմյանի, քարտուղարությամբ Դավոյանի, անդամներ Գաբրիելյանի, Պողոսյանի, Կարապետյանի, Իսայանի եւ Կոստանյանի, արձանագրում է. Սահմանադրական դատարանի դատավորի ընտրության համար առաջադրվել է Էդգար Շաթիրյանի թեկնածությունը, նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում։ ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 88-ը։

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց, որ քվեատուփում առկա էր 88 քվեաթերթիկ, որոնցից որեւէ մեկն անվավեր չի ճանաչվել, իսկ ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. կողմ՝ 85, դեմ՝ 3։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Որոշումն ընդունվել է, շնորհավորում ենք թեկնածուին։

Հարգելի գործընկերներ, ուզում եմ հիշեցնել, որ Սահմանադրական դատարանի դատավորներն իրենց լիազորությունը ստանձնում են ԱԺ-ում երդման պահից, թեկնածուներից 2-ի մոտ, որքան տեղեկացված եմ, այս պահին աշխատանքի հետ կապված անհամատեղելիության խնդիր կա, թեկնածուները, արդեն դատավորները պետք է դիմում գրեն իրենց աշխատանքից դուրս գալու վերաբերյալ, որից հետո մենք կկազմակերպենք երդման արարողությունն այստեղ, հավելյալ կտեղեկացնենք բոլորիդ։

Այժմ անցնենք հաջորդ հարցի քննարկմանը։ Քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության հողային օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը... Վայ, դա քննարկեցինք։

Քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Ծովինար Վարդանյանի, Սոնա Ղազարյանի, Լուսինե Բադալյանի, Արմեն Փամբուխչյանի եւ Նարեկ Զեյնալյանի կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքային օրենսգրքում լրացումներ եւ փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ Ծովինար Վարդանյան։

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Սիրելի հայրենակիցներ, հարգելի գործընկերներ, տվյալ նախագիծն արդեն երկրորդ անգամ եմ ներկայացնում ձեր ուշադրությանը։ Պետք է, հուրախություն ինձ եւ այս նախագիծը համահեղինակող իմ գործընկերների՝ նշեմ, որ այն բավականին մեծ հանրային արձագանք է ստացել, եւ կարող եմ վստահությամբ ասել, որ նաեւ դրական։

Նախագիծը բաղկացած է երկու մասից, այսպես, մի թեթեւ, ուղղակի, հիշեցնեմ։ Առաջին մասը պաշտպանում է մինչեւ 1 տարեկան երեխա խնամող անձանց աշխատանքային իրավունքները, ավելի պաշտպանված է դարձնում դրանք։ Եվ երկրորդ մասը վերաբերում է հայրության արձակուրդին, որը հնարավորություն է տալիս նորածինների հայրիկներին 30 օրվա ընթացքում օգտվել 5-օրյա վճարվող արձակուրդից։

Ինչպես նաեւ ուզում եմ կարեւորել այս նախագծի քաղաքակրթական եւ մշակութային նշանակությունը, որը ստեղծում է հավասար հնարավորություններ ընտանիքի անդամների համար՝ կիսելու թե՛ հոգսը, թե՛ ուրախությունն այդ շրջանում։

Նաեւ կուզենայի գործատու-աշխատակից հարաբերությունների մասին խոսել եւ կարեւորել նաեւ այս հանգամանքը, որովհետեւ, այո, այս պահին էլ բազմաթիվ են Հայաստանում այն կազմակերպությունները, ովքեր արդեն ներդրել են կորպորատիվ կառավարման մշակույթն իրենց կազմակերպություններում եւ իրենց մասնակցությունն են ունենում նորաստեղծ ընտանիքների եւ, ընդհանրապես, կարեւորում են աշխատակցի կյանքի որակը՝ հասկանալով, որ այն ուղիղ կապ ունի հենց նրա աշխատանքի որակի հետ։ Իսկ այս նախագիծը նաեւ ամրագրում է դա եւ տալիս է հնարավորություն արդեն բոլոր կազմակերպությունների աշխատակիցներին՝ օգտվել այս հնարավորությունից։

Այնպես որ, ուղղակի, առաջարկում եմ կողմ քվեարկել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Տիկին Վարդանյան, առաջարկ է ներկայացրել պատգամավոր Սրբուհի Գրիգորյանը։ Պատգամավորը կարող է հարց տալ, հարց չունի, հետեւապես՝ կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Շնորհակալություն։

Այժմ պետք է լսենք հարակից զեկուցումը։ Զեկուցմամբ հանդես կգա առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Լուսինե Բադալյանը։

Լ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Սիրելի գործընկերներ, սա, իհարկե, երկրորդ ընթերցումն է, առաջին ընթերցման ժամանակ ամենայն մանրամասնությամբ քննարկել ենք, բոլոր հարցերը բարձրացվել են, ընթացքում էլ նույնիսկ աննշան թվացող ուղղումները կատարվել են, Կառավարության հետ բավականին մեծ համագործակցություն է եղել նախագծի ստեղծման եւ ընթացքի համար։ Նաեւ պիտի ասեմ, որ հանձնաժողովն էլ շատ աշխատել է։ Ընդհանուր առմամբ, չեն եղել մեծ, այսպես, ինչ-որ խնդիրներ, որոնք բարձրացվել են։ Այնպես որ, հանձնաժողովը տվել է դրական եզրակացություն, մենք էլ ձեզ խորհուրդ ենք տալիս եւ առաջարկում ենք, անպայման, վաղը կողմ քվեարկել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Բադալյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Մենք կլսենք հարակից զեկուցում գործադիրից։ Զեկուցմամբ հանդես կգա աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարի առաջին տեղակալ Ռուբեն Սարգսյանը։

Ռ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Հարգարժան ԱԺ նախագահ, նախագահող, պատգամավորներ, տվյալ նախագծի մասով, ինչպես արդեն ներկայացվեց, մենք համատեղ բավական երկար աշխատել ենք։ Հիմնական գլխավոր մեխերը նոր ինստիտուտի ներդրումը եւ հավելյալ երաշխիքներն են։ Նախագծի վերաբերյալ դիրքորոշումը դրական է ինչպես առաջին ընթերցման ժամանակ, այնպես էլ երկրորդի ժամանակ, այդ իսկ պատճառով ակնկալում ենք, որ կողմ կքվեարկեք։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն փոխնախարար։

Այժմ՝ մտքերի փոխանակություն, ելույթների համար հերթագրում։ Հերթագրված պատգամավորներ չկան։

Եզրափակիչ ելույթներ. պրն Սարգսյան, ավելացնելու բան չունե՞ք, տիկին Բադալյան, դուք եւս ավելացնելու բան չունե՞ք։ Տիկին Վարդանյա՞ն. հիմնական զեկուցողը եւս ավելացնելու բան չունի։

Անցնում ենք հաջորդ հարցի քննարկմանը։ Քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Գործունեության իրականացման ծանուցման մասին» օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ «Պետական տուրքի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ Արման Խոջոյան։

Ա.ԽՈՋՈՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, փոխնախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ձեր ուշադրությանն եմ ներկայացնում ԱԺ-ում առաջին ընթերցմամբ ընդունված՝ «Գործունեության իրականացման ծանուցման մասին» եւ «Պետական տուրքի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքների նախագծերի փաթեթը, որոնց ընդունումը պայմանավորված է կոնյակի եւ կոնյակի սպիրտի, ինչպես նաեւ մեղրից թորված ալկոհոլային խմիչքների արտադրության գործունեություն սկսող տնտեսավարողների համար բարենպաստ պայմաններ ապահովելու անհրաժեշտությամբ։

Սույն նախագծերի փաթեթով առաջարկվում է ծանուցման ենթակա գործունեության տեսակները լրացնել գործունեության նոր տեսակով՝ «Արտաքին տնտեսական գործունեության ապրանքային անվանացանկ» դասակարգի 220820 ծածկագրում դասվող խաղողի գինու կամ խաղողի մզման թորումից ստացված սպիրտային թրմօղիների արտադրություն առանց իրացման իրավունքի, որի իրավունքի ձեռք բերման համար սահմանվում է 55 հազար տարեկան պետական տուրք։

Պարզաբանման համար ասեմ, որ գործող օրենքով արտադրության եւ իրացման համար սահմանվում է տարեկան 10 մլն տուրք, եւ այս երկու գործընթացները դիտարկվում են որպես մեկ։ Մինչդեռ, արտադրությունը, իսկ կոնյակի արտադրության ժամանակ հնեցումը նույնպես համարվում է արտադրական փուլ, դիտարկվում են որպես ծանուցման ենթակա, այդ թվում՝ 10 մլն դրամ գանձվող տուրքի սահմանաչափի սահմաններում։

Հետեւաբար՝ այն տնտեսավարողները, որոնք նոր են ցանկանում զբաղվել կոնյակի արտադրությամբ, հանդիպում են լուրջ խոչընդոտների, քանի որ կոնյակի սպիրտն առնվազն 3 տարի հնեցման է ենթարկվում։ Դա նշանակում է, որ մինչեւ շուկա հանելը նոր տնտեսավարողները պետք է առնվազն 30 մլն դրամ վճարեն, որը բարձրացնում է արդեն իրենց կոնյակի ինքնարժեքը։ Իսկ այն տնտեսավարողները, ովքեր ցանկանում են 5 տարի հնեցման եւ 10 տարի հնեցման կոնյակի արտադրությամբ նոր մուտք գործել շուկա, ապա, համապատասխանաբար, իրենց համար ինքնարժեքը կազմում է 50 եւ 100 մլն դրամ։ Հետեւաբար՝ նոր առաջարկվող մեր փոփոխությամբ արտադրության ընթացքում եւ հնեցման ընթացքում նոր տնտեսավարողները կվճարեն արտադրության ժամանակ 50 հազար դրամ, իսկ արդեն իրացման ժամանակ կվճարեն սահմանված տարեկան 10 մլն դրամ տուրքը։

Երկրորդ. մեղրից թորված 40 տոկոս եւ ավելի սպիրտ պարունակող ալկոհոլային խմիչքների արտադրության գործունեության իրականացման իրավունք ձեռք բերելու համար սահմանվում է 50 հազար դրամ, իսկ մեղրից ստացված այլ ալկոհոլային խմիչքների համար՝ 25 հազար դրամ տարեկան տուրք։

Գործող օրենսդրությամբ մեղրից թորված ալկոհոլային խմիչքների արտադրության իրավունք ձեռք բերելու համար սահմանված տարեկան տուրքի դրույքաչափը կազմում է 15 մլն դրամ, որը մեր կարծիքով, անհամաչափ է եւ լուրջ խոչընդոտ է հանդիսանում տնտեսավարողների համար՝ այդ խմիչքների արտադրության գործունեություն սկսելու համար։

Եվ երրորդ հիմնական փոփոխությունը, որը մենք առաջարկում ենք, կոնյակի եւ/կամ կոնյակի սպիրտի, եւ թորած ալկոհոլային խմիչքների եւ օղու ներմուծման գործունեության տեսակով միաժամանակ զբաղվելու դեպքում դրանք ծանուցման մեջ առանձին նշելու պահանջից բացի տնտեսավարողներին հնարավորություն է տրվում ներկայացնելու նաեւ լրացուցիչ ծանուցում եւ կանոնակարգում է լրացուցիչ ծանուցման ներկայացման հետ կապված հարաբերությունները։

Գործող օրենսդրությամբ, եթե տնտեսավարողը միաժամանակ զբաղվում է կոնյակի եւ/կամ կոնյակի սպիրտի եւ ցորենի օղու արտադրությամբ կամ ներմուծմամբ, ապա 25 մլն դրամի փոխարեն կարող է վճարել 15 մլն դրամ տարեկան տուրք։ Սակայն այդ դեպքում ծանուցման մեջ պետք է առանձին նշի միաժամանակ իրականացվող գործունեության տեսակները։ Իսկ եթե տնտեսավարողն այդ պահին զբաղվում է այդ գործունեության տեսակներից միայն մեկով եւ այնուհետեւ որոշում է զբաղվել նաեւ գործունեության մյուս տեսակով, ապա այդ դեպքում վճարվող տուրքի չափը սահմանվում է 25 մլն դրամ։ Մեր փոփոխությամբ հնարավորություն կտանք, որպեսզի տնտեսավարողները կարողանան լրացուցիչ ծանուցման իրավունքից օգտվել, եւ ընդհանուր դրույքաչափը կսահմանվի 15 մլն դրամ։

Հիմնական կետերն այսքանն էին, խնդրում եմ օրենքի նախագծերի փաթեթն ընդունել երկրորդ ընթերցմամբ, ներկայացված տեսքով եւ ամբողջությամբ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պատգամավորներն առաջարկներ չեն ներկայացրել, գրավոր, առնվազն, եւ հարցեր չեն կարող լինել, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարակից զեկուցմամբ հանդես կգա տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ պրն Հովիկ Աղազարյանը։

Հ.ԱՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգարժան փոխխոսնակ, հարգելի պատգամավորներ, շատ կարեւոր օրենքի նախագիծ է քննարկվում։ Փաստորեն, առաջին ընթերցման ժամանակ ամենայն մանրամասնությամբ ներկայացվեց, եւ հիմա էլ հիմնական զեկուցողը ներկայացրեց, որ փոփոխություններ չկան այս ընթացքում, եւ հանձնաժողովում էլ քննարկման առարկա է դարձել, եւ երկրորդ ընթերցման ռեժիմով հանձնաժողովը տվել է դրական եզրակացություն։ Խնդրում եմ բոլորին՝ պատեհ առիթին կողմ քվեարկել օրենքի նախագծին։ Այսքանը, շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Աղազարյան։

Մտքերի փոխանակություն. հերթագրում։ Որեւէ պատգամավոր չի հերթագրվել։

Եզրափակիչ ելույթներ. պրն Աղազարյան, ավելացնելու բան չունե՞ք, պրն Խոջոյան, դուք եւս չունե՞ք։ Հարցի քննարկումը, ըստ այդմ, ավարտվեց։

Այժմ մենք քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «Գույքահարկի մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցմամբ հանդես կգա պաշտպանության նախարարի տեղակալ Գաբրիել Բալայանը։

Գ.ԲԱԼԱՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ հարգելի նախագահ, հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ԱԺ կողմից առաջին ընթերցմամբ ընդունված օրենքի նախագծի համաձայն՝ նախատեսվում է «Գույքահարկի մասին» օրենքում զինծառայողների կազմերին վերաբերող դրույթները համապատասխանեցնել «Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքում օգտագործվող ձեւակերպումներին եւ հստակեցնել անշարժ գույքի եւ փոխադրամիջոցների գույքահարկի վճարման արտոնության եւ այդ իրավունքի դադարման պայմանները՝ արտոնության կիրառման կարգի սահմանման իրավասությունը վերապահելով ՀՀ Կառավարությանը։

Մասնավորապես, «Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքի համաձայն՝ պարտադիր զինվորական ծառայություն է համարվում զորակոչի միջոցով կազմակերպվող ծառայությունը, որի կապակցությամբ ներկայացված օրենքի նախագծում եւս սահմանվում է համապատասխան ձեւակերպումը: «Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքի համաձայն՝ ռազմաուսումնական հաստատություններ ավարտած զինծառայողների հետագա ծառայությունը սահմանված է որպես հետուսումնական պայմանագրային զինվորական ծառայություն, որի կապակցությամբ նույն ձեւակերպումն առաջարկում ենք ներկայացված օրենքի նախագծում:

«Գույքահարկի մասին» օրենքի կիրառման շրջանակներում արձանագրվել են դեպքեր, երբ գույքահարկի արտոնությունը կիրառող իրավասու մարմնի կողմից դադարեցվել է արտոնության կիրառումն այն զինծառայողների մասով, ովքեր ժամկետի ավարտից հետո չեն զորացրվել զինվորական ծառայությունից եւ նոր պայմանագիր կնքելու միջոցով շարունակելու են ծառայությունը:

Այս խնդիրը լուծելու նպատակով հստակ սահմանվում է, որ հետուսումնական պայմանագրային զինվորական ծառայության պայմանագրի ժամկետի ավարտից հետո, օրենքով սահմանված կարգով, զինվորական ծառայությունը շարունակող զինծառայողների համար գործում է համապատասխան չափերով գույքահարկի արտոնության իրավունքը: Հստակ սահմանվում են գույքահարկի արտոնությունների իրավունքի դադարման դեպքերը զինծառայողներին զինվորական ծառայությունից արձակելու, ինչպես նաեւ հարկվող օբյեկտ համարվող գույքը զինվորական ծառայության ընթացքում վարձակալության կամ հավատարմագրային կառավարման հանձնած լինելու դեպքերում։

Առաջարկվող փոփոխությունների արդյունքում՝ շահառուների կազմի փոփոխություն տեղի չի ունենում, եւ, փաստացի, մենք համայնքների բյուջեները սույն օրենքի ընդունումով լրացուցիչ չենք ծանրաբեռնում։

Հարգելի գործընկերներ, օրենքի նախագծի վերաբերյալ ԱԺ պատգամավորների կողմից առաջարկություններ չեն ներկայացվել, որի կապակցությամբ խնդրում եմ կողմ քվեարկել ներկայացված նախագծին։

Լրացուցիչ տեղեկացնեմ, որ գույքահարկի վճարման 100 տոկոս արտոնությունից օգտվելու են զինված ուժերում եւ այլ զորքերում զորակոչի միջոցով պարտադիր զինվորական ծառայության մեջ գտնվող զինծառայողները, ներառյալ ռազմական ուսումնական հաստատությունների կուրսանտները, ինչպես նաեւ ՀՀ-ում տեղակայված ՌԴ ստորաբաժանումներում ծառայություն անցնող զինծառայողները՝ Ռուսաստանի Դաշնության հետ կնքված միջազգային պայմանագրերի հիման վրա: Ռազմական ուսումնական հաստատություն ավարտած եւ հետուսումնական պայմանագրային ծառայության մեջ գտնվող զինծառայողների համար գույքահարկի արտոնությունը տարածվում է մինչեւ 40 միլիոն դրամ արժողությամբ անշարժ գույքի եւ մինչեւ 150 ձիաուժ ունեցող փոխադրամիջոցների վրա։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ինչպես ինքներդ նկատեցիք, պրն Բալայան, գրավոր առաջարկներ չեն եղել, հետեւաբար՝ հարցեր չեն լինի։ Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, շնորհակալություն։

Հարակից զեկուցմամբ հանդես կգա պաշտպանության եւ անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արեն Մկրտչյանը։ Համեցեք։

Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Բալայանը մանրամասն ներկայացրեց, ես նաեւ հավելեմ, որ ինչպես համայնքային բյուջեների, այնպես էլ պետական բյուջեի վրա ծախսերի եւ եկամուտների էական տարբերություններ նախագիծը չի ենթադրում։ Ըստ էության, գույքահարկի սահմանված արտոնություններն առավել թիրախային, առավել հասցեական կիրառելու նպատակ է ենթադրում նախագիծը։ Առաջարկում եմ կողմ քվեարկել, շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մկրտչյան։ Մտքերի փոխանակություն. ելույթների համար հերթագրում։ Հերթագրված պատգամավորներ չկան։ Եզրափակիչ ելույթներ. պրն Մկրտչյան, ավելացնելու ոչինչ չունե՞ք, պրն Բալայան, դուք եւս։ Չեն լինի եզրափակիչ ելույթներ, հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Մենք անցում ենք հաջորդ հարցին։ Քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Պետական գույքի մասնավորեցման 2017-2020 թթ. ծրագրերի կատարման 2019 թ. տարեկան հաշվետվությունը հաստատելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ պետական գույքի կառավարման կոմիտեի նախագահ Նարեկ Բաբայան։

Ն.ԲԱԲԱՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, երկրորդ ընթերցման համար ձեզ եմ ներկայացնում պետական գույքի մասնավորեցման 2017-2020 թթ. ծրագրերի կատարման 2019 թ. տարեկան հաշվետվությունը, որի ներկայացումն օրենքի նախագծի տեսքով սահմանված է «Պետական գույքի մասնավորեցման մասին» ՀՀ օրենքով։ Հաշվետվությունն ընդգրկում է 2019 թ. օրացուցային տարվա ընթացքում իրականացված մասնավորեցման, լուծարման գործարքների, մասնավորեցումից ստացած բյուջետային մուտքերի մասին տեղեկությունները, ինչպես նաեւ մասնավորեցման մասին արդյունքները՝ ըստ առանձին ընկերություններում կատարված ներդրումների եւ պրոֆիլի պահպանման վերաբերյալ։ Հաշվետու ժամանակահատվածում ծրագրում կատարվել են փոփոխություններ, մասնավորապես, ցանկից հանվել է հինգ ընկերություն։ Առաջին ընթերցման ընթացքում նախագծի վերաբերյալ հարցեր, առաջարկություններ չեն եղել, խնդրում եմ հավանության արժանացնել նախագիծը նաեւ երկրորդ ընթերցմամբ։ Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Բաբայան, առաջարկներ չեն եղել, հարցեր եւս չեն կարող լինել։

Հարակից զեկուցմամբ հանդես կգա տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արգիշտի Մեխակյանը։

Ա.ՄԵԽԱԿՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, պետական գույքի մասնավորեցման 2017-2020 թթ. ծրագրերի կատարման 2019 թ. տարեկան հաշվետվությունը երկրորդ ընթերցումից առաջ եւս քննարկվել է տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովում, ստացել դրական եզրակացություն, խնդրում եմ կողմ քվեարկել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մեխակյան։ Մտքերի փոխանակություն. ելույթների համար հերթագրում։ Հերթագրված պատգամավորներ չկան։ Եզրափակիչ ելույթներ. պրն Մեխակյան, ավելացնելու բան չունե՞ք, պրն Բաբայան, դուք եւս ավելացնելու բան չունե՞ք։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հաջորդիվ քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Միքայել Մելքումյանի կողմից ներկայացված՝ «Ֆիզիկական անձանց բանկային ավանդների հատուցումը երաշխավորելու մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ձեր քննարկմանն եմ ներկայացնում ֆիզիկական անձանց բանկային ավանդների փոխհատուցման շեմի հետ կապված օրենսդրական նախաձեռնությունը երկրորդ ընթերցմամբ։

Հակիրճ ասեմ, որ առաջարկի հիմքում ընկած է հետեւյալը. դրամական ձեւով 10 մլն-ը դարձնել 16 մլն եւ արտարժույթով 5 մլն-ը դարձնել 7 մլն։ Այսինքն՝ նախապատվությունը, իհարկե, տվել ենք աճի փոխհատուցման շեմի դրամական ավանդներին։ Առաջ անցնելով՝ ասեմ, որ նախորդ փոփոխությունն այս օրենքում եղել է 5 տարի առաջ, որտեղ մենք Կենտրոնական բանկի հետ նույնպես այդ փուլում աշխատել էինք համատեղ եւ բարձրացրել էինք, մոտավորապես, կրկնակի, այսինքն՝ 5 տարին մեկ անգամ է։ Իհարկե, սա ենթադրում է համակողմանի վերլուծություններ, որոնք կատարվել են։ Կենտրոնական բանկն այս ուղղությամբ նույնպես աշխատել է, հաշվարկների հիմքում իրատեսություն է ընկած։ Իհարկե, կան կարծիքներ, թե արդյո՞ք պետք է բարձրացնել, թե՞ չէ, բայց այս փուլում կարծում եմ՝ սա, այս բանկային համակարգի հետ կապված նաեւ ոչ հեշտ, այսպես, դժվարին փուլում պետք է գնանք, որ բանկերի նկատմամբ վստահությունը բարձրանա։

Ասեմ նաեւ մի հետաքրքիր ցուցանիշ, որ ճիշտ է, ուրեմն, բանկային ավանդների ծավալի առումով՝ սա փոխհատուցում է շուրջ 97.5-98 տոկոսը, բայց ավանդների թվաքանակի առումով՝ ընդամենը հիմա գործում է 41 տոկոս, մոտավորապես։ Այսինքն՝ սրանից եզրակացություն, որ 2 տոկոս ավանդները կազմում են բանկային ավանդների ծավալի շուրջ 57-58 տոկոսը։ Հիմա սրանով մենք եւս մի 3-4 տոկոս վեր կբարձրացնենք, նու, այս առումով՝ հետեւյալը։ Եվ մյուս հանգամանքն այն է, որ այն հիմնադրամը, որտեղ բանկերը համապատասխան գումարներ են մուծում տարեկան, որպեսզի այդ փոխհատուցման շեմի, այսպես, երաշխավորման հիմքերը պահպանեն, որեւէ լրացուցիչ մուծում, վճար բանկերի կողմից չի լինելու։ Այսինքն՝ ընդհանուր առմամբ, բեռ բանկային համակարգի համար սա չի նախատեսում։ Այնպես որ, թերեւս, այսքանը։ Կարծում եմ՝ այս պահին ճիշտ պահն է, որպեսզի այս որոշումը մենք ընդունենք։ Ասեմ, որ 6 ամիս շարունակ այս հարցի շուրջ նաեւ քննարկումներ ենք ունեցել Կենտրոնական բանկի հետ։ Թերեւս, այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ, պրն Մելքումյան։ Պատգամավորներ Արտակ Մանուկյանը եւ Եղիշե Սողոմոնյանն առաջարկ են ներկայացրել եւ կարող են հարցը հնչեցնել։ Եթե պատգամավորները հարց ունեն... Հարց չունեն, այդ դեպքում կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Մենք կլսենք հարակից զեկուցում։ Զեկուցմամբ հանդես կգա ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արթուր Գրիգորյանը։

Ա.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, նախագիծը բավականին երկար ժամանակ մանրամասնորեն քննարկվել է։ Հիմնական զեկուցողը հիմնականում ներկայացրեց այն կարեւոր կետերը, որոնք փոփոխության են ենթարկվում։ Ինձ թվում է, որ սա կարեւորագույն նախագիծ է՝ բանկային համակարգի նկատմամբ վստահություն ավելացնելու եւ մեր ավանդատուների համար նույնպես վստահության գործակիցն ինչ-որ չափով ավելացնելու։

Հիմնականում քննարկվող բոլոր հարցերին տրվել են պատասխաններ, խնդրահարույց հարցեր չկան, խնդրում եմ հնարավորության դեպքում կողմ քվեարկել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եթե ավարտեցիք, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Շնորհակալություն, պրն Գրիգորյան։

Մենք կլսենք նաեւ Կենտրոնական բանկի նախագահի տեղակալ Ներսես Երիցյանի հարակից զեկուցումը։ Համեցեք, պրն Երիցյան։

Ն.ԵՐԻՑՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ՀՀ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ինչպես պրն Մելքումյանը նշեց, միասին աշխատել ենք, եւ 5 տարին մեկ օրենքով սահմանված է, որ պետք է վերանայվի բարձրացման կամ չբարձրացման, կամ ապահովագրավճարների ավելացման կամ ոչ ավելացման հարցը։ Այս տարի լրանում է եւ բոլոր վերլուծություններն իրականացնելով՝ հետեւյալ եզրակացությանն ենք եկել, որով նաեւ պաշտպանել ենք այս օրենքի նախագիծը, որ եղած ապահովագրավճարների ներքո այս ավելացումը ռիսկերը դեռ պահպանում է հավասարակշռման մակարդակում։ Այնպես չէ, որ անընդհատ կարելի է բարձրացնել այդ ապահովագրավճարը՝ առանց վճարներն ավելացնելու։ Իսկ վճարներն ավելացնելը, հա, բոլորս հասկանում ենք՝ բեռ է բանկային համակարգի վրա։

Նաեւ կարծիքներ հնչեցին այստեղ պատգամավորների կողմից, որ այդ վճարների ավելացումը եւ էս սահմանաքանակի ավելացումը պրոֆեսիոնալ գործառույթ է, թերեւս, երեւի, նաեւ պատվիրակվի խորհրդին, որի համար հույս ունենք՝ նույն ձեւով օրենսդրական նախաձեռնություն կլինի, որպեսզի կարողանանք այս քննարկումը տեղափոխել քաղաքական դաշտից պրոֆեսիոնալ դաշտ, որից կօգտվի ամբողջ համակարգը եւ համակարգի երկարաժամկետ ֆինանսական կայունություն կկարողանանք ապահովել։

Կարճ, ամփոփելով՝ համաձայն ենք այս որոշման նախագծին, այս պահին ռիսկեր չի առաջացնում, կարող ենք գնալ այս ուղղությամբ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Երիցյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Այժմ մտքերի փոխանակություն, ելույթների համար հերթագրում։ Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Հարգելի ԱԺ նախագահ, հարգելի գործընկերներ, իրավացիորեն ես կփորձեմ նաեւ հանձնաժողովի մասով էլ քննարկման արդյունքները ներկայացնել։ Այնտեղ փոփոխություն է եղել, ըստ էության, մեր առաջարկը դեկտեմբերի 1-ից է ուժի մեջ մտնելու եւ տարածվելու է այդ պահին գործող ավանդային պայմանագրերի վրա։ Այսինքն՝ մեր այն քաղաքացիները, ովքեր ունեն գործող ավանդային պայմանագրեր՝, եւ որոնց ժամկետը չի լրանում դեկտեմբերի 1-ին, ապա նրանց վրա եւս տարածվելու է սահմանաչափի մեծացումը։

Իհարկե, պրն Երիցյանը դրա մասին խոսեց, ես, կարծես թե, քննարկում էի, ոնց որ թե, Կենտրոնական բանկի իմ գործընկերները հակված չէին այդ կարծիքին, բայց կարծում եմ, որ սա քաղաքական որոշման արդյունք չպետք է լինի։ Փորձեմ ներկայացնել հիմնավորումները, թե ինչի՞ համար. որովհետեւ հիմա գայթակղություն կա, օրինակ՝ 5 տարվա ընթացքում վերանայվելու մասով ամրագրել ենք, մենք կարող ենք բերել, օրինակ, ասել՝ 35 մլն սարքենք, բայց այդ պրոֆեսիոնալ որոշումն իրականացնում է Կենտրոնական բանկը։ Հետեւաբար՝ քաղաքական մարմինն օժտվել պրոֆեսիոնալ դիրքորոշմամբ, որը կարող է, ըստ էության, խաթարել համակարգը կամ խնդիրներ ստեղծել, կարծում ենք, իմ կարծիքով, համենայնդեպս, այդքան էլ ճիշտ մոտեցում չէ։

Բայց ես պետք է առիթն օգտագործեմ, մի բանի մասին էլ խոսեմ։ Մենք հաճախ այստեղ ընդունում ենք բարելավվող նորմեր, դրույթներ, բայց չենք կարողանում ճիշտը մատուցել հանրությանը։ Այս առումով՝ ես տեսնում եմ մի բաց, որն իմ հարցումներն էլ են ցույց տալիս։

Նայեք, անհատ ձեռնարկատերերը, հատկապես, միկրոբիզնեսի ռեժիմի անցման պարագայում, բավականաչափ շատացել են։ Այս մարդիկ ունեն հաշիվներ, որոնց վրա, ըստ էության, գումար չեն աշխատում։ Հիմա, եթե մենք նաեւ շեմը մեծացնում ենք, այսինքն՝ արտարժութայինը 5-7 է լինում, դրամայինը 10-16 է լինում, որեւէ խոչընդոտ չկա, որ նրանք այդ հաշիվները դիտարկեն որպես ավանդային պայմանագիր, որ պահին որ պետք լինի, կլինի ցպահանջ ավանդի տեսքով։ Իհարկե, ավելի քիչ տոկոս կլինի, բայց կկարողանա ժամանակավորապես այդ ազատ դրամական միջոցներից որոշակիորեն գումարներ գեներացնել։ Սա է նաեւ իմ հորդորը, որպեսզի կարողանանք այս կոմունիկացիան ապահովել եւ մեր բիզնես սուբյեկտների գրագիտությունը եւս փորձել բարձրացնել։

Ամփոփելով՝ ես կողմ եմ քվեարկելու, հատկապես, նաեւ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մենք պարտատոմսերի մասով եւս կարեւոր քայլ արեցինք եւ՛ եկամտային հարկից, եւ՝ բաժնետոմսերը՝ շահութահարկից, այսինքն՝ հարկային որոշակի հնարավորություն տվեցինք, որ մշակույթ փոխվի։ Այս համատեքստում նաեւ բանկային ավանդների մասով եւս բարելավող դրույթները, կարծում եմ՝ կարեւոր նշանակություն ունեն։ Բայց, այնուհանդերձ, կարծում եմ՝ ինստիտուցիոնալ լուծումների պետք է գնանք, որի մասով մենք օրենսդրական նախաձեռնությամբ հանդես կգանք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթներ. պրն Երիցյան, ավելացնելու բան չունե՞ք, պրն Գրիգորյան, դուք էլ ավելացնելու բան չունե՞ք։

Հիմնական զեկուցող Միքայել Մելքումյանի եզրափակիչ ելույթը։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել քննարկման համար հանձնաժողովին՝ դրական մոտեցման համար եւ Կենտրոնական բանկի մոտեցումը ողջունում եմ։ Եվ պրն Մանուկյանի հարցադրումը, նու, դա կոչենք ռիսկեր, թե չէ, նույնպես ընդունելի է եւ ընկալելի է։ Ես մոռացա ասել, որ մենք ունենք 100 հազարավոր ավանդատուներ, 100 հազարներ, կարող է՝ դա միլիոնն անցնում է, նայած՝ ո՞նց ենք հաշվում, այդ ձեր ասած հաշիվը, եթե տենց է, մոտավորապես մոտ կլինի՝ ինչքան վարկառու, այդքան էլ ավանդատու։ Բայց ես հետեւյալն եմ ուզում ասել, որ, եթե չեմ սխալվում, այն նախկին 18 մլն-ի շրջանակներում գործող այդ հարկերից ազատված թվաքանակն այսօր, եթե չեմ սխալվում, 40 հազարն անցել է։ Այսօրվա դրությամբ մենք 40 հազարից ավելի միկրոբիզնեսով զբաղվող սուբյեկտներ ունենք։ Այն, ինչ դուք ասում եք, այո, եւ էդտեղ ոչ միայն այդ հարցը, տարբեր հարցեր են առաջանում իրենց գործարքների հաշվանցումների առումով։ Այսինքն՝ ինքն ազատված է հարկերից, բայց ինչ-որ մեկի հետ գործարք է կնքում։ Երեւի, հիմա մի քիչ պրակտիկան կամփոփենք, հիմա շուտ է, տեսնենք, թե ինչ կարգավորումներ են պետք, որովհետեւ նախկինում, ասենք՝ սովոր են եղել, որ պետք է մեկը մյուսի հետ գործարք անի, հիմա պարզվում է, որ ինքն այդ առումով հարկ չպիտի վճարի, էդ որտեղ է գալի՞ս։ Մի փոքր ժամանակ է պետք, որ սա ունենանք։

Այնպես որ, շնորհակալություն, կարծում եմ՝ իսկապես, այս փուլում դա կարեւոր է, որպեսզի վստահությունը բանկային համակարգի նկատմամբ, իսկապես, աճի։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ավարտեցինք հարցի քննարկումը։

Այժմ քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Արտակ Մանուկյանի կողմից ներկայացված՝ «Բանկերի եւ բանկային գործունեության մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, հարգելի նախագահող, պետք է նշեմ, որ այս երկրորդ ընթերցման ռեժիմում, թարմացնեմ մեր բոլորի հիշողությունը՝ ինչի մասին է խոսքը, ներկա օրենսդրությունն ունի սահմանափակում։ Բանկի խորհրդի անդամ, ըստ էության, միայն մի տեղ կարող են դառնալ անդամները, բայց մենք ունենք խնդիր եւ, կարծում եմ՝ ժամանակն է, որ մենք նաեւ այդ խնդրին անդրադառնանք եւ այս նախագծով այդ խնդրին անդրադառնանք, թե մենք դիտարկում ենք պրոֆեսիոնալ, այսպես, մենեջերների դաս, ովքեր բանկի խորհրդի անդամ կարող են լինել 1-ից ավելի։ Եվ դա ճիշտ մշակույթ է, եւ բանկն ինքն է որոշում՝ այդ մարդուն ընտրել, այսինքն՝ նրա կոմպենտենցիաները բավարա՞ր են, թե՞ չէ՞: Ինչո՞ւ մենք օրենսդրական արհեստական սահմանափակում ունենանք տեղից, որ պրակտիկայում էլ, կարծում եմ՝ հատկապես, դոնոր կազմակերպությունները, որոնք վարկավորում են այդ բանկային համակարգը, ուզում են հնարավորինս նաեւ մասնակցայնություն ապահովել որոշումների կայացման գործընթացում, եւս այս մասով շահագրգռված են։ Այսինքն՝ օրենքով մենք փորձել ենք այ այս չափորոշիչը մեղմել։

Եվ երկրորդ. վերեւից էլ որոշակի սահմանափակում ենք դրել, որպեսզի այդ նույն անձը, ըստ էության, 50 տոկոս եւ ավելի բանկային համակարգում մասնակցություն չունենա։ Այսինքն՝ մի մարդու տեղեկացվածությունը բանկերում ընթացող կամ խորհրդում կայացված որոշումների մասով եւս որոշակի զսպող, այսինքն՝ վերեւից սահմանափակում ենք։ Թեեւ չենք կարծում, որ նման կարգի հնարավորություններ կլինեն, բայց, այնուհանդերձ, չենք ուզենա, որ որեւէ մի սուբյեկտի նման հնարավորություն ընձեռվի։ Սա է փոփոխությունների հակիրճ ներկայացումը։ Եթե հարցեր, գիտեմ, որ առաջարկներ կան, ես դրա համար չեմ ասում ՝առաջինից երկրորդ ինչ փոփոխություններ են եղել, որպեսզի անդրադառնամ, բայց միանգամից, քանի որ 3 րոպե ունեմ, դրան էլ անդրադառնամ։

Առաջինից երկրորդ փոփոխությունը մենք նախապես համաձայնեցրել ենք նաեւ Կենտրոնական բանկի ձեւաչափերում դրված մակրոտնտեսագիտության պահանջներին, բայց հետո քննարկեցինք եւ իմ գործընկեր պրն Սողոմոնյանի հետ եւ եկանք այն եզրակացության, որ այնքան էլ ճիշտ չէ նեղացնել մակրոտնտեսագիտությունը, որովհետեւ եթե մենք գնում ենք տնտեսագիտությանը, առաջին տպավորությամբ հնարավորություն ենք տալիս ինչպես միկրոտնտեսագիտության ոլորտի էքսպերտներին, այնպես էլ մակրոտնտեսագիտության ոլորտում փորձագետներին՝ դիմել այստեղ, բայց, այնուհանդերձ, չմոռանանք, որ բանկի խորհրդի անդամն է որոշում։ Հետեւաբար՝ մակրո լինի, թե միկրո, արդեն դա, ըստ էության, բանկային խորհուրդը կորոշի։ Եվ այնտեղ «եւ/կամ»-ի փոփոխություն կար, ուղղակի, մեկ էլ դա է եղել փոփոխությունն առաջինից երկրորդ ընթերցման ժամանակահատվածում։ Խնդրում եմ հարմար պահի կողմ քվեարկել այս նախաձեռնությանը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պատգամավոր Եղիշե Սողոմոնյանն է առաջարկ ներկայացրել եւ կարող է հարց ուղղել, եթե հարց ունի... Ունե՞ք, պրն Սողոմոնյան։ Շատ լավ, հարց չկա, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Մանուկյան։

Հարակից զեկուցմամբ հանդես կգա ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Եղիշե Սողոմոնյանը։

Ե.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ինչպես հեղինակը ներկայացրեց, հարցը քննարկվել է ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հանձնաժողովում, եւ առաջինից երկրորդ ընթերցման ժամանակահատվածում փոփոխությունները միայն տեխնիկական բնույթի են եղել։ Հանձնաժողովում քվեարկության է դրվել հարցը եւ ստացել դրական եզրակացություն։ Առաջարկում ենք կողմ քվեարկել նախագծին։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Սողոմոնյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Կենտրոնական բանկի նախագահի տեղակալ Ներսես Երիցյանը հանդես կգա հարակից զեկուցմամբ։

Ն.ԵՐԻՑՅԱՆ

-ՀՀ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, օրենսդրական այս փոփոխության նախաձեռնությունը չափազանց կարեւոր է անկախ խորհրդի անդամների ինստիտուտը բանկային համակարգում կայացնելու համար։ Եվ քանի որ անկախ խորհրդի անդամները բանկի կողմից մշտական վարձատրվող անձինք չեն, եւ այդ գիտելիքները շուկայում բավականին թանկ են գնահատվում, բնականաբար, ամբողջ աշխարհում էլ այդ պաշտոնը, այսպես ասած, մարդիկ կիսում են՝ մի քանի տեղերում էդ ծառայությունը մատուցելով։ Ոչ միայն գնի հարցն է, այլ նաեւ՝ փորձառության հարցը, քանի որ ավելի շատ ընդհանուր գիտելիքներ են ունենում համակարգի եւ առանձին ինստիտուտների վերաբերյալ, դրանով նաեւ նպաստում են բանկային համակարգում ռիսկերի զսպմանը։ Եվ հույս ունեմ՝ այս մշակույթը եւ ինստիտուտը նաեւ, ընդհանուր առմամբ, մեր կորպորատիվ կառավարման դաշտում կընդլայնվի ապագայում, կունենանք ընկերություններ, որտեղ, իրոք, ոչ թե սեփականատերերն անձամբ կառավարում են, այլ ընտրում են անկախ պրոֆեսիոնալ մարդիկ, ովքեր կարող են հարցեր տալ եւ օգնել՝ ճիշտ որոշումներ կայացնել եւ՛ շուկայավարման առումով, եւ՛ ռազմավարական, եւ՛ շուկաների ընդլայնման առումով։ Հուսով ապրում ենք, կտեսնենք, բանկերից սկսենք, հետո կտեսնենք։ Շնորհակալություն, այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ, պրն Երիցյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Մտքերի փոխանակություն, հերթագրում։ Հերթագրված պատգամավորներ չկան։

Եզրափակիչ ելույթներ. պրն Երիցյան, կիսատ ասելիք չմնա՞ց, պրն Սողոմոնյան, դուք եւս ավելացնելու բան չունե՞ք, պրն Մանուկյան, դուք եւս հանդես չե՞ք գա եզրափակիչ ելույթով։

Ըստ այդմ՝ մենք անցնում ենք հաջորդ հարցին։ Քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Միքայել Մելքումյանի կողմից ներկայացված՝ «Բանկերի, վարկային կազմակերպությունների, ներդրումային ընկերությունների, ներդրումային ֆոնդի կառավարիչների եւ ապահովագրական ընկերությունների սնանկության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, պետք է ասեմ, որ այս օրենսդրական նախաձեռնությունը, ըստ երեւույթին, մենք պետք է ներկայացնեինք նախորդ օրենքի՝ «Ֆիզիկական անձանց բանկային ավանդների հատուցումը երաշխավորելու մասին» օրենքի հետ միասին, բայց, ինչեւէ, մի փոքր այդտեղ ուշացել էինք։

Խնդիրը կայանում է նրանում, որ ելնելով այդ առաջին օրենքի՝ բանկային ավանդների շեմերի փոփոխության տրամաբանությունից, մենք առաջարկում ենք, որպեսզի այս օրենքում, այսինքն՝ բանկերի, ապահովագրական ընկերությունների, ներդրումային ընկերությունների, ներդրումային ֆոնդերի կառավարիչների սնանկության մասին արդեն օրենքում համապատասխան հաջորդականության այդ շեմերը նորից փոխենք 5-ը 7-ով, 10-ը 16-ով։ Այսինքն՝ ինքը նախորդ օրենքի տրամաբանությունից բխող փոփոխություն է։ Այնպես որ, այսքանն է։ Ինքը, այսպես, սինխրոնիզացնում է, ներդաշնակեցնում է մյուս օրենքի տրամաբանությունը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար՝ հերթագրում։ Հարցեր չեն լինի։

Հարակից զեկուցող՝ ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Եղիշե Սողոմոնյան։ Համեցեք։

Ե.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պետք է նշեմ, որ այս նախագիծը, ըստ էության, տեխնիկական բնույթի խնդիր է լուծում՝ հաշվի առնելով, որ մենք երկրորդ ընթերցմամբ ընդունեցինք «Ֆիզիկական անձանց բանկային ավանդների հատուցումը երաշխավորելու մասին» օրենքում սահմանաչափի բարձրացման հարցը եւ, քանի որ «Բանկերի եւ վարկային կազմակերպությունների սնանկության մասին» օրենքում կա պարտավորությունների մարման հերթականություն եւ այդ մարման հերթականությունում հիմնադիրների պարտավորությունները վերջին տեղում են, բայց բացառություն են կազմում այն պարտավորությունները, որոնք չեն գերազանցում «Ավանդների հատուցումը երաշխավորող հիմնադրամ»-ում սահմանված չափը։ Հետեւաբար՝ եթե «Ավանդների հատուցումը երաշխավորող հիմնադրամի մասին» օրենքում չափը փոփոխության ենք ենթարկում, պետք է այս օրենքում եւս փոփոխության ենթարկենք։ Չնայած, որ լավ կլիներ, որ այս երկու նախագծերը միասին լինեին, բայց ինչ-ինչ պատճառներով առաջին նախագծի հետ այս նախագիծը չի շրջանառվել։ Դրա համար, որպեսզի հակասություն չլիներ երկու օրենքների մեջ, այս նախաձեռնությունը եւս պրն Մելքումյանի կողմից շրջանառվել է: Հանձնաժողովում հարցը քննարկվել է, ստացել է դրական եզրակացություն։ Առաջարկում եմ կողմ քվեարկել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար՝ հերթագրում։ Չկան հարցեր, պրն Սողոմոնյան։

Հարակից զեկուցող՝ Կենտրոնական բանկի նախագահի տեղակալ Ներսես Երիցյան։

Ն.ԵՐԻՑՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, մանրամասն ներկայացվեց, տեխնիկական բնույթի է եւ ապահովում է նախորդ՝ ավանդների ապահովագրության օրենքի փոփոխությունների կիրարկումը։ Մենք կողմ ենք, այլ ասելիք չկա։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար՝ հերթագրում։ Հարցեր չկան, պրն Երիցյան։ Շնորհակալություն։ Մտքերի փոխանակություն. հերթագրում։ Առնվազն, փոխանակելու մտքեր չկան, պրն Ծառուկյան, ճիշտ էիք։ Եզրափակիչ ելույթներ. ավելացնելու բան չկա՞, պրն Սողոմոնյան, չկա՞, պրն Մելքումյան, չկա՞։

Հարցի քննարկումն ավարտվեց։ Այժմ քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Արթուր Դալլաքյանի, Արտյոմ Ծառուկյանի եւ Արթուր Գրիգորյանի կողմից ներկայացված՝ «Ավտոմոբիլային տրանսպորտի մասին» օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ պատգամավոր Արթուր Դալլաքյան։

Ա.ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի ԱԺ նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ձեզ եմ ներկայացնում «Ավտոմոբիլային տրանսպորտի մասին» օրենքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» ՀՀ օրենքը երկրորդ ընթերցմամբ։

Հոդված 1-ում առաջարկում ենք ՀՀ 2006 թ. դեկտեմբերի 5-ի «Ավտոմոբիլային տրանսպորտի մասին» ՀՕ-233-Ն 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասում «եւ ավտոբուսներ» բառերից հետո լրացնել «ինչպես նաեւ միկրոավտոբուսները» բառերը, իսկ «տախոգրաֆով» բառից առաջ լրացնել «թվային» բառը, հոդված 2-ում՝ «սույն օրենքն ուժի մեջ է մտնում 2021 թ. մարտի 1-ից»։

Հարգելի գործընկերներ, մի փոքր հիշեցում տամ, թե նախագծի նախնական տարբերակում ինչ ենք ունեցել։ Ունեցել ենք նաեւ երկրորդ մասով «Ուղեւորների պարտադիր ապահովագրության մասին» նախագծի մաս, որտեղ մենք առաջարկում ենք, որ պետք է ուղեւորները պարտադիր ապահովագրվեն փոխադրողի կողմից։

Տնտեսական հանձնաժողովում երկար քննարկումներ ունեցանք եւ եկանք այն համոզմունքին, որ պետք է տվյալ մասը խորը քննարկման առարկա սարքել եւ հասկանալ՝ ապահովագրությունն ուղեւորների մասով ինչ կարգի նախագծով կարելի է ներկայացնել։ Իմ կարծիքով՝ շուտով Կառավարության հետ համատեղ կունենանք այդ նախագիծը։

Մի փոքր՝ երկու բառով կուզենամ վարչարարության մասին ձեզ տեղյակ պահել։ Նախնական մայր օրենքում իրավախախտումների վերաբերյալ ունենք տախոգրաֆի մասով մեկ հստակեցված մաս, որ տախոգրաֆի խախտումը տուգանվում է 400 հազար դրամի չափով։ Մենք այստեղ առաջարկել ենք նաեւ բացվածք, որ մենք չենք դիտարկում, որ խախտումները միատեսակ են, եւ խախտումներն ունեն տարբեր մոտեցումներ։ Այդ իսկ պատճառով նաեւ որոշեցինք, որ 400 հազարը շատ բարձր տույժ է, պետք է իջեցում ունենա, եւ առաջարկեցինք հստակ, որ տախոգրաֆ չունենալը պետք է լինի մինչեւ 100 հազար դրամի չափով տուգանք։ Մասնակի նաեւ կա 20 հազար եւ 50 հազար՝ քարտեր չունենալու եւ քարտերի սխալ տեղադրում, այս բացվածքը դուք ունեք: Այսքանը, մնացածը, եթե հարցեր կլինեն, խնդրեմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցեր չեն լինի, պրն Դալլաքյան, որովհետեւ միակ առաջարկը դուք եք ներկայացրել եւ դուք զեկուցողն եք։

Եվ հարակից զեկուցմամբ հանդես կգա տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Ծովինար Վարդանյանը։

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, ինչպես ներկայացրեց գործընկերս, իսկապես, այս նախագիծը համակողմանի քննարկվել է եւ՛ համապատասխան գերատեսչության՝ Կառավարության կողմից, եւ՛ պատգամավորների միջեւ եղել է մեծ աշխատանքային քննարկում, որի արդյունքում կատարվել են այն փոփոխությունները, որոնք ներկայացրեց պրն Դալլաքյանը։

Նախագիծն իրականում կարեւոր է, որովհետեւ սա երթեւեկության անվտանգությանն է վերաբերում, ուղեւորների անվտանգությանը երթեւեկության ժամանակ, երբ նրանք երկար ճանապարհ են մեկնում։ Հանձնաժողովը տվել է դրական կարծիք՝ կատարված փոփոխություններն ընդունելով եւ հանելով ապահովագրության մասը, որը հետագա քննարկման է ենթակա։ Առաջարկում եմ կողմ քվեարկել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Վարդանյան։ Այժմ հարակից զեկուցմամբ հանդես կգա տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Արմեն Սիմոնյանը։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Մեծարգո ԱԺ նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, այս նախագիծը մենք բավականին լայն քննարկել ենք պատգամավորների հետ։ Ի սկզբանե այն քիչ այլ տեսք ուներ, ի սկզբանե պատգամավորներն առաջարկում էին 6-ից ավելի նստատեղ ունեցող ավտոմեքենաների վրա տեղադրել տախոգրաֆներ, որը քննարկումների արդյունքում մենք սարքեցինք 8-ից ավելի, քանի որ որոշ իմաստով հակասում էր մեր միջազգային համաձայնագրերին։ Նաեւ առաջարկվում էր ապահովագրության մասով որոշակի փոփոխություններ անել, որը նույնպես մենք ԱԺ-ում քննարկելիս եկանք այն եզրահանգման, որ դրա նպատակահարմարությունը չկա։

Եվ Վարչական իրավախախտումների մասին օրենսգրքում եւս տեղի է ունենում տուգանքների որոշակի դիվերսիֆիկացիա։ Եթե նախկինում 400 հազար էր սահմանված, ոչ թե նախկինում, այլ գործողով 400 հազար էր սահմանված տախոգրաֆային համակարգի խախտումների դեպքում տույժը, ապա այս պարագայում դիվերսիֆիկացվում է։ Այսինքն՝ կախված նրանից, թե ինչ է կոնկրետ եղել, որոշակի տուգանք է սահմանվում, որը, ընդհանուր առմամբ, ընդունելի է։

Այս տարբերակը, որն առաջարկվել է, ընդունելի է Կառավարության համար։ Այսքանը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ, պրն Սիմոնյան։ Շնորհակալություն, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Մտքերի փոխանակություն. հերթագրում։ Հերթագրված պատգամավորներ չկան։

Եզրափակիչ ելույթներ. պրն Սիմոնյան, ավելացնելու ոչինչ չունե՞ք, տիկին Վարդանյան, դուք եւս, պրն Դալլաքյան, դուք եւս։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Ավիացիայի մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ առողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Արմեն Սիմոնյան։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Մեծարգո ԱԺ նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, «Ավիացիայի մասին» ՀՀ գործող օրենքի 57-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ օդային փոխադրումներին առնչվող ընթացակարգերի պարզեցման նպատակով ՀՀ Կառավարության որոշմամբ ստեղծվում է օդային փոխադրումներին առնչվող ընթացակարգերի պարզեցման ազգային կոմիտե։

ՀՀ Կառավարության որոշմամբ է հաստատվում ընթացակարգերի պարզեցման ազգային կոմիտեի կանոնադրությունը եւ օդային փոխադրումներին առնչվող ընթացակարգերի պարզեցման ազգային ծրագիրը՝ համաձայն Չիկագոյի կոնվենցիայի «Ընթացակարգերի պարզեցում» թիվ 9 հավելվածի։

ՀՀ Կառավարության կողմից 2002 թ. մարտի 16-ին ընդունվել է «Օդային փոխադրումներին առնչվող ընթացակարգերի պարզեցման ազգային ծրագիրը հաստատելու մասին» 249 որոշումը։ Որոշման մեջ ՀՀ Կառավարության 2019 թ. մարտի 7-ի 193-Ն որոշմամբ փոփոխություններ եւ լրացումներ են կատարվել՝ համաձայն «Միջազգային քաղաքացիական ավիացիայի մասին» ICAO-ի կոնվենցիայի 9-րդ «Ընթացակարգերի պարզեցում» հավելվածի 2016 թ. 14-րդ խմբագրությամբ սահմանված նոր չափորոշիչների։

Նախագծով Օդային փոխադրումներին առնչվող ընթացակարգերի պարզեցման ազգային ծրագրի հաստատումը վերապահվել է քաղաքացիական ավիացիայի ոլորտի քաղաքականություն մշակող լիազորված մարմնին: Միաժամանակ, լիազորված մարմինը հանդիսանում է ընթացակարգերի պարզեցման ազգային կոմիտեի նախագահը:

Խնդրում եմ հաստատել, շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Սիմոնյան, պատգամավորներն առաջարկներ չեն ներկայացրել, հարցեր չեն կարող լինել, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Այժմ ընդմիջման ժամ է, հարգելի գործընկերներ, հարակից զեկուցումը կլսենք 1 ժամ ընդմիջումից հետո։


Ժամը 14:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ, ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼՆԵՐ ԼԵՆԱ ՆԱԶԱՐՅԱՆԸ ԵՎ ԱԼԵՆ ՍԻՄՈՆՅԱՆԸ
 

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարգելի խորհրդարան, շարունակում ենք քննարկել Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Ավիացիայի մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը:

Հարակից զեկուցող` տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Կարեն Համբարձումյան:

Կ.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ մեծարգո փոխխոսնակ, կարծում եմ` Կառավարության կողմից ներկայացուցիչը` գործընկերը, հանգամանալից ներկայացրեց նախագծի վերաբերյալ, ուստի, ես հարկ եմ համարում ներկայացնել հանձնաժողովի տեսակետը: Տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովը տվել է դրական եզրակացություն: Կոչ եմ անում եւս մեկ անգամ կողմ քվեարկել այս նախագծին:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարցեր չկան, պրն Համբարձումյան: Հերթագրում մտքերի փոխանակության համար: Ելույթներ չկան: Ենթադրում եմ՝ նաեւ եզրափակիչ ելույթներ չկան, պրն Համբարձումյան, եւ պրն Սիմոնյան, ո՞չ: Հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Արթուր Դալլաքյանի, Արտյոմ Ծառուկյանի եւ Արթուր Գրիգորյանի կողմից ներկայացված՝ «Պետական տուրքի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը: Հիմնական զեկուցող` ԱԺ պատգամավոր Արթուր Դալլաքյան:

Ա.ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին փոխխոսնակ: Հարգելի գործընկերներ, ձեզ է ներկայացվում «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում եւ փոփոխություն կատարելու մասին նախագիծը: Առաջարկում ենք առաջին. հոդված 1-ում «Պետական տուրքի մասին» 1997 թվականի դեկտեմբերի 27 ՀՕ 186 օրենքի 19.7 հոդվածի 11-րդ մասում «քանակը» բառից հետո լրացնել «բացառությամբ պահուստային տրանսպորտային միջոցների» բառերը:

Երկրորդ` «ներառյալ պահուստային տրանսպորտային միջոցների» բառերը փոխարինել «բացառությամբ պահուստային տրանսպորտային միջոցների»: Հոդված 2-ով սույն օրենքն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող 10-րդ օրը:

Մի փոքր հիմնավորումներ, հարգելի գործընկերներ, ներկայացնեմ այս նախագծի վերաբերյալ: Պետական տուրքի 19.7 հոդվածի 11-րդ մասը սահմանում է, որ կազմակերպությունների եւ անհատ ձեռնարկատերերի կողմից միջմարզային, ներմարզային, ներքաղաքային երթուղու շահագործման, կամ ավտոբուսներով, միկրոավտոբուսներով ուղեւորափոխադրումների կազմակերպման արտոնագիր տրամադրելու համար պետական տուրքի հաշվարկման նպատակով հիմք է ընդունվում տվյալ ամսվա ընթացքում տվյալ երթուղու սպասարկման նպատակով շահագործվող ավտոբուսների կամ միկրոավտոբուսների քանակը: Ընդ որում, պետական տուրքի հաշվարկման նպատակով ավտոբուսների կամ միկրոավտոբուսների քանակը չի կարող պակաս լինել տվյալ երթուղու սպասարկման համար անհրաժեշտ ավտոբուսների եւ միկրոավտոբուսների, ներառյալ պահուստային տրանսպորտային միջոցները, քանակից:

Այս իրավակարգավորման արդյունքում էականորեն բարձրանում են ուղեւորափոխադրողների կողմից վճարվող տուրքի չափը, քանզի պահուստային տրանսպորտային միջոցները նույնպես դրվում են տուրքի հաշվարկային հիմքում: Սույն նախագծով առաջարկվում է սահմանել պետական տուրքի գծով արտոնություն, տալ բացառապես պահուստային տրանսպորտային միջոցների համար, եթե կազմակերպություններն ու անհատ ձեռնարկատերերը զբաղվում են միջմարզային, ներմարզային, ներքաղաքային երթուղու շահագործմամբ կամ ավտոբուսներով, միկրոավտոբուսներով ուղեւորափոխադրումների կազմակերպմամբ, ինչը ոչ միայն կխրախուսի տվյալ ոլորտում գործունեություն իրականացնողներին, այլեւ կլինի արդարացի մոտեցում, քանզի ուղեւորափոխադրողներն արդեն իսկ վճարում են այլ հարկեր եւ տուրքեր, այդ թվում վճարվում է նաեւ գույքահարկ պահուստային տրանսպորտային միջոցների համար, եւ պայմանավորված այդ միջոցների չօգտագործմամբ կամ հիմնական տրանսպորտային միջոցների շահագործման անհնարինության դեպքում օգտագործմամբ,ողջամիտ է դրանց մասով պետական տուրքի արտոնության սահմանումը:

Հարգելի գործընկերներ, եթե նախագծի հետ կապված հարցեր կան, պատրաստ եմ պատասխանել ձեր հարցերին:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հերթագրում հարցերի համար: Հարցեր չկան, շնորհակալություն պրն Դալլաքյան:

Հարակից զեկուցող` տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արգիշտի Մեխակյան:

Ա.ՄԵԽԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգարժան փոխխոսնակ, հարգելի գործընկերներ, «Պետական տուրքի մասին» օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը քննարկվել է տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովում: Կառավարության կողմից եղել է 2 առաջարկ, երկուսն էլ ընդունվել են հեղինակների կողմից, եւ հանձնաժողովում ստացել է միաձայն, դրական եզրակացություն: Կոչ եմ անում կողմ քվեարկել:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարցեր` հարակից զեկուցողին: Հարցեր չկան, շնորհակալություն պրն Մեխակյան: Հաջորդ հարակից զեկուցողը` տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Արմեն Սիմոնյան:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, այս նախագիծը նույնպես պատգամավորների հետ քննարկել ենք, եւ մեր առաջարկություններն ամբողջությամբ ընդունվել են: Նախագիծը հիմնականում ուղղված է արտոնություն տալ այն պահուստային տրանսպորտային միջոցներին, որոնք դե ֆակտո երթուղու սպասարկմանը չեն մասնակցում առօրյա ռեժիմում, այլ մասնակցում են այն պարագայում, երբ հիմնական մեքենաները շարքից դուրս են գալիս: Այս առումով, նրանց պետական տուրքից ազատելը համարում ենք արդարացի: Այսքանը:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ամեն ինչ պարզ է նախագծի հետ կապված: Հարցեր պրն Սիմոնյանին: Չեմ կարծում, որ կլինեն, բայց, այնուամենայնիվ: Շնորհակալություն, հարցեր չկան: Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում: Ելույթներ նույնպես չկան: Եզրափակիչ ելույթների անհրաժեշտություն նույնպես, հարգելի գործընկերներ, չեք տեսնում: Շնորհակալություն: Հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «Պետական գույքի մասնավորեցման 2017-2020 թվականների ծրագրի մասին օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը:

Հիմնական զեկուցող` ՀՀ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Արմեն Սիմոնյան: Համեցեք:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, «Պետական գույքի մասնավորեցման 2017-2020 թվականների ծրագրի մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագծի ընդունումը բխում է Կառավարության 2020 թվականի ապրիլի 2-ի 439 որոշման 4-րդ կետով տրված հանձնարարականի կատարման անհրաժեշտությունից: Որոշման 4-րդ կետի համաձայն՝ նախագծով առաջարկվում է «Հայավտոկայարան» ՓԲԸ-ն հանել «Պետական գույքի մասնավորեցման 2017-2020 թվականների ծրագրի մասին» ՀՀ օրենքի մաս կազմող 2017-2020 թվականներին մասնավորեցման առաջարկվող պետական բաժնեմաս ունեցող ընկերությունների, մասնավորեցման օբյեկտների, այդ թվում մասնավորեցման նախորդ ծրագրերում ընդգրկված ցանկից:

Տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարության կողմից ներկայումս հանրապետության տարածքում ներդրվում է միասնական երթուղային ցանց, որի արդյունքում բոլոր համայնքները կապահովվեն որակյալ, արդյունավետ եւ հասանելի տրանսպորտային սպասարկմամբ, կներդրվի միասնական տոմսավորման համակարգ եւ ինտերակտիվ քարտեզ: Կանոնավոր ուղեւորափոխադրումների կարեւոր բաղկացուցիչ մաս է կազմում ավտոկայարանային ծառայությունների մատուցումը, որը ՀՀ-ում իրականացնում է «Հայավտոկայարան» ՓԲԸ-ը: Ընկերությունն իր գործառույթներն իրականացնում է իր կազմում գործող 4 ավտոկայարանների` Երեւանի կենտրոնական եւ հյուսիսային, Գյումրիի եւ Վանաձորի ավտոկայարանների, ինչպես նաեւ մյուս քաղաքներում տեղակայված 24 ավտոկայանների եւ 17 երթակարգավորական կետերի միջոցով:

Ուղեւորափոխադրումների սպասարկման պատշաճ որակ ապահովելու տեսանկյունից անհրաժեշտություն է առաջանում բարձրացնել նաեւ ավտոկայարանային ծառայությունների որակը` Հանրապետության տարածքում գործող բոլոր ավտոկայարաններում եւ ավտոկայաններում ապահովելով Կառավարության 2007 թվականի 1604-Ն որոշմամբ հաստատված ավտոկայարանային գործունեության կազմակերպման կարգով սահմանված պահանջները:

Ավտոկայարանային համակարգի արդիականացումը պետք է իրականացվի ներդրումային ծրագրերի միջոցով, այդ թվում, նաեւ Կառավարության օժանդակությամբ, եւ հետեւաբար, անհրաժեշտ է պահպանել ընկերության ամբողջականությունը, ներառյալ` գույքային, եւ պետական կարգավիճակով գործունեությունը` բաժնետոմսերի 100 տոկոս պետական սեփականությամբ: Խնդրում եմ հաստատել: Շնորհակալություն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարցեր հիմնական զեկուցողին: Արտյոմ Ծառուկյան:

Ա.ԾԱՌՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Սիմոնյան, ունե՞նք տվյալներ, փաստացի, ինքը պետական գույքի կոմիտեից տեղափոխվում է, պետական գույքի կոմիտեն էլ՝ նախարարության ենթակայությանը, ունե՞նք տվյալներ` այս պահին ի՞նչ վիճակ է ընկերությունում, մասնավորապես, աշխատողների աշխատավարձ եւ այլն, ժամանակին վճարվո՞ւմ է, թե՞ ոչ, պարտքեր կա՞ն, թե՞ ոչ, քանի որ համավարակի պատճառով նաեւ շատ ընկերություններ իրենց վճարումների մեջ խնդիրներ ունեն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Մենք արտակարգ դրության ժամանակահատվածում որոշակի խնդիրներ ունեցանք, որովհետեւ ավտոկայարանն իր գումարները հավաքագրում է տրանսպորտային ընկերություններից՝ որպես ծառայության մատուցման կազմակերպություն, եւ այդ ժամանակահատվածում, փաստացի, որեւէ մուտքեր չեն եղել, բայց մարդիկ մնացել են իրենց դիրքերում, եւ որոշակի պարտավորություններ են իրենց նկատմամբ կուտակվել, եւ այդ մասով մենք հունիսին, եթե չեմ սխալվում, Կառավարության որոշմամբ, 53.5 միլիոն պարտք էր կուտակվել, ավտոկայարանին տրամադրեցինք, որպեսզի մարդկանց աշխատավարձը վճարվի, եւ այդ խնդիրն այդ մասով լուծվեց: Այս պահի դրությամբ մենք դուրս ենք գալիս որոշակի պլատոյի, այսինքն` հավաքագրման առումով, բայց նաեւ ունենք խնդիրներ, որովհետեւ միջպետական հաղորդակցությունը դեռ փակ է, եւ այդ առումով նույնպես...

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Պրն Սիմոնյան, ներողություն, պատգամավորն արձագանքի, դուք շարունակեք:

Ա.ԾԱՌՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Այդ մասով կշարունակեք: Միանգամից երկրորդ հարցն էլ ձեւակերպեմ: Մինչեւ ապագան որոշվի, թե ի՞նչ ձեւով է կառավարման հանձնվելու եւ այլն, կա՞ ինչ-որ ծրագիր, որ ինչ-որ մակարդակի բերվի ավտոկայարանը, մասնավորապես, տեղյակ եք, որ մնացած քաղաքներում, բացի Վանաձորը եւ Գյումրին, մնացած տարածքներում, փաստացի, այո, ավտոկայարան փաստաթղթով կա, բայց փաստացի չկա: Ինչ-որ ծրագիր կա՞ արդեն մշակված` այդ տարածքների ապագայի հետ կապված: Մնացածն արդեն ելույթով կասեմ:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն եմ հայտնում: Այս պահի դրությամբ ռազմավարություն է մշակվում այդ ուղղությամբ, եւ հենց ռազմավարությունը մենք կունենանք մեր ձեռքում, կշրջանառենք, կհաստատենք, ըստ այդմ՝ կշարժվենք այդ մասով, եւ այդ ռազմավարության մեջ նաեւ ընդգրկված է «Հայավտոկայարան» ՓԲԸ-ի հարցը, եւ սրանով է նաեւ պայմանավորված, որ մենք, ռազմավարություն չունենալով, 2017-ի եւ 2020-ի մասնավորեցման ծրագրի մեջ ենք մտցրել, ինչ հանգամանքներո՞վ` պարզ չէ: Շնորհակալություն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Կարեն Սիմոնյան:

Կ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Սիմոնյան, երկու հարց: Միջհամայնքային տրանսպորտային ցանցի կազմակերպումը, եթե այս շրջանակներում նայենք, ե՞րբ մենք վերջնական կունենանք:

Երկրորդ. ես ճի՞շտ հասկացա, մենք այս միջոցով նաեւ հրաժարվում ենք մասնավոր ուղեւորափոխադրողներ ներգրավվելուց, այսինքն` այդ ցանցը որ լինի, ամբողջովին պետակա՞ն պետք է լինի: Ես ճի՞շտ հասկացա, այսինքն` մասնավոր ուղեւորափոխադրողներ միջհամայնքային հատվածներում մենք չե՞նք ունենալու:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Միասնական երթուղային ցանցը մշակված է, երթուղիները գծված են, ծրագրային ապահովումը կա, եւ մենք գտնվում ենք այն փուլում, որ մշակում ենք մրցութային կարգը: Դա Կառավարության 2001 թվականի 762 կարգն է: Այնտեղ որոշակի պայմաններ ենք սահմանում, ներկայումս գտնվում է Կառավարությունում այդ կարգը: Հենց նոր կարգն ընդունենք, որովհետեւ այնտեղ ամբողջությամբ վերանայվում է, մրցույթները կհայտարարենք:

Ինչ կապված է միջհամայնքային տրանսպորտի հետ, ապա այս պահի դրությամբ մենք չենք դիտարկում իրենց որպես պետական ինչ-որ երթուղիներ, այլ այս պահի դրությամբ էլ իրենք մասնավոր են, եւ մրցույթը հայտարարելիս մենք այդ հանգամանքից ելնելով ենք մրցույթը հայտարարել, այսինքն` մասնավոր ընկերությունները պետք է սպասարկեն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանք:

Կ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Իսկ մոտավորապես ժամկետները` ե՞րբ մրցույթ կհայտարարվի եւ ե՞րբ կարգի մշակումը կավարտվի, կարո՞ղ եք ասել:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Կարգը մշակված է, շրջանառված է, գտնվում է Կառավարությունում: Հուսով եմ, որ 1-1.5 ամսվա ընթացքում այն կընդունվի, որից անմիջապես հետո մենք կհայտարարենք մրցույթը: Մրցույթը, ըստ կարգի, 3 ամիս առաջ ենք հայտարարելու:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Սիմոնյան, տեսեք, հլը թողնենք այս կորոնավիրուսի ժամանակահատվածը, մինչ այդ, նախ` այդպես էլ չճշտեցինք, այդ համակարգը` պետական ավտոկայարանը գտնվում է պետգույքի կոմիտեի՞ հաշվեկշռում, թե՞ դուք եք կառավարում, սա՝ մեկ, եւ եթե գտնվել է այնտեղ կամ ձեզ մոտ, մինչեւ այս կորոնավիրուսը, ինքը պետական բաժնետիրական ընկերություն է, որեւէ անգամ պետական բյուջե դիվիդենտ եկե՞լ է, թե՞ չէ, թե՞ միշտ մինուսով է աշխատել, այսինքն` ինքը շահութաբեր չի եղել, սա՝ երկու:

Երրորդը` եթե ինքը մնում է պետական, պետական բիզնեսն ի՞նչ որակի ծառայություններ է մատուցում, թե՞ նպատակ կա, որ կտաք հավատարմագրման կառավարման կամ կոնցեսիայի եւ այլն: Այսինքն` ինչո՞ւ է դանդաղել այդ պրոցեսը, մոտավորապես 2 տարի է, ինչո՞ւ է տեմպը դանդաղ գնացել, այսինքն` մենք 2 տարի հետո նոր՝ հայեցակարգ, չգիտեմ, ռազմավարություն, այսինչ, այսինչ: Ի՞նչն է խնդիրը եղել, որ 2 տարում այդ պետական համակարգը չենք կարողացել կոմպակտ վիճակի բերել եւ սայլը տեղից շարժել: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Այստեղ որեւէ խնդիր, որպես այդպիսին՝ դանդաղելու կամ չդանդաղելու, չկա, ուղղակի, ավելի խորը ուսումնասիրություններ պետք է իրականացվեին այդ ուղղությամբ եւ ավելի խորը ուսումնասիրություն իրականացնելով՝ մենք տեսնում ենք, որ ժամանակին Եվրոպայից մասնագետներ ենք ունեցել, որոնք առաջարկել են, որպես տարբերակ, օրինակ՝ հավատարմագրային կառավարման տալ ավտոկայարանը` բարձրացնելով նրա ծառայությունների մատուցման որակը, բայց, չգիտես ինչու, այն հայտնվել է 2017-20 թթ. մասնավորեցման ծրագրում: Դրա հիմնավորումը մենք չենք հասկանում, եւ, ըստ այդմ՝ առաջարկում ենք թողնել «Հայավտոկայարան» ՓԲԸ-ն այն կարգավիճակով, որով կա, մշակել այն ռազմավարությունը, որ ուղղությամբ շարժվել ենք` դա կլինի կոնցեսիոն համաձայնագիր, թե հավատարմագրային կառավարում, եւ ըստ այդմ՝ ըստ մշակված եւ ընդունված ռազմավարության այն դնել մրցույթի, այլ ոչ թե այս կարգավիճակով:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքեք, պրն Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Սիմոնյան, չասացիք` ձեր բալանսո՞ւմ է, թե՞ պետգույքի, սա՝ մեկ:

Երկրորդը. ի՞նչ որակի ծառայություններ է մատուցել մինչեւ այս կորոնավիրուսը, որովհետեւ պետական բիզնեսի որակը լավը չի լինում, որպես կանոն:

Երրորդ հանգամանքը. որպես կանոն, երբ տանում են մասնավորեցման, 2 մոտեցում է լինում. եթե ուզում են թանկ վաճառել, մի փոքրիկ ներդրում են անում, դիզայնը լավացնում են, որ թանկ լինի, եթե ուզում են վատ, հակառակը, գցում են, ցուցանիշները վատացնում են, որպեսզի ինքը պարտք կուտակի եւ այլն, գրավչություն չլինի, որ գինն ընկնի: Եթե պարտքը մեծ է, գինը ցածր է, չէ՞ որ պարտքը գումարվում է գնին, այսինքն` կա գին, գումարած պարտք: Իսկ եթե պարտքը քիչ է լինում, գինն է մի քիչ աճում: Ի՞նչ է կատարվել դրա հետ, այդ դինամիկան պետք է ասեք` վերջին 4-5 տարում ի՞նչ է կատարվել, այդ համակարգի հետ ի՞նչ են արել:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Տեսեք, այս կարգավորումներով ինքը մեր բալանս է տեղափոխվում, պետական գույքի բալանսից տեղափոխվում է տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարության բալանս:

Ինչ կապված է վերջին տարիների իր ֆինանսատնտեսական գործունեության հետ, ապա ասեմ, որ ինքը շահույթ գեներացրել է, եթե վերջին 3 տարին վերցնենք, 2018 թվականին, բայց դա հիմնականում կապված է եղել գույքի օտարմամբ, եւ դա փաստացի շահույթ չէ: Տեսեք, պետական հիմնարկը կարող է շահութաբեր աշխատել, ես այդ մտքի հետ համաձայն չեմ, ուղղակի, պետք է մենեջմենտը բերել որոշակի մակարդակի, ծառայությունները բերել որոշակի մակարդակի, հետո էլ ավելի բարձրացնելու համար կարելի է ընկերությունը թե՛ տանել մասնավորեցման, թե՛ տանել կոնցեսիոն համաձայնագրով կառավարման` ավելի բարձր մակարդակի անցնելու համար: Այս պահի դրությամբ կան բազմաթիվ բացեր, որոնք Կառավարությունը պատրաստվում է այդ մասով լրացնել, որից հետո մենք արդեն այդ հարցը կքննարկենք` նաեւ ռազմավարության շրջանակներում:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Նիկոլայ Բաղդասարյան:

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Պրն Սիմոնյան, իմ դիտարկմամբ՝ հիմնականում ավտոկայանատեղի ֆինանսական խնդիր է առաջանում, քանի որ տրանսպորտային միջոցներն այդ կետից չեն շարժվում, «ա» կետից «բ» կետ շարժվելով՝ այդ ավտոկայանատեղերից չեն շարժվում եւ դրանք չէին սպասարկում: Այդ ուղղությամբ ի՞նչ է իրականացվում, որպեսզի տրանսպորտային միջոցները, որոնք տեղափոխում են մարդկանց «ա» կետից «բ» կետ` քաղաքից քաղաք, հենց այդ կետերից տեղաշարժվեն, որպեսզի ունենան հնարավորություն՝ գումար աշխատելու, ֆինանսավորում ապահովելու:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Այդ ուղղությամբ հետեւյալ աշխատանքն է իրականացվում. մենք Երեւան քաղաքում ունենք 2 ավտոկայարան` Կենտրոնականն ու Հարավայինը, եւ Հյուսիսային ավտոկայարանը, բայց ունենք նաեւ բազմաթիվ երթակարգավորական կետեր, որոնց ճակատագիրը քննարկելով, մեզ մոտ քննարկում իրականացնելով՝ հասկացանք, որ նրանց անհրաժեշտությունը, ընդհանրապես, չկա, եւ մեր քաղաքականությունն ուղղված է լինելու հենց այդ կետերում աշխատող երթուղիները տեղափոխել ավտոկայարաններից որպես սկզբնակետ եւ վերջնակետ աշխատելու վայրեր: Այդ ուղղությամբ մենք կամաց-կամաց աշխատում ենք, եւ արդեն երկու երթակարգավորական կետ նախարարի հրամանով փակել ենք այդ առումով, որպեսզի տեղափոխենք, բայց կան բազմաթիվ անօրինական` 6-8 տեղանոց թեթեւ մարդատար մեքենաներով փոխադրումներ, որոնց ուղղությամբ նույնպես օրենսդրական փաթեթ է մշակված եւ ներկայացվել է Կառավարությանը, սահմանված կարգով կընդունվի` կարծում եմ:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք:

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Մի հարց էլ: Տեսեք, եթե հիմա երթուղիները կան, տնտեսապես ձեռնտու չէ, որ այդ երթուղին փոքր համայնքներ մտնի, որի արդյունքում փոքր համայնքներում այդ երթուղիները չեն կազմակերպվում, եւ մեր դիտարկմամբ միակ հնարավորությունն այն է, որ երթուղիներն այնպես իրականացնեն մրցույթները, որ ինքը սպասարկի ամբողջը, սենց ասած, եւ՛ տնտեսապես ձեռնտու երթուղիները եւ ո՛չ ձեռնտուները մի տնտեսավարող իրականացնի: Այդ ուղղությամբ ի՞նչ է կատարվում, պայմանական ասեմ, Երեւանից տրանսպորտը գնում է Էջմիածին, որպեսզի ինքը փոքր համայնքներ մուտք գործի, թեպետ տնտեսապես ձեռնտու չէ, բայց ի շահ նրա, որ ինքը տնտեսապես ձեռնտու երթուղի է սպասարկում, այդ մնացած երթուղիները եւս սպասարկի: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Միասնական երթուղային ցանցը, որը մշակվել է, ենթադրում է հենց այդ գաղափարի ներդրումը, այսինքն` «մեկ մարզ, մեկ օպերատոր» կամ «մեկից ավելի մարզ, մեկ օպերատոր» սկզբունքով: Այդ գաղափարի ողջ իմաստը հետեւյալն է, որ կազմակերպությունը, որը հաղթելու է այդ մրցույթում՝ այդ մարզը սպասարկելու, ստանալու է իրավունք՝ ուղեւորափոխադրում իրականացնել լավ, բավականին բարձր եկամտաբեր երթուղիներում, եւ դրա հաշվին ինքը պետք է ապահովի այն նվազ եկամտաբերությամբ երթուղիների սպասարկումը: Այդ մոդելով մրցույթ հայտարարելու ողջ իմաստը դրանում է կայանում, եւ որպեսզի այդ մոդելով մենք մրցույթ հայտարարենք, ինչպես արդեն նշեցի, 2001 թվականի 762 կարգում համապատասխան փոփոխություններ ենք իրականացրել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին, պրն Սիմոնյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Մենք հիմա հարակից զեկուցում կլսենք, եւ հարակից զեկուցմամբ հանդես կգա տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արմեն Եղիազարյանը:

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հանձնաժողովի կողմից քննարկվել է նախագիծը, հանձնաժողովը դրական եզրակացություն է տվել, ուստի, ակնկալում ենք, որ կողմ կքվեարկեք այս նախագծին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցերի համար հերթագրում: Հարցեր չկան, պրն Եղիազարյան, շնորհակալություն: Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում: Արտյոմ Ծառուկյան:

Ա.ԾԱՌՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Իրականում շատ կարեւոր նախագիծ է քննարկվում, որն ուղիղ ազդեցություն է ունենալու հետագայում հանրապետությունում տրանսպորտի ոլորտի վրա, տրանսպորտն իր հերթին ազդեցություն է ունենալու տուրիզմի վրա, եւ այսպես շղթայաբար լրջագույն ազդեցություն է ունենալու մեր տնտեսության վրա:

Հիմա՝ «Հայավտոկայարան»-ի մասով. տարիներ շարունակ այն պայմանագրերը, որոնք կնքվել են` սպասարկման, այսինքն` «Հայավտոկայարան»-ի բուն գործունեությունը եղել է փոխադրողին սպասարկելը: Այս պայմանագրերում առկա կետերը տարիներ շարունակ, փաստացի, չեն կատարվել: Պրն Բաղդասարյան, եթե այդ օրինակը՝ «ա» կետից «բ» կետ, բերում ենք, ապա, ասեմ ձեզ, կարող է ավտոկայարանից դուրս չգալ, բայց միեւնույնն է՝ ավտոկայարանի վճարը վճարել, եւ միշտ վճարել է: Իհարկե, կան հիմա խնդիրներ` համավարակի հետ կապված, պարտքեր են գոյացել եւ այլն թե՛ փոխադրողների մոտ, թե՛ բուն հենց «Հայավտոկայարան»-ի կառավարման հետ:

Այստեղ, բացի բուն ներդրումներից, նաեւ պետք է ընդհանուր կառավարման մեջ որոշակի բան փոխել, որովհետեւ, ասում եմ` մենք ունենք քաղաքներ, որտեղ կան տարածքներ, այդ տարածքների մի մասը, որ պետք է ավտոկայարանային ծառայություններ մատուցեին, փաստացի, հիմա մեկը խանութ է, մյուսը` վարսավիրանոց, չգիտեմ, հիմնականում վարձակալության տրված տարածքներ են: Այդ ամեն ինչը պետք է հետ գա դեպի իր ոլորտային հատված, այսինքն` մեր քաղաքացիները պետք է, ի վերջո, կարողանան օգտվել բարձրակարգ ծառայությունից, իսկ, բացի փոխադրողից, ավտոկայարանն էլ նաեւ իր պարտավորություններն ու պարտականություններն ունի, եւ այստեղ, մինչեւ, չգիտեմ, թե հետագա ճակատագիրը նախարարությունը ոնց կորոշի, բայց պարտադիր պետք է ինչ-որ աստիճանի ինքը զարգանա, ինչ-որ ներդրումների չափով ինչ-որ մակարդակի բերվի, նոր արդեն խոսենք հետագա անելիքի մասին` հավատարմագրային կառավարում եւ այլն: Բայց, կարծում եմ` պետությունը պարտադիր իր բաժնեմասը պետք է պահի: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես երկու կոնտեքստով հարցը դիտարկման կարժանացնեմ:

Առաջինը. պրն Սիմոնյան, համոզված եմ ձեզ ասում, որ Հայաստանում ներկա իրավիճակում, եւ նախորդ իրավիճակում, չգիտեմ՝ ապագայում ինչ կլինի, որեւէ պետական ընկերություն շահութաբեր բիզնես եւ որակյալ ծառայություններ մատուցել չի կարող: Վիճակն այնպիսին է, որ մենք դեռեւս չենք հասել այն կետին, որ պետական ընկերությունը շահութաբեր եւ որակյալ ծառայություն մատուցի, բացառությամբ, ընդունենք, եթե ռազմաարդյունաբերական է կամ պետությունը հատուկ կարգավիճակ է տալիս: Նույնիսկ խոշորագույն էներգետիկ ընկերությունները շահույթով չեն աշխատում, չեմ ուզում անուններ ասել` խոշորագույն էներգետիկ, համակարգաստեղծ, պետական, 100 տոկոսով բաժնեմասով ընկերությունները, այնպես որ, բացառված է, որ տրանսպորտում կարողանան աշխատել: Սա՝ մեկ:

Երկրորդը` դուք ինձ չպատասխանեցիք, թե պետական վիճակում անցած տարիներին դիվիդենտ եկե՞լ է բյուջե, թե՞ չի եկել: Եթե եկել է, ուրեմն... Եթե չի եկել, ուրեմն իմ հարցի պատասխանը դուք ճիշտ չեք մեկնաբանում, որ ես ասում եմ` մի դրամ, մի լումա պետական բյուջե դիվիդենտ չի եկել, իսկ 100 տոկոսով չի եկել: Սա՝ երկրորդը:

Երրորդը` որպես կանոն, երբ որ պետական ցանցային ընկերություն է լինում, եթե պետությունն ուզում է դա արդյունավետ օտարել, մի քանի գործողություններ է կատարում, օրինակ` վերցնում է, եթե այնտեղ կան հանգստյան տներ դրա բալանսում՝ Խորհրդային Միությունից եկած կամ այլ ոչ պրոֆիլային գույքեր, դա առանձին օտարում է, որպեսզի չծանրաբեռնի:

Երկրորդը. մի քիչ սկսում է իրեն արդյունավետ դիզայն անել, որպեսզի ապագա գնորդի համար գրավչություն, բան...

Երրորդը, եթե շատ առաջ գնանք, ինչ-որ հարկային արտոնություններ է տալիս, կայուն ինչ-որ ներդրումային միջավայր է ստեղծում: Հիմա ո՞րն է արվել դրա համար, թե՞, երկու տարի անցել է, հլը մի հատ բերում ենք, էդ բերելուց հետո, այ, մի հատ հայեցակարգ կմշակենք, հետո էլ կտեսնենք, թե ի՞նչ է լինում, այսինքն` դա պետք է արագ անել: Տեմպերը դանդաղ են գնում, պետք է արագացված` ժամանակակից գործիքներ կիրառել, բերել կոմպակտ տեսքի, հետո ներդրողի համար հետաքրքիր վիճակի արժանացնել` կլինի հավատարմագրային կառավարում, կլինի մեկ այլ բան, այսինքն` բերել ճիշտ, գրավիչ տեսքի, որովհետեւ ինքը համակարգային, չասեմ` մոնոպոլ, բայց այդ տիպի սպասարկող լոգիստիկ ենթակառուցվածքային նշանակություն է ունենալու, բայց հետ գնալ եւ ասել` պետական բիզնեսը կարող է շահույթով լինի, դա բացառվում է: Հայաստանում տենց բան չկա, հիմա էլ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արտակ Մանուկյան:

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահող, հարգելի գործընկերներ, մասամբ, իհարկե, պրն Մելքումյանի արած դիտարկումներին էլ էի ես ուզում անդրադառնալ: Եթե միջազգային փորձը նայենք, կարծում եմ` եթե նույն Չինաստանում մենք դիտարկենք, այդտեղ կրթական հաստատությունները պետական են եւ բավականաչափ լուրջ ներդրումներ են իրականացնում, եւ կարծում եմ, որ եթե ոչ այս տարի, բայց դրա հենքերը, հատկապես, ընդունելով, որ մեր մոտ կա մարդկային կապիտալի որոշակի ձեւավորված մակարդակ, հնարավորություններ կան:

Բայց, կոնկրետ վերադառնալով նախագծին, ես անկեղծ ասեմ, տեսեք, այսօրվա օրակարգում` այս նստաշրջանի այս նիստի օրակարգում ունենք մասնավորեցմանը վերաբերող մի քանի հացեր: Բայց այդ հարցերը պետք է բխեն ռազմավարություններից, այսինքն` մենք որտե՞ղ ենք գնում, տրանսպորտի բնագավառում ի՞նչ ենք ուզում անել: Տեսեք, դուք բերել եք եւ ցանկից ուզում եք հանել մի ընկերություն: Սա էլի ինստիտուցիոնալ որոշում չէ, որովհետեւ հարց է առաջանում. ինչո՞ւ հենց այդ ընկերությունը, կան արդյո՞ք այլ ընկերություններ, հնարավո՞ր է, որ տարվա ընթացքում փոփոխություններ լինեն:

Ես շատ եմ մտածել այս հարցի շուրջ, եւ դրա համար ոչ միայն խնդրից կխոսեմ, այլ նաեւ կփորձեմ լուծումներ տալ, որովհետեւ էլի օրենքներ ունենք, էլի առիթ կլինի, ես կխոսեմ: Ի՞նչն է խանգարում, որ երբ մենք բյուջեի նախագիծը բերում ենք, սկսած բազիսային աշխատավարձից, որը «Բյուջետային համակարգի մասին» օրենքով կա, է, բերեք, թե այդ տարվա բյուջետային տարում դուք մասնավորեցման ցանկում ի՞նչ փոփոխություններ եք անում: Գոնե այդ կարճաժամկետ հատվածում մեզ հնարավորություն ընձեռեք, որ մենք ձեր տեսլականն իմանանք, մենք էլ, որպես առաջնային մանդատ ստացող մարմին, պատգամավորներ, շփվենք այդ ոլորտի ներկայացուցիչների հետ, քննարկենք լուծումները, ձեզ այլընտրանք ներկայացնենք: Օրինակ` այլընտրանք եմ ասում: Հնարավո՞ր է, որ հավատարմագրային կառավարում չանենք, այլ, օրինակ` պարտատոմսերի տեղաբաշխում լինի, ծրագիր, այդ համայնքի բնակիչները մասնակցեն, հա՛մ ներդրում կատարեն, հա՛մ էլ գումար ստանան, տեսնեն, որ այդ ներդրումներն էլ իրենց աչքի առաջ են:

Կարծում եմ` նման կարգի հարցերի քննարկումը ոչ թե պետք է իրականացվի այս ֆորմատով, այլ ավելի ինստիտուցիոնալ եւ, հետեւաբար՝ կխնդրեմ, որ ապագայում այդ ինստիտուցիոնալ լուծումներով առաջ գնանք: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արթուր Դալլաքյան:

Ա.ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարգելի նախագահող: Նախ` ասեմ, որ պրն Մանուկյան, հարցին մի քիչ մասնագիտական մոտեցում պետք է ունենաք, որ պատկերացնեք, թե ինչի մասին ենք խոսում, որովհետեւ ձեր մոտեցումները, բացառապես իմ մասով, լրիվ սխալ մոտեցումներ են:

Պրն Սիմոնյան, ես համաձայն եմ, որ, այո, ձեզ եմ ասում, պրն Սիմոնյան, նախ` որպեսզի մենք հարցի ճիշտ լուծում ստանանք, ես բան չունեմ ասելու, հետ բերենք էլի պետական բանին, էլի հարց չկա, ուզում եմ, որ կարգավորումների մասին խոսենք: Ես չեմ գտնում մի բան, որ մի հիմնարկ, որ աշխատել է երկար տարիներ շարունակ, եւ երկար տարիներ շարունակ աշխատելով՝ ոչ մի տեսակի օգուտ չի տվել որեւէ տեսակի փոխադրումների: Ինձ համար լրիվ անհասկանալի է` կարո՞ղ է՝ խնդիրն ավելի ուրիշ տեղում է գտնվում: Ես ձեզ պարզ ասեմ, մենք այսօր պետք է խոսենք մեր սխալների մասին: Եթե դուք չեք խոսում ձեր սխալների մասին, պարզ է, որ մենք լուծումներ չենք գտնելու: Դուք խոսեք, որ «Հայավտոկայարան» ընկերությունը սպասարկում չունի, ո՞նց պետք է անենք, որ սպասարկում ունենա: Սպասարկում չունենալով՝ գումարներ են գանձում: Ո՞նց անենք, որ սպասարկում ունենա, ճշգրիտ գումարներ գանձենք, որ փոխադրողները հանգիստ լինեն:

Ամեն դեպքում, ես մտածում եմ, որ պրն Սիմոնյան, «Հայավտոկայարան» ընկերությունը, ընդհանուր առմամբ, միջազգային կարգով, որ նայում ես, թե որ ճշգրիտ ուղին է ճիշտ, պետք է ստանա ոչ թե մոնոպոլ իրավիճակ, որը խանգարում է իր մտածելուն, ձեզ պարզ ասեմ, այսօր կոնկրետ ընկերության մտածելակերպը զրո է, չի կարողանում մտածել, թե ո՞նց կարելի է փոխադրումներին օգուտ տալ կամ շահավետություն տալ: Ինքը գործընկեր, որ պետք է ծառայություն մատուցի, շահավետություն տա փոխադրումներին, զրո է: Ոչ մենակ հիմա, 10 տարի առաջ էլ, 20 տարի առաջ էլ, եւ ես առաջարկում եմ ձեզ՝ հետագայում վերանայել այս մոտեցումը, ընդհանրապես, ինչպես կարելի է կառավարել, որ «Հայավտոկայարան» ընկերությունը ոչ միայն ինքը մոնոպոլ կարգավիճակում լինի, թող հանդես գան նաեւ այլ ընկերություններ էլ, կարող է՝ ավելի լավ առաջարկ են տալիս:

Այո, կարող է ասեք` կոնցեսիա եւ այլն, բայց ես պարզ ասեմ` թող լինեն տարբեր տեսակի ընկերություններ, որ ավտոկայանային ծառայություններ կմատուցեն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Նաեւ Բաբկեն Թունյանը չէր հասցրել հերթագրվել: Համեցեք:

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, քննարկում ենք «Հայավտոկայարան» ՓԲԸ-ն մասնավորեցման ցանկից հանելու մասին նախագիծը: Այստեղ ուզում եմ ասել, որ հիմա, մոտս տպավորություն ստեղծվեց, որ ուրիշ բան ենք քննարկում: Հիմա այստեղ մենք չենք քննարկում, թե «Հայավտոկայարան»-ն այս պահին ինչպե՞ս է աշխատում, սպասարկումն ինչպիսի՞ն է, մոնոպոլ դիրք ունի՞, թե՞ չունի: Մենք քննարկում ենք, որ, ի դեպ, հիմնավորման մեջ էլ է դա նշված, հանձնաժողովի նիստում էլ խոսվեց, որ այս պահին մշակվում է ընդհանուր ՀՀ երթուղային ցանցի տեսլականը, ռազմավարությունը, եւ հնարավոր է, որ «Հայավտոկայարան»-ն այդ ընդհանուր պատկերի մեջ իր որոշակի ֆունկցիան ունենա, եւ այս պահին դա մասնավորեցնել, այսինքն` այդ ակտիվից հրաժարվել, հետո այդ վերլուծության ընթացքում պարզվի, որ դա մեզ պետք է, խնդիրներ է առաջացնելու:

Դրա համար որոշում է կայացվել սա առժամանակ հանել մասնավորեցման ցանկից, մի հատ հասկանանք, մենք, ընդհանուր առմամբ այդ երթուղային ցանցը ո՞նց ենք պատկերացնում, ո՞նց ենք նախագծելու, այդտեղ «Հայավտոկայարան»-ն ի՞նչ դեր է ունենալու, հետո մնացած քայլերը կլինեն:

Սա հանձնաժողովի նիստում մանրամասն քննարկել ենք, եւ հետո ուզում եմ տեղեկացնել, որ պրն Սիմոնյանի հետ համաձայնություն ենք ձեռք բերել, որ ԱԺ պատգամավորները պետք է ներգրավված լինեն այդ նույն երթուղային ցանցի ռազմավարության մշակման աշխատանքներին, այսինքն` ինչպիսի՞ տեսք է ունենալու Հայաստանի տրանսպորտը, ընդհանրապես, այդ պրոցեսին մենք էլ ենք մասնակից լինելու մեր ընդդիմադիր գործընկերների հետ, եւ այդ բոլոր դետալային հարցերը կարելի է այդտեղ քննարկել:

Այնպես որ, այս փուլում կոչ եմ անում կողմ քվեարկել, ոչ մի հետին միտք նախագիծը չունի, նորմալ նախագիծ է եւ տրամաբանության հետ որեւէ խնդիր չունեցող: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթներ: Արմեն Եղիազարյան` բան չունե՞ք ավելացնելու, պրն Սիմոնյան, դուք եւս չունե՞ք: Հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Հարգելի գործընկերներ, ավարտվել է ԱԺ ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի ընտրության հարցով քվեարկությունը, եւ հաշվիչ հանձնախմբի նախագահ Վահագն Հովակիմյանին հրավիրում եմ ամբիոնի մոտ` ներկայացնելու արդյունքները:

Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ձեզ եմ ներկայացնում հաշվիչ հանձնախմբի թվով 77 արձանագրությունը: ԱԺ հաշվիչ հանձնախումբը` նախագահությամբ Հովակիմյանի, քարտուղարությամբ Դավոյանի, անդամներ Գաբրիելյանի, Պողոսյանի, Կարապետյանի, Իսայանի արձանագրում է. ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի ընտրության համար առաջադրվել է Արկադի Խաչատրյանի թեկնածությունը: Նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում: ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 100-ը:

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը, հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց, որ քվեատուփում առկա էր 100 քվեաթերթիկ, որոնցից որեւէ մեկն անվավեր չի ճանաչվել, իսկ ձայների բաշխվածությունն այսպիսին է. կողմ` 96, դեմ` 4:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Այսպիսով, որոշումն ընդունվել է: Շնորհավորում ենք մեր գործընկերոջը:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Շնորհակալություն, պրն Հովակիմյան: Անցնում ենք հաջորդ հարցի քննարկմանը: Քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Լիցենզավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացում կատարելու մասին» եւ կից ներկայացրած օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը:

Հիմնական զեկուցող` տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Արմեն Սիմոնյան: Համեցեք:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Մեծարգո ԱԺ նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ներկայացված նախագծերով առաջարկվում է փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարել «Լիցենզավորման մասին» «Ավտոմոբիլային տրանսպորտի մասին», «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքներում եւ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում: Սույնով առաջարկվում է լիցենզավորել ՀՀ-ում սեղմված, բնական կամ հեղուկացված նավթային գազով շահագործվող ավտոտրանսպորտային միջոցների վրա գազաբալոնային սարքավորումների տեղադրման, գազաբալոնների պարբերական վկայագրման գործունեություն իրականացնող տնտեսավարող սուբյեկտներին, ՀՀ Կառավարությանն օրենքով տալ լիազորություն՝ սահմանելու սեղմված բնական կամ հեղուկացված նավթային գազով աշխատելու համար ավտոտրանսպորտային միջոցների վրա գազաբալոնային սարքավորումների տեղադրման եւ բալոնների պարբերական վկայագրման կարգը եւ նշված գործունեություններն իրականացնող կազմակերպությունների արտադրական բազաներին եւ ինժեներատեխնիկական անձնակազմերի որակավորմանը ներկայացվող պահանջները, բացառել լիցքավորման կայաններում շահագործման ժամկետը լրացած կամ վկայագրում չանցած գազաբալոնների լիցքավորումը, սահմանել վերահսկողական մեխանիզմներ` վարչական պատասխանատվության ենթարկելով սահմանված պահանջները խախտողներին: Ակնկալվում է սեղմված բնական կամ հեղուկացված նավթային գազով շահագործվող ավտոտրանսպորտային միջոցների վրա գազաբալոնային սարքավորումների տեղադրման, բալոնների պարբերական վկայագրման եւ գազաբալոնային ավտոտրանսպորտային միջոցների գազավառելիքային սնման համակարգերի հերմետիկության ստուգման գործընթացների կարգավորում, գազաբալոնային համակարգով վերասարքավորված տրանսպորտային միջոցների շահագործման, անվտանգության բարձրացում:

Խնդրում եմ հաստատել ներկայացված նախագծերը: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար` հերթագրում: Ստեփան Ստեփանյան:

Ս.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

-Պրն Սիմոնյան, կոռուպցիոն ռիսկ չե՞ք տեսնում այդտեղ, որ գազալցակայանի աշխատակցի վրա է թողնվում այդ գործառույթը:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Կոռուպցիոն ռի՞սկ: Ո՞ր կոռուպցիոն ռիսկի մասին է խոսքը:

Ս.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

-Վերահսկողության մասին է խոսքը գնում:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Ոչ, մենք ենթադրում ենք եւ համապատասխան կարգ ենք մշակելու այդ առումով, որ այն կայաններում, որտեղ տեղի է ունենալու վկայագրում, այդ գործընթացն իրականացվի օնլայն ռեժիմով, այսինքն` այն, ինչ ստուգվելու է, օնլայն ռեժիմով` շտեմարանով մենք տեսնելու ենք, ֆիքսելու ենք, եւ այդ ինֆորմացիան նաեւ տալու ենք համապատասխան տեսչական մարմնին, եւ այդ տեսակով մենք ենթադրում ենք, որ կմինիմիզացնենք կոռուպցիոն ռիսկերը: Այստեղ կոռուպցիոն ռիսկ իրականում չեմ տեսնում, որովհետեւ ցանկացած քաղաքացի հետաքրքրված կլինի, որպեսզի իր գազաբալոնը ստուգեն` արդյո՞ք այն համապատասխանո՞ւմ է պահանջներին, թե՞ ոչ, եւ վերջ: Այդ մասով որեւէ խնդիր չի կարող առաջանալ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք: Արձագանք:

Ս.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

-Ուղղակի, որ նախկինում թեյավճարների մեխանիզմը կար, դրա համար եմ հարցնում: Հնարավոր է, որ էլի թեյավճարները վերցնեն, աչք փակեն, եւ մարդը հնարավորություն չունենա, ասենք՝ փոխել գազաբալոնը, հին գազաբալոնն օգտագործի եւ աշխատակցի կողմից աչք փակվի դրա վրա:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Տեսեք, այստեղ նաեւ բարոյական կողմ կա: Չեմ կարծում, որ այդպիսի մենք իրավիճակ ունենանք այդ կայաններում, որովհետեւ քաղաքացին, որը բերել է իր մեքենայի գազաբալոնը ստուգման, պետք է հետաքրքրված լինի, որ գազաբալոնը համապատասխանում է պահանջներին, հակառակ դեպքում կա դրա պայթելու վտանգ, եւ ի՞նչ թեյավճարի մասին է խոսքը, եթե վտանգ կա, ընդհանրապես, պայթելու: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ավարտվեցին հարցերը, պրն Սիմոնյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Ես ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում Գեւորգ Պապոյանին, ով հանդես կգա հարակից զեկուցմամբ:

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, թյուրընկալումներից խուսափելու համար ես ներկայացնեմ, ըստ էության, թե նախագիծն ինչի՞ մասի է: Նախագիծն այն մասին է, որ արդեն, այսպես ասած, հիմնական գազաբալոնային համակարգերն ՀՀ-ում սկսել են տեղադրվել երկու հազարական թվականների սկզբներից, եւ ամենամեծ զանգվածը հենց երկու հազարական թվականներին է ընկնում, եւ, տարբեր գնահատականներով՝ այդ գազաբալոնային համակարգերի կյանքի տեւողությունը 15-20 տարի է: Անցել է ուղիղ հենց 15-20 տարի ժամանակահատված, եւ արդեն, ըստ էության, կարող է առաջանալ այնպիսի իրավիճակ, որ եթե մենք ստուգումներ չիրականացնենք եւ խոտան գազաբալոնային համակարգերը չհեռացնենք, ապա կարող ենք ունենալ անդառնալի հետեւանքներ, որովհետեւ դրանք կարող են պարզապես պայթել եւ, բնականաբար, մարդկային կորուստներ էլ կարող են լինել: Բնականաբար, այստեղ պետությունը պետք է ձեռնարկի համապատասխան միջոցներ` քաղաքացիների կյանքը, առողջությունն ու նյութական միջոցները պաշտպանելու համար:

Այդ նպատակով իրականացվում է այս օրենսդրական փոփոխությունը, որի էությունն այն է, որ ըստ էության, մինչեւ հիմա Կառավարության որոշումով էր այս փոփոխությունը կատարվում, բայց նորմատիվ իրավական ակտերով արգելվում է պարտավորություն դնել օրենքից ցածր իրավական կարգավորմամբ եւ, բնականաբար, այդ պատճառով, ըստ էության, պրակտիկայում այդ փոփոխությունները, այդ լիցենզավորման գործընթացը տեղի չէր ունենում:

Հիմա, այս գործընթացով դա տեղի է ունենալու, որի արդյունքում հնարավորություն է ստեղծվելու, ճիշտ է, որոշակի ֆինանսական միջոց են վճարելու վարորդները, բայց հնարավորություն է ստեղծվելու ստուգել գազաբալոնային համակարգերի ամրության աստիճանը, որպեսզի մենք խուսափենք պայթյուններից, եւ իհարկե, որպեսզի խուսափենք մարդկային զոհեր լինելուց, եւ մարդկանց գույքը` ավտոմեքենաների վիճակը պատշաճ պահելու համար:

Ամբողջ նախագիծը սրա մասին է, եւ այստեղ մի խնդիր կա, որը քննարկել ենք: Սկզբնական շրջանում, միգուցե, կարող է որոշակի՝ ֆինանսական բեռը մի փոքր ավելի՝ մոտ 10 հազարի շրջանակում լինել, բայց կարծում եմ, որ սա բիզնես գործունեության ձեւ է, եւ շատ տնտեսավարողներ կարող են այս շուկա մտնել եւ մինչեւ 5, 6, 7 հազար դրամ սրա լիցենզավորման գինը կարող է իջնել 3 տարվա համար, կարծում եմ, օրինակ` տարեկան 1500-2000 դրամը մեծ գումար չէ, եթե գիտես, որ գազաբալոնային համակարգդ ստուգված է եւ անվտանգ եւ պատշաճ վիճակում է գտնվում: Շնորհակալություն: Եթե հարցեր լինեն, սիրով կպատասխանեմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար հերթագրում: Հարցեր չկան, պրն Պապոյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, իսկ մենք հերթագրվենք մտքերի փոխանակության համար. հերթագրում: Արկադի Խաչատրյան:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ հարգելի նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ելույթի իրավունք խնդրեցի, որպեսզի ԱԺ ուշադրությունը հրավիրեմ բոլոր ռիսկերին եւ անհանգստությունների մասին բարձրաձայնեմ, որոնց մասին խոսեցի նաեւ հանձնաժողովի նիստում: Որեւէ մեկը չի թերագնահատում անվտանգության կարեւորությունն ու անհրաժեշտությունը: Ես ուզում եմ խոսել հնարավոր սոցիալական հարցերի մասին, որոնց մասով Կառավարությունը չի կարող անմասն մնալ, եւ ես կարծում եմ, որ անհրաժեշտ է, որպեսզի Կառավարությունը հստակ արտահայտի իր դիրքորոշումը, թե ինչպե՞ս է լուծելու սոցիալական հարցերն այս փաթեթի ընդունման արդյունքում:

Ինչի՞ մասին է խոսքը: Տարբեր վիճակագրություններ կան, հանձնաժողովի նիստի ընթացքում քննարկման արդյունքում հնչեցվեցին այն թվերը, որ Հայաստանում շուրջ 400 հազար մեքենա կահավորված է գազաբալոնային այդ սարքավորումներով: Պարտադիր վկայագրում մտցնելու արդյունքում, որը պետք է կատարվի 2-3 տարին մեկ, արժեքն այս պահին 10-15 հազար դրամ է, որ պարտադիր պետք է վճարվի, արգելվելու է շահագործել այն մեքենաները, որոնց գազաբալոնները չեն վկայագրվում, հետեւաբար՝ դրանք ենթակա են լինելու փոխարինման: Փոխարինումն այսօր արժի 200 հազարից մինչեւ 800, 900 հազար դրամ: Դրանք այն թվերն են, որոնք փոխնախարարը հանձնաժողովում հնչեցրեց:

Հիմա՝ հարց. Ի՞նչ է լինելու տասնյակ հազարավոր այն մարդկանց հետ, որոնց մեքենաները հին լինելով, եւ արժեքը համադրելի է գազաբալոնի գների հետ, եթե ի վիճակի չլինեն դա փոխարինել, եւ դա նրանց միակ եկամուտն է ` ընտանիք պահելու համար: Ինչպե՞ս ենք լուծելու այդ հարցը: Կարծում եմ` Կառավարությունն այստեղ պետք է հստակ մոտեցում ունենա` սոցիալական այդ խնդիրները լուծելու համար:

Մյուսը, դա վերաբերում է պարտադրված ծառայության արժեքին, որի համար, կարծում եմ, որ պետք է օրենքով սահմանվի վերին շեմ, հաշվարկվի ինքնարժեքը եւ ազատ մրցակցության թողնվի մինչ այդ դրված գինը:

Մյուսը` այդ ընկերությունների մատուցվող ծառայությունների աշխարհագրությունը, որպեսզի այնպես չլինի, որ հեռավոր մարզերից այնպես չլինի, որ մարդիկ ստիպված գան մայրաքաղաք, որպեսզի օգտվեն այդ ծառայություններից, որովհետեւ այդ ծառայությունները պետք է լինեն հասանելի, մատչելի եւ արդյունավետ, որովհետեւ ցանկացած բարեփոխման հիմքում պետք է լինի մարդը, քաղաքացին, որի համար այդ հարմարավետությունն ու հասանելիությունը պետք է ապահովել:

Բայց ամենահիմնական մեխը սոցիալական հնարավոր խնդիրներ են, որոնք, Աստված մի արասցե, հետո պարզվի, որ 400 հազարից 300 հազարն այդ խնդիրն ունեն: Ի՞նչ ենք անելու, ինչպե՞ս է լուծվելու. հսկայական գումարի մասին ենք խոսում: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթներ. պրն Պապոյան, համեցեք: Տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ` Գեւորգ Պապոյան:

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես ստիպված եմ արձագանքել նախորդ ելույթին, որովհետեւ, տեսեք, իրավիճակն այսպիսին է` ասում ենք՝ ի՞նչ է լինելու այն քաղաքացու հետ, ում ասում ենք՝ գազաբալոնային համակարգը 20 տարեկան է, շուտով կպայթի, եւ դու ստիպված ես այն չշահագործել: Ես հիմա հարց եմ տալիս. ի՞նչ է լինելու, օրինակ՝ այն քաղաքացու հետ, ով նստել է այդ տաքսի մեքենան եւ գազաբալոնային համակարգը պայթել է, որովհետեւ պետությունը կամ ԱԺ-ն այս օրենքին, ենթադրենք՝ դեմ է քվեարկել, ի՞նչ է լինելու այն քաղաքացու եւ այն քաղաքացու ընտանիքի հետ, որը գազալցակայանում գազ է լցնում եւ վատ, անվտանգության պայմանները չբավարարող գազաբալոնը պայթում է, եւ այդ մարդը մահանում է: Բնականաբար, այդ ամբողջ պատասխանատվությունն էլի մնում է մեզ վրա, եթե մենք այս օրենքը չընդունենք:

Հիմա, դուք ասում եք` 300 հազար թիվ կլինի, 300 թիվ կլինի, եւ երկու դեպքում էլ նույն արդյունքն է: Ստացվում է, որ եթե 300 հազար մեքենա կա, որոնք կարող են պայթել, այո, մենք պետք է շտապ որեւէ գործողություն ձեռնարկենք, եւ պետք է ստուգենք, որովհետեւ մեզ համար` բոլորիս համար մարդկային կյանքն ավելի թանկ արժե, քան թե այդ գազաբալոնային համակարգը, որը կարող է, այո, հազարավորներից մեկ, երկու, երեքի կամ տասի մոտ փոխարինման կարիք լինել եւ, բնականաբար, քաղաքացին ինքը պետք է շնորհակալ լինի, որ իրեն պետք է ասեն, որ քո բալոնը շուտով տրաքելու է, դու պետք է փոխես, դրանից դու մեքենան ես կորցնելու եւ հնարավոր է նաեւ, որ մարդկային կորուստներ լինեն: Այնպես որ, ես կարծում եմ, որ այս հարցը քննարկումից դուրս է:

Ստուգման հետ կապված խնդիրները, նշեցինք, որ 10 հազար դրամի շրջանակում է: Այս պահին դա 3 տարին մեկ է, ստացվում է, որ տարին մեկ դառնում է 3 հազար դրամ, բայց մրցակցության ավելացման շնորհիվ հաշվարկները ցույց են տալիս, որ կարող է մինչեւ 6, 7 հազար դրամ իջնել, այսինքն` 1500-ից 2000 դրամի շրջակայքում տարեկան ծախսի չափ է, որը, կարծում եմ՝ այդքան էլ մեծ թիվ չէ: Շնորհակալություն: Հորդորում եմ, անպայման, կողմ քվեարկել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Սիմոնյան, դուք եզրափակիչ ելույթ ունե՞ք: Տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Արմեն Սիմոնյան:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Միանում եմ պրն Պապոյանի դիտարկումներին: Տեսեք, պրն Խաչատրյան, դուք ձեր խոսքի սկզբում այն, ինչ նշում եք, վերջում հակասություն է ստացվում այն առումով, որ ասում եք` ճիշտ է, անվտանգությունն ամենից բարձր է, բայց սոցիալական հարց կա: Այստեղ սոցիալական հարցի ըմբռնումը ձեր կողմից եւ Կառավարության կողմից, երեւի, մի քիչ տարբեր է, որովհետեւ այդ մեքենայի ոչ անվտանգ շահագործումն ավելի մեծ սոցիալական հետեւանքների է բերելու, քան թե ձեր նկարագրած դեպքը, որ ինչ-որ մեկը չի կարողանա վկայագրել, ինչ-որ մեկը չի կարողանա, օրինակ` տաքսի ծառայություն մատուցել, եւ այլն:

Եթե որեւէ մեկը չի կարողանում ինչ-որ բան անել, պետք է չանի, եթե առաջնահերթ դրված է անվտանգության հարցը: Սա է հիմնականում մեր մոտեցումը, եւ կարծում եմ, որ վկայագրում պետք է անցնեն: Դեպք բերեմ. այս տարվա ընթացքում 3 պայթյուն ենք ունեցել, ընդ որում` մեկ դեպքը՝ մեկ զոհով, եւ զոհը ոչ թե մեքենայի սեփականատերն է եղել, այլ գազալցակայանում աշխատող աշխատակիցը: Հիմա, ինքն ինչքանո՞վ է մեղավոր, որ վկայագրում չանցած գազաբալոնը, որի պահանջը նաեւ այսօր չկա օրենքով, պայթել է: Ոչնչով մեղավոր չէ, եւ մենք կարծում ենք, որ այդ հարցին պետք է լուծում տալ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացրած՝ «Տեղական ինքնակառավարման մասին» օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը:

Հիմնական զեկուցող` շրջակա միջավայրի նախարարի տեղակալ Իրինա Ղափլանյան:

Ի.ՂԱՓԼԱՆՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ձեր քննարկմանն եմ ներկայացնում «Տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը: «Տեղական ինքնակառավարման մասին» օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագծի ընդունումը բխում է ՀՀ Կառավարության 2018 թվականի փետրվարի 22-ի 7-րդ արձանագրային որոշմամբ հավանության արժանացած էկոլոգիական կրթության եւ դաստիարակության զարգացման ռազմավարությունից: Սույն օրինագծով նախատեսվում է ամրագրել Տեղական ինքնակառավարման մարմինների լիազորություններն ու պարտականություններն էկոլոգիական կրթության եւ դաստիարակության բնագավառում: Այս ուղղության զարգացման տեսանկյունից համայնքների ներգրավումն ու գործուն քայլերն ունեն էական եւ սկզբունքային նշանակություն:

Մայր օրենքի 12-րդ հոդվածով սահմանված են համայնքի պարտադիր խնդիրները, եւ սույն նախագծով նախատեսվում է տվյալ հոդվածի առաջին մասի 14-րդ կետը շարադրել նոր խմբակցությամբ՝ որպես համայնքի պարտադիր խնդիր ամրագրելով նաեւ էկոլոգիական կրթության եւ դաստիարակության խթանումը:

Ինչպես նաեւ նախագծով լրացում է կատարվում մայր օրենքի 46-րդ հոդվածի առաջին մասում, որով ամրագրված է կրթության, մշակույթի եւ երիտասարդության հետ տարվող աշխատանքների բնագավառում համայնքի ղեկավարների սեփական լիազորությունները: Սույն նախագծով որպես լիազորություն առաջարկվում է սահմանել համայնքի ղեկավարի աջակցությունը համայնքում իրականացվող էկոլոգիական ոչ ֆորմալ կրթության եւ դաստիարակության ծրագրերի իրականացմանը:

Առաջարկվող օրենքի փոփոխությունով կկատարելագործվի բնապահպանական կրթության եւ դաստիարակության համակարգի օրենսդրական դաշտը «ՀՀ տնտեսական եւ կրթական բարեփոխումներին ներդաշնակ» եւ «Կրթություն հանուն կայուն զարգացման ռազմավարության» սկզբունքներին համահունչ` նպատակ ունենալով ուժեղացնել բնապահպանական կրթության եւ դաստիարակության դերը համայնքներում:

Քանի որ շատ անդրադարձանք ոչ ֆորմալ կրթությանը նախորդ ընթերցման ժամանակ, թույլ տվեք մի քիչ նաեւ ծավալվել այդ թեմայով: Որպես կրթության յուրահատուկ ձեւ՝ ոչ ֆորմալ կրթությունը թույլ է տալիս համայնքի տարբեր խմբերի ներկայացուցիչներին` նախադպրոցական, դպրոցական, երիտասարդներ, բնակիչներ, ձեռք բերել եւ զարգացնել շարունակ փոփոխվող շրջակա միջավայրի պահանջներին համապատասխան հմտություններ, կարողություններ եւ գիտելիքներ: Դրանք կարող են ձեռք բերվել տարաբնույթ կրթական միջոցառումների եւ տեղեկատվական նախաձեռնությունների տեսքով, որոնք տեղի են ունենում ֆորմալ կրթական համակարգից դուրս:

Ոչ ֆորմալ կրթական ծրագրերի շրջանակներում համայնքների բնակչության տարբեր խմբերի համար իրականացվելու են յուրաքանչյուր տարիքային խմբին համապատասխան ծրագրեր: Ոչ ֆորմալ կրթական ծրագրերը համայնքները կարող են իրականացնել շրջակա միջավայրի, կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարությունների, ինչպես նաեւ միջազգային եւ հասարակական կազմակերպությունների հետ համատեղ: Հասարակության տարբեր խմբերի՝ երեխաների, երիտասարդների, համայնքի այլ բնակիչների համար իրականացված ծրագրերն ուղղված են մատաղ սերնդի աշխարհայացքի, հայրենի բնության նկատմամբ պատասխանատու եւ հոգատար վերաբերմունքի ձեւավորմանը, համայնքի երիտասարդների եւ բնակչության էկոլոգիական գիտակցության եւ մշակույթի բարձրացման նպաստումն էկոլոգիատնտեսական որոշումների ընդունման գործընթացում հասարակության մասնակցության արդյունավետության բարձրացմանը:

Խնդրում եմ սույն օրենքի նախագիծն ընդունել երկրորդ ընթերցմամբ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Տիկին Ղափլանյան, շնորհակալություն: Գրավոր առաջարկներ չեն եղել, հարցեր եւս չեն կարող լինել, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Մերի Գալստյանին:

Մ.ԳԱԼՍՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մեր հանձնաժողովը երկրորդ ընթերցմամբ այս նախագիծը եւս դրական հավանության է արժանացրել, եւ ձեզ եւս առաջարկում եմ կողմ քվեարկել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, տիկին Գալստյան, շնորհակալություն: Մտքերի փոխանակության համար` հերթագրում: Հերթագրված պատգամավորներ չկան: Եզրափակիչ ելույթներ. տիկին Գալստյան, բան չունե՞ք ասելու, տիկին Ղափլանյան, դուք եւս: Շնորհակալություն, հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Քննարկում ենք «Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը:

Հիմնական զեկուցող` տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Արմեն Սիմոնյան:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Մեծարգո ԱԺ նախագահ, փոխնախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ներկայացված նախագծերով առաջարկվում է հաստատել «Ճանապարհային երթեւեկության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին», «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին», «Ավտոտրանսպորտային միջոցների օգտագործումից բխող պատասխանատվության պարտադիր ապահովագրության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» եւ Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքների նախագծերը:

Ներկայացվող փոփոխությունները նպատակ են հետապնդում՝ ապահովել ՀՀ ստանձնած միջազգային պարտավորությունների կատարումը: Տեխնիկական զննության գործընթացի նկատմամբ վերահսկողությունը բարձրացնելու նպատակով առաջարկվում է վերահսկողությունն իրականացնել էլեկտրոնային շտեմարանի եւ արատորոշման քարտի միջոցով` ներկայիս տեխնիկական զննության կտրոնի փոխարեն:

Արատորոշման քարտը լրացվում է էլեկտրոնային եղանակով եւ պահպանվում էլեկտրոնային շտեմարանում, ինչը հնարավորություն կտա ճանապարհային ոստիկանությանը՝ վերահսկողություն իրականացնել նաեւ էլեկտրոնային եղանակով` առանց տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելու:

Փոխվել է տեխնիկական զննության անցկացման պարբերականությունը: Առաջարկվում է առաջին տեխնիկական զննությունն անցկացնել թողարկման չորրորդ տարում. մինչեւ թողարկման 10 տարին` երկու տարին մեկ անգամ, 10 տարուց բարձր` տարեկան մեկ անգամ պարբերականությամբ: Ուղեւորափոխադրումներում ներգրավված տրանսպորտային միջոցները տեխնիկական զննությունը կանցնեն. մինչեւ 10 տարեկանները` տարին մեկ, իսկ 10-ից բարձրերը` տարին երկու անգամ պարբերականությամբ: Սահմանվել է վարչական պատասխանատվություն` օրենսդրությամբ սահմանված դեպքերում եւ կարգով տեխնիկական զննություն չանցած տրանսպորտային միջոց վարելու եւ առանց տեխնիկական զննություն անցկացնելու կամ տեխնիկական անսարքություն ունեցող տրանսպորտային միջոցը տեխնիկապես սարքին ճանաչելու համար` ընդհուպ լիցենզիայի գործողության դադարեցումը: Խնդրում եմ հաստատել ներկայացրած նախագծերը: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, հարցերի համար հերթագրում: Հերթագրվել է 4 պատգամավոր: Միքայել Մելքումյան, համեցեք:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Սիմոնյան, 10 տարուց ավելի փոխադրամիջոցները՝ տարին երկու անգամ: Այսինքն` մեկի փոխարեն երկու անգամ պետք է վճարե՞ն այդ զննության ծառայության դիմաց: Վճարը ո՞նց է լինելու, դա է հետաքրքրում, ուղղակի:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ուղեւորափոխադրումներ իրականացնող կազմակերպությունները՝ 10 տարեկանից բարձր մեքենաները` տարին 2 անգամ: Այո, 2 անգամ պետք է վճարեն: Իրենք այսօր եւս տարին 2 անգամ են անցնում, բայց մինչեւ 10 տարեկան մյուս պարբերականությամբ:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանք:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Նկատի ունեմ սովորական վարորդներին, անձնական օգտագործման սովորական ավտոմեքենաները:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Ոչ ընդհանուր ավտոմոբիլային տրանսպորտով երթեւեկողները՝ 10-ից ավելի տարիք ունեցողները` տարին մեկ անգամ պարբերականությամբ, այո:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հաջորդը` Արտյոմ Ծառուկյան:

Ա.ԾԱՌՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հիմա, այդ տեխնիկական զննությունը, որ իրականացվում է, մոտավորապես քանի՞ կետով է այդ տրանսպորտային միջոցի ստուգումն իրականացվում: Հիմա, որ տրանսպորտային միջոցը գնաց տեխնիկական զննություն անցնելու, քանի՞ կետով են ստուգում անում, եւ մոտավորապես մեկ մեքենայինը որքա՞ն է տեւում: Ունե՞ք մոտավոր տվյալ:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ներկայիս գործող կարգով, մոտ, ճիշտ չեմ ասի, բայց 40-50 կետ է ստուգվում, 41, հուշում են: 41 կետ է ստուգվում, եւ այդ ժամանակահատվածը տարբեր է, մինչեւ կես ժամ է տեւում: Բայց ասեմ, որ այստեղ մենք որոշակի փոփոխություններ ենք անելու այն առումով, որ կարեւորագույն չափորոշիչները, որոնք ստուգվելու են, դրանց ստուգումն իրականացվի առցանց եղանակով, այսինքն` թե՛ արտանետումների մասով ստուգումը, թե՛ արգելակների մասով ստուգումը պետք է իրականացվի առցանց, որպեսզի մենք խուսափենք ցանկացած տեսակի ռիսկերից, որ մեքենան հանկարծակի անսարք վիճակում անցնի տեխնիկական զննություն: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանք:

Ա.ԾԱՌՈՒԿՅԱՆ

-Պրն Սիմոնյան, , քանի որ չենք կարող հրապարակել, թե մեքենաների ընդհանուր թիվն ինչքա՞ն է կազմում, եթե ուսումնասիրենք եւ տեսնենք, թե ինչքա՞ն մեքենա ունենք, այդ թվում նաեւ հաշվի առնենք, որ հասարակական տրանսպորտը պետք է տարին երկու անգամ այդ պրոցեսին մասնակցի, եւ տեսնենք, թե քանի զննության կայան ունենք Երեւանում եւ մարզերում, արդեն միանգամայն պարզ է դառնալու, թե մինչեւ հիմա ոնց է եղել, եւ այս առաջարկից հետո ոնց է լինելու: Դրա համար խնդրանքս է, որ, անպայման, եթե նշված է 41 կետ, ուրեմն 41 կետում էլ, անպայման, վերահսկողությունը ճիշտ իրականացնի, որ այդ 41 պարամետրերն էլ ստուգեն: Եթե պետք է իրականում ստուգվի 20-ը, ոչ թե 41-ը, այդ դեպքում փոփոխենք, թող լինի 20-ը` կարեւորը, ոչ թե չհամապատասխանող բանելը: Հասկացաք՝ ինչ եմ ասում:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Դա Կառավարության կարգով է կարգավորվում, եւ այդ մասով մենք համապատասխան փոփոխություններ իրականացնում ենք, բայց դա այս օրենքի շրջանակներից դուրս է: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արկադի Խաչատրյան:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Պրն փոխնախարար, հարցս հետեւյալն է. եթե մենք դիտարկում ենք երկու առանձին փաթեթ, տեսեք, գազաբալոնների պարտադիր վկայագրում եւ տեխզննման այս նոր ընթացակարգերը, արդյո՞ք հնարավոր չէ գազաբալոնների վկայագրումը դիտարկել եւ անցկացնել հենց տեխզննման շրջանակներում` մեկ գործընթացի շրջանակներում, որովհետեւ, կարծես թե, գազաբալոնների վկայագրումը եւս տեխնիկական վիճակի հետ կապված հարց է, եւ, միգուցե, այդ տեխզննման շրջանակներո՞ւմ նաեւ դա ներմուծվի, հատկապես, մինչեւ 10 տարեկան մեքենաները 2 տարին մեկ է, որ համադրելի է պարբերականությանը: Նույնիսկ, եթե ավելի հին մեքենաները, որ ամեն տարի այդ տեխզննումն արվում է, բայց վկայագրումը եւս կարող է արվել, ասենք՝ 2 տարին մեկ եւ այլն: Սաղ կֆիքսվի, որպեսզի քաղաքացու համար լինի հարմարավետ, եւ այդ տեխզննման իրավունքը` լիցենզիան, նաեւ տրվի այն ընկերություններին, որոնք կձեւավորեն այդ տեխնիկական կարողությունները՝ նաեւ վկայագրում իրականացնելու համար, այդ թվում, միգուցե, ես չգիտեմ, գազաբալոնների տեղադրումն այլ կազմակերպություն է անում, բայց, գոնե, վկայագրումը դիտարկենք նույն ընթացակարգում: Կարծում եմ` ավելի հարմարավետ պայմաններ կստեղծվեն քաղաքացիների համար:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Տեսեք, մենք որոշակի պայմաններ ենք սահմանում, թե՛ լիցենզիայի տրման կարգով, թե՛ ինչ-ինչ-ինչ չափանիշների պետք է համապատասխանի այդ կայանը, որպեսզի ստանա լիցենզիա եւ իրականացնի այդ գործունեությունը: Եթե այդ կազմակերպությունը, որեւէ կազմակերպություն, որը նաեւ զբաղվում է տեխնիկական զննությամբ, միաժամանակ ունի համապատասխան պայմաններ՝ զբաղվելու նաեւ այդ մյուս գործունեությամբ, իհարկե, կարող է զբաղվել, բայց դա մտցնել որպես տեխնիկական զննության չափանիշ, լրացուցիչ չափորոշիչ՝ մենք կունենանք որոշակի խնդիրներ: Ինչո՞ւ. որովհետեւ, եթե գազաբալոնի պարբերականությունը ստուգելու, կախված ինչ տեսակի, ինչ մատերիալից գազաբալոն է, 2-3 տարին մեկ անգամ է տեղի ունենում, ապա, օրինակ՝ նոր թողարկված մեքենան, որը 4-րդ տարում պետք է անցնի տեխնիկական զննությունը, իր գազաբալոնը ո՞նց է ստուգվելու, այդ պարագայում ինչպե՞ս է այդ գործողությունն իրականացվելու:

Մեր կարծիքով՝ այստեղ մի քիչ տարբեր տեխնիկական պայմաններ պետք է լինեն, որովհետեւ գազաբալոնների ստուգման ժամանակ մենք որոշակի ճնշում ենք տալիս, եւ այնտեղ համապատասխան պայմաններ պետք է լինեն, որպեսզի որեւէ վնաս չհասցվի մարդկանց եւ այլն, եթե ճնշումը տալուց հանկարծ տրաքի այդ բալոնը, եւ ոչ նպատակահարմար ենք գտնում դա միաժամանակ իրականացնելը տեխնիկական զննման հետ: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանք:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Պրն փոխնախարար, տեսեք, տեխնիկական պայմաններ սահմանողը Կառավարությունն է: Ես ասում եմ այն մասին, թե ինչու օրենքներով չենք սահմանում պարտադիր պահանջ, որ տեխզննում իրականացնող կայաններն այդ կարողություններն ու պայմանները ստեղծեն նաեւ վկայագրումների համար: Դուք ասում եք` պարբերականության անհամապատասխանություն: Այո, բայց դա չի խանգարում, այսինքն` վկայագրման համար 2 տարին մեկ կգնաս, նոր մեքենա է, 4 տարին մեկ կգնաս, տեխնիկական մնացած գործընթացները կանցնես, այսինքն` դա հիմնավորում չէ՝ այդ գաղափարը մերժելու: Եթե դուք դա մերժում եք, պարզապես, որպեսզի չվնասեք այսօր արդեն տեխզննում իրականացնող կայաններին, որպեսզի նոր պահանջների, նոր ներդրումների անհրաժեշտություն չլինի, դա հարցի մյուս կողմն է: Ոչ նպատակահարմարության հիմնավորումը զուտ պարբերականությամբ հիմնավորելը, կարծում եմ` տեղին չէ բացարձակապես:

Ի՞նչն է խնդիրը. որպեսզի չվնասե՞նք այսօրվա տեխզննում իրականացնողներին, դա՞ է հիմնական պատճառը, որպեսզի նոր պահանջ չառաջադրենք, թե չէ՝ պահանջ ներկայացնողը Կառավարությունն է, եւ որեւէ խնդիր չեմ տեսնում, որպեսզի հստակ պահանջվի, որ վկայագրման համար անհրաժեշտ տեխնիկական պայմաններ ապահովվեն այդ կայաններում:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Տեսեք, դրանք տարբեր գործունեություններ են: Հիմա դուք առաջարկում եք, որ մենք տեխնիկական զննության կայաններին օրենքով լրացուցիչ պարտադրանք դնենք, որպեսզի իրենք այդ գործառույթն իրականացնեն: Ինձ մոտ հարց է առաջանում` ինչո՞ւ: Եթե մենք օրենքով դնում ենք այդ պահանջը, եւ այն տնտեսավարողները, որոնք կարող են դա իրականացնել, թող իրականացնեն, ընդհուպ մինչեւ նույն տեխնիկական կայանը, որն այսօր գոյություն ունի: Մենք ինչո՞ւ ենք սահմանափակում բիզնես գործունեությունը: Ինչո՞ւ պետք է որեւէ այլ տնտեսավարող չկարողանա այդ գործունեությամբ զբաղվել, հենց տեխնիկական զննությամբ պետք է զբաղվի: Շնորհակալություն: Կարծում եմ, որ այդ ուղղվածությունն այդքան էլ ճիշտ չէ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վերջին հարցը` Արթուր Դալլաքյան:

Ա.ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Պրն փոխնախարար, մի քանի հարց. հստակեցնելու մի քանի բան կա: Կայաններում զննությունը կայանալու դեպքում ավտոբուսների եւ ծանր տեխնիկայի նկատմամբ ինչպե՞ս է կատարվելու: Մեկ էլ իրենց նկատմամբ քարշակի միջոցառումը կատարվելո՞ւ է, թե՞ ոչ, որովհետեւ եթե դուք նշում եք, որ եթե զննություն չի անցել, պետք է քարշակը տեղում օգտագործվի, որպեսզի իր անսարքությունը վերացնելու համար տեղափոխվի այն վայրը, որտեղ պետք է դա իրականացվի, ճի՞շտ է: Ես կուզենայի հասկանալ. կոնկրետ ավտոբուս է, որոշել է գալ, անցնել զննում, եւ համապատասխան կարմիր լույս է վառվել: Կուզենայի հասկանալ` ո՞նց ենք քարշակ անելու այդ մասով, վերցնենք հա՛մ ծանր տեխնիկան, հա՛մ ավտոբուսը:

Կուզենայի հասկանալ՝ նաեւ կցորդների եւ կիսակցորդների մասով զննման մասով ինչպե՞ս է: Եթե զննումն անցել է, նույն ձեւով կարմիր է տվել, ինչպե՞ս պետք է տեղափոխում կատարվի, եւ ամենակարեւորը, ես կուզենայի, որ հստակեցում տայիք կոնկրետ կատալիզատորների մասին: Եթե տրանսպորտային միջոցը կատալիզատոր չունի, տվյալ մեքենան անցնելո՞ւ է որպես տեխնիկական ստուգում անցած տրանսպորտային միջո՞ց, թե՞ ոչ: Այսքանը:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցի առաջին մասի կապակցությամբ ասեմ, որ այսօր Կառավարության կարգով սահմանված են այն թերությունները, որոնց հայտնաբերման պարագայում վարելը, ուղղակի, արգելվում է, այդ մեքենայի շահագործումն արգելվում է, եւ որեւէ տեղ գրված չէ, որ քարշակով դա պետք է իրականացվի: Դա տրամաբանորեն է, որ քարշակով պետք է տեղափոխվի այդ մեքենան, քանի որ նրա շահագործումը թույլատրված չէ: Ես չեմ հասկանում ավտոբուսի հետ կապված խնդիրները, որովհետեւ կան համապատասխան քարշակներ, որոնք թե՛ ավտոբուս, թե՛ բեռնատար, թե՛ կցորդներ են տեղափոխում, այսինքն` համապատասխան տեխնիկա գոյություն ունի, եւ ՀՀ-ում էլ այն գոյություն ունի, եւ այդ ֆունկցիան իրականացնելը, կարծում եմ` որեւէ խնդիր չի առաջացնի:

Երկրորդ հարցը. կատալիզատորների մասով, որն ապահովում է արտանետումների որոշակի մակարդակ: Տեսեք, հաշվի առնելով այն բնապահպանական խնդիրները, որոնք գոյություն ունեն` արտանետումների քանակը, որը մեր մթնոլորտ է գնում հենց ավտոտրանսպորտային միջոցների շահագործումից, կարծում ենք, որ այդ կատալիզատորները պետք է լինեն եւ պետք է համապատասխանեցվի համապատասխան CO-ի մակարդակ: Որեւէ մեկը չի խթանել, որ այդ կատալիզատորները մեքենաների վրայից հանվեն, եւ մենք կարծում ենք, որ բնապահպանական հարցերը, որոնք անմիջականորեն ազդեցություն ունեն մարդու կյանքին եւ առողջությանը, շատ մեծ նշանակություն ունեն եւ շատ մեծ դեր են խաղում պետության կյանքում: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ա.ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Պրն Սիմոնյան, նախ` ծանր տեխնիկայի եւ ավտոբուսների քարշակները Հայաստանում մատերի վրա հաշվված են: Եկեք չդիտարկենք նենց, որ կայանում տրանսպորտային միջոցը կարմիր է վառել, դուք կարող եք մի քանի օրվա մեջ քարշակ ճարել: Քարշակները մատերի վրա հաշվված են այսօր ՀՀ-ում:

Երկրորդը կատալիզատորների մասով կուզենայի մի երկու բառ, որ ինձ համար ավելի հասկանալի լիներ: Այսինքն` հստակ առաջարկում եք, որ կոնկրետ կատալիզատորները 6 ամսվա մեջ պետք է փոխվե՞ն ճի՞շտ եմ հասկանում: Լավ, մնացածը ես ելույթի տեսքով կխոսեմ: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Ինչը կապված է քարշակների հետ, պրն Դալլաքյան, եթե որոշակի պահանջարկ ստեղծվի, այնքան, կոպիտ ասած, դեֆեկտավոր մեքենաներ, ավտոբուսներ հայտնաբերվեն, որ այդ քարշակների քանակը չի բավարարի, կարծում եմ` բիզնեսն ինքնըստինքյան այդ հարցը կլուծի:

Կատալիզատորների մասով, նորից կրկնում եմ, որ մեքենան արտադրամասից ելնելով, համապատասխանաբար, եթե ինքը որոշակի եվրոդասի է, էկոլոգիական դասի է, ինքը պետք է ունենա այդ կատալիզատորը, որպեսզի ապահովի արտանետումների որոշակի քանակ, եւ դա պետք է լինի տեխնիկական զննությունն անցնելիս, որպեսզի ապահովվի այն նորմը, որը սահմանված է: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Սիմոնյան, հարցերն ավարտվեցին:

Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում պաշտպանության եւ անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արմեն Խաչատրյանին:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ներողություն եմ խնդրում, բայց առանց դիմակի պետք է խոսեմ: Այս նախագծով բավականին լուրջ կարգավորում է ստանում այն, ինչը 2010 թվականից առ այսօր գտնվում է բարձիթողի վիճակում: Ես մի փոքր ներկայացնեմ այս գործընթացի նախապատմությունը: 2007 թվականին տեխզննության անցկացման գործընթացը վերապահվեց մասնավորներին, եւ 2007 թվականին ներդրվեցին գումարներ, բացվեցին կայաններ, եւ մինչեւ 2010 թվականը, որքանով հիշում եմ, իրականացրեցին այդ գործառույթը` լա՞վ, թե՞ վատ:

2010 թվականին ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի կողմից որոշում կայացվեց, որ կարգավորումը մոտավորապես այսպես էր. պարտադիր է, որ տեխզննության կտրոնը լինի, բայց կարելի է եւ տեխզննություն չանցնել, այսինքն` ունեցիր մի վկայական, որ դու ունես տեխզննություն, բայց, փաստացի, դու կարող ես տեխզննություն չանցնել:

Մոտավոր համեմատեմ, կոպիտ համեմատություն անեմ հետեւյալի հետ. ունեցիր իրավաբանի դիպլոմ, բայց կարող ես իրավաբան չլինել: Եթե մեղմ ասեմ` սա շատ անլուրջ վերաբերմունք էր, ընդհանրապես, պետական կառավարման այս ոլորտի նկատմամբ եւ երթեւեկության անվտանգության նկատմամբ: Բոլորին հասկանալի էր, որ առաջնային խնդիրը դրված էր` փող գանձել, բանկերի գործառույթներն աշխուժացնել, եւ երբեւէ այս գործառույթը նպատակ չուներ երթեւեկության անվտանգությունը կարգավորել:

Այս նախագծով ի՞նչ է նախատեսվում: Նախատեսվում է, որ միեւնույնն է, քաղաքացին վճարում է այն գումարները, որը միշտ վճարել է, բայց տեխզննություն չի անցնում: Այս նախագծով, փաթեթով, տեխզննության փաստացի, իրական անցկացումը դառնում է պարտադիր: Պարտադիր է դառնում:

Երկրորդ կարեւոր խնդիրը, որ լուծվում է, տեխզննության կտրոնն այլեւս չի դառնում պարտադիր: Տեխզննություն անցնելուց հետո քաղաքացուն տեխզննության կտրոն չի տրամադրվելու, եւ հողմապակու վրա որեւէ թուղթ չի կպցվելու, այսինքն` հսկող, վերահսկող մարմիններին մենք պարտադրում ենք, որ իրենք վերահսկողությունն իրականացնեն էլեկտրոնային եղանակով: Ինչպես ուզում են, թող իրականացնեն, բայց ոչ այս հին եւ ներկայումս անընդունելի միջոցով:

Ամենակարեւորը` պետք է ասեմ, որ որեւէ սոցիալական բեռի ավելացում այս նախագծով չկա: Ասեմ հակառակը: Եթե հիշում եք, տեխզննության կտրոնը վերցնելու համար վճարում էր քաղաքացին 2 հազար 500 դրամ` իբր դա տեխզննության կտրոնի գինն է, եւ ես հետաքրքրվել եմ, որ տեխզննության կտրոնի արժեքը, ընդամենը, 27 դրամ է, բայց մեր քաղաքացիները տարիներով վճարել են 2 հազար 500 դրամ, իհարկե, այլ տուրքի տեսքով: Ներկայումս, եթե մենք «Պետական տուրքի մասին» օրենքում էլ ենք այս նախագծով փոփոխություն արել, հանում ենք տեխզննության կտրոնը, մեխանիկորեն 2 հազար 500 դրամ վճարումն արդեն դառնում է ավելորդ, եւ մեր քաղաքացիներն այլեւս չեն վճարի ավելորդ 2 հազար 500 դրամ եւ իրականում կանցնեն տեխզննություն:

Այսքանը կարող եմ ասել այս նախագծի մասին: Շատ կարեւորում եմ այն եւ խնդրում եմ կողմ քվեարկել նախագծին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար հերթագրում: Բաբկեն Թունյան:

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Խաչատրյան, դուք նշեցիք, ու այդպես էլ կա, որ մարդիկ վճարել են եւ տեխզննում չեն անցել: Ես կարծում եմ, որ եթե վստահ լինեին, որ այդ տեխզննությունն իրական է լինելու, այսինքն` իրենց մեքենայի հետ կապված խնդիրներն ամբողջությամբ ֆիքսվելու են, դա ցանկացած վարորդի համար շահավետ կլիներ, որովհետեւ, դա հենց վարորդի շահերից է բխում: Առաջին հարցս դրա հետ է կապված. արդյո՞ք մենք ունենք այդ ամբողջ ռեսուրսը, այդ ենթակառուցվածքները, որ ունենանք որակյալ տեխզննություն` տեխնիկապես, մասնագիտական առումով եւ այլն: Սա՝ առաջին հարցս:

Երկրորդ հարցս պրն Դալլաքյանի հարցի շարունակությունն եմ ուզում տալ` կատալիզատորների հետ կապված: Գաղտնիք չէ, որ Հայաստանում շահագործվող մեքենաների մեծ մասի վրայից այդ կատալիզատորները, ուղղակիորեն, հանված են: Արդյո՞ք հիմա նշանակում է, որ մեր վարորդները պետք է նոր կատալիզատորներ ձեռք բերեն կամ ինչ-որ վերազինեն իրենց մեքենան: Շնորհակալություն:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Ինչ վերաբերում է որակյալ տեխզննության անցկացմանը, այս փաթեթում վարչական պատասխանատվություն է նախատեսված այն տնտեսավարողի նկատմամբ, որը տեխզննությունը կանցկացնի այնպես, որ չի համապատասխանի նորմերին: Նախատեսված է պատասխանատվություն նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի չափով, այսինքն` 1 միլիոն դրամ, եթե տեխզննությունն անցկացվում է, սակայն ինչ-որ պարամետր, որը չի համապատասխանում, գրանցվել է որպես համապատասխանող:

Եթե առաջին անգամ տուգանվելուց հետո վեց ամսվա մեջ երկրորդ անգամ կրկնվում է նույն գործողությունը, լիցենզիայից զրկվում է 6 ամիս ժամանակով` արդեն տուգանք չէ, այլ լիցենզիայից զրկում 6 ամիս ժամանակով, իսկ երկրորդ անգամից 6 ամիս հետո երրորդ անգամ կրկնվելու դեպքում, ընդհանրապես, տնտեսավորողը զրկվում է լիցենզիայից: Սա է պատասխանատվությունը եւ հսկայական համակարգը, որը ստիպելու է անցկացնել:

Բացի այդ, օրենքով ամրագրված է, որ էլեկտրոնային հնարավորությունները պետք է լինեն արատորոշման քարտի մեջ եւ ծրագրում, որը պահվելու է ընդհանուր շտեմարանում եւ, որից օգտվելը բոլորի համար հնարավոր է լինելու, ֆիքսվեն տրանսպորտային միջոցի այն բոլոր պարամետրերը, որոնք ֆիքսել են սարքերը, այսինքն` եթե մի որեւէ պարամետր ֆիքսում է զրո, դա նշանակում է, որ այդ պարամետրով ստուգում չի անցկացվել, կամ եթե պարամետրը չի համապատասխանում, դա արդեն տեսանելի է եւ ծրագրում երեւում է, եւ եթե տրանսպորտային միջոցը համապատասխան սարքի վրա չի կանգնեցվել, նրա արգելակային համակարգը չի ստուգվել, քաշը չի ստուգվել, այդ ամենն արձանագրվում է էլեկտրոնային շտեմարանում եւ դառնում է տեսանելի: Սա հնարավորություն է տալիս, որպեսզի այնպիսի գործողություններ չլինեն, որ անձն իրականում տեխնիկական զննություն չանցնի, ինչը բավականի տարածված երեւույթ էր, բոլորս էլ գիտենք, սակայն իրեն տրամադրվեր այդ փաստաթուղթը` արատորոշման քարտը, որ անցել է: Վերահսկողության ձեւերն այսպիսին են:

Կատալիզատորների մասով պետք է ասեմ, որ օրենքն ընդունելուց հետո պետք է փոփոխություն կատարվի նաեւ 2007 թվականի Կառավարության 344-Ն որոշման մեջ: Կառավարության այդ որոշումը սահմանում է տեխնիկական զննության անցկացման կարգը, եւ այնտեղ սահմանված են այն թերությունները, որոնց դեպքում տրանսպորտային միջոցը պետք է չանցնի տեխզննություն: Այստեղ էլ նույնպես բեռի թեթեւացում է լինելու: Այսինքն` ներկայումս...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Խաչատրյան, առաջարկում եմ արձագանքի պրն Թունյանը: Արձագանք:

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Խնդրեմ, պրն Խաչատրյան, այդ կատալիզատորների մասով ինչքան հնարավոր է՝ շատ ինֆորմացիա, խնդրում եմ պատասխանեք:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ներկայումս կա 47 կետ, խախտում, որոնց ուղղությամբ պետք է իրականացվի ստուգում, եւ որոնց դեպքում տրանսպորտային միջոցն արգելվում է շահագործել, 47 կետ՝ այս պահի դրությամբ: Օրենքի ընդունումից հետո 47 կետը դառնալու է 27, եթե չեմ սխալվում, կամ 23, այսինքն՝ համարյա կիսով չափ թեթեւացվելու են նախ` ստուգումների ուղղությունները, երկրորդը` այն կետերը, որոնց առկայության դեպքում տրանսպորտային միջոցը պետք է չշահագործվի: Լինելու է, ընդամենը, 9 կետ, որոնց առկայության դեպքում տրանսպորտային միջոցի շահագործումն արգելվելու է: Մնացած դեպքերում, եթե հայտնաբերվեց խախտումը, քաղաքացուն 20 օրյա ժամկետ է տրվում, որ այդ խախտումը վերացնի, կրկին ներկայանա տեխզննության կայան եւ անցնի տեխզննություն, բայց արդեն՝ անվճար:

Կատալիզատորների մասով, ես կարծում եմ, որ պետք է անդրադարձ արվի Կառավարության որոշման մեջ, եւ ինչ-որ ժամանակային լուծում պետք է տրվի, որ առանց կատալիզատորի, գուցե, առայժմ, եթե այլ պարամետրեր չկան, բնապահպանական խնդիրներ չկան, թույլատրվի, ինչ-որ ժամանակ տրվի կամ ինչ-որ ժամանակային լուծում մենք կարող ենք տալ: Կարծում եմ, որ կատալիզատորի մասով այս պահի դրությամբ տրանսպորտային միջոցի շահագործման ինչ-որ արգելքներ դնելը նպատակահարմար չէ, բոլորս էլ հասկանում ենք, որ Հայաստանում այդ տրանսպորտային միջոցների քանակը բավականին շատ է, կատալիզատորն էլ շատ թանկ է, որպեսզի գնեն եւ դնեն: Կարծում եմ, որ այս բեռը ներկայումս չենք դնի ժողովրդի, վարորդների, սեփականատերերի վրա: Կառավարության որոշմամբ այդ հարցը կարելի է լուծել եւ ժամանակավոր ինչ-որ լուծում տալ: Այսքանը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Նիկոլայ Բաղդասարյան:

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Պրն Խաչատրյան, պրն Թունյանն իմ հարցադրումները հնչեցրեց, այնուամենայնիվ, ուզում եմ զարգացնել այդ կատալիզատորի մասով, որովհետեւ ես գիտեմ, որ բավականին լուրջ շահարկում է լինելու: Այսինքն` մենք հնարավորություն ունե՞նք առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում օրենսդրական կարգով կարգավորենք այդ խնդիրը, ոչ թե թողնենք Կառավարության որոշման վրա, այլ` կարգավորենք, որովհետեւ մեր բնակչության բավականին մեծ մասը, ովքեր վարում են տրանսպորտային միջոցը, այդ խնդրի հետ առնչվում է, այսինքն` չեմ կարողանում հնչեցնեմ թվեր, վիճակագրական տվյալներ, բայց շատերն են առնչվում: Մենք հնարավորություն ունե՞նք՝ օրենքով կարգավորել այդ հարցը, որպեսզի առաջինից երկրորդ ընթերցմամբ կարգավորենք այդ հարցը, ինչ-որ ժամանակ տանք, որպեսզի այդ ժամանակն անցնելուց հետո մարդիկ էլ հնարավորություն ունենան իրենց վարքագիծը համապատասխանեցնեն գործող օրենսդրությանը: Սա՝ մեկ:

Երկրորդը. վերահսկողության մասով՝ չհասկացա, ո՞վ է վերահսկելու այդ գործընթացը, այսինքն` ո՞վ է վերահսկելու՝ ես իմ մեքենայով գնացի՞, անցա՞ այդ տեխզննումը, թե՞ ես գնացի, խնդրեցի իմ ընկերոջը, որ այդ թուղթը տա կամ ինչ-որ բան տա, եւ ես դուրս գամ, այսինքն` վերահսկողությունը ո՞ր մարմինն է վերահսկելու:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Վերջից սկսեմ: Վերահսկողության մասով, կարծում եմ` տարածքային կառավարման նախարարությունը, բացի այդ, վերահսկողությունն իրականացվում է միայն էլեկտրոնային տարբերակով: Էլեկտրոնային տարբերակով շատ պարզ է, թե ո՞ր տրանսպորտային միջոցն ինչպե՞ս անցավ, ո՞ր րոպեին անցավ, քաշն ինչքա՞ն էր, եւ այդ բոլոր պարամետրերը երեւում են: Այսինքն` տեխնիկապես հնարավոր չի տեխզննություն անցկացնել եւ տրանսպորտային միջոցն իրականում չտեխզննել:

Ինչ վերաբերում է կատալիզատորների մասով խնդրին, ապա չեմ կարծում, որ օրենքում պետք է արձանագրենք կատալիզատորի խնդրի լուծման եղանակները: Եթե Կառավարության որոշումը լուծում է այդ հարցը, տարիներ շարունակ Կառավարության որոշմամբ է արվել, կարծում եմ` այնտեղ փոփոխություն կանենք, եւ այդ խնդիրն ավելի ճկուն կլուծենք, քան օրենքի դաշտ բերենք, հետո մտածենք` օրենքը ո՞նց ենք փոխում: Միանշանակ, կարող եմ ասել հետեւյալը. կատալիզատորի մասով ինչ լուծում էլ այսօր գտնենք, ժամանակավոր է լինելու: Դրա համար մեզ այնքան ժամանակ է պետք, մինչեւ ձեւավորվի այն մշակույթը, որ մեքենաները պետք է լինեն կատալիզատորով: Մենք չենք կարող այսօր բեռ դնել քաղաքացիների վրա եւ ասել, որ, անպայման, պետք է կատալիզատոր ունենալ: Գիտենք, թե ինչ խնդիր կարող է առաջանալ: Լուծումը ժամանակավոր է լինում, այդ իսկ պատճառով կարծում եմ, որ Կառավարության որոշումն ավելի նպատակահարմար է:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք, պրն Բաղդասարյան, չունե՞ք:

Արթուր Հովհաննիսյան:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Պրն Խաչատրյան, իմ հարցերն ավելի շատ պարզաբանող բնույթ ունեն: Կարո՞ղ եք թիվ հնչեցնել, թե քանի՞ տեխզննման կայան կա հիմա, որովհետեւ մենք հասկացանք, որ ժամանակին այդ տեխզննման կայանների սեփականատերերը, փաստացի, խաբվել են, եւ, կարելի է ասել, նրանց գործունեությունն անարդյունավետ է դարձել: Հիմա ի՞նչ թիվ եք պատկերացնում, որ պետք է լինի ամբողջ Հայաստանում` այս ոլորտը կարգավորելու համար: Խնդրեմ այդ թիվը հնչեցրեք եւ մեր վարորդների համար ասեք ժամանակը, թե երբ է օրենքը վերջնական ուժի մեջ մտնում:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ներկա պահին լիցենզավորված առկա է 40 կազմակերպություն, որոնք իրավունք ունեն ռեալ գործունեություն իրականացնել: Վերջին տարիներին, երբ այդ գործունեությունը, փաստացի, չէր իրականացվում, իմ տվյալներով՝ մոտ 5 կազմակերպություն լուծարվել է, փաստացի, չկա, բայց լիցենզիան պահպանվել է: Այս պահին, կարծում եմ` կա 35 կազմակերպություն: Եթե համեմատենք ՀՀ տրանսպորտի քանակի հետ, կարծում եմ` այո, իրենք ի վիճակի են մեկ տարվա ընթացքում սպասարկել ամբողջ ավտոպարկը, ուղղակի, պետք է աշխատանքներն այնպես կազմակերպել, որ չթողնել վերջին` դեկտեմբեր ամսվա վրա, որովհետեւ դեկտեմբերին, միեւնույնն է՝ չեն հասցնելու: Մի տրանսպորտային միջոցի տեխզննություն անցկացնելը, որքանով հիշում եմ, առնվազն, 7-8 րոպե ժամանակ է խլում, եւ ամբողջ տարվա մեջ համաչափ իրականացնելու դեպքում որեւէ խնդիր չի լինելու: Բացի այդ, մրցակցային ոլորտ է, կարծում եմ` էլի են շատանալու այդ տեխզննության կայանները, ներդրումներ են լինելու ընթացքում, մրցակցություն է լինելու, դրանում չեմ կասկածում, բայց այս պահին ինչ կա, լրիվ իրավիճակը կարող է վերահսկվել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Վերահսկողությունն իրականացնելու է ոստիկանությունը, ճի՞շտ եմ հասկանում: Տեխզննման կտրոն չի լինելու դիմապակուն եւ, հետեւաբար՝ տեխնիկական միջոցներով է իրականացվելու: Կա՞ ֆինանսական հաշվարկ, թե ի՞նչ նոր տեխնիկայի կիրառմամբ դա պետք է իրականացվի եւ ինչքա՞ն գումար դա կարժենա:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Այդ ֆինանսական հաշվարկները, ինչի մասին դուք խոսում եք, արդեն ներառված են պարեկային ոստիկանության կազմավորման աշխատանքների մեջ: Պարեկային ոստիկանության կազմավորումն իր մեջ ենթադրում է նաեւ, նախատեսված է նաեւ այնպիսի տեխնիկական միջոցների հագեցվածություն, որը թույլ է տալու ցանկացած բազաների ներգրավվածություն եւ ցանկացած տվյալների ճշտում, այդ թվում նաեւ տեխնիկական զննություն անցնելը կամ չանցնելը:

Բայց ի հավելում՝ ասեմ, որ այս պահի դրությամբ 3 թե 4 տեսախցիկ ունեն ճանապարհային ոստիկանությունը եւ ոստիկանությունը, որոնք ավտոմատ դրված են մեքենաների մեջ եւ իրենք ավտոմատ ֆիքսում են այն տրանսպորտային միջոցները, որոնք հետախուզման մեջ են, տեխզննություն չեն անցել, ԱՊՊԱ չեն անցել: Դա էլ լրացուցիչ միջոց է, բայց պարեկային ոստիկանության ձեւավորմամբ այդ հարցը լրիվ փակվում է: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, այժմ ընդմիջում: Հարցի քննարկումը կշարունակենք վաղն առավոտյան, որովհետեւ ընդմիջումից հետ սկսվող նիստն այլ ընթացակարգ ունի` հայտարարությունների ժամ է:


Ժամը 16:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՎԱՀԵ ԷՆՖԻԱՋՅԱՆԸ
 

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, մենք շարունակում ենք մեր աշխատանքները «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 124-րդ հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր հերթական նիստերի երեքշաբթի օրվա վերջին հիմնական նիստում պատգամավորները կարող են հանդես գալ մինչեւ 3-ական րոպե հայտարարությամբ: Հերթագրված, սակայն դահլիճից բացակայող պատգամավորը զրկվում է տվյալ նիստում հայտարարությամբ հանդես գալու իրավունքից: Նիստն ավարտվում է հերթագրված վերջին պատգամավորի հայտարարությունից հետո: Պատգամավորները հայտարարությամբ հանդես են գալիս ըստ հերթագրման հաջորդականության: Խնդրում եմ նախապատրաստվել հերթագրման: Հերթագրում: Հերթագրվել է 21 պատգամավոր: Եվ առաջին ելույթի իրավունքը պատկանում է Նազելի Բաղդասարյանին:

Տիկին Բաղդասարյան, համեցեք:

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ եւ, մեզ դիտող հարգելի հայրենակիցներ, հայտարարությունների ժամին այսօր խոսելու եմ Շիրակի պետական համալսարանում ստեղծված իրավիճակի շուրջ: Վերջին 10 օրերի ընթացքում մի քանի անգամ պարբերաբար ահազանգեր եմ ստացել, որ ուսանողական կյանքի եւ ուսանողների ազատ կամարտահայտման գործում որոշակի խոչընդոտներ են ստեղծվում: Խոսքը վերաբերում է նոր ձեւավորված ուսանողական խորհրդին, որն իր գործունեության ծավալման ընթացքում հանդիպել է բազմաթիվ արգելքների դեկանների, ամբիոնի վարիչների կողմից, որոնք փորձել են խոչընդոտել ուսանողների ազատ կամարտահայտմանը: Նաեւ ահազանգի հենքում նշվում է մեկ խնդիր, որ որոշակի քաղաքական ուժերի կողմից քաղաքական կոնտեքստ պարունակող տեսանյութերը փորձում են ուղղորդել եւ տարածել ուսանողների շրջանում, այսինքն` ուսանողներին անուղղակիորեն ներգրավում են այս պրոցեսում: Այս գործընթացը բավականին մտահոգիչ է եւ կարծում եմ, որ հենց այս ամբիոնից բարձրաձայնման խնդիր ունի, որովհետեւ նախարարը բազմաթիվ անգամներ նշել է, որ ուսումնական հաստատությունները պետք է լինեն ապաքաղաքական, եւ այս գործընթացը պետք է լինի հետեւողական: Ցավոք սրտի, այսօր այս պրոցեսները շարունակական բնույթ են կրում, եւ եթե գոնե վերջին 10-օրյակում նմանատիպ երկու խնդիր ծագել է, ուրեմն, խնդիր կա եւ անհրաժեշտություն կա, որ այս հարցում հետեւողական լինենք:

Տեղյակ եմ, որ նախարարը տեղեկացված է, ուզում եմ, որ եւս մեկ անգամ ավելի զգոն եւ ավելի ուշադիր լինենք Շիրակի պետական համալսարանի խնդրին: Ուզում եմ հրավիրել նաեւ հոգաբարձուների խորհրդի անդամների ուշադրությունը, նաեւ ուզում եմ, որ որոշակի արձագանք տա Շիրակի պետական համալսարանի պաշտոնակատարը, որովհետեւ այս դեպքերին հաջորդող ընթացքում, գոնե, որեւէ արձագանք կամ որեւէ միջամտություն չեմ տեսել, որպեսզի պարզաբանում տրվեր: Իրականում այստեղ խնդիրները շատ են, բայց, քանի որ նույն պաշտոնակատարը որոշակի քրեական գործով է անցնում, անմեղության կանխավարկածը պաշտպանելով՝ չեմ ուզենա կարծիքներ հնչեցնել այստեղ:

Եվ, իհարկե, խոսքով ուզում եմ դիմել ուսանողներին. սիրելի ուսանողներ, ես վստահ եմ, որ դուք այնքան գիտակից եք, այնքան տրամաբանված եւ այնքան քաջատեղյակ ձեր իրավունքներին, որ թույլ չեք տա, որ որեւէ մեկը ձեզ ներքաշի քաղաքական խաղերի մեջ եւ օգտագործի որպես գործիք: Վստահ եմ, որ հասկանում եք, որ ուսումնական գործընթացում ձեր հիմնական խնդիրն է ստանալ գիտելիքներ, տեր կանգնել ձեր իրավունքներին եւ լինել մեր երկրի հպարտ քաղաքացիներ: Եվ կապ չունի, թե որ քաղաքական ուժի կողմից են այդ խաղերը եւ խարդավանքները տարվում, որովհետեւ առաջիկայում հստակ քաղաքական պրոցեսներ ունենք նաեւ Գյումրիում եւ չի բացառվում, որ ձեզ փորձեն ներքաշել այս գործընթացների մեջ: Ցանկացած անձ, այդ թվում` ուսանողը կարող է ունենալ քաղաքական հայացքներ, բայց ամենը պետք է լինի բուհի պատերից դուրս: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Տաթեւիկ Հայրապետյան:

Տ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, հարգելի քաղաքացիներ, կցանկանայի կարճ անդրադարձ կատարել ՀՀ արտգործնախարար Զոհրապ Մնացականյանի՝ այս ընթացքում Մերձավոր Արեւելք կատարած այցին, այնտեղ ունեցած հանդիպումներին եւ այն կարեւոր արտաքին քաղաքական ուղերձներին, որոնք հնչում են այդ հանդիպումների շրջանակներում: Հայաստանի համար Մերձավոր Արեւելքի կարեւոր նշանակության մասին գիտենք բոլորս: Մերձավոր Արեւելքի նշանակությունը հատկապես մեծանում է` հաշվի առնելով անվտանգային շահերը: Փաստացի, այս այցով եւ, ինչպես տեղյակ ենք նաեւ հրապարակումներից, հետագայում նախատեսված այցերի միջոցով, արտգործնախարարությունը գործարկում է եւ ինչ-որ առումով սկսում է, մեկնարկում է մերձավորարեւելյան նոր ռազմավարության գործարկման սկիզբը: Այդ ռազմավարության հիմքում, միանշանակ, ընկած է ՀՀ պետական ու անվտանգային շահը: Եվ Մերձավոր Արեւելքի մեր գործընկերների հետ համատեղ օրակարգերի մշակումը, փոխշահավետ գործընկերության խորացումը կարեւոր նշանակություն ունի նաեւ այս տարածաշրջանում մեր դիրքերի ամրապնդման համար: Այս տեսանկյունից հատկապես կարեւորում եմ այն կարեւոր շեշտադրումներն Արցախյան հիմնահարցում մեր դիրքորոշումների հստակեցման եւ ճիշտ ընկալումներ ապահովելու տեսանկյունից:

Այո, հարգելի գործընկերներ, Մերձավոր Արեւելքը մեզ համար ունի կարեւոր, անվտանգային նշանակություն, եւ այդ տարածաշրջանում սկսված գործընթացները եւ մեր ակտիվությունը դրա վառ ապացույցն են: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Կնյազ Հասանով:

Կ.ՀԱՍԱՆՈՎ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ինչպես գիտեք, հուլիսի 12-ին ադրբեջանական բանակը լայնածավալ դիվերսիա կատարեց Հայաստանի պետական սահմանի վրա, եւ երկուստեք եղան զոհեր: Հենց առաջին օրվանից թուրքական իշխանությունը տարածեց հայտարարություն, որ ինքը զորակցում է Ադրբեջանին եւ միշտ կանգնելու է նրա կողքին: Թուրքական իշխանությունները նույն ձեւով բացահայտ կերպով ամեն օր հայտարարում են, որ պետք է ոչնչացնել «Քրդական բանվորական կուսակցությունը», քուրդ ժողովրդին` անկախ նրանից, թե նրանք որտեղ լինեն, եւ մեծ թափով ամեն օր ցեղասպանություն է կատարում քուրդ ժողովրդի նկատմամբ: Քուրդ ժողովրդի առաջնորդ Աբդուլլահ Օջալանն արդեն 20 տարուց ավելի է, որ գտնվում է թուրքական Իմրալի բանտում` դատապարտված ցմահ բանտարկության:

Սիրիայի քրդական աղբյուրները դեռեւս 3-4 ամիս առաջ հայտարարեցին, որ Սիրիայում թուրքական իշխանություններն իրենց հովանու տակ եղած իսլամիստ ահաբեկիչներին տեղափոխում են Ադրբեջան: Մենք դատապարտում ենք թուրքական իշխանությունների հայտարարությունը եւ գործողությունները եւ մեր զորակցությունն ենք հայտնում հայ ժողովրդին եւ միշտ կանգնելու ենք նրա կողքին: Իրաքի, Թուրքիայի, Սիրիայի եւ Իրանի 40 միլիոնանոց քուրդ ժողովրդի մեջ այսօր կան ջերմ բարեկամական հարաբերություններ հայ ժողովրդի նկատմամբ: Թուրքիայի մեջլիսում 5-6 քուրդ պատգամավորներ տարբեր ժամանակներ առաջ են քաշել հայերի ցեղասպանության ընդունումը եւ թուրքական իշխանությունների կողմից ենթարկվել են մեծ տեսակի խիստ երեւույթների: Եվ դրա համար, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեր ժողովուրդները` հայ եւ քուրդ ժողովուրդները, ունեն ընդհանուր թշնամի`  թուրքական իշխանությունը, պետք է համագործակցեն միմյանց հետ, խոսեն կուսակցությունների մակարդակով եւ մեր ժողովուրդների նկատմամբ թուրքական իշխանության անհեռատես եւ հեռահար պլանների դեմն առնեն: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սրբուհի Գրիգորյան:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սիրելի քաղաքացիներ, խոսելու եմ սոցապ նախարարության աշխատանքի մասին: Ոլորտի բյուջեն ավելանում է հաջորդ տարվա համար: Ես, իհարկե, կողմ եմ, որ ցանկացած ոլորտի բյուջե ավելանա, բայց առավել ցանկալի է, որ բյուջեի միջոցներն արդյունավետ ծախսվեն: Ուզում եմ շատ ցավոտ խնդիրներից մեկի մասին խոսել` դեպոպուլացիայի: ՀՀ-ում շարունակվում է այդ երեւույթը, շարունակվում է` չնայած կատարվող աշխատանքներին: Միայն 2020 թվականին գյուղական բնակավայրերից, ներքին արտագաղթի մասին են նաեւ ուզում խոսել, միջինը 3000 քաղաքացի տեղափոխվել է տարբեր քաղաքներ: Ավելի քան 6000 քաղաքացի տեղափոխվել է Երեւան: Դա նաեւ ծրագրերի ոչ ճիշտ ընտրության պատճառով է: Եթե մենք այսպես շարունակենք, 10 տարի հետո մեզ ասելու են` ինչո՞վ էիք դուք զբաղված, ամեն ինչ, ինչ արել եք, զուր է, հավասար է զրոյի: Ես դա համարում եմ նախարարության աշխատանքը չափելու միջոցներից մեկը: Որ օրը, որ կանգնեցնենք դեպոպուլացիան, վստահ կարող ենք ասել, որ ճիշտ ուղու վրա ենք:

Ներքին արտագաղթի մասին. Երեւանը մագնիսի պես ձգում է մեր քաղաքացիներին շատ պատճառներով` կրթություն, առողջապահություն, մշակույթ, սպորտ, անգամ զբոսայգիներ ու կարուսելներ: Երեւանը ձգում է նաեւ բնակելի տների՝ հիմնականում Երեւանում կառուցվելու պատճառով: Միայն վթարային շենքերի օրինակը բերեմ: Այստեղ մարդիկ միանգամից բնակարանի բանալի են ստանում, մինչդեռ մարզերում մենք գնում ենք փոխհատուցման եւ աջակցության ճանապարհով, այն էլ՝ լավագույն դեպքում: Ասում ենք` վերցրու փողն ու գնա, ուր ուզում ես: Այս քաղաքականությունն էլ պետք է միասին փոխենք: Հենց այդ քաղաքականության պատճառով է, որ Սիսիանի Ֆիզկուլտուրնիկների թիվ 6 վթարային շենքի չարչրկված խնդիրը շարունակվում է մնալ չլուծված, որովհետեւ, ընդամենը, մի քանի բնակիչ հրաժարվում է աջակցությունից, եւ մնացած բնակիչները շարունակում են ապրել վախի մեջ, որ ամեն րոպե կարող է շենքը փլուզվել:

Այլ ազդակների մասին: Մեկ ամսում անապահով երկու ընտանիքներում ողբերգական դեպքեր տեղի ունեցան: Խոսքը Տուշի մարզի Խաշթառակի դեպքի մասին է: Չիմացանք` ո՞վ է մեղավոր այդ ողբերգության համար, ո՞վ է, ի վերջո, պատասխանատու: Ո՞ւր են մեր սոցաշխատողները, ինչո՞ւ չեն վերհանում նման ընտանիքները, թե կյանքի հատակում հայտնված ընտանիքները մեզ հետաքրքիր չեն:

Մյուս դեպքը: Ընդամենը, այդ դեպքից կարճ ժամանակ անց Սյունիքի մարզի Դաստակերտ ամենափոքր քաղաքում տեղի ունեցավ մեկ այլ ողբերգություն. օգոստոսի 31-ին ես գրություն ուղարկեցի սոցապ նախարարին, փոխվարչապետ Ավինյանին, բազմազավակ մայր էր իրեն կախել` կախված գտել էին, հետաքննություն է գնում, Կառավարությունից մինչ օրս՝ ոչ մի արձագանք: 5 երեխաներ` անչափահասներ հայտնվեցին անորոշության մեջ, հայր էլ չունեն: Ու էս անտարբերությունն ինձ համար, առնվազն, զարմանալի է ու ահազանգ, որ մենք նման դեպքերը շարունակելու ենք ունենալ:

Սոցապ նախարարն արձակուրդ է գնացել, գնացել է հանգիստ: Ժողովուրդը մի խոսք ունի. «Նա՝ դուռս, նա՝ կտուրս»: Մենք պետք է վերջ տանք այս քաղաքականությանը, որպեսզի նման դեպքերը չկրկնվեն, ուղղակի:

Մեր զինվորականների մասին մի կարճ նախադասություն եմ ուզում ասել. կան այնպիսիք, ովքեր իրենց առողջությունն են քայքայել առաջնագծում ու հիմա տարեկան երկու անգամ 750 հազար դրամ արժողությամբ դեղորայք են ընդունում: Մենք չե՞նք ուզում, որ պետությունը վերցնի այդ հոգսն իր վրա, եւ այդ զինվորականներն արժանապատիվ հնարավորություն ունենան, թե՞ զինվորներին մեր գնահատանքը վերջանում է միայն զինվորական հագուստ հագնել-նկարվելով:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Գրիգորյան, իրոք, շատ կարեւոր հիմնախնդիրների մասին եք խոսում, բայց առաջարկում եմ իմ գործընկերներին, որպեսզի ռեգլամենտի մեջ տեղավորվեն եւ հիմնական ասելիքը հենց 3 րոպեների շրջանակներում ներկայացնեն: Արամ Խաչատրյան:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի փոխխոսնակ, հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, վերջին երկու տարիների ընթացքում Կառավարության աջակցությամբ եւ վերահսկողությամբ Վանաձորում կատարվում են աննախադեպ դրական փոփոխություններ: Բազմաթիվ սուբվենցիոն ծրագրերի շնորհիվ օրեցօր փոխվում է քաղաքի դիմագիծը: Բարեկարգված Հայկի հրապարակը, վերակառուցված Արցախ պուրակը, պատկերասրահը, երաժշտական ուսումնարանը, դիմացի այգին` Շառլ Ազնավուրի անվան այգին, տարբեր փողոցների կապիտալ նորոգումը, նոր կառուցվող այգին Տարոն-2 թաղամասում նոր շունչ հաղորդեցին քաղաքին: Իրականացվող շինաշխատանքները ժամանակավորապես նոր աշխատատեղեր ստեղծելու հնարավորություն տվեցին, ինչը որոշ չափով մեղմացրեց քաղաքի առջեւ ծառացած ամենասուր խնդիրներից մեկը, այն է` աշխատատեղերի պակասը: Վերոհիշյալ աշխատանքների եւ իրականցված ծրագրերի ցանկն ավելի երկար կլիներ, եթե չխոչընդոտեր համավարակը: Համավարակով պայմանավորված ճգնաժամը հաղթահարելուց հետո համոզված եմ, որ Կառավարության աջակցության կատարված ծրագրերին փոխարինելու կգան նորերը, որոնց շնորհիվ Վանաձորը կներկայանա նոր շուքով` դառնալով զբոսաշրջային հայտնի կենտրոն: Իմ եւ վանաձորցիների անունից ցանկանում եմ շնորհակալություն հայտնել կատարված աշխատանքների համար եւ միաժամանակ ներկայացնել Վանաձորի համար կենսական նշանակություն ունեցող 3 խնդիր: Առաջին խնդիրը 1988 թ. ավերիչ երկրաշարժից մինչ այսօր պահպանված տնակային ավանների հարցն է: Մարդիկ շարունակում են գոյատեւել` կոմունալ բոլոր հարմարություններից զուրկ, բարոյապես եւ ֆիզիկապես մաշված տնակներում: Այսպիսի տնակային ավանների առկայությունն արդեն իսկ բացասական էմոցիաներ է առաջացնում: Անհրաժեշտ է օր առաջ վերջնական լուծում տալ այս խնդրին: Քաղաքի առջեւ ծառացած երկրորդ եւ երրորդ կարեւոր խնդիրը երկրորդական փողոցների եւ բակերի բարեկարգման անհրաժեշտությունն է: Եթե քաղաքի կենտրոնում այս հարցը որոշ չափով լուծված է, ապա ծայրամասերում գրեթե ամբողջությամբ բացակայում է ասֆալտբետոնե շերտը, ինչն անհնարին է դարձնում այդ ճանապարհներով երթեւեկելը: Առանց այս 3 խնդիրները լուծելու անհնարին կլինի քաղաքի հետագա զարգացումը եւ գրավչության ապահովումը: Իհարկե, ժամանակի սղության պատճառով, ես կուզեի խոսել նաեւ մարզի մյուս մեր քաղաքներից եւ կատարված աշխատանքներից ու խնդիրներից, դա կանեմ մյուս հայտարարությունների ժամին: Շնորհակալություն ուշադրության համար:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Նարեկ Մկրտչյան:

Ն.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սիրելի համաքաղաքացիներ, օգտվելով հայտարարությունների այս հնարավորությունից, ցանկանում եմ խոսել մի երեւույթի մասին, որը վերջին 10 օրվա ընթացքում բավականին անհանգստացնող երեւույթ է դարձել: Խոսքը վերաբերում է խաղողագործների կողմից բարձրացված անհանգստություններին Արմավիրի մարզում առ այն, որ նրանք խնդիր ունեն՝ խաղողի մթերման հետ կապված: Այս հարցը մի փոքր ուսումնասիրելուց հետո պարզ է դառնում, որ իրականում ՀՀ-ում չի կարող նման խնդիր լինել, եթե որոշ կազմակերպություններ արհեստական քաղաքական ենթատեքստ հաղորդելով խոչընդոտներ չհարուցեն: Օրինակ` ուսումնասիրելով այդ անհանգստությունը կարելի է կենտրոնանալ մեկ օրինակի վրա. Երեւանի «Արարատ» կոնյակի, գինու եւ օղու կոմբինատը կրճատել է իր մթերումները մոտ 50 տոկոսով, եւ սա, բնականաբար, անհանգստացնում է քաղաքացիներին: Եվ նրանք անհանգստանում են իրենց բերքի իրացման հնարավորություններով, թե ինչպես պետք է այդ բերքն իրացնեն: Եվ սա մանիպուլյացիաների տեղիք է տալիս, տարբեր մեդիաներ փորձում են սա մանիպուլյացնել եւ, բնականաբար, թիրախում հայտնվում է Կառավարությունը, որ Կառավարությունը չի օգնում գյուղացուն: Եվ նույն մեդիաները չեն անդրադառնում այն փաստին, որ, օրինակ` ընկերություններից որոշները հայտարարում են մթերման սկզբին այլ գին, մթերման ընթացքում՝ մեկ այլ գին եւ այսպես շարունակ: Մյուս կեղծ լուրը, որ տարածվում է խաղող մշակողների` խաղողագործների շրջանում, վերաբերում է այն է իրողությանը, որ իբր Կառավարությունը չի աջակցում վերամշակողներին եւ խաղող մթերող ընկերություններին, հետեւաբար` նրանք չեն կարողանում ամբողջ ծավալով մթերում իրականացնել: Սա նույնպես իրականությանը չի համապատասխանում: Եվ այստեղից ուզում եմ հայտարարել, որպեսզի մեր խաղողագործները եւ խաղողի մշակմամբ զբաղվով տարբեր ընկերություններ տեղեկանան, որ Կառավարությունը տրամադրում է մինչեւ 3 մլրդ ՀՀ դրամով անտոկոս վարկ` երկու տարվա ընթացքում մարելու պայմանով: Ինչո՞ւ եմ ես ասում` արհեստական խոչընդոտ. քիչ առաջ Արմավիրի մարզպետարանի հետ խոսակցությունից պարզ դարձավ, որ նույն՝ նշածս ընկերությունը սկսել է իրականացնել մթերումը: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արման Բաբաջանյան:

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Հարգելի հայրենակիցներ, ցավով պետք է արձանագրել, որ այսօր այստեղ, այս դահլիճում արձանագրվեց ցավալի իրողություն, որի վտանգավորության մասին շատ եմ խոսել: Ինչեւէ, իշխող մեծամասնության ընտրությամբ իշխանության տակ դրեցիք դանդաղ գործողության ռումբը: Հեղափոխությունը պարտություն կրեց, առնվազն, Սահմանադրական արդարադատության ոլորտում, իսկ ավելի լայն իմաստով` ողջ դատաիրավական համակարգում: Իշխող մեծամասնությունը Սահմանադրական դատարանի դատավորների պաշտոնում ընտրեց Սահմանադրական դատարանի նախկին դատավորներից ոչնչով չտարբերվող թեկնածուների: Սահմանադրական դատարանի նախկին իշխանության կամակատարներին փոխարինելու են գալիս կաշառակեր գիտնականն ու դասախոսը, նախկին իշխանության ձեռնածու բարձրաստիճան դատավորն ու մի անդեմ իրավաբան, ինչի առթիվ շնորհավորում եմ իշխող մեծամասնությանը: Այն մեծամասնությանը, որը 2,5 տարի առաջ հանրապետության փողոցներում եւ հրապարակներում քաղաքացիներին խոստանում էր արդարադատության եւ արդարության վերականգնում: Սա է, փաստորեն, արդարադատության ու արդարության վերականգման ձեր տեսլականը: Սա էր, փաստորեն, Սահմանադրական ճգնաժամի հաղթահարմանն ուղղված գործընթացում ձեր մոտիվացիան` նախկին հանցավոր Սահմանադրական դատարանը փոխարինել նոր հանցավոր Սահմանադրական դատարանով: Սա իշխանության գիտակցված ընտրությունն էր: Ընտրություն, որով դուք` դրա հեղինակները, դավաճանեցիք հարյուր հազարավոր քաղաքացիներին տրված խոստումներին ու հեղափոխության հռչակումներին: Բայց ես մեր քաղաքացիներին ցանկանում եմ հավաստիացնել, որ Հայաստանում սահմանադրականության ու օրինականության հաստատմանն ուղղված մեր պայքարը շարունակվելու է եւ շարունակվելու է ձեզանից շատերի հետ: Շարունակվելու է դատաիրավական ոլորտում արմատական բարեփոխումներ իրականացնելու՝ իմ ու իմ նման հարյուր հազարավորների պահանջատիրությունը, որը, վստահեցնում եմ` գոնե, ես պահպանելու եմ իմ ու իմ ներկայացրած քաղաքական ուժի առաջնահերթությունների շարքում:

Հայաստանում դատական համակարգի արմատական բարեփոխումներն այլընտրանք չունեն, կոռուպցիայի եւ հանցավորության մեջ թաթախված դատավորներն անելիք չունեն մեր դատական համակարգում՝ անկախ այն հանգամանքից, թե ովքեր կկրեն Սահմանադրական Դատարանի դատավորի պատմուճանները:

Հարգելիներ, դուք եք լույսը, հույսը բերել մեր երկրին, մեր ժողովրդին: Թավշյա հեղափոխությունը Հայաստանին տվել է զարգացման ու ավելի լավ երկիր դառնալու բացառիկ պատմական հնարավորություն: Դժբախտաբար, հեղափոխության կարգախոսներից ու հռչակումներից շատերը խլացել են բյուրոկրատական աղմուկի մեջ եւ պետական մեծ հիմնարկների միջանցքներում, բայց ավելի լավ Հայաստան ունենալու տեսլականը չափազանց թանկ է, որպեսզի  զոհաբերվի որեւէ քաղաքական ուժի կամայականությանն ու քմահաճույքներին, անհետեւողականությանն ու ոչ կոմպետենտությանը: Հետեւաբար` ի գիտություն ընդունելով այլեւս այսպիսի գորշ կազմով Սահմանադրական Դատարան ունենալու իրողությունը, մենք շարունակելու ենք մեր պայքարը հանուն դատաիրավական ոլորտի ֆունդամենտալ բարեփոխումների, հանուն արդարության ու արդարադատության վերականգնման եւ հանուն հանրապետության: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Գոռ Գեւորգյան:

Գ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի փոխխոսնակ, հարգելի գործընկերներ, սիրելի քաղաքացիներ, ընձեռված հնարավորության շրջանակներում փորձեմ կրկին անդրադառնալ տարածաշրջանային անվտանգային հիմնախնդիրներին: Մերձավոր Արեւելքում ստեղծված ճգնաժամային իրավիճակը եւ տարածաշրջանային անվտանգությունը խաթարող զարգացումները շարունակում են, ըստ էության, որոշակի ռիսկեր եւ սպառնալիքներ պարունակել ինչպես ՀՀ անվտանգության, այնպես էլ Մերձավոր Արեւելքի հայ համայնքների ապահովության եւ բնականոն կենսագործունեության համար: Ակնհայտ է, որ մերձավորարեւելյան տարածաշրջանը Հայաստանի անվտանգային միջավայրի բաղկացուցիչն է, եւ այն եւս մեր երկրի եւ ժողովրդի պետական եւ ազգային շահերի առաջնահերթություններից է: Առանցքային է արաբական աշխարհում ՀՀ դերակատարության վերաարժեւորումը եւ արաբական երկրների հետ հարաբերությունների զարգացման շարունակականության ապահովումը: Ձեւավորված աշխարհաքաղաքական բարդ իրադրության պայմաններում պաշտոնական Երեւանը շարունակելու է գործընկերային հարաբերությունները մեզ բարեկամ ժողովուրդների եւ երկրների հետ՝ միասնական քաղաքական օրակարգ ձեւավորելու եւ տարածաշրջանային արդի մարտահրավերներին դիմագրավելու նպատակով: Նշվածի համատեքստում կարեւորում եմ ՀՀ արտաքին գործերի նախարարի գլխավորած պատվիրակության այցելությունը Եգիպտոս, որը, վստահաբար, վերահաստատում է մեր երկու բարեկամական երկրների միջեւ ջերմ հարաբերությունները, ինչպես նաեւ նոր հիմք է դնում տարածաշրջանային մարտահրավերներին միասնաբար դիմագրավելու համար: Հայ-եգիպտական եւ, առհասարակ, հայ-արաբական հարաբերություններն առավել, քան երբեւէ տարածաշրջանային անվտանգային համակարգի օրակարգին համահունչ են եւ նպատակային: Հարկ է նշել նաեւ, որ պաշտոնական Երեւանն իր կառուցողական դիրքորոշումն ունի նաեւ տարածաշրջանի նկատմամբ խաղաղության հաստատման նպատակով աշխարհաքաղաքական պատասխանատվություն կրող երկրների քաղաքական օրակարգի նկատմամբ, ինչը եւս չափազանց կարեւոր է: ՀՀ տեղի եւ դերի վերաարժեւորումը Մերձավոր Արեւելքում, ըստ էության, եղել է, կա եւ պետք է լինի շարունակական: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Վիկտոր Ենգիբարյան:

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Սիրելի հայրենակիցներ, այսօր ՀՀ ԱԺ-ն ընտրեց ՍԴ 3 դատավորներ: Կողմ քվեարկելով ՀՀ Կառավարության, Հանրապետության Նախագահի եւ դատավորների ընդհանուր ժողովի կողմից ներկայացրած թեկնածուների օգտին, ըստ էության, օժտում ենք ՍԴ-ին մեր հանրության կողմից, օրենսդիր, գործադիր եւ դատական իշխանություններին տրված լեգիտիմությամբ: Մեր ժողովրդի եւ իշխանությունների 3 ճյուղերի կողմից փոխանցված լեգիտիմությունը, ըստ էության, հանգուցալուծում է ՍԴ-ի շուրջ ստեղծված իրավիճակը: Իբրեւ բարձր դատարան՝ ՍԴ-ը հետայսու կրում է դատական իշխանությունն առաջնորդելու քաղաքական պատասխանատվություն եւ պետական պատասխանատվություն:

Ինչպես բազմիցս ենք նշել, հետհեղափոխական Հայաստանի թիվ մեկ խնդիրը եղել եւ մնում է դատական իշխանության հեղինակությունը: Դատական իշխանության հեղինակությունը երկու կարեւոր բովանդակություն է ամփոփում իր մեջ: Մի կողմից՝ մենք պետք է շարունակենք փոփոխությունները, սերնդափոխությունը եւ դատական համակարգի շարունակական զարգացումը, մյուս կողմից` մեր քաղաքացիները, տնտեսավարողները, պետական, քաղաքական, հասարակական մարմինները պետք է կարողանան փակ աչքերով, աներկբա եւ առանց քննարկման վստահել դատարանների կողմից կայացված որոշումներին: Իրավիճակի առանձնահատկությունը, ըստ իս՝ այն է, որ առանց փոփոխությունների չի կարող լինել վստահություն, իսկ առանց վստահության կամ վստահության դեֆիցիտով չեն կարող լինել փոփոխություններ: Այս առումով՝ մենք արդեն մի կարեւոր փոփոխություն կարող ենք համարել իրականացված, բարեփոխվում են օրենքներ, կառուցակարգեր եւ, որ ամենակարեւորն է` փոխվում է մտածողություն: Մենք պետք է ձգտենք եւ հասնենք մի հանգրվանի, մի պահի, ինչ-որ օրվա եւ ժամի կամ, եթե կուզեք, րոպեի, որից հետո մեր քաղաքացիները կկարողանան լիարժեք եւ անվերապահ վստահել գործադիր, օրենսդիր, դատական իշխանություններին, համայնքներին եւ բոլոր մյուս պետական եւ համայնքային մարմիններին: Այդ հանգրվանից սկսած՝ որեւէ մեկը կասկածի տակ չպետք է դնի պետական համակարգի որեւէ օղակի բարեվարքությունը, արդյունավետությունը, հայրենասիրական մղումները եւ պետականամետությունը: Խոսքս, իհարկե, չի վերաբերում այս կամ այն քաղաքական ուժին, այս կամ այն քաղաքական գործչին, խոսքս վերաբերում է բացառապես պետական մարմիններին եւ պետական օղակներին` քաղաքական գործիչների վստահությունն ամրագրվում է ընտրությունների միջոցով: Այդ օրը, այդ ժամը, կարծում եմ` մոտ է, ինձ համար այդ հանգրվանը սահմանադրական հանրաքվեն է: Նոր եւ լիարժեք, լեգիտիմ ընդունված մայր օրենքը պետք է դառնա այն զրոյական կետը, որից սկսած մեր հանրությունը պետք է սեղմի պետական բոլոր մարմինների ձեռքը: Այդ պահից սկսած՝ կմեկնարկի բոլորիս համար երանելի այն պահը, որ հանրության եւ պետական, հատկապես, դատական իշխանությունների միջեւ կկնքվի հաշտություն եւ համերաշխություն: Մանկահասակ երեխաներից սկսած մինչեւ ամենատարեց քաղաքացին պետք է գործի ի շահ պետության, պետությունը պետք է գործի ի շահ բոլոր քաղաքացիների` սկսած երեխաներից մինչեւ ամենատարեց քաղաքացի: Մեր բոլոր գործողությունների վերջնանպատակը պետք է լինի ՀՀ բարօրությունը: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Նաիրա Զոհրաբյան:

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգարժան փոխնախագահ, հարգարժան հայրենակիցներ, երեկ հանրակրթական դպրոցներում սկսվել են դասերը: Ես հասկանում եմ, որ բոլոր ժամանակներում եղել են, կան ու լինելու են Հռոմի պապից ավելի կաթոլիկ մարդիկ` ուսուցիչներ, ես չգիտեմ, ամեն ինչ, որոնք իրենց վրա` հենց իրենց վրա իջեցված հանձնարարականն էնպիսի ջանադրությամբ են տրանսֆորմացնում եւ կատարում, որ արդյունքում մենք ունենում ենք, ուղղակի, խեղաթյուրված պատկերներ:

Հիմա ես ցույց եմ տալիս ձեզ 2 նկար. փոքրահասակ երեխաները ռազմագերիների նման այ էսպես բարձրացրել են ձեռքերը, եւ նայեք՝ քանի շարք կանգնած, որպեսզի սույն տիկինը, ենթադրաբար՝ ուսուցիչը, ճեմելով մոտենա երեխաներին եւ չափի ջերմությունը: Հարց. իմաստը ո՞րն է՝ երեխաներին էսպես պահել, կարելի է՝ երեխաները ձեռքերն իջեցրած կանգնեն, մոտենա դաստակից չափի:

Երկրորդ նկարը, որտեղ ես ծածկել եմ, բնականաբար, երեխաների դեմքերը, բոլոր երեխաները՝ պարանով բռնված: Լավ, հասկացանք ստրկամտությունը՝ շատ դեպքերում տվյալ երկար անունը կրող նախարարությունից իջեցված՝ շատ դեպքերում անհասկանալի հանձնարարականները կատարելու համար: Էս ինչո՞ւ եք կոտորում ձեզ: Ես դիմում եմ ծնողներին. ինչո՞ւ եք թույլ տալիս, որ ահա այսպես կանգնեցնեն ձեր երեխաներին, երբ որ շատ հանգիստ, առանց ավելորդ ջղաձգումների, առանց ավելորդ էնտուզիազմի կարելի է մոտենալ երեխային, երեխային ասել` ձեռքդ բարձրացրու, դաստակի վրա չափել ջերմաստիճանը:

Գիտեք, ես զարմանում եմ, որ երբ որ մի հումոր ես տեղադրում քո էջում, որովհետեւ հումորն ինձ համար իմ կյանքի անբաժանելի մասն է, որովհետեւ մարդ ինքը պիտի կարողանա միշտ նաեւ շատ բաների հումորով վերաբերվել: Ժվանցեկու հումորիստներից մեկը, որը մեր հեռուստաընկերություններից մեկը վերցրել սքետչ էր սարքել, մի կանանց մասին հետաքրքիր սթորի էր սարքել, հումոր, սովորական անեկդոտ ես տեղադրում էջում, եւ օրիորդաց գիմնազիան ավարտած կեղծ բարեպաշտների ոգով մի էնպիսի հարձակում սկսվեց ինձ վրա, որ, տեսեք՝ կնոջ հանդեպ ինչպիսի իրոնիա, ինչպիսի բան, երբ դա՝ այդ հումորը, այդ անեկդոտը վերաբերում էր նույնքան ինձ, որքան բոլորին: Բա, հիմա ո՞ւր եք, օրիորդաց գիմնազիայի բարեպաշտ ոգով կանայք եւ նաեւ տղամարդիկ, բա, ինչո՞ւ ձայն չեք հանում, ինչո՞ւ եք լռում, բա, չե՞ք տեսնում, հիմա, փոքր երեխայի հիշողության մեջ սա է, չէ՞, մնալու` իր մեջ առաջին դասարանից տպավորությունը սա է, չէ,՞ մնալու` էսպես բարձրացված ձեռքերով կանգնել, որ ուսուցչուհին գա եւ ջերմաստիճանը չափի: Բա, ինչո՞ւ չեք խոսում, բա, ո՞ւր մնաց մարդու իրավունքը, երեխայի իրավունքը, թե՞, անպայման, ձեզ համար անընդունելի, ձեր քիմքին ոչ հաճո կինը պիտի ինչ-որ հումոր անի, որ սենց համակարգված ձեւով սկսեք խոսել մարդու իրավունքից:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շաքե Իսայան:

Շ.ԻՍԱՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի փոխխոսնակ, հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, ցավոք, այսօր պետք է անդրադառնամ ուսանողների խնդիրներին: Խնդիր, որտեղ պետությունը, մեղմ ասած, լվաց իր ձեռքերը՝ բուհերին եւ ուսանողներին այս հարցում թողնելով միայնակ, բավարարվելով ընդամենը մեկ հակաճգնաժամային՝ 14-րդ միջոցառմամբ, որով, էլ շատ չմանրամասնեմ, բոլորս հիշում ենք, որ աջակցություն էր տրամադրում բացառապես բարձր առաջադիմություն ունեցող ուսանողներին: Մինչ այսօր շարունակում է մեծ հարցականի տակ մնալ, թե ինչ անեն այն ուսանողները, որոնց առաջադիմությունը գերազանց չէ, ֆինանսական վիճակը նույնպես` նախկինում՝ արտակարգ դրության, այժմ՝ կարանտինի պատճառով: Այս ժամանակահատվածում հնչեց նաեւ արդարացի պահանջ ուսանողների կողմից. եթե ուսանողների խնդիրն էությամբ սոցիալական է, ինչո՞ւ ենք աջակցությունը թիրախավորում ըստ կրթական առաջադիմության:

Այս դահլիճում իմ հարցին ի պատասխան, որ բուհերը եւս ֆինանսական խնդիրների առաջ կարող են կանգնել, չէ՞ որ չեն կարող անվերջ, առանց պետական զգալի օժանդակության եւ՛ հետաձգել ուսանողների վարձավճարները, եւ՛ վճարել դասախոսների աշխատավարձը, ովքեր հեռավար կատարել են իրենց աշխատանքը, կրթության նախարարը նախ` համաձայնեց, որ խնդիրը լուրջ է, ապա պատասխանեց, որ հստակ հաշվարկներ լինելուց հետո միայն նախարարությունը ծրագրերով հանդես կգա: Ժամանակը ցույց տվեց, որ ուսանողները ճիշտ էին, բարձր առաջադիմության հիմքով տրված օժանդակությունը սոցիալական որեւէ աղերս չունեցավ կորոնավիրուսի հետեւանքով ֆինանսական դժվարությունների առջեւ հայտնված ուսանողների եւ նրանց ընտանիքների համար: Ժամանակը նաեւ ցույց տվեց, որ կրթության նախարարությունը կա՛մ հստակ հաշվարկներ այդպես էլ չկատարեց, կա՛մ նպատակահարմար չգտավ՝ աջակցել բուհերին եւ ուսանողներին` վարձերը վճարելու կոչը համարելով լիուլի բավարար: Փոխարենը, մենք` ԱԺ պատգամավորներս, մեր պաշտոնական էլեկտրոնային փոստերին, սոցիալական հաշիվներին մայիս ամսից սկսած ստանում ենք տասնյակ ուսանողների խնդրանք-դիմումներ՝ բուհերի ռեկտորների, դեկանների հետ համաձայնություն ձեռք բերելու, որպեսզի այդ ուսանողների վարձավճարները տարաժամկետվեն, ուղղակի, տարաժամկետվեն, ուսանողներն այլ խնդիր այս պահին չեն բարձրաձայնում: Մենք` ընդդիմադիր խմբակցությունների պատգամավորներս, գիտեմ նաեւ, որ իշխող խմբակցությունից որոշ պատգամավորներ այս օրերին պարբերաբար զանգահարում են բուհեր խնդրելու, միջնորդելու, ինչ-որ տեղ նաեւ երաշխավորելու ուսանողի կողմից վարձը վճարելու պարտավորությունը: Այսինքն` այս գործընթացն ամբողջությամբ, ինչպես նշեցի սկզբում, թողնվել է բուհերի ներքին կանոնակարգմանը, թողնվել է բուհերի խղճին: Եվ այն ուսանողները, ովքեր դիմեցին այս կամ այն պատգամավորին, զուտ անհատական միջնորդության արդյունքում ունեցան հնարավորություն՝ դեռեւս շարունակելու իրենց ուսումը: Իսկ ի՞նչ է լինելու այն ուսանողների ճակատագիրը, ովքեր այդպես էլ չդիմեցին որեւէ պաշտոնյայի, չենք կարող ասել: Միայն կարող եմ ասել, որ այս հարցը, կարծես թե, դատելով նախարարության պահվածքից, իրենց չի հետաքրքրում, վառ ապացույցն այսօրվա ԱԺ-ի առջեւ իրականացրած ուսանողների ցույցն է, ովքեր համակարգային լուծում են պահանջում:

Նախորդ նստաշրջանում «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության կողմից շրջանառության մեջ դրվեց նախագիծ, որը հնարավորություն կտար ինչ-որ չափով լուծել այս խնդիրը, ինչին ի պատասխան՝ հնչեց, որ նախարարությունն այս ոլորտում հակաճգնաժամային համապարփակ միջոցառումներ է ձեռնարկելու, իսկ թե ինչպիսի՞ միջոցառումներ եղան, բոլորս էլ ականատես եղանք:

Այսօր, ցավոք սրտի, դասապրոցեսը սկսվել է եւ բուհերն ուսանողներից, ինչպես եւ ենթադրելի էր, պահանջում են ուսման վարձերը: Ուստի, թույլ տվեք ասել, որ հենց անգործությունն այս հարցում պատճառ հանդիսացավ, որպեսզի մեր խմբակցությունը վերոնշյալ նախագիծը լրամշակված տարբերակով օրերս կրկին դնի շրջանառության մեջ: Հուսամ՝ ԱԺ-ը կունենա բավարար կամք` նախարարության չարածն օրենքով ամրագրելու համար, որպեսզի ոչ մի ուսանող դուրս չմնա բուհից նման ֆորսմաժորային իրավիճակների հետեւանքով: Շնորհակալ եմ:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Վարդան Աթաբեկյան:

Վ.ԱԹԱԲԵԿՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սիրելի էրեբունցիներ, ելույթս նվիրված է համայնքի ակտուալ խնդիրներից մեկին` Սուրբ Մեսրոպ կիսակառույց եկեղեցու շինարարական աշխատանքներին: Ուզում եմ հրավիրել էրեբունցիների, քաղաքային իշխանության, վեհափառի, ինչպես նաեւ խնդրով մտահոգ այլ կողմերի ուշադրությունը: Նախ` ասեմ, որ Երեւանը հիմնադրվել է Վանի թագավորության արքա Արգիշտի Ա-ի օրոք, մ.թ.ա. 8-րդ դարում, Էրեբունի անվանմամբ: Այսօր Էրեբունին զբաղեցնում է քաղաքի 20 տոկոսից ավելին` հանդիսանալով Երեւանի ամենամեծ թաղամասը: Անդրադառնալով թաղամասի Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցուն, ըստ իմ ձեռք բերած տեղեկությունների՝ դեռեւս 2004 թվականին բարերարների հովանավորմամբ սկսվել էին Էրեբունու Ազատամարտիկների այգում եկեղեցու շինարարական աշխատանքները, որոնք դադարել են 2006 թվականին` դեռեւս անհայտ պատճառներով: Փաստացի, 14 տարի շարունակ Էրեբունի համայնքում սրբատեղին մնացել է կիսակառույց: Կարծում եմ` կհամաձայնեք, որ սա անթույլատրելի եւ ամոթալի փաստ է: Երեւի թե, նախընտրելի էր` չունենայինք եկեղեցի, քան տարիներ շարունակ ունենալ կիսակառույց եկեղեցի Էրեբունու սրտում:

Էրեբունու պատգամավորների եւ թաղապետի անունից խոստանում ենք ուսումնասիրել խնդիրն ամբողջությամբ, անել անհնարինը, որ Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցու կառուցման աշխատանքները վերսկսվեն եւ, վերջապես, էրեբունցիներն ունենան իրենց իսկ աղոթատեղին:

Սիրելի էրեբունցիներ, ընթացիկ քայլերի եւ արդյունքների մասին հաշվետու կլինենք ձեզ կա՛մ այս ամբիոնից, կա՛մ այլ հարթակներից: Առաջ Աստված:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Աթաբեկյան, քանի որ Էրեբունի վարչական շրջանի եւ, առհասարակ, նույն ընտրատարածքի ներկայացուցիչ եմ, ինքս նաեւ բյուջեում առաջարկություններ եմ արել` Վարդաշեն տարածքում գտնվող հանրակացարանների կառուցման հետ կապված, հուսով եմ, որ, քանի որ խորապես տիրապետում եք նաեւ այս տարածքի հիմնախնդիրներւն, հարցերին, կքաջալերեք եւ կզորակցեք, որպեսզի այդ խնդիրներն էլ կարողանանք իրականացնել եւ Կառավարությանը ճշգրիտ ներկայացնել իրական պատկերը, որպեսզի, իրոք, էդ խնդիրներն էլ լուծվեն: Շնորհակալություն մտահոգությունների համար: Հաջորդ ելույթի համար` Արմեն Խաչատրյան:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ուզում եմ խոսել մի կարեւոր խնդրի մասին, որն օր առաջ լուծում է պահանջում: Ունենք հետեւյալ իրավիճակը. եթե ՀՀ քաղաքացին թմրամիջոց, հոգեմետ նյութ պարունակող դեղ է պատվիրում որեւէ երկրից` հիվանդությունը բուժելու համար, ապա, բնականաբար, սահմանում հայտնաբերելուց հետո հարուցվում է քրեական գործ` 267.1 հոդվածով եւ անձը կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության 2-ից մինչեւ, կարծեմ թե, 3-6 տարի ժամանակով: Ի՞նչ ունենք այսօր. այս պահի դրությամբ ունենք 147 հարուցված քրեական գործ, այդ 147 հարուցված քրեական գործի 90 եւ ավելի տոկոսը կազմում են հիվանդություն ունեցող մարդիկ` շատ ծանր հիվանդություն ունեցող մարդիկ, որոնց վերաբերյալ կան բժշկի ցուցումներ եւ նշանակումներ, կան նշանակումներ այնպիսի դեղամիջոցների, որոնք ՀՀ-ում չկան եւ դրանց փոխարինողներն էլ արդյունք չեն ապահովում, մարդիկ ստիպված են արտասահմանից ձեռք բերել այդ դեղը՝ իրենց առողջությունը վերականգնելու, իրենց կյանքը փրկելու համար, նաեւ քաղցկեղով հիվանդներ կան եւ ի՞նչ է ստացվում. հարուցվում են քրեական գործեր եւ ապօրինի թմրամիջոցների շրջանառության համար մարդը դատապարտվում է ազատազրկման 3-7 տարի ժամկետով, չէ, 2-6 տարի ժամկետով, պատկերացնո՞ւմ եք: Մեծ թիվ են կազմում այս մարդկանց մեջ ներվային համակարգի հիվանդություններ ունեցող մարդիկ, որոնք ստիպված հոգեմետ դեղեր են գնում եվրոպական երկրներից, որպեսզի օգտագործեն: Ընդհանրապես, խոսել եմ նաեւ բժիշկների հետ, եւ ասում են, որ այդ հիվանդությունների պատճառը բոլորս գիտենք, որ սթրեսային իրավիճակներն են եւ գումարած սրան՝ մի հատ էլ քրեական գործ եւ մարդուն` հիվանդ մարդուն, սուր նեւրոզով տառապող մարդուն ասում ենք, որ դու պետք է ենթարկվես քրեական պատասխանատվության 2-6 տարի ժամանակով: Սա, կարելի է ասել, ամենավատագույն բանն է, որ կարելի է հիվանդի հանդեպ անել: Կարծում եմ` այս ուղղությամբ Կառավարությունը խնդրում եւ հորդորում եմ` անմիջապես ձեռնարկել միջոցառումներ: Կառավարության որոշման մեջ պետք է փոփոխություններ կատարվեն, որ եթե բժշկի ցուցումով է, բժշկի պատասխանատվության տակ է եւ եթե այդ դեղը, թեեւ ՀՀ-ում գրանցված չէ, բայց գրանցված է զարգացած երկրներում` Ֆրանսիա, Գերմանիա, Անգլիա եւ այդ դեղն է, որ անհրաժեշտ է հիվանդին, ապա թույլատրելի չափով բժիշկի նշանակած չափով պետք է թույլատրել, որ մարդիկ ներկրեն:

Իսկ ինչ վերաբերում է այդ 147 քրեական գործերին, ապա ես իրավունք չունեմ դատախազությանը, իհարկե, ուղղություններ տալ, բայց ես կարծում եմ, իմ անձնական կարծիքն է, որ սա պետք է որակվի որպես ծայրահեղ անհրաժեշտություն, այսինքն` մարդն այդ քայլին դիմել է՝ իր առողջությունը վերականգնելու եւ կյանքը փրկելու, ինչը բարձրագույն արժեք է մարդու համար եւ, ընդհանրապես, հասարակության մեջ, հետեւաբար` սա պետք է դիտվի որպես ծայրահեղ անհրաժեշտություն, եւ այդպիսի գործերը պետք է կարճվեն: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Կարեն Սիմոնյան:

Կ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Շարունակելով իմ գործընկեր Շաքե Իսայանի խոսքը, անդրադառնամ ուսանողների կողմից այսօր բարձրացված բողոքին` կապված վարձերի հետ: Շարունակելով խնդիրը, ասեմ, որ Երեւանի պետական համալսարանն առաջին կուրսի ուսանողների համար վարձը բարձրացրել է մինչեւ 160 հազար դրամ, այսինքն` տարբեր ֆակուլտետներ տարբեր աստիճանի են թանկացել: Սա՝ այն պարագայում, որ, ընդհանուր, կան ֆակուլտետներ Երեւանի պետական համալսարանում, որտեղ կա թերբեռնվածություն, բացի այդ, ուսանողների մեծ մասն այս պահի դրությամբ չի ստանում այն ծառայությունները, որի համար պետք է վճարի ամբողջական ծավալով, այսինքն` չեն գնում դասի, չեն տրամադրվում լսարանները, չեն տրամադրվում դասապրոցեսները, եւ մնացածն ոսանողն ինքը պետք է ապահովի: Ինքը պետք է ապահովի իր ինտերնետ կապը, ինքը պետք է ապահովի իր տեխնիկական միջոցները, ինքը պետք է ապահովի կապը դասախոսի հետ, հետեւաբար` որեւիցե ձեւով ծառայությունների չմատուցումն ուսանողի կողմից բարձրաձայնելու արդյունքում ուսանողը պահանջում է, որպեսզի կարողանա որոշակի զեղչեր հնարավորություն ստանալ: Ինչպե՞ս է հնարավոր, որ այդ զեղչը տեղի ունենա, առաջին հերթին այդ զեղչը չպետք է տեղի ունենա այլ վճարների կրճատման հաշվին, օրինակ` դասախոսական կազմի ժամավճարների հաշվին: Առանց այդ էլ եւ՛ պետական բուհերի, եւ՛ մասնավոր բուհերի դասախոսները ստանում են շատ քիչ աշխատավարձ, եւ բուհը չպետք է դրանից կրճատի: Դրա փոխարեն կարող է աջակցություն տրամադրել պետությունը, ինչպե՞ս. օրինակ` հարկերի որոշակի զիջումների միջոցով: Զիջել այն հիմնադրամներին կամ մասնավոր բուհերին, որոնք տրամադրում են որոշակի սոցիալական աջակցություն կամ զեղչեր են անում ուսանողների համար` զեղչված գումարի չափով հարկային արտոնություններ: Հավատացեք, նույնիսկ անգամ չնչին տոկոսն ուսանողի համար շատ կարեւոր է, որովհետեւ այդ առանձնահատկությունը, այդ գումարի չափը կարող է պայմանավորված լինել նրա սովորել կամ չսովորելով:

Ես հիշում եմ` ժամանակ մեր ընդդիմադիր գործընկերներն ասում էին շատ հետաքրքիր մի բան, որ որեւիցե սովորող ուսանող, երբեք չպետք է դուրս մնա բուհից վարձերը չվճարելու պատճառով: Եկեք գնանք այդ ճանապարհով ու որեւիցե ուսանողի դուրս չթողնենք բուհից զուտ այն պատճառով, որ ինքը ցանկանում է սովորել, սակայն չի կարողանում վճարել ուսման վարձը: Հույս ունեմ` պետությունը եւ կրթության լիազոր մարմինը կգան որոշակի եզրահանգման եւ կկարողանան որոշակի քայլեր ձեռնարկելու միջոցով կա՛մ զեղչել ուսանողների վարձը, կա՛մ գոնե տարաժամկետ վճարում ապահովել: Օրինակ` վերջին կուրսի ուսանողներից այս պահի դրությամբ պահանջում են վարձը, որովհետեւ նրանք ավարտում են, չեն կարող տարաժամկետ մաս-մաս վճարում կատարել, եւ պահանջում են ամբողջ կիսամյակի վարձը միանգամից: Գոնե, այս հարցում ինչ-որ ձեւով պետք է լուծում գտնել:

Եվ, մյուս կողմից` Երանի պետական համալսարանը, ի տարբերություն այլ բուհերի, բարձրացրել է ուսման վարձը: Ես ուզում հասկանալ` կորոնավիրուսի դեմ պայքարի սոցիալ-տնտեսական այս նեղ իրավիճակում արդյո՞ք կար վճարները բարձրացնելու անհրաժեշտություն: Ես, իհարկե, հասկանում եմ, որ մեր բուհերը, ի տարբերություն առաջադեմ արեւմտյան բուհերի, ամբողջովին կախված են ուսանողների վարձավճարներից, որոնք տրվում են, 90 եւ ավելի տոկոս ամբողջովին գալիս է ուսումնական վարձի միջոցներից, սակայն այս իրավիճակում եւս փոփոխություն է պետք: Պետք է կարողանալ այնպես անել, որ ուսումնական վարձն ուսանողական վարձը, որը տրվում է համալսարաններին, կազմի, ընդամենը, 20-25 տոկոսը, ոչ ավելի, եւ դրա շուրջ պետք է ձեռնարկվեն քայլեր: Կոչ եմ անում կրթության, գիտության, սպորտի եւ մշակույթի նախարարությանը՝ ուսումնասիրել հարցն ամբողջովին եւ կարողանալ Կառավարության առաջիկա նիստում լուծում տալ այս խնդրին: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, այո, այս հայտարարությունները մեկ անգամ եւս ցույց են տալիս, թե ինչքան ցավալի եւ ցավոտ խնդիրներ են ծառացել մեր հասարակության առջեւ, չգիտես՝ ո՞րի մասին խոսես, որի մասին չխոսես, բայց մի քանիսի մասին, անպայման, խոսելու եմ:

Նախ` պետք է ժողովրդի մոտ այս դժվարին ժամանակահատվածում ձեւավորել դրական սպասումներ, ինչը Կառավարությունը չի կարողանում լավ եւ ճիշտ անել, եւ դրա ապացուցներից մի քանիսն այն է, որ գալիս են Կառավարության շենքի մոտ տարբեր հայրենակիցներ եւ ամեն օր տարբեր հարցերի մասին բողոքում: Օրինակ` հիմա ի՞նչ ժամանակն է, որ հագուստեղենի ներկրման խնդիրը, որպեսզի փոխեն էդ մաքսային արժեքի որոշման կարգը, եւ մեկ-մեկ էլ սխալ բաներ են գնում մամուլում, թե ԵԱՏՄ-ում բան է փոխվել. ոչ մի բան էլ չի փոխվել ԵԱՏՄ-ում, ԵԱՏՄ-ի հետ դա գործ չունի: Մաքսային արժեքի որոշման կարգն է: Սա` մեկ:

Երկրորդը. Ռուսաստան մեկնող մեր հայրենակիցների հետ կապված: Ես իմ պետական դումայի գործընկերոջը, արդեն մամուլում զետեղել եմ, շաբաթ առաջ գրել եմ հատուկ նամակ, խոսել եմ նրա հետ, որպեսզի ՌԴ Կառավարության առջեւ հրատապ միջնորդի, որպեսզի էս հարցն արագ քննարկեն, նաեւ հանդիպել եմ ՀՀ Ռուսաստանի արտակարգ եւ լիազոր դեսպանի հետ: Հիմա ի՞նչ է. էնտեղ ՌԴ-ի մարտի 17-ի ընթացակարգերը թույլ են տալիս, որպեսզի էսպես խումբ-խումբ կարողանան լուծում գտնել, տեսնել` տեղավորվում են էդ մարտի 17-ի ռեժիմի մեջ, որ էնտեղ ֆորսմաժորային խմբեր կա՞ն, թե՞ չէ, պետք է, ուղղակի, ինվենտարիզացիա անել եւ հասկանալ` էդ մարդիկ քանի՞սն են, ի՞նչ խոցելի խմբեր կան: Էդ աշխատանքը, ըստ էության, չի կատարվում եւ կարծում եմ` հանգուցալուծումը պետք է լինի հոկտեմբերի 9-ին, այսինքն` մաս-մաս գնանք, չեմ ասում` մինչեւ հոկտեմբերի 9-ը չլուծվի: Հոկտեմբերի 9-ին Երեւանում տեղի է ունենալու ԵԱՏՄ միջկառավարական խորհրդի նիստը եւ էդտեղ էդ հարցին ամբողջական փորձելու են լուծում տալ: Այսինքն` պետք է աշխատել մարդկանց հետ, պետք է ճիշտ խոսել, պետք է ճիշտ երկխոսել:

Երրորդ հանգամանքը. ես էսօր շրջանառության մեջ եմ դրել, թերեւս հիշում եք, որ տարի, տարի ու կես առաջ ես դրեցի ներդրումների հետ կապված «Մեկ պատուհանի մասին» օրենքը, էսօր նորից դրել եմ շրջանառության մեջ այլ պրիզմայով այլ օրենք, որտեղ գրված է, որ պետք է համապատասխան պայմանագրեր կնքեն տեղական ինքնակառավարման մարմինը, պետական կառավարման մարմինը եւ ներդրողը, եռակողմ կամ քառակողմ պայմանագիր, որտեղ պետք է դրված հարցերին լուծում տրվի: Ինչո՞ւ եմ հատկապես էսօր դրել շրջանառության մեջ. որովհետեւ նույնիսկ առանց կորոնավիրուսի 2020 թվականի առաջին եռամսյակի տվյալները ցույց են տալիս, որ Հայաստանի նորանկախ պատմության մեջ տենց բան չի եղել, որ մինուս՝ եւ՛ ուղղակի ներդրումները, եւ՛ ընդհանուր ներդրումները… Մեր գործընկերները, մասնագետները չկան, առանց կորոնավիրուսի մարտի երկրորդ կեսին մեկը եղել է -70 մլրդ դրամ, մեկը` -20 մլրդ: Սենց բան չի եղել Հայաստանի պատմության մեջ: Հիմա, սա ո՞նց հասկանանք, ո՞նց գնահատական տանք էս թվերի դեմ, էլ դրա տեղն օֆշոր չկա, որ ասում են` ժամանակին տարել են օֆշոր, հետո բերել են, տենց բան գոյություն չունի, որովհետեւ սա ռուսական կապիտալն է գնում էստեղից: Պետք է աշխատեն, պետք է կարողանան պայման ստեղծել, որ էն գումարները, որ հավաքում են, մնան Հայաստանի տարածքում եւ դառնան աշխատատեղեր: Սա լուրջ պրոբլեմ է:

Էնպես որ, խնդիրները շատ են, երեւի, էս հայտարարությունների րոպեն չի հերիքում, որ ամեն ինչի մասին մենք խոսենք, բայց, կարծում եմ` Կառավարությանը չի հաջողվում դրական սպասումներ առաջացնել: Դա պետք է ամեն կերպ անել:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արփինե Դավոյան:

Ա.ԴԱՎՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ափսոս, տիկին Զոհրաբյանը դահլիճում է չէ, որովհետեւ իմ խոսքը վերաբերում է իր հնչեցրած մտքերին: Արդեն որերորդ անգամ, ես հաշիվը կորցրել եմ, երբ տիկին Զոհրաբյանը գալիս է այս ամբիոնից եւ ահասարսուռ ձայնով սարսափեցուցիչ ինչ-որ մտքեր է արտահայտում ինչ-որ երեւույթների վերաբերյալ: Այսօր նա այստեղից ներկայացրեց նկարներ, լավ է, որ, գոնե, երեխաների դեմքերը ծածկել էր, որովհետեւ մի անգամ նկար էր ներկայացրել, որտեղ դեմքը չէր էլ ծածկել, որտեղ կանգնած էին երեխաներ, որոնք բռնած էին մի թելից, որի վրա կային ժապավեններ, որոշակի հեռավորության վրա երեխաները բռնել էին այդ ժապավենից, երեւի, ուսուցիչն այդպես էր սոցիալական հեռավորությունը նշել, որպեսզի երեխաները պահեին սոցիալական հեռավորություն: Կարծում եմ, որ այս հակահամաճարակային պայմաններում, երբ ուսուցիչները պետք է որեւէ կերպ որեւէ միջոցներ ձեռնարկեն, որպեսզի երեխաները գոնե հետաքրքրությամբ հետեւեն այդ կանոններին, այս ուսուցիչը մտածել էր, որ այդպես ավելի հետաքրքիր կլինի, գուցե, երեխաներին կհետաքրքրի: Բայց, ո՛չ, Նաիրա Զոհրաբյանի որակմամբ` երեխաները ռազմագերիների նման էին կանգնած, պարանով բռնված էին, ձեռքերը վեր էին պարզել, ինչից Նաիրա Զոհրաբյանի տոնից հետեւում էր, որ ուսուցիչը պետք էր արագ անցներ հարձակման, բայց այնինչ, գուցե, ուսուցիչը պետք է մոտենար, երեխաների ջերմությունը չափեր կամ, գուցե, երեխաները ողջունում էին որեւէ մեկին կամ միմյանց էին ողջունում: Որին հետեւեցին նաեւ տիկին Զոհրաբյանի այս խոսքերը՝ մի լռեք, երեխաների հիշողության մեջ պիտի այս ամենը մնա որպես նվաստացուցիչ ինչ-որ իրադարձություն, ըմբոստացեք: Սա ասում է մի պատգամավոր, նաեւ որի նախաձեռնությամբ ԱԺ-ում այսօր կազմվել է քննիչ հանձնաժողով, որն ուսումնասիրում է կորոնավիրուսի հետ կապված խնդիրները: Սա ես ասում եմ նրա համար, թե ինչպես կարելի էր մի հատ նկարը ներկայացնել այնպես, որ այդ նկարի վերաբերյալ մարդկանց տպավորությունը լրիվ փոխվի:

Այս ամբիոնից միշտ ներկայացվում է այն ամենը, ինչն իրականում կա, այլակերպված, այլափոխված կոնկրետ մարդկանց, կոնկրետ պատգամավորների կողմից:

Ափսոս տիկին Զոհրաբյանը դահլիճում չէ, ես մի փոքրիկ բան էլ ուզում եմ հիշել, երբ անցյալ տարի Սեւանի կանաչելու հետ կապված՝ ամբողջ համացանցը նորից խոսում էր, տիկին Զոհրաբյանը, այսպես, ափալ-թափալ գնաց հասավ Սեւան փորձանմուշի համար: Սեւանա լճից ինչ-որ բաներ վերցրեցին, տարան փորձաքննության: Եվ ես մի անգամ այս ամբիոնից հարցրեցի, թե ի՞նչ եղան այդ փորձաքննության արդյունքները, տիկին Զոհրաբյանն ասաց, որ ինձ «օտչյոտ» չի տալու, թեեւ, պատգամավորը հաշվետու է գոնե իր ընտրողների առաջ, իսկ բազմաթիվ քաղաքացիների դա հետաքրքիր է: Ես զուգահեռներ եմ անցկացում այս երկու երեւույթների միջեւ նրա համար, որ տիկին Զոհրաբյանն այստեղ բերում է այնպիսի օրակարգեր, որոնք քննարկվում են համացանցում, որոնք աղմուկ են առաջացնում, եւ ինքն այդ աղմուկն աշխատում է մեծացնել այնքանով, որքանով իրեն դա ձեռնտու է: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Տիկին Դավոյան, անշուշտ, յուրաքանչյուր պատգամավոր արտահայտվելու եւ կարծիք հայտնելու իրավունք ունի, եւ դուք ձեր իրավունքն իրացնում եք, բայց, տեսեք, տիկին Զոհրաբյանը հրապարակավ ներկայացրեց լուսանկարներ, եւ կարծում եմ` այդ լուսանկարները խոսուն են, եւ ստուգելու, վերստուգելու կամ կանխարգելիչ միջոցառումներ իրականացնելու համար տարբեր ձեւեր կան եւ մեթոդներ կան, եւ պետք չէ իրականում ամեն ինչի մեջ վատ բան տեսնել կամ քննարկել: Սա է ամբողջ հարցը: Ինչի՞ համար եմ ասում. որովհետեւ դուք նաեւ հիշատակեցիք՝ անցած տարի Սեւանա լճում տեղի ունեցած աղետի հետ կապված, եւ ես տեսել եմ, որ լաբորատոր հետազոտություններ իրականացնելուց հետո տիկին Զոհրաբյանը նաեւ հրապարակայնացրել է լաբորատոր այդ հետազոտությունների արդյունքը, բայց հիմա խոսքը դրա մասին չի գնում: Անի Սամսոնյան:

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Սիրելի հայրենակիցներ, ես` որպես ՀՀ ԱԺ պատգամավոր, պահանջում եմ, որի պետության միջոցներով հեռարձակվող՝ ՀՀ Հանրային հեռուստաընկերության հաղորդավար Պետրոս Ղազարյանը ներողություն խնդրի նախորդ օրը հեռուստաընկերության տաղավարում իր կողմից ցուցաբերված անհանդուրժողականության, կողմնակալության, ոչ հարգալից պահվածքի, վիրավորանքի, ասելիքս ավարտին հասցնել չթողնելու համար, ինչպես նաեւ ոչ պրոֆեսիոնալ կեցվածքի համար: Սա Հանրային հեռուստաընկերության պատիվն է եւ հեղինակությանը: Շնորհակալություն եմ հայտնում բոլոր նրանց, ովքեր հայտնել են իրենց աջակցությունն են ինձ եւ գնահատել են երեկվա եթերը:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Իվետա Տոնոյան: Եվ վերջին ելույթի իրավունքը պատկանում է ինձ:

Հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, եւս անդրադառնալու եմ կրթական հիմնախնդիրներին, քանի որ խոստացել եմ այսօր նաեւ ուսանողներին, որ այս հիմնախնդիրներին ավելի մանրակրկիտ պատգամավորին ընձեռված՝ այս հայտարարության հնարավորությունը պետք է օգտագործեմ եւ մի քանի խնդիրների այս կարճ ժամանակահատվածում, այնուամենայնիվ, անդրադառնամ: Նախ` համավարակի պայմաններում խոսելով տարբեր միջոցառումներից, տարբեր իրականացրած ծրագրերին զուգահեռ՝ մենք պետք է նայենք՝ դրանց արդյունավետության հետ կապված, որովհետեւ այն ծրագիրը, որը հասարակությանը ներկայացվեց որպես 14-րդ միջոցառման ծրագիր, ըստ էության, իր նպատակին չծառայեց: Եվ այսօրեական բազմաթիվ հորդորների եւ ուսանողների կողմից բարձրաձայնած այն խնդիրը, որ ուսման վարձերի մասով խնդրահարույց է դարձել, պրոբլեմատիկ է դարձել, մարդիկ չեն կարողանում իրենց վճարումներն իրականացնել հասկանալի պատճառներով, որովհետեւ աշխատանքից նրանց ծնողները, նրանք զրկված են եղել: Այսօր ՀՀ-ում ինչպիսի՞ քաղաքականություն է վարվում: Էստեղ տարբեր թվեր հնչեցին, մինչեւ 200 հազար դրամ մասնագիտություն կա, որ ուսման վարձը ներկայիս պայմաններում բարձրացել է: Ժողովուրդ ջան, հիմնավորումը ո՞րն է, ինչ-որ մեկը կհիմնավորի՞, թե ինչ դրդապատճառներից ելնելով են ուսման վարձերը ՀՀ-ում տասնամյակներ շարունակ բարձրանում: Անտրամաբանական է, ինչի հետ է էս համեմատությունը դրվում: Էս համատեքստում, էս համեմատության մեջ նաեւ ուզում եմ մատնանշել, որ օրենսդրական նախաձեռնություն էլ եմ ունեցել` ուսման առաջադիմությունը խրախուսելու, գերազանց առաջադիմությունը խրախուսելու օրենսդրական նախաձեռնություն, որտեղ հստակ նշվում է, որ պետք է կրթաթոշակները եւս էվոլյուցիա ապրեն: 1999 թվականին ՀՀ-ում կրթաթոշակ է սահմանվել 5000 դրամի չափով` ուսման առաջադիմության համար: Այդ ժամանակահատվածում կրթաթոշակն ուղիղ համեմատության մեջ է եղել նվազագույն աշխատավարձին: Ժողովուրդ ջան, 21 տարի է անցել: Էդ ուսման վարձերը 20 անգամ վերանայվել են եւ բարձրացել: Կրթաթոշակն ինչ-որ մեկը չի ուզո՞ւմ վերանայել: Երկրորդ անգամ եմ օրենսդրական նախաձեռնությամբ հանդես եկել եւ բյուջեում արդեն իսկ առաջարկություն եմ արել, որպեսզի Կառավարությունը վերանայի իր մոտեցումները: Այսօրվա դրությամբ զեղչերի համակարգը բացակայում է, ուսման վարձերը բուհերը պարտադրում են, որպեսզի ուսանողներն առաջին կիսամյակի կամ փուլային տեսքով, ամսվա կտրվածքով վճարումներն իրականացնեն: Ժողովուրդ ջան, այսօրվա դրությամբ 5 հազար 300 ուսանող արդեն դիմել է Կառավարությանը` իրենց անվճարունակ լինելու հանգամանքով պայմանավորված: Իրատեսական ծրագրեր է պետք իրականացնել, իրական քայլեր եւ գործողություններ իրականացնել:

Այսքանով ամփոփենք մեր աշխատանքները, կհանդիպենք վաղը ժամը 10:00: Շնորհակալություն ուշադրության համար:




ԱԺ Նախագահ  |  Պատգամավորներ|  ԱԺ խորհուրդ  |  Հանձնաժողովներ  |  Խմբակցություններ  |  Աշխատակազմ
Օրենսդրություն  |   Նախագծեր  |  Նիստեր  |   Լուրեր  |  Արտաքին հարաբերություններ   |  Գրադարան  |  Ընտրողների հետ կապեր  |  Հղումներ  |  RSS