Տպել
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՅՈԹԵՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՈՒՄ
ԱՐՏԱՀԵՐԹ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ


ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 12

4 սեպտեմբերի 2020

Ժամը 11:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ: Հուսով եմ՝ լավ եք անցկացրել ամառային արձակուրդները: Կառավարության նախաձեռնությամբ այսօր հրավիրվել է Ազգային ժողովի արտահերթ նստաշրջան: Օրակարգում մեկ հարց է՝ «Հայաստանի Հանրապետության բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովման մասին» օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթը: Այս հարցն է՝ երկու ընթերցումով: Խնդրում եմ տեղադրել քարտերը եւ գրանցվել: Գրանցում: Գրանցվել է 89 պատգամավոր: Քվորում կա, կարող ենք սկսել մեր աշխատանքները:

Հարգելի գործընկերներ, ինչպես հիշում եք, մեր պատգամավոր գործընկերներից տիկին Մանե Թանդիլյանը վայր է դրել պատգամավորական մանդատը: Նախ՝ շնորհակալություն հայտնենք նրան այս ընթացքում համագործակցության համար եւ լավագույն մաղթանքները հղենք նրան: Եվ տեղեկացնեմ, որ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը ներկայացրել է Ազգային ժողովի պատգամավոր ընտրված եւ լիազորությունները վաղաժամկետ դադարեցրած պատգամավոր Մանե Թանդիլյանի մանդատը հաջորդ թեկնածուին տրամադրելու մասին թիվ 5 արձանագրությունը, ըստ որի՝ մանդատը տրամադրվում է «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության թիվ 4 տարածքային ընտրական ցուցակի առավելագույն ձայներ ստացած հաջորդ թեկնածու Ստեփան Ստեփանյանին: Շնորհավորենք պրն Ստեփանյանին:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Այժմ Ազգային ժողովի կազմը համալրած պատգամավոր Ստեփան Ստեփանյանը, համաձայն «Ազգային Ժողովի կանոնակարգ» սահմանադրական օրենքի 33-րդ հոդվածի 4-րդ մասի` պետք է երդվի: Խնդրեմ, պրն Ստեփանյան, համեցեք ամբիոնի մոտ:

Ս. ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

-Հարգելի ԱԺ նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, նախ՝ ողջունում եմ բոլորիդ: Հանուն համազգային նպատակների իրականացման եւ հայրենիքի հզորացման ու բարգավաճման՝ երդվում եմ բարեխղճորեն կատարել ժողովրդի առջեւ ունեցած պարտավորություններս, պահպանել ՀՀ Սահմանադրությունը եւ օրենքները, նպաստել Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության եւ շահերի պահպանմանը, անել ամեն ինչ քաղաքացիական համերաշխության, ազգային ու համամարդկային արժեքների պահպանման համար: Շնորհակալություն:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, ինչպես հիշում եք, օրակարգային հարցը քննարկելուց առաջ պետք է քննարկենք հատուկ ընթացակարգը: Կառավարությունը ներկայացրել է «Ազգային ժողովի արտահերթ նստաշրջանի օրակարգային հարցի քննարկման հատուկ ընթացակարգի մասին» Ազգային ժողովի որոշման նախագիծ, որով առաջարկում է նախագծերի փաթեթի երկրորդ ընթերցմամբ քննարկումը կազմակերպել առաջին ընթերցմամբ դրանց ընդունումից հետո՝ 24 ժամվա ընթացքում, նախագծերի փաթեթի վերաբերյալ գրավոր առաջարկները եւ գլխադասային հանձնաժողովի եզրակացությունը ներկայացնելու համար սահմանել առնվազն երեքական ժամ: Այս որոշման նախագիծը պետք է քննարկենք, այնուհետեւ քվեարկենք: Նախագիծը ներկայացնելու համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում արդարադատության նախարարի առաջին տեղակալ Ռաֆիկ Գրիգորյանին:

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ՀՀ Կառավարությունն ԱԺ-ին առաջարկել է սեպտեմբերի 4-ին գումարել արտահերթ նստաշրջան, որի օրակարգում ներառված է մեկ հարց: Համաձայն «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» սահմանադրական օրենքի 43-րդ հոդվածի 1-ին մասի՝ ձեզ եմ ներկայացնում «2020 թվականի սեպտեմբերի 4-ին գումարված ՀՀ Ազգային ժողովի արտահերթ նստաշրջանի օրակարգային հարցի քննարկման հատուկ ընթացակարգի մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի որոշման նախագիծը: Առաջարկվում է սեպտեմբերի 4-ին գումարված արտահերթ նստաշրջանի օրակարգային հարցի երկրորդ ընթերցմամբ քննարկումը կազմակերպել առաջին ընթերցմամբ դրանց ընդունումից հետո 24 ժամվա ընթացքում:

Այժմ անդրադառնամ նախագծի հրատապությանը: Նախագծի հրատապությունը պայմանավորված է արտակարգ դրությունը չերկարաձգելու պայմաններում անհրաժեշտ գործիքակազմի առկայությունն ապահովելու անհրաժեշտությամբ, մասնավորապես, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ 2020 թվականի մարտի 16-ին Հայաստանի Հանրապետությունում արտակարգ դրություն հայտարարելու մասին հիմք ծառայած հանգամանքների դեմ անհրաժեշտ է պայքար ծավալել արդեն ոչ արտակարգ դրության ռեժիմի պայմաններում, ուստի, անհրաժեշտ գործիքակազմն առաջարկվում է օրենսդրական փոփոխության նախագծով: Նախագծերի վերաբերյալ գրավոր առաջարկներ եւ գլխադասային հանձնաժողովի եզրակացություն ներկայացնելու համար առաջարկում ենք սահմանել երեքական ժամ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար հերթագրում: Չկան հարցեր, պրն Գրիգորյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Հարգելի պատգամավորներ, մտքերի փոխանակություն. ելույթների համար հերթագրում: Ելույթներ եւս չեն լինի: Եզրափակիչ ելույթի հնարավորություն ունեք, պրն Գրիգորյան: Ասելիք չունե՞ք: Ըստ այդմ՝ պետք է քվեարկենք քննարկված որոշման նախագիծը: Քվեարկության է դրվում «2020 թվականի սեպտեմբերի 4-ին գումարված Ազգային ժողովի արտահերթ նստաշրջանի օրակարգային հարցի քննարկման հատուկ ընթացակարգի մասին» Ազգային ժողովի որոշման նախագիծն ընդունելու մասին հարցը: Քվեարկություն: Տախտակի թվերն եմ ընթերցում:

Կողմ՝ 101
Դեմ՝ 1
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է: Եվ կարող ենք քննարկել օրակարգի հարցը: Քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովման մասին» օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը:

Հիմնական զեկուցող ՝ արդարադատության նախարարի առաջին տեղակալ Ռաֆիկ Գրիգորյան:

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ձեր քննարկմանն եմ ներկայացնում «Հայաստանի Հանրապետության բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովման մասին» եւ «Արտակարգ իրավիճակներում բնակչության պաշտպանության մասին» օրենքների եւ հարակից օրենքների փոփոխության նախագիծը: Առաջարկվող օրենսդրական փաթեթն ուղղված է ապահովելու անհրաժեշտ օրենսդրական գործիքակազմ, որը հնարավորություն կընձեռնի՝ կիրառել որոշակի միջոցառումներ եւ դրանցով պայմանավորված սահմանափակումներ՝ վարակիչ հիվանդությունների՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածք ներբերման, դրանց ծագման ու տարածման վտանգի, բռնկումների, համաճարակի առաջացման, ինչպես նաեւ դրանց հետեւանքով արտակարգ իրավիճակ առաջանալու պայմաններում: Նման դեպքերում օրենքների ընդունման եւ ուժի մեջ մտնելու պայմաններում Հայաստանի Հանրապետությունում մինչեւ սույն թվականի սեպտեմբերի 11-ը երկարաձգված արտակարգ դրությունն այլեւս չի երկարաձգվի, իսկ դրա ավարտից հետո կսկսեն գործել նախագծով առաջարկվող կարգավորումները: Մասնավորապես, ինչ կառուցակարգ է առաջարկվում այս օրենքների փաթեթով. վարակիչ հիվանդությունների՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածք ներբերման, ներթափանցման, դրանց ծագման եւ տարածման վտանգի, բռնկումների, համաճարակների առաջացման, ինչպես նաեւ դրանց հետեւանքով արտակարգ իրավիճակ առաջանալու դեպքում կարող է սահմանվել կարանտին: Կարանտին հնարավոր է սահմանել առողջապահության բնագավառում պետական կառավարման լիազոր մարմնի առաջարկությամբ, մարզպետի, Երեւան քաղաքի դեպքում՝ Երեւանի համայնքի ղեկավարի, ինչպես նաեւ Կառավարության կողմից: Մարզպետի կամ համայնքի ղեկավարի կողմից սահմանված կարանտինի դեպքում կիրառվող միջոցառումները կարող են լինել հետեւյալը. համաճարակի գոտու մուտքի եւ ելքի հատուկ ռեժիմի սահմանում, պետական սահմանով հաղորդակցության ժամանակավոր դադարեցում կամ սահմանափակում, անձանց ազատ տեղաշարժվելու իրավունքի եւ տրանսպորտային միջոցի տեղաշարժման սահմանափակումներ, օբսերվացիա, ինքնամեկուսացում, մեկուսացում: Ի լրումն այս կիրառվող միջոցառումներին՝ Կառավարության կողմից կարանտին սահմանվելու դեպքում կարող են կիրառվել նաեւ լրացուցիչ հատուկ միջոցառումներ: Ընդ որում՝ ընդգծեմ նաեւ, որ Կառավարության կողմից կարանտին կարող է սահմանվել այն դեպքում, երբ համաճարակը հանդիսացել է արտակարգ իրավիճակի հիմք: Արտակարգ իրավիճակներում բնակչության պաշտպանության մասին օրենսդրությունը տալիս է արտակարգ իրավիճակ հայտարարելու հնարավորություն նաեւ համաճարակի դեպքում: Երբ ունենք այնպիսի իրավիճակ, երբ համաճարակը հանգեցրել է արտակարգ իրավիճակի, այսինքն՝ այսօրվա Covid-19-ի պայմանները, ապա Կառավարությունը կարող է միայն սահմանել կարանտին: Կառավարության կողմից կարանտին սահմանվելու դեպքում կարող են կիրառվել նաեւ հետեւյալ միջոցառումները. հավաքներ կամ հանրային միջոցառումներ կազմակերպելու, անցկացնելու կամ դրանք սահմանափակելու, դրանց մասնակցելու սահմանափակումներ, իրավաբանական անձանց գործունեության սանիտարահամաճարակային անվտանգության կանոնների սահմանում, ապրանքների փոխադրման սահմանափակումներ, կրթական հաստատությունների գործունեության սահմանափակումներ, սահմանափակումներ պետական եւ տեղական ինքնակառավարման մարմիններում եւ այլ հաստատություններում: Ընդհանրացնելով՝ հարկ է նշել, որ նախատեսված կարգավորումները ներկայացվել են Սահմանադրությամբ ամրագրված որոշակիության պահանջի եւ երաշխիքների պահպանմամբ, ամրագրվել են սահմանափակվող միջոցառումների, դրանց կիրառման կարգի, սուբյեկտների պատասխանատվության միջոցների առանձնահատկությունները, եւ մանրամասն շարադրված են օրենքով: Միաժամանակ, ամրագրվել է Սահմանադրությունից բխող երաշխիքների լայն համակարգ, այն է՝ Վարչական դատավարության օրենսգրքով առաջարկվում է սահմանել հատուկ ընթացակարգ, որի պայմաններում անձինք կարող են վիճարկել կարանտինի շրջանակներում իրենց նկատմամբ կիրառված միջոցառումները, ընդգծում եմ՝ միջոցառումները, մեկուսացում, ինքնամեկուսացում եւ այլն, այլ ոչ վարչական պատասխանատվության միջոցները, հատուկ ընթացակարգով, այն է՝ 10-օրյա ժամկետում բողոքարկելու դեպքում դատարանը՝ առաջին ատյանի դատարանը 10-օրյա ժամկետում նույնպես պետք է քննություն իրականացնի եւ որոշում կայացնի: Այսպիսով, առաջարկվող օրենսդրական փաթեթը հիմնականում պահպանել է այժմ կիրառվող սահմանափակումների որոշ հատվածը, այնպիսի սահմանափակումներ, ինչպիսիք եղել են էլեկտրոնային հսկողության համակարգի միջոցով անձանց տեղորոշումը եւ վարակակիրների հայտնաբերումը, այլեւս չի կիրառվելու: Արտակարգ դրության օրենքով սահմանված կարգով այդ տվյալները ոչնչացվելու են: Իրավաբանական անձանց գործունեության մասով՝ տնտեսական գործունեության դադարեցման հնարավորություն նախատեսված չէ, այլ միայն նախատեսված են անվտանգության կանոնների սահմանում եւ սահմանափակումներ: Միայն բացառիկ դեպքերում, երբ կոնկրետ անձը կհանդիսանա, իրավաբանական անձը, նկատի ունեմ, տարածքը, վարակի աղբյուր, հնարավոր է կարանտին սահմանել ըստ սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովման մասին օրենքի նաեւ այդ հատվածում: Այսքանը, հարցերի դեպքում սիրով կպատասխանեմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար հերթագրում։ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, երկու հարց ունեմ։ Ուրեմն, առաջինը՝ կապված բնակչության ազատ տեղաշարժի սահմանափակումների խնդրի հետ։ Կարծեմ՝ Սահմանադրության 40-րդ հոդվածի 4-րդ մասը սահմանում է, որ դա պետք է օրենքով սահմանվի։ Բայց դա օրենքով չէ, այսինքն՝ եթե մարզպետը կամ քաղաքապետը սահմանում է կամ նույն Կառավարությունը, դա օրենքով չէ։ Այսինքն՝ ճիշտ է, դա օրենքում գրում եք, որ թույլ տալ, բայց դա չի նշանակում, որ ուղղակիորեն դա օրենքով սահմանվում է։ Այստեղ իրավական խնդիր չկա, սա՝ մեկ։

Եվ երկրորդ. իհարկե, մամուլում էլ շատ գրվեց, քննարկումներում էլ՝ այդ 10 օրվա հետ կապված, ինչո՞ւ է հենց 10 օր սահմանվում։

Եվ երրորդ. պատկերացնենք, ասենք՝ հավաքի հայտ է ներկայացվել տեղական ինքնակառավարման մարմին եւ հետո, հավաքից մեկ կամ երկու օր առաջ, հայտարարվում է, որ այստեղ կարանտին է մտցվում, այդ հավաքը, ի վերջո, կայանո՞ւմ է, թե՞ չեղյալ է համարվում։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մելքումյան, հարցերի համար։

Նախ՝ նշեմ՝ վարչական բողոքարկման 10 օրվա հետ կապված։ Մամուլում այդ շահարկումները, ուղղակի, տվյալ հոդվածների սխալ մեկնաբանության արդյունք են։ Այդ հատուկ ընթացակարգը կիրառելի է միայն կիրառվող միջոցառումների մասով՝ մեկուսացում, ինքնամեկուսացում, նախատեսված է արագ ընթացակարգ, որ անձը կարողանա իր դատական պաշտպանության իրավունքն իրականացնել։ Բոլոր տույժերի սահմանումը եւ այլ վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքով նախատեսված միջոցառումների իրականացումն ընդհանուր ընթացակարգով է իրականացվելու, եւ այդ շահարկումները փակելու համար արդեն հանձնաժողովում բանավոր առաջարկով նաեւ ներառվել է այդ հստակեցումը, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքով դա բացառվում է։

Մյուս հարցը, ներողություն... Հավաքների հետ կապված բոլոր միջոցառումները պետք է կիրառվեն, եթե սահմանված է այդ պահին կարանտինի ռեժիմ։ Այսինքն՝ եթե կարանտինի ռեժիմով սահմանված է միջոցառումների իրականացումը կոնկրետ անհատական պաշտպանության միջոցներով, ապա պետք է իրականացվի հավաքն այդ անհատական պաշտպանության միջոցներով։

Մյուս հարցին արձագանքից հետո կպատասխանեմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, տեսեք՝ խնդիրն ինչումն է։ Ուրեմն, մեկը՝ այդ 40 հոդվածի 4-րդ մասը, այսինքն՝ օրենքով է այնտեղ հստակ գրված, որ պետք է սահմանվի այդ ազատ տեղաշարժի սահմանափակումը, բայց հիմա մենք, փաստորեն, ուղղակի օրենքով չենք անում։ Ճիշտ է, օրենքով նշվում է, արդեն ասացի, իրավասություն տալ, բայց էդտեղ իրավական խնդիր կա՞, թե՞ չկա։

Մեկ էլ՝ ասենք՝ հայտ են տվել, որ մի շաբաթ հետո պետք է հավաք լինի։ Հավաքից մի օր առաջ սպասում են, որ այստեղ կարանտին է հայտարարվելու, այսինքն՝ պետք է պաշտպանիչ միջոցներո՞վ բոլորն անեն, այսինքն՝ հավաքը չեղյալ չի՞ արվում։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Իրավական խնդրի հետ կապված. իրավական խնդիր չկա, պրն Մելքումյան։ Օրենքով սահմանված լինելն ինչպես այդ հոդվածով է նախատեսված, այնպես էլ 27-րդ հոդվածով՝ անձնական ազատության, օրենքով  պետք է սահմանվի, թե հանրության առողջության համար վտանգավոր հիվանդությունների դեպքում ինչպես են այդ սահմանափակումները կիրառվում։ Այսինքն՝ օրենքով սահմանված կարգով, բայց կոնկրետ միջոցառման իրականացման ձեւը նախատեսված է օրենքով, բայց կոնկրետ միջոցառումը կիրառելու են Կառավարությունը կամ համապատասխան մարմինները, իրավական խնդիր չկա։ Իսկ եթե հավաքի հայտը ձեր ասած դեպքում ներկայացվել է ավելի վաղ, կարանտինը հետո հայտարարվեց, եթե տվյալ պահին գործում է կարանտինի ռեժիմ, ապա հավաքը պետք է կարանտինի ռեժիմի կանոններին համապատասխան իրականացվի։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Էդմոն Մարուքյան։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն փոխնախարար, իրականում ես կարծում եմ, որ պետք է ավելի շուտ այս նախաձեռնությունը լիներ, եւ մենք երկար ժամանակ ունենայինք քննարկելու: 5 ամիս ժամանակ ենք ունեցել, բայց դուք 5 րոպե ժամանակ ունեիք՝ զեկուցելու այս մեծ փաթեթը, որի ժամանակ, բնականաբար, չհասցրեցիք ամեն ինչ զեկուցել։ Բայց ես ուզում եմ կոնկրետ պրակտիկ հարց տալ, էլի. սեպտեմբերի 12-ից հետո ՀՀ-ում Կառավարության կողմից հայտարարվելո՞ւ է կարանտին, որպեսզի այս բոլոր իրավակարգավորումները սկսեն գործել։ Եթե այո, կարո՞ղ է դա լինել այնպիսի ուղերձ, որն ավելի վատն է, քան արտակարգ դրությունը, եւ որի պատճառով ՀՀ սահմանները շարունակաբար մնան փակ ՀՀ քաղաքացիների ելքի համար։

Եվ հաջորդը. արդյո՞ք մարզպետներին, տեղական ինքնակառավարման մարմիններին տալով նման լիազորություններ, ես կասեի՝ ըստ էության, անսահմանափակ, խորհրդարանական վերահսկողության որեւէ մեխանիզմ սահմանված է։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Օրենսդրական փաթեթը նախաձեռնելու նպատակն այնպիսի գործիքակազմ ապահովելն է, որ առանց արտակարգ դրության իրավական ռեժիմի հնարավոր է պայքարել համավարակի դեմ։ Այսինքն՝ եթե օրենսդրական փաթեթն ընդունվի եւ ուժի մեջ մտնի մինչեւ սեպտեմբերի 11-ը, ապա Կառավարությունը, այո, մտադիր է կարանտին հայտարարել եւ պայքարը շարունակել համաճարակի դեմ, քանի որ այն ավարտված չէ։

Ինչ վերաբերում է ձեր նշած մյուս հարցին՝ հնարավո՞ր է այնպիսի ուղերձ, որ արտակարգ դրությունից ինչ-որ վատ լինի։ Խնդիրը հետեւյալն է. այս օրենսդրական փաթեթը նախատեսում է իրավունքների սահմանափակումների, միջոցառումների կիրառման այնպիսի սահմանափակ հնարավորություն, որը երբեք հնարավոր չէ շփոթել արտակարգ դրության հետ։ Որոշակի դեպքերում կան հնարավորություններ՝ անվտանգության կանոններն ապահովել, բայց արտակարգ դրության գործիքակազմը, դուք էլ, վստահաբար, շատ լավ գիտեք, շատ ավելի լայն է։

Իսկ ինչ վերաբերում է մարզպետների հարցին, արձագանքից հետո կպատասխանեմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Չէ, պրն փոխնախարար, ես ի՞նչ եմ ասում. տեսեք, Կառավարությունը սեպտեմբերի 12-ի նիստում որոշում է ընդունում՝ Հայաստանի տարածքում հայտարարել կարանտին։ Մի հատ թարգմանեք դա ռուսերեն, անգլերեն ու մերով մի հատ նայեք, տեսեք՝ այդ ուղերձից հետո հնարավո՞ր է Հայաստանի քաղաքացիներին թույլ տալ՝ ընդհանրապես դուրս գալ այս երկրից։ Ո՞նց ենք բացատրելու, որ սա ավելի մեղմ ռեժիմ է եւ վիճակն ավելի լավացել է, եւ արտակարգ դրությունից դուրս ենք եկել եւ ուրիշ բան ենք անում։ Արդյո՞ք մենք չպետք է ունենայինք ավելի երկար ժամանակ՝ ավելի լավ իրավակարգավորումներ ունենալ, ավելի լավ ձեւակերպումներ, որն ավելի քիչ խնդրահարույց կլիներ։

Եվ մի կարեւոր բան. նախագծում նշված է, որ միջազգային առողջապահական կազմակերպությունների կարգադրություններն ավելի բարձր իրավաբանական ուժ ունեն, մոտավորապես ձեւակերպումն եմ ասում, կխնդրեի՝ մի հատ դա էլ պարզաբանեք։ Դուք այդ 5 րոպեում, որ զեկուցեցիք, այդ նորմերին ընդհանրապես չանդրադարձաք։ Շնորհակալ եմ։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մարուքյան։ Նախ՝ խորհրդարանական վերահսկողության մասով։ Մարզպետներին եւ համայնքի ղեկավարներին չի տրվում, միայն Երեւան քաղաքի դեպքում է համայնքի ղեկավարը, չի տրվում անսահմանափակ լիազորություն։ Նրանք կարող են կարանտինի կոնկրետ լոկալ որոշում ընդունել, միայն առողջապահության նախարարության առաջարկով, խորհրդարանական վերահսկողությունը կարող է իրականացվել այնպես, ինչպես մնացած օրենքների կիրառման շրջանակներում։

Ինչ վերաբերում է միջազգային առողջապահական կազմակերպությունների կողմից ընդունված նորմերին, ապա հանձնաժողովում քննարկման ժամանակ որոշեցինք, որ պետք է դա ավելի հստակ արձանագրվի, եւ հստակեցման արդյունքում, կարծում եմ՝ այլեւս ձեր հարցը, ձեր մտահոգությունները կփարատվեն։

3-րդ հարց էլ ունեիք, բայց... «Կարանտին» բառի եւ ավելի լավ օրենսդրություն  ունենալու հետ կապված՝ հենց մեր քննարկումների արդյունքում էլ պետք է ուղերձը լինի այնպիսին, որ «կարանտին» բառը չի նշանակում այնպիսի ռեժիմ, որն արտակարգ դրության ռեժիմի հետ կարող է համեմատվել։ Այսինքն՝ ինչքան էլ կարանտին լինի, արտակարգ դրությունն այնպիսի ռեժիմ է, որ առավելագույնս կարող է մադու իրավունքների սահմանափակումների հետ գործ ունենալ։ Մեր բոլորի հայտարարությունների, ելույթների շրջանակներում հասարակության մոտ պետք է ձեւավորվի այդ տեսակետը։ Օրինակ՝ բժշկական տեղեկատվություն հաղորդելու հետ կապված, երեւի թե, հարց կլինի, ես կմասնավորեցնեմ, պետք է տեղեկատվությունը լինի այնպիսին, ինչպես գրված է օրենքում, այսինքն՝ հասարակությանը մոլորեցնող չլինի։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարազդատ Կարապետյան։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Երկու հարց ունեմ, պրն Գրիգորյան։ Առաջինը վերաբերում է 3-րդ հոդվածին։ Մենք այստեղ ունենք մի դրույթ, որ իրավասու մարմինները, բժշկական հաստատությունները կոնտակտավոր անձանց, կասկածելի անձանց կարող են բժշկական օգնություն եւ սպասարկում իրականացնել, այդ թվում՝ իմունականխարգելման իրականացում կամ հոսպիտալացում։ Առաջին հարցը. իսկ եթե մարդիկ դեմ են իմունականխարգելման միջոցառումների անցկացմանն իրենց նկատմամբ, ինչպիսի՞ն է լինելու ընթացակարգը։

Երկրորդ հարցը վերաբերում է մարզպետներին եւ քաղաքապետին լրացուցիչ լիազորություն տրամադրելուն։ Սա ավելի շատ առաջարկություն է, ոչ թե հարց։ Մարզպետները չունեն ո՛չ նմանօրինակ հիվանդությունների, համաճարակների կանխարգելման, ո՛չ մոնիտորինգի լծակներ, ո՛չ տեսչական լծակներ, նաեւ հետեւանքները վերացնելու լծակներ։ Այսինքն՝ ցանկալի է՝ մարզպետներն այս հարցի մեջ չխառնվեն, անգամ փոքր գյուղական բնակավայրերում կարանտինը սահմանվի Կառավարության որոշմամբ։ Սա ուղղակի որպես առաջարկություն ընդունեք։ Շնորհակալություն։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցերի համար։ Իմունականխարգելումն իրականացվելու է բացառապես կամավոր։ Դրա հարկադիր կամ դատական կարգով իրականացում չի ենթադրվում ըստ նախագծի։

Մարզպետների հետ կապված՝ կարանտին սահմանելու հնարավորությունը բազմաթիվ անգամ քննարկել ենք։ Խնդիրը հետեւյալն է. իրավասու մարմինները պետք է ունենան հնարավորություն՝ օպերատիվ կարգով արձագանքելու համաճարակներին, այդ թվում՝ բռնկումներին։ Եթե, օրինակ՝ որեւէ մանկապարտեզում որեւէ բռնկում տեղի ունեցավ, ապա ինչքանո՞վ է նպատակահարմար Կառավարության որոշման դաշտ տանել եւ այդ հարցի օպերատիվությունը կորցնել։ Սա է, բայց պատրաստ ենք քննարկման։ Խնդրեմ, կարող եք նաեւ հանձնաժողովի նիստում լինել, մանրամասն քննարկենք։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն պատասխանի համար։ Անգամ, եթե որեւէ մանկապարտեզում խնդիր է առաջանում, մարզպետը չունի լծակներ՝ այդ խնդրին արձագանքելու, այդ խնդիրն ախտորոշելու լծակ անգամ չունի։ Այսինքն՝ ախտորոշման լծակները տեսչական մարմիններին են պատկանում, իսկ տեսչական մարմինները մարզպետի հետ որեւէ ենթակայություն չունեն, Կառավարության աշխատակազմին են ենթարկվում։ Դրա համար այս հարցը, այսպես թե այնպես, վերջնական լուծումը ստանալու է Կառավարությունում։ Ցանկալի է, որ նաեւ Կառավարությունը վերջնականապես հայտարարի որեւէ համայնքում կարանտինի խնդիրը, մի մանկապարտեզի մասին չէ, հնարավոր է մեծ քաղաքի մասին անգամ խոսքը լինել կամ, ասենք՝ Երեւան քաղաքի մասին, որովհետեւ դուք Երեւանի քաղաքապետին էլ եք նմանօրինակ լիազորություն ենթադրում ձեր նախագծում։ Շնորհակալություն։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մի բան, ուղղակի, ավելացնեմ, որ ձեր մտահոգությունը կարծեք թե մի մասով փարատում է, որովհետեւ մարզպետը միայն առողջապահության նախարարության առաջարկի հիման վրա կարող է կարանտին սահմանել, այսինքն՝ ոչ իր սեփական հայեցողությամբ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արմեն Խաչատրյան։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Գրիգորյան, կուզեի լսել, թե ինչով են պայմանավորված էլեկտրոնային տեղորոշման համակարգը չկիրառելու պատճառները, քանի որ գտնում եմ՝ համավարակն արդեն դարձել է ավելի վերահսկելի եւ էլեկտրոնային այդ համակարգը կարող է կիրառվել ավելի արդյունավետ, քան այն ժամանակ, երբ ունեինք դեպքերի ավելի մեծ քանակություն։ Ինչո՞վ է պայմանավորված, որ այդ համակարգը պետք է չկիրառվի։ Շնորհակալություն։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Այս մասով մի քանի քննարկումներ ենք ունեցել Կառավարությունում։ Խնդիրը հետեւյալն է. էլեկտրոնային հսկողության համակարգն առնչվում է անձի սահմանադրական մի քանի իրավունքների հետ, եւ այդ սահմանադրական իրավունքների սահմանափակումը, թեեւ Սահմանադրությունը տալիս է հնարավորություն՝ կիրառել հանրության համար վտանգավոր հիվանդությունների դեպքում, այնուամենայնիվ, դրա կիրառումը, կարելի է ասել, այս փուլում օրենսդրական փաթեթի մեջ ներառելը Կառավարության կողմից համարվեց ոչ այնքան նպատակահարմար եւ, քանի որ մենք ունենք նաեւ համաճարակային իրադրության որոշակի թուլացում, օրենսդրական փաթեթը ներկայացվել է այնպես, որ էլեկտրոնային հսկողության համակարգի կամ այդպիսի սահմանափակումների չենք գնում։ Եթե, Աստված մի արասցե, կունենանք վատթարացնող իրավիճակ կամ թվերը կավելանան, հնարավոր կլինի նաեւ դիտարկել այդ հարցը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Փաստորեն, իրավական խնդիր կա այստեղ, որոշակի առումով, ուղղակի, վստահ եմ, որ այս պայմաններում` համավարակի այս նահանջի պայմաններում այդ համակարգը կարող է օգտագործվել շատ ավելի արդյունավետ, եւ նրա դերն ավելի կբարձրանար, եւ անհատական մոտեցում կարելի է ցուցաբերել յուրաքանչյուր վարակակրի նկատմամբ: Այսքանը, շնորհակալություն:

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարցերին հատկացված ժամանակը սպառվեց: Պրն Գրիգորյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Մենք այժմ հարակից զեկուցում կլսենք, եւ հարակից զեկուցմամբ հանդես կգա պետական իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Վլադիմիր Վարդանյանը:

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան նախագահ, հարգելի գործընկերներ, իրոք, մենք այս խնդիրը երկար ենք քննարկել, եւ գրեթե բոլորս, անկախ քաղաքական պատկանելությունից, ընդգծել ենք այս ռեժիմին անցնելու անհրաժեշտությունը, եւ ասեմ, որ, ըստ էության, մենք գտնվում ենք այն նույն տրամաբանության մեջ, որով շարժվել են եվրոպական շատ երկրներ՝ անցնելով արտակարգ դրության ռեժիմից արտակարգ իրավիճակի ռեժիմի կամ կարանտինային ռեժիմի: Այս ռեժիմը հնարավորություն է տալիս, ըստ էության, պահպանելով որոշակի սահմանափակումներ, որոնք անհրաժեշտ են բնակչության առողջությունը պահպանելու համար, վերացնել արտակարգ դրության ռեժիմը:

Իրականում, պետք է նշեմ, որ եվրոպական շատ պետություններ ի սկզբանե օգտագործել են արտակարգ դրության ռեժիմը՝ ելնելով այն պարզ հանգամանքից, որ շատ երկրների օրենսդրություններ, պարզապես, պատրաստ չէին Covod-ի դեմ պայքարի հարցում մասնագիտացված օրենսդրություն ունենալուն: Այս կարգի կանոնակարգումները, ըստ էության, մեզ թույլ են տալու վերադառնալ բնականոն կյանքին՝ հաշվի առնելով այն համաշխարհային տենդենցը, որ մենք պետք է սովորենք աշխատել եւ ապրել Covod-ի պայմաններում: Նշված կանոնակարգումները, ըստ էության, թույլ են տալիս Սահմանադրությամբ նախատեսված այն նվազագույն սահմանափակումները կիրառել, որոնք անհրաժեշտ են եւ համաչափ են ժողովրդավարական հասարակության համար:

Այստեղ հարց բարձրացվեց եւ՛ խորհրդարանական վերահսկողության մասին, եւ՛ նրա մասին, թե արդյո՞ք մենք չենք հայտնվի ավելի վատ վիճակում: Պետք է, պարզապես, փարատելով բոլորիդ կասկածները, նշեմ, որ այս օրենսդրական ակտերն ընդունվում են ԱԺ-ի կողմից, դրանք կարող են դառնալ խորհրդարանական վերահսկողության առարկա, դրանք ենթակա են փոփոխման կրկին ԱԺ-ի կողմից, եւ հետեւաբար՝ առկա կանոնակարգումների նկատմամբ խորհրդարանական վերահսկողությունը բավականին լուրջ կարող է լինել:

Անհրաժեշտ է նաեւ անդրադառնալ այն կարեւոր կոմպոնենտներին, որոնք ամրագրված են այս փաթեթում, որոնք թույլ են տալու մեզ, ըստ էության, այդ անցումն ապահովել` արտակարգ դրության ռեժիմից դեպի բնականոն ռեժիմ:

Մոտավորապես, կանխատեսումներն այնպիսին են, որ, առնվազն, մինչեւ տարվա վերջ այս covod-ային ֆոնը կպահպանվի եւ covod-ային ֆոնի պահպանման պարագայում անհրաժեշտ են լինելու համապատասխան միջոցառումներ, որոնք հնարավորինս կնվազեցնեն այն տեղորոշման համակարգի հետ, վերացվել են, եւ սա նշանակում է, որ ըստ էության, մենք գտնվում ենք այնպիսի ռեժիմում, որն առավել մոտ է բնականոն ռեժիմին: Կա, օրինակ` արտակարգ դրության ռեժիմը, որի պարագայում սահմանափակումները շատ ավելի կոշտ էին:

Այսքանը, հարգելի գործընկերներ: Հանձնաժողովը քննարկել է նախագիծը, մենք մի շարք հարցերի վերաբերյալ ներկայացրել ենք մեր առաջարկները, որոնց կապակցությամբ հեղինակի հետ կշարունակենք աշխատանքները նաեւ առաջինից երկրորդ ընթերցում ընկած ժամանակահատվածում, եւ պետք է նշեմ նաեւ, որ այս առաջարկները, ըստ էության, ուղղված են լինելու այն տեխնիկական փոփոխությունները կատարելուն, որոնք ավելի հստակ եւ որոշակի կդարձնեն նախագիծը: Հանձնաժողովը դրական եզրակացություն է տվել նախագծին, եւ հանձնաժողովը, ըստ էության, հորդորում է ԱԺ-ին՝ դրական քվեի արժանացնել այս նախագիծը: Եթե հարցեր լինեն, կպատասխանեմ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերին հատկացված ժամանակը սպառվել է, պրն Վարդանյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Մտքերի փոխանակություն. ելույթների համար հերթագրում: Միքայել Զոլյան:

Մ.ԶՈԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, ճիշտն ասած, ես կողմ կլինեի, որ արտակարգ դրությունը եւս մեկ ամիս պահպանվեր, բայց հաշվի առնելով նաեւ մեր քաղաքացիներից եկող ազդակները, մենք ուրիշ լուծում ենք գտել, որը հնարավորություն կտա շատ ավելի մեղմ ռեժիմով շարունակել պայքարը համավարակի դեմ:

Ես, պարզապես, ուզում եմ մի կոչ անել մեր գործընկերներին եւ՛ ԱԺ-ում, եւ՛ գործադիրում` անել ամեն ինչ, որ թյուրընկալում չստեղծվի քաղաքացիների մոտ, որ արտակարգ դրության վերացումը նշանակում է, որ համավարակն ավարտվեց եւ կարելի է վերադառնալ լրիվ նույն ձեւով այն կյանքին, որը կար նախկինում: Ցավոք սրտի, վերջին ամիսների ընթացքում մենք տեսել ենք, որ երբ այս կամ այն սահմանափակումը թուլացվում է, դա հաճախ քաղաքացիների մի մասի կողմից ընկալվում է այնպես, որ` դե, վերջ, նշանակում է, որ կարելի է հիմա շնչել, դիմակ չդնել, սոցիալական հեռավորություն չպահել, եւ այլն: Կարծում եմ` շատ կարեւոր է, որ մեր բոլոր մեսիջները շատ հստակ լինեն, եւ քաղաքացիներին այդ մեսիջը հասցվի, որ արտակարգ դրության վերացումը չի նշանակում սահմանափակումների վերացում:

Ինչ վերաբերում է պրն Մարուքյանի նշած խնդրին, կարծում եմ` գուցե, կարելի է քննարկել եւ «կարանտին» բառը փոխարինել ուրիշ բառով, կամ թարգմանության ժամանակ, երբ օրենքի տեքստը թարգմանվի անգլերեն եւ ռուսերեն, մեկ այլ բառ օգտագործել, որովհետեւ, իրոք, «կարանտին» բառը միջազգային, այսպես ասած, լեզվում, կարող է ընկալվել որպես ավելի խիստ սահմանափակում, քան արտակարգ դրությունը: Սա՝ զուտ, կարծում եմ, որ մինչեւ երկրորդ ընթերցում կարելի է այդ հարցով զբաղվել:

Եվ, ես մի հարց ունեի, չհասցրեցի գրանցվել: Ես կխնդրեի, որ դուք ավելի մանրամասն ներկայացնեք, թե այս սահմանափակումների պայմաններում զանգվածային միջոցառումների վերաբերյալ ինչ է կատարվելու: Այսինքն՝ եթե ես ճիշտ եմ հասկանում, սեպտեմբերի 12-ից հետո զանգվածային միջոցառումների ինչ-որ գործնական փոփոխություն չի լինելու, եւ կուզեի, որ դուք եւս մեկ անգամ մեր քաղաքացիների համար ավելի մանրամասն դրան անդրադառնայիք ձեր ելույթում, որ վերջում կունենաք: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարեն Սիմոնյան:

Կ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, իրապես, մենք վերջին ամիսներին բազմիցս քննարկել ենք եւ զգացել ենք նման օրենսդրական փաթեթ ունենալու պահանջը, բայց մենք սպասել ենք այլ իրավակարգավորումների, ստացել ենք լրիվ ուրիշ իրավակարգավորումներ: Ես, օրինակ` կանդրադառնամ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքում փոփոխություններին: Նոր նախագծով առաջարկվում է 11 նոր տեսակի տուգանքների ներմուծում, այսինքն` դա նշանակում է, որ 11 արարքների պատճառով մարդիկ կարող են եւ հնարավոր է, որ տուգանվեն: Այստեղից առաջանում է մի քանի հռետորական հարց:

Երբվանի՞ց, ո՞ր պահից սկսած ՀՀ քաղաքացին դարձավ տուգանքի մատերիալ:

Երկրորդը. ո՞ր պահից սկսած մենք որոշեցինք, որ գնում ենք ոչ թե հասարակության իրավագիտակցության բարձրացման` համագործակցող հասարակություն ունենալու ճանապարհով, այլ զուտ տուգանքներով սահմանափակելով:

Մենք ի՞նչ մոդելի պետություն ենք ուզում ունենալ եւ ի՞նչ մոդելի հասարակություն: Այստեղ կարելի է նաեւ մի հատ տեխնիկական հարց, պրն Գրիգորյան: Տեսեք, տուգանքների չափը ձեզ մոտ նշված է շատ մեծ միջակայքով, օրինակ` ունեք 150-ապատիկից մինչեւ 500-ապատիկ, 100-ապատիկից մինչեւ 300-ապատիկ, այսինքն` տարբերությունը շատ մեծ է, սակայն մանրամասնորեն չի նշված, թե որ դեպքում որ չափը պետք է կիրառվի նույն հոդվածի նույն կետի վերաբերյալ, այսինքն` ինչի հիման վրա պետք է որոշի, օրինակ` լիազոր մարմինը կամ դատարանը՝ տուգանել 150-ապատիկ կամ 500-ապատիկ: Ո՞րն է մոտեցման տարբերությունը, այսինքն` զուտ հայեցողակա՞ն մոտեցում է 4 անգամ տարբերությունով մարդուն տուգանել, թե՞ ոչ:

Այստեղ խնդիրներ կան, որտեղ պետք է կարողանա մանրամասնել ինձ համար Կառավարությունը, ու ես ենթադրում եմ, որ պետք է որդեգրեր հետեւյալ սկզբունքը, որ եթե տուգանքի չափ եք նշում, գոնե, հստակ նշեք, թե ո՞ր դեպքում ինչքա՞ն է տուգանվում, այլ ոչ թե թողնեք հայեցողությանը, որ որոշի, այդ դեպքում արարքը, եթե կատարվել է այդ հոդվածին համապատասխան, տուգանվում է 100-ապատիկի չափո՞վ, թե՞ 500-ապատիկի չափով: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արկադի Խաչատրյան:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, անկեղծ ասած առանձնացրել եմ, պրն փոխնախարար, ավելի քան 10 հարցադրում, որոնք, ըստ իս, շատ կարեւոր են, իհարկե, բոլորին անդրադառնալ չեմ կարող, մի քանիսը, կհամարեմ շատ ավելի կարեւոր:

Առաջինը վերաբերում է մարմինների լիազորություններին, մասնավորապես, ԱԺ-ին: Եթե մենք բերում ենք փաթեթ, որով նախատեսում ենք նաեւ սահմանադրական իրավունքների սահմանափակման հնարավորություն, հետեւաբար՝ արտակարգ դրության կամ արտակարգ իրավիճակի պայմաններում, արտակարգ դրության պայմաններում ԱԺ-ն ունի իրավասություն՝ իր որոշմամբ չեղարկելու այս կամ այն սահմանափակումը, որը վերաբերում է սահմանադրական իրավունքներին՝ նույն տնտեսական գործունեության սահմանափակմանը, հավաքների, ազատ տեղաշարժման կամ, առհասարակ, վերացնել արտակարգ դրությունը: Այս դեպքում ԱԺ-ը չի ունենում լիազորություն՝ որեւէ ձեւով դրանք վերացնելու: Այսինքն` մենք խոսում ենք պառլամենտական վերահսկողության մասին` օրենքների կատարման նկատմամբ, սակայն ուղղակի լիազորություն՝ դադարեցնելու, վերացնելու այս կամ այն սահմանափակումը, այլեւս ԱԺ-ը չի ունենա, ինչը, կարծում եմ` խնդրահարույց է, եւ այս հարցը, անպայման, քննարկման ենթակա պետք է դառնա:

Երկրորդը. օրենքի փաթեթով սահմանվում է, որ, այդուհանդերձ, կարանտինը կարող է սահմանվել արտակարգ իրավիճակի պայմաններում: Մեկ այլ դրույթ ասվում է, որ սա մի ռեժիմ է, որը կանխում է հիվանդության տարածումը կամ ներթափանցումը: Այսինքն` ես ուզում եմ հասկանալ՝ հիմա, սա սահմանվում է արտակարգ դրության ժամանա՞կ, արտակարգ իրավիճակի ժամանա՞կ, թե՞, այդուհանդերձ, արտակարգ իրավիճակը կանխելու նպատակով, որովհետեւ, դեռեւս կարող է՝ հիվանդությունը չի ներթափանցել, մենք մաքսային կետում ենք կամ սահմանում, հետեւաբար՝ դեռեւս ՀՀ-ում արտակարգ իրավիճակ կարող է չլինել: Կարծում եմ` այստեղ պետք է հստակեցնել:

Մյուս կարեւոր դրույթը: Այստեղ սահմանվում է, որ ինքնամեկուսացման հրահանգը տրվում է պաշտոնատար անձի կողմից բանավոր: Պետք է հիշեցնեմ, որ սա հիմք է եւ հետագայում կարող է լինել նաեւ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար, հետեւաբար՝ բանավոր ցուցումը չի կարող դրա համար հիմք հանդիսանալ: Սա պետք է եւս վերանայել:

Մեկ այլ դրույթ: Սահմանված է, որ մեկուսացման մեջ գտնվող մարդու համար ապահովվում է բժշկական օգնություն եւ սպասարկում ստանալու հնարավորություն: Ոչ թե սպասարկում կամ օգնություն, այլ` հնարավորություն, ինչը, կարծում եմ, որ եւս մարդուն մեկուսացնում ենք կամքին հակառակ եւ հնարավորություն ենք ստեղծում, մարդը կարող է հնարավորություն չունենալ՝ վճարել, այդուհանդերձ, թե ո՞ւմ հաշվին է սա արվում՝ որեւէ անդրադարձ չկա:

Մեկ այլ դրույթով ասում ենք, որ մասնավոր անձին գույքի օգտագործման դեպքում տրվում է հատուցում Կառավարության սահմանած դեպքերում: Ի՞նչ է նշանակում՝ Կառավարության կողմից սահմանված դեպքերում: Բոլոր դեպքերում պետք է դա հատուցվի, բայց կարգը սահմանի Կառավարությունը: Դա եւս քննարկման առարկա է: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Տարոն Սիմոնյան:

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի հայրենակիցներ, այո, իրավացիորեն արտակարգ դրության ռեժիմն օր առաջ պետք է ավարտվի, եւ դրան պետք է փոխարինի այնպիսի գործիքակազմ, որը համաչափորեն կպայքարի համավարակի դեմ: Մենք այս հարցը, երեւի, սկսած ապրիլ ամսվանից, անընդհատ բարձրաձայնում ենք, եւ լավ է, որ, գոնե, սեպտեմբերին այս հարցն օրենսդրական նախաձեռնության մակարդակով եկավ, եւ ոչ թե ավելի ուշ: Բայց նույն սեպտեմբերից մենք ասում էինք, որ պետք է այդ փաթեթը մշակվի այնպես, որ իրավաբանորեն անթերի լինի, եւ անգամ բազմիցս առաջարկել ենք մեր աջակցությունն այդ գործում, ասել ենք` կարող ենք օրերով նստել ԱԺ-ում եւ միասին աշխատել, որ թերություն չունեցող օրենսդրական նախաձեռնություն լինի: Մեր գործընկերները, ըստ էության, մերժել են մեր առաջարկը, միգուցե, մեր աջակցության կարիքը նրանք չունեն, եւ ներկայացված փաթեթում առկա են մի շարք իրավական խնդիրներ, որոնք անթույլատրելի է, որ այսպես մնան:

Տեսեք, սկսեմ միջազգային իրավունքից: Իհարկե, մենք հանձնաժողովում այս հարցի հետ կապված քննարկում ունեցանք, բայց, էլի, կարծես թե,  Կառավարությունն ասաց, որ պատրաստ է վերանայել, բայց ոչ հանել: Այն դրույթը, որ սահմանում է, որ միջազգային կազմակերպության որոշումները պարտադիր պետք է լինեն այդ բնագավառում ՀՀ-ում, հակասում է մեր Սահմանադրությանը, որովհետեւ մեր Սահմանադրության համաձայն՝ միայն միջազգային պայմանագրերը, որոնք վավերացված են ՀՀ-ի կողմից, կարող են պարտադիր լինել ՀՀ-ում, իսկ միջազգային կազմակերպության որոշումները, որոնք իրենց կանոնադրության համաձայն՝ պարտադիր չեն, այլ խորհրդատվական բնույթի որոշումներ են, չեն կարող կիրառվել Հայաստանում:

Պետք է ամբողջությամբ այս դրույթը հանենք: Ինչքան էլ որ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը լավ որոշումներ կայացնի, դրանք ուղղակի գործողություններ չպետք է ունենան ՀՀ-ում, այլ միայն Կառավարության կամ ԱԺ-ի որոշման հիման վրա դրանք կարող են կիրառվել մեզանում:

Մյուս կարեւոր հարցն ազատությունների սահմանափակումն է: Իհարկե, փոխնախարարը նշեց, որ մեկուսացման, ինքնամեկուսացման կարգն օրենքով է սահմանված, եւ միայն Կառավարությունը, դրան հետեւելով, պետք է ենթակարգի պես բան սահմանի, բայց այդպես չէ: Օրենքով սահմանված են միայն մեկուսացման եւ ինքնամեկուսացման դեպքերը, ոչ թե կարգը, իսկ թե՛ մեր Սահմանադրության, թե՛ մեր միջազգային պայմանագրերով, Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայով, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքով ազատությունների սահմանափակման կարգը հնարավոր է բացառապես օրենքով, եւ հետեւաբար՝ այս օրենսդրական փաթեթում պետք է լիներ այն բոլոր գործողությունների ամբողջությունը, որն իրենում կբովանդակեր ինքնամեկուսացման եւ մեկուսացման կարգը: Գործադիր իշխանությունը նման լիազորություն չունի եւ չպետք է ունենա: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Նաիրա Զոհրաբյան:

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի հայրենակիցներ, նաեւ մեր այն հայրենակիցներ, ովքեր այս պահին ցույց են անում ԱԺ մուտքի մոտ, ովքեր ցանկանում են մեկնել իրենց բնակության երկիր՝ ՌԴ եւ չեն կարողանում, որովհետեւ, հիմա էլ փոխելով արտակարգ իրավիճակը միջազգային բազմաթիվ իրավակարգավորումներով, շատ ավելի խիստ ձեւակերպումով, առնվազն, վիրտուալ այսպես, ընկալման առումով` «կարանտին» ձեւակերպումով մենք լրջագույն խնդիր ենք ունենալու՝ սահմանների բացման հետ: Դուք այստեղ որեւէ բան չասացիք, թե, ի վերջո, Հայաստանի հետ սահմանները բացվելո՞ւ են թե՞ չէ, այս մարդիկ կարողանալո՞ւ են մեկնել, երեխաները դասի պետք է գնան: Մարդիկ կորցնում են իրենց աշխատանքները, մարդկանց հետ խզել են աշխատանքային պայմանագրերը, որովհետեւ մարդիկ չեն կարող մեկնել:

Հիմա, ես կարծում եմ, որ բերվող փաթեթն այն հայտնի. «խածելի լուչշե, պալուչիլաս, կակ վսեգդա»` շատ ավելի խնդիրներ է առաջացնելու: Այն հակասում է ՀՀ սահմանադրության 39, 61, 77, 80 հոդվածներին, մարդու իրավունքների բազմաթիվ սահմանափակումներ կան, որ, համաձայն եմ իմ գործընկերոջ հետ, չի կարող գործադիրը, չգիտեմ, քաղաքապետը, մարզպետը կամ լիազոր ներկայացուցիչն իր որոշմամբ սահմանափակել քաղաքացու իրավունքը: Ձեր նախագծով հնարավորություն է տրվում՝ օրենքով սահմանափակել արտակարգ իրավիճակների վերաբերյալ քաղաքացու տեղեկատվություն ստանալու իրավունքը: Ինչպե՞ս, ի՞նչ իրավունքով: Հնարավորություն է տրվում՝ Կառավարության որոշմամբ սահմանափակել մասնավոր անձանց փոխհատուցում ստանալու իրավունքը, նրանց գույքը կամ այլ միջոցներն արտակարգ իրավիճակներում օգտագործվելու դեպքում, ինչը հակասում է սեփականության իրավունքի պաշտպանության վերաբերյալ սահմանադրական կարգավորումներին, եւ որեւէ հիմնավորում այստեղ, ուղղակի, չկա:

Մեր նախկին գործընկերը մի շատ լավ նախադասություն ուներ` քաղաքացին տուգանքի մատերիալ չէ, որի հետ մենք բոլորս, միանշանակ, համաձայն էինք: Հիմա, ձեր բերած այս փաթեթով  տուգանքի 11 նոր ձեւ է ավելանում` տուգանք, 20, 30, 40, չգիտեմ` 100 մինչեւ 500 հազար դրամ, եւ տուգանքի ամպլիտուդը հսկայական է եւ թողնված է լուֆթ` սուբյեկտիվ որոշումներ կայացնելու համար:

Սրանք բազմաթիվ խնդրահարույց դրույթներ են, որոնք այս նախագիծը դարձնում են մարդու իրավունքների առումով, միանշանակ, խոցելի, եւ կարծում եմ, որ այն, միանշանակ, պետք է վերանայվի: Այս վիճակում այս նախագիծը, ուղղակիորեն, առաջացնելու է բազմաթիվ խնդիրներ, եւ մենք ավելի ենք բարդացնելու ՀՀ քաղաքացու վիճակը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, նախ` իմ հարցի հետ կապված, պրն Գրիգորյան, որ ասացի, որ օրենքով պետք է սահմանվի Սահմանադրության 40-րդ հոդվածի 4-րդ մասը, ձեր պատասխանը չբավարարեց: Այսինքն՝ հստակ գրված է` օրենքով, եւ այստեղ մենք օրենքով տալիս ենք լիազորություն: Հստակ այդպես է: Եթե այդպես չէ, ասեք:

Երկրորդը` պահը. այս պահը, որ հիմա է որոշվել, որ պետք է հիմա այդ ռեժիմին անցնենք: Նաեւ կխնդրեի, որ դուք ամփոփիչ ելույթում ասեիք` ինչո՞վ է պայմանավորված, թվերն են իջել, դրա՞ համար, այսինքն` պետք է հիմնավորենք, թե այս պահն ինչո՞վ է պայմանավորված: Սա՝ երկրորդ:

Երրորդ` կապված մեր համաքաղաքացիների հետ, որոնք արդեն բողոքի ցույցեր են անում, հիմա ԱԺ-ի դիմաց են, Կառավարության շենքի մոտ են: Մարդկանց հետ գործադիրը պետք է խոսի: Չեն խոսում նենց, որ հասկանան, կամ պետք է դուք նենց լիարժեք խոսեք, որ մարդիկ հասկանան, ասեն` անհնար է: Մարդկանց հետ նենց պետք է խոսել, որ ասեն` անհնար է, մեր ուժերից վեր է, մենք չենք կարողանալու դա անել, համենայն դեպս, մինչեւ այս պահը կամ այսինչ ժամկետը:

ԵԱՏՄ-ն ի՞նչ է, ՌԴ-ի մասին է չէ՞, խոսքը, նաեւ այլ կապիտալի, միգրացիայի, ապրանքների, ծառայությունների, ազատ տեղաշարժի միություն է, չէ՞, դա, որ ազատ տեղաշարժվեն: Հասկանալի է, որ այնտեղ էլ, այստեղ էլ, մյուս ԵԱՏՄ երկրներում էլ իրենց ներքին օրենքներով սահմանափակումներ են մտցրել: Բայց, մարդկանց կամ պետք է դա ճիշտ բացատրել, որ հասկանան, չեք բացատրում, ասում եք` ուզում եք՝ գնացեք, այնտեղ չեն թողնելու, իսկ հումանիտար միջանցքներ չե՞ն լինում, որ բանակցություններ վարեն, ասենք` առանձնացնեն այն խմբերը, այն քաղաքացիներին, որոնք ունեն ամենահրատապ, լրջագույն խնդիրները, ասենք` առանձնացնեն, բանակցեն, այդ հումանիտար միջանցքով տանեն իքս պայմանով: Հնարավո՞ր չէ տենց բան, թե՞ ասեն` գնացեք, իրենց կանոնը սենց է... Դա ամենահեշտ բանն է:

Այսինքն` մեկ. պետք է մարդկանց հետ ճիշտ խոսել, ճիշտ բացատրել, եւ երկրորդ. պետք է միջոցներ փնտրել, թե ի՞նչ ենք անում: Եթե չենք անում, մարդիկ հավաքվում են, եւ տպավորություն է ստեղծվում, որ մարդկանց բողոքներին չենք կարողանում ճիշտ արձագանքել, կամ էլ, ես չեմ ուզում ասել` չեն ուզում, բայց չեն կարողանում: Չկարողանալու խնդիր չկա: Եվրոմիությունն էլ է, չէ՞, միություն, ո՞նց են գնում, ինչու, էնտեղ ներքին օրենքներով չկա՞ն սահմանափակումներ: Կան:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Տաթեւիկ Հայրապետյան:

Տ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ընդդիմադիր իմ գործընկերները խոսեցին տուգանքների մասին, եւ, ըստ էության, մենք այն իշխանությունն ենք, որի տրամաբանության հիմքում դրված են նվազ տուգանքներ քաղաքացիների համար, բայց աշխարհում չկա որեւէ իրավական պետություն, որտեղ կարգ ու կանոնը չսահմանվի տուգանքներով, նաեւ բազմաթիվ Եվրոպական երկրներում, եւ եթե վերացարկվենք կորոնավիրուսից, ապա, օրինակ` ինչպե՞ս կարող ենք սահմանափակել մեկին, որը որոշել է քաղաքում քշել 120 կմ ժամ արագությամբ` վտանգելով ոչ միայն իր, այլ բազմաթիվ քաղաքացիների առողջությունը: Ուստի, դա անհրաժեշտ պայման է, եւ դրանից որեւէ իրավական պետություն չի կարող խուսափել, եւ պետք չի դա ներկայացնել որպես հակառակ այն տրամաբանությանը, որը մենք որդեգրել ենք:

Պրն Գրիգորյան, ես մի քանի հարց ունեի ավելի պարզ տեքստով, որովհետեւ քաղաքացիներին, օրինակ` ամենաշատը հետաքրքրում է, կհանվեն արդյո՞ք դիմակների հետ կապված որոշ սահմանափակումներ, թե՞ ոչ, հատկապես. օրինակ` բացօթյա տարածքներում, կամ կարո՞ղ է՝ ունենանք մի իրավիճակ, երբ մի մարզում որոշվի, որ դիմակներ կրելն այլեւս պարտադիր չէ, բայց դա պահպանվի մայրաքաղաքում, որը, բնականաբար, որոշակի խնդիրներ կառաջացնի՝ տեղաշարժման հետ կապված: Ես կցանկանայի, որպեսզի դուք անդրադառնայիք նաեւ այս խնդիրերին, եւ, եթե ճիշտ եմ հասկացել, արտակարգ դրության վերացումից հետո ամբողջությամբ վերացվո՞ւմ է պարետի ինստիտուտն ու ամբողջությամբ վերահսկողությունն անցնում է Կառավարությա՞ն ձեռքը, եւ Կառավարությունն իր որոշումներն ամբողջությամբ կայացնում է ըստ առողջապահության նախարարության առաջարկների՞: Խնդրում եմ, մի քիչ հստակեցրեք այս պահը եւ հնարավորինս անդրադարձեք այն հարցերին, որոնք առաջնահերթ են հենց քաղաքացիների համար եւ նեղություն են պատճառում, մասնավորապես, կապված դիմակների հետ: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Անի Սամսոնյան:

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն փոխնախարար, ասում եք` կարանտինն արտակարգ դրություն չէ: Իհարկե, դրանք տարբեր հասկացություններ են, բայց ձեր կողմից այստեղ ներկայացվող օրենքը, երբ մենք լսում էինք նախագիծը, հասկանում էինք, որ այս նախագծով պարտադրվող պայմանները որեւէ կերպ չեն տարբերվում արտակարգ դրության պայմաններից: Իրականում, մենք այս նախագծով ակնկալում էինք ավելի ճկուն գործիքակազմ, որ արտակարգ դրությունը հանելուց հետո լիներ վիճակի թեթեւացում, եւ ոչ թե վիճակը մնար նույնը: Բայց, ըստ էության, փոխվում է միայն անվանումը, բայց իրավական ռեժիմի առումով որեւէ տարբերություն չկա, եւ մտահոգիչն այն է, որ նաեւ այստեղ խորհրդարանի դերն է, կարծես թե, նվազեցվում: Ոչ միայն նվազեցվում է, այլ պարզապես այս գործընթացից խորհրդարանին մենք ինստիտուցիոնալապես եւ օրենսդրորեն ջնջում ենք, ընդհանրապես:

Երկու նկատառում ունեմ եւ երկու հարց: Օրենքով սահմանվում է, որ մեկուսացման վայրում անձին կարող են տրամադրվել բավարար պայմաններ, բժշկական խորհրդատվություն, սնունդ, այսինքն` ամեն ինչ նրա ժամանակավոր կեցության համար, բայց ես ուզում եմ հասկանալ, թե ինչո՞ւ ինքնամեկուսացման պարտադրվող անձին եւս այս պայմանները չպետք է տրամադրեն, որովհետեւ այս ընթացքում շատ մարդիկ են եղել, որ զանգահարել եւ ասել են՝ ինձ պարտադրել են ինքնամեկուսանալ, որովհետեւ դա պատասխանատվություն է, եւ ես զրկվել եմ իմ աշխատանքից, կամ ես միայնակ եմ ապրում, եւ որեւէ օգնություն կամ աջակցություն չեմ ստանում:

Երկրորդը` պետական կառավարման լիազոր մարմինը, տեսչական մարմինները, ՏԻՄ-երը, բժշկական օգնություն եւ սպասարկում իրականացնող կազմակերպությունները, այս բոլոր, այս մեծ ծավալով սուբյեկտները հնարավորություն են ստանում՝ անձի բժշկական փաստաթղթերին եւ բժշկական գաղտնիքին տեղեկանալու: Ինչպե՞ս կարող է, ընդհանրապես, սա տեղի ունենալ մարդու իրավունքների պաշտպանությունը հարգող երկրում:

Եվ հարցը՝ նաեւ էլեկտրոնային հաղորդակցության միջոցով. կարո՞ղ է այնպես լինել, որ օրենքում չկա սահմանված, բայց Կառավարությունն ընդունի ենթաօրենսդրական ակտ եւ այդ ակտով որոշվի, որ պարտադիր է կրկին էլեկտրոնային տեղորոշումը, որովհետեւ այդպիսի միջոցառումներ օրենքով սահմանվում են: Երեւի թե, այսքանը, շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հրաչյա Հակոբյան:

Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Գրիգորյան, պարզապես հարցերին նախատեսված ժամանակը սպառվեց, հետեւաբար՝ այս կերպ եմ փորձում հարցս տալը: Կխնդրեի անդրադառնալ հետեւյալ հարցին. ռեստորանային բիզնեսներն այսուհետ ի՞նչ քանակով են աշխատում, ինչպե՞ս են աշխատելու, շոու բիզնեսի ներկայացուցիչները, որ պետք է գնային երգեին ռեստորաններում, արդյո՞ք վերականգնվելու է ամբողջությամբ իրենց աշխատանքը, թե՞ էլի լինելու են սահմանափակումները: Թերեւս, այսքանը: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բաբկեն Թունյան:

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, ես ուզում եմ «Էկոնոմիստ» բրիտանական հայտնի ամսագրից մի փոքր բան կարդալ: Ամենաթարմ հոդվածներից մեկն է: «Գոլդման Սաքս» բանկ կա` ներդրումային ամենախոշոր բանկերից մեկն է, հաշվարկ է արել, որ բնակչության շրջանում դիմակների կրումը 15 տոկոսային կետով բարձրացնելիս հնարավոր է կորոնավիրուսի ամեն օրվա նոր դեպքերի քանակը նվազեցնել 1.5 տոկոսային կետով ու խուսափել լոքդաունից: Դրա հիման վրա նույն «Էկոնոմիստ»-ի վերլուծաբանները հաշվել են, որ մեկ ամերիկացու մեկ օրվա դիմակ կրելու տնտեսական արժեքը կազմում է 56 ամերիկյան դոլար: Այսինքն` եթե մարդը դիմակ չի կրում մեկ օր, ինքը տնտեսությանը պատճառում է 100-150 անգամ ավելի մեծ վնաս, քան էդ դիմակը դնելու արժեքն է: Հիմա ասում եք` քաղաքացին տուգանքի մատերիալ չէ: Էս նույն տրամաբանությամբ, իհարկե, թվերը մի քիչ տարբեր կլինեն, բայց կարող ենք մեզ մոտ էլ տեղափոխել: Եթե ամեն քաղաքացի իր դիմակ չկրելով մեր պետությանը, տնտեսությանը պատճառելու է 30, 40, 50 հազար դրամանոց վնաս, ես մարդկային առողջության ու կյանքների մասին չեմ խոսում, ես փողի մասին եմ խոսում, որովհետեւ փողի մասին էիք խոսում, արդյո՞ք էդ դեպքում արդարացված չէ 10 հազար դրամ տուգանք սահմանելը դիմակ չկրելու համար: Դրա համար ես խնդրում եմ էնպիսի տպավորություն չստեղծեք, որ պետության նպատակը տուգանքները հավաքելն է սեփական քաղաքացիներից: Բոլորս էլ լավ գիտենք` անկախ նրանցի անունը կդնենք կարանտին, թե կդնենք արտակարգ դրություն, բոլորս գիտենք` մենք ինչ խնդիր ունենք ու բոլորս էլ ցանկանում ենք էդ խնդիրը լուծել: Հիմա, ոչ մի բան չանելով, ոչ մի սանկցիա չդնելով՝ էդ խնդիրն ինչպե՞ս ենք լուծելու:

Եվ մեկ էլ առիթից օգտվելով` ՌԴ մեկնող քաղաքացիների հետ կապված՝ ասեմ, որ իրենց խնդիրն էստեղ ոչ թե ՀՀ հետ է, այլ մուտք անող երկրի հետ, այսինքն` ՌԴ-ը պետք է թույլ տա, որ իրենք մտնեն էդ երկիր: Եվ ես համաձայն եմ պրն Մելքումյանի հետ, որ պետք է խոսել քաղաքացիների հետ, բայց էդ խոսելը նաեւ մեր ընդդիմադիր գործընկերների գործն էլ է, որովհետեւ երբ իրենք հայտարարում են, թե էս խնդիրը լուծեք, քաղաքացիների մոտ էլ տպավորություն է ստեղծվում, որ դա հնարավոր է լուծել, ու Հայաստանի իշխանությունները չենք լուծել: Եկեք էդ առումով իրար հետ միասնական աշխատենք, եթե կոմունիկացիայի խնդիր կա: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հովհաննես Իգիթյան:

Հ.ԻԳԻԹՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես չէի ուզում ելույթ ունենալ, ավելի շատ հարցեր ունեի, բայց մի քանի ելույթներից մի քանի ռեպլիկ ասեմ: Ուզում եք՝ ընդունեք ձեզ վրա, ուզում եք՝ մի ընդունեք: Գիտեք, ինձ մոտ տպավորություն է ստեղծվել, որ մենք հիմա մարդու իրավունքների ակտ ենք քննարկում: Այսինքն` մենք հիմա մրցում ենք, թե ո՞վ է ավելի ժողովրդավար, ո՞վ է մարդու իրավունքների արժեքներից ավելի, էսպես ասած, պրոգրեսիվ եւ այլն: Այս հարցը չենք քննարկում, ժողովուրդ, ուզում եք՝ մրցենք ժողովրդավարության համար, մրցենք, բայց հիմա չմրցենք, այլ ժամանակ: Ասում եք` տուգանքներ ենք ավելացնում, մենք տուգանքային ոստիկանական պետություն ենք ստեղծում: Դուք լո՞ւրջ եք ասում: Այստեղ մարդիկ կան իշխանական ճամբարում եւ ձեր ճամբարում, որոնք ազատազրկվել են այս արժեքներն առաջ տանելու համար: Մենք այսօր չենք ստեղծում որեւէ չգիտեմ սահմանափակումների պետություն: Մենք պետք է շարունակենք այն գործը, որը սկսել ենք ձեզ հետ միասին 6 ամիս առաջ, որ ամբողջ աշխարհն է սկսել: Հիմա նայեք՝ ինչ է... ես ուզում եմ, որ մեր ժողովուրդը չխճճվի, հա, ես խճճվել եմ, բայց մեր ժողովուրդը, գոնե, հասկանա` ինչի մասին է խոսքը: Ի՞նչ ենք փորձում անել ձեզ հետ միասին, բոլորս միասին. մենք ուզում ենք արդի իրավիճակից, որը կոչվումն է արտակարգ իրավիճակ, որը ձեզ հետ միասին մի քանի ամիս առաջ ընդունել ենք եւ երկարացրել ենք մի քանի անգամ, փորձում ենք ստեղծել մի նոր իրավական համակարգ, որը նույն խնդիրները, որոնց ուղղված էր արտակարգ դրությունը, լուծի առանց արտակարգ իրավիճակի: Արտակարգ իրավիճակի հիմնական պրոբլեմն այն է, որ հիմնական սահմանափակումները լուծում է գործադիրն այս մի ամսվա ընթացքում: Հիմա մենք ուզում ենք բերել ձեզ հետ միասին այստեղ, որ օրենքների ձեւով դա անենք, եւ օրենքների փոփոխություններ են ձեւավորվում, որովհետեւ նաեւ սա է մեր դերը՝ որպես օրենսդիր մարմին, եւ ինձ թվում է, որ հիմնական խնդիրը լուծված է: Խնդիրներ կան, ձեզ հետ միասին երկրորդ ընթերցման ժամանակ փորձենք լուծել եւ առաջ գնալ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արման Բաբաջանյան:

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ակնհայտ է, որ արտակարգ դրության ռեժիմը լուրջ բեռ է պետության համար, բայց խնդիրը նրանում է, որ նոր նախագծով սահմանվող այս նոր կարանտինը, նոր ռեժիմն ավելի ծանր բեռ է դառնալու պետության եւ բոլորիս համար: Ընդ որում՝ մոլորություն է այս խնդիրները բացառապես տեխնիկական, իրավական ձեւակերպումների հարթությունում քննարկելը: Սա առաջին հերթին եւ առավելապես քաղաքական հարց է, որովհետեւ կորոնավիրուսի համավարակն աշխարհում, նաեւ Հայաստանում ուղեկցվում է բազմաթիվ ու բազմաշերտ քաղաքական գործընթացներով, համավարակն էլ, ուղղակի, հիվանդությունից վերածվել է քաղաքական պայքարի գործիքի: Ահա այդ հարթությունում անհրաժեշտ էր եւ անհրաժեշտ է այս բոլոր կարգավորումներին ու սահմանափակումներին վերաբերվել այլ տեսանկյունից, այլ զգուշավորությամբ եւ այլ սրտացավությամբ: Եվ որ ոչ պակաս կարեւոր է` օրինագծով ներմուծվող տասնյակից ավելի սահմանափակումներն ու օրինագծի իմպերատիվ ոգին այն զրկում են ներառականությունից: Դրանով մենք քաղաքացուն դարձնում ենք ոչ թե համավարակի դեմ պայքարում պետության, մեր բոլորի դաշնակից, այլ նրան օտարում ենք պետությունից` ուղերձ հղելով առ այն, որ համավարակի դեմ պայքարի կանոններին պետք է հետեւել միայն չտուգանվելու համար: Արդյունքում համավարակի սպառնալիքին դեմ հանդիման միայնակ են մնալու ինչպես քաղաքացիները, այնպես էլ պետությունը: Սա, գուցե, օրինագծի ամենամեծ գաղափարաբանական թերությունն է: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գեւորգ Պապոյան. վերջին ելույթն է:

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Նախագծի բովանդակությանը չեմ անդրադառնա: Էստեղից հնչեցին ելույթներ, Պրն Վարդանյանը եւս նշեց, որ կան առանձին հարցեր, որոնք առաջինից երկրորդ ընթերցում կքննարկվեն: Այս մասով, իհարկե, ամբողջությամբ վստահում եմ մեր իրավական բլոկի ներկայացուցիչներին, բայց ուզում եմ մի երկու հարցի անդրադառնալ, որ այս ամբիոնից հնչեց: Այսպիսի հռետորական հարց հնչեց. երբվանի՞ց է քաղաքացին դարձել տուգանքի մատերիալ: ՀՀ քաղաքացին այլեւս տուգանքի մատերիալ չէ` սկսած 2018 թ. ապրիլ-մայիսից, եւ սա ապացուցվել է մի շարք գործողություններով: Մասնավորապես, 13.7 մլրդ դրամի տուգանքներ են ներվել ՀՀ տասնյակ հազարավոր քաղաքացիների, որոնք կուտակվել էին 2012-2017 թվականներին ճանապարհային ոստիկանության կողմից կազմված վարչական ակտերից հետո: Եվ մենք հիշում ենք, որ այդ ընթացքում քաղաքացիներն ինչպիսի դժգոհություն ունեին՝ ճանապարհային ոստիկանության կազմած, այսպես ասած, ակտերի քանակի եւ որակի հետ կապված: Եվ նման խնդիր, ըստ էության, այսօր չունենք, որովհետեւ բոլոր քաղաքացիները, կամ, ասենք՝ շատ, քիչ են դեպքերը, երբ քաղաքացին ստանում է տուգանք եւ, ըստ էության, չի կարող համաձայն չլինել դրա հետ: Այդպիսի դեպքերը հիմա շատ քիչ են: Սա նույնպես ապացուցում է, որ այլեւս ՀՀ քաղաքացին տուգանքի մատերիալ չէ: Նաեւ դրանով է ապացուցվում, որ մենք ի սկզբանե սահմանված տուգանքը, որը շատ ավելի բարձր էր, կարծեմ՝ մոտ 100 հազար դրամ, իջեցրեցինք 10 հազար դրամ, ինչը 10 անգամ քիչ է եւ շատ ավելի սիմվոլիկ գումար է` այն բարձր սահմանված շեմի հանդեպ:

Իսկ որ, բնականաբար, որոշակի իրավախախտումների դեպքում անհրաժեշտ են տուգանքներ, սա, կարծում եմ` որեւէ մեկը չի կարող ժխտել, եւ դրա հետ կապված կարող եմ, պարզապես, ասել մեր քաղաքացիներին, որ եկեք այսպես ասած, դիմակ կրենք ոչ թե նրա համար, որ չտուգանվենք, այլ դիմակ կրենք, որպեսզի չվարակվենք եւ չվարակենք մյուսներին եւ, պարզապես, չընդդիմանանք, չառարկենք, չջղայնանանք, այլ միայն ժպտանք եւ դիմակ կրենք: Այսքանը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Խմբակցությունների անունից ելույթներ: «Լուսավոր Հայաստան»-ից կխոսի խմբակցության ղեկավար Էդմոն Մարուքյանը:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Հարգելի ԱԺ նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ես ուզում եմ նախ` արձագանքել իմ շատ հարգարժան գործընկեր պրն Իգիթյանի ելույթին առ այն, երբ որ ասվում է, որ տուգանքներ եք ավելացնում, կամ ոստիկանական երկիր կդառնա, կամ իրավունքներ են ոտնահարվում, կամ մարդու իրավունքները պիտի պաշտպանվեն, դրանից մի նեղվեք եւ անցյալը մեջբերելով, բնականաբար, ապագան չեք կարող կանխահուշել՝ ասելով, որ մեզանից մարդիկ կան, որ բանտերում նստել են հանուն ազատության, եւ հետեւաբար՝ մենք երբեւէ չենք ոտնահարի իրավունքներ, դա մեզանից մի սպասեք, բան: Այսինքն` շատ դեպքեր ունենք, որ ընդդիմադիր գործիչը դարձել է դիկտատոր, ուղղակի, դրա համար դա վատ օրինակ է, պետք չէ ասել: Օրինակ` դուք անձամբ, որքանով հիշում եմ, դեմ եք քվեարկել եւ տապալել ընդդիմության իրավունքը` քննիչ հանձնաժողով ունենալու: Որքան էլ դուք լինեք, ես ձեզ գիտեմ որպես բնույթով ժողովրդավար մարդ, բայց մեծամասնության մեջ դուք դեմ եք քվեարկել եւ տապալել եք ընդդիմության սահմանադրական իրավունքը: Հետեւաբար՝ դրանից հետո էլի բաներ կարող եմ ասել, բայց ուզում եմ ասել` էդ օրինակը սխալ օրինակներ են: Այո, մենք պետք է զգոն լինենք, որ անընդհատ հետեւենք, որ որեւէ մեկը չանցնի իր լիազորությունների սահմանները եւ ոտնահարի մարդու իրավունքները:

Հիմա՝ նախագծի մասին: Մենք արդեն 3-4 ամիս է՝ ասում ենք` առաջին ամսվա արտակարգ դրությունից հետո պետք է անցնենք այլ ռեժիմների, որովհետեւ երկրի տնտեսությանը, իրապես, լուրջ վնաս է հասցնում արտակարգ դրությունը` սկսած սահմանների փակ լինել, ներքին տնտեսական հարցեր, հազար ու մի խնդիրներ, հիմա չեմ կարող էդ ամեն ինչն էստեղ նշել, բայց մի ամսվա ստուգումով արտակարգ դրության փոխարեն մեզ առաջարկում են մինչեւ 6 ամիս կարանտին հայտարարելու նոր իրավակարգավորումներով նախագիծ, որը բազմաթիվ խնդիրներ ունի: Մի մասը շտկվեց ընթացքում պետաիրավականում քննարկումներ ժամանակ, մի մասը չշտկվեց: Մեր մտահոգությունն այն է, որ այն ունի իր մեջ հակասահմանադրական դրույթներ` կապված մարդու իրավունքների հետ: Առաջինը` սա: Եվ երկրորդը. հանրապետության տարածքով մեկ կարանտին հայտարարելու ուղերձը շատ վատ ուղերձ է, եւ ես մտավախություն ունեմ, որ այն երկրները, որոնք պատրաստվում էին Հայաստանի քաղաքացիների համար սահմանները բացել սեպտեմբերի 12-ից հետո` արտակարգ դրության դադարի հիմքով, հնարավոր է, որ հիմա շարունակեն կարանտինի հիմքով նույն սահմանափակումները մեր նկատմամբ պահպանել, որից տուժելու է մեր տնտեսությունը, մեր ժողովուրդը, մենք բոլորս: Կարելի է էլի քննարկել, գտնել տարբերակներ, օրեր ունենք դեռ մենք եւ անգամ կարանտին հայտարարելու հետ կապված էդ անվանումը փոխել: Առողջապահական միջազգային կազմակերպության դիրեկտիվները, որոնք շատ դեպքերում շատ հակասական են եղել, դրանք վերանայել, օրինակ` էդ մոտեցումները, որ պարտադիր կարող են կիրառվել, էլի բազմաթիվ խնդիրներ: Ես կրկնում եմ` 5 ամիս ունեինք՝ սրա վրա աշխատելու, հիմնական զեկուցողը 5 րոպե է զեկուցել այս նախագիծը, ինչո՞ւ նաեւ էս ռեժիմով գալ, նման բան քննարկել: Բնականաբար, «Լուսավոր Հայաստան»-ը դեմ կքվեարկի այս նախաձեռնությանը, որովհետեւ այն չի բխում այսօրվա խնդիրների լուծումներից եւ ավելի է խնդիրներ առաջացնելու: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Բարգավաճ Հայաստան»-ից կխոսի Նաիրա Զոհրաբյանը:

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, անդրադառնամ մի քանի հարցերի, որ չհասցրեցի նախորդ ելույթիս ժամանակ, նաեւ, Կառավարության հարգելի ներկայացուցիչ, ուսանողների հարցը: Բազմաթիվ ուսանողներ ընդունվել են Եվրոպական միության բուհեր, հիմա, եթե մենք ՀՀ ողջ տարածքով հայտարարում ենք կարանտին, համաձայն եմ` դա ամենավատթարագույն ազդակն է լինելու այդ երկրների համար:

Պրն Թունյան, ասում եք` բանակցենք: Խոսել ենք Ռուսաստանի մեր գործընկերների հետ: Ասում են` մի հատ դուք ձեր երկրում լուծեք խնդիրը, դուք կամ արտակարգ դրության մեջ եք, հիմա էլ գնալու է 6 ամսով կարանտին եւ, բնականաբար, այդ երկրներն ունեն լեգիտիմ մտավախություն, որ Հայաստանի հետ սահմանները պիտի չփակվեն եւ Ռուսաստանում աշխատող այս մարդիկ, որ իրենց օրինական աշխատանքը կորցնելու վտանգի առջեւ են, զրկվելու են դրանից: Դե, եկեք, ուրեմն, էս մարդկանց աշխատանքով ապահովենք, այսինքն` մենք այդ խնդիրը չենք լուծում, այս մարդիկ էլ էստեղ պատանդի կարգավիճակով, իրենց բառն եմ կրկնում, մնացել են էստեղ:

Ուսանողների հարցը. այո, որոշ ուսանողները կարողացան չարտերային թռիչքներով, բայց մի քանի ուսանողներ դեռեւս չեն կարողանում որեւէ կերպ գնալ: Մարդիկ ընդունվել են, չեն կարողանում գնալ, որովհետեւ երեկ խոսել եմ Եվրոպական միության իմ գործընկերների հետ, այո, շատերը պատրաստ էին արտակարգ դրության չեղարկումից հետո քննարկել Հայաստանի հետ օդային սահմանները բացելու հարցը, հիմա ասում են` նայենք տեսնենք՝ ինչ կարգավորումներ կբերեք: «Կարանտին» բառը լսելով՝ 6 մասով կարանտին, բնականաբար, որեւէ երկիր Հայաստանի հետ օդային սահմանը չի բացելու:

Այո, Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը բազմաթիվ անգամներ հակասել է իր որոշումներին: Մեկ ասել է` դիմակ կրելը պարտադիր է, մեկ ասել է` պարտադիր չէ, էնպես որ, իրենց դիրեկտիվները, իրենց որոշումները բերել որպես պարտադիր նորմ՝  ուղղակիորեն հակասելու է առաջին հերթին մեր Սահմանադրության օրենքներին: Դե, եթե էդքան հետեւում ենք իրենց օրենքներին, հազար անգամ ասել են, որ բաց տարածքում դիմակ կրելը որեւէ արդյունավետություն չունի, նաեւ ասել են, ընդամենը, 10 օր առաջ, որ մինչեւ 12 տարեկան երեխաները կարող են եւ դիմակներ չկրել: Բա, մեր նախարարը` կրթության, գիտության էն երկար անունով, բա, ինչո՞ւ չի հետեւում այդ դիրեկտիվներին: Բնականաբար, այս ձեւով այս նախագիծը «Բարգավաճ Հայաստան»-ի համար, միանշանակ, անընդունելի է:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Իմ քայլ»-ից կխոսի Ռուբեն Ռուբինյանը:

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարգելի նախագահ, հարգելի գործընկերներ, տիկին Զոհրաբյան, պրն Մարուքյան, դուք մի փաստարկ եք բերում, որը. կներեք, բայց ոչ մի տրամաբանության մեջ չի տեղավորվում: Եկեք խորանանք, էլի՝ ի՞նչ եք ասում: Այսինքն` ձեր կարծիքով՝ եվրոպական երկրների արտգործնախարարություններում նստած մարդիկ բացում են լուրերն են կարդում մեկ էլ՝ վա՜յ, «կարանտին» բառը կա, վերջ, Հայաստանից ոչ մեկը պետք է չգա մեզ մոտ: Այսինքն` ձեր կարծիքով՝ էս մակարդակո՞վ են տարբեր երկրների պետական կառավարման ապարատներում որոշումները կայացվում: Չէ, էդպես չէ, սիրելիներս, ու, ընդհանրապես, երբ մի երկրից մուտքը կամ ելքն արգելում են համաճարակի ժամանակ, դրա համար մեկ ցուցիչը հետեւյալն է. ինչպիսի հակահամաճարակային վիճակ է իրականում այդ երկրում, այսինքն` օրինակ` օրական վարակումների որքան թիվ է գրանցվում: Սա է գլխավորը, ու եթե դուք, իրոք, հետարքրքված եք, որ հնարավորինս շուտ, հնարավորինս արագ բացվեն սահմանները, դուք պետք է հետաքրքրված լինեք, որպեսզի հնարավորինս արագ թվերը շարունակեն իջնել, իսկ որպեսզի թվերը հնարավորինս արագ շարունակեն իջնել, անհրաժեշտ են այն միջոցառումները, որոնք իրականացվում են, ու անհրաժեշտ է, որպեսզի դուք ամեն անգամ չգաք ու ամբիոնից ասեք` ԱՀԿ-ն անընդհատ իրարամերժ բաներ է ասում: Մի անգամ ասում է` դիմակ դրեք, մի անգամ ասում է` չդնեք: Էս ծեծված թեման բազմից ախր բացատրվել է: ԱՀԿ-ն ասում էր` դիմակ մի դրեք էն ժամանակ, երբ կորոնավիրուսի վարակումների թիվը շատ փոքր էր: Սկզբից ասում էին՝ այո, միայն հիվանդները թող դնեն, հետագայում ասում էին` ոչ, միայն հիվանդները թող չդնեն, համաճարակներն էդպիսի բաներ են: Ես ձեզ խնդրում եմ՝ մի կառուցեք ձեր փաստարկներն էս մակարդակի բաների վրա, էլի: Թե չէ՝ հա կարող ենք «կարանտին» բառը փոխարինել «հրաշք» բառով, ձեր կարծիքով՝ բա՞ն է փոխվելու: Եկեք դնենք «կարանտին» բառի փոխարեն գրենք «հրաշք»:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Այժմ եզրափակիչ ելույթներ: Հարակից զեկուցող Վլադիմիր Վարդանյանի եզրափակիչ ելույթը:

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ես զարմանում եմ, որ, այդուհանդերձ, լսում եմ ելույթներ առ այն, որ արտակարգ դրությունը կարող էր մի ամսով էլ երկարաձգվել եւ այլն: Ոչ, մեկ օր առաջ արտակարգ դրության ռեժիմից պետք է անցում կատարվեր: Տրամաբանությունը հետեւյալն է. երբ սանիտարահամաճարակային իրավիճակը թույլ է տալիս, եւ դու ունես անհրաժեշտ օրենսդրություն, դուք պետք է անցում կատարես, որովհետեւ էդ արտակարգ դրության ռեժիմը չի կարող դառնալ երկարատեւ, որովհետեւ արտակարգ դրության ռեժիմը չի ընկալվել որպես բնականոն վիճակ:

Տուգանքների թեմային շատ անդրադարձանք: Այստեղ ես մի հատ կարեւոր բան պետք է ասեմ, չեմ կարող չանդրադառնալ: Տեսեք, որ օրենսդրությունն ընդունում ես, նախատեսում ես կանոնակարգում, այդ կանոնակարգման խախտման համար պատասխանատվության երկրորդային օրենսդրությունը պետք է ընդունես, թե չէ՝ ունենալու ես իրավիճակ, երբ որ կա կանոն, բայց էդ կանոնի խախտման համար չկա պատասխանատվություն եւ, հավատացնում եմ ձեզ, չկա իրավական որեւիցե կանոնակարգում, որը չունի իր երկրորդական օրենսդրությունը եւ չի նախատեսում այդ կանոնների խախտման համար պատասխանատվություն:

Ինչ վերաբերում է այն քննարկումներին` կապված ԱՀԿ ակտերի պարտադիրության հետ, է, ասացինք՝ հանձնաժողովում քննարկել ենք, ասացինք` պետք է շտկենք, չշտկենք՝ էդ դրույթը գուցե, ընդհանրապես, դուրս հանենք, բայց սա ամենակարեւոր դրույթը չէ, դա, հավատացնում եմ ձեզ` ամենա-ամենա- ոչ կարեւոր դրույթներից մեկն էր այս օրենսդրական փաթեթում, այս օրենսդրական փոփոխություններում:

Հիմա, տեսեք, պրն Բաբաջանյանը հետաքրքիր, շատ հետաքրքիր, իրականում, դիտարկում արեց, որ քաղաքացին պետք է լինի մեր համար մեկ գործընկերն այս հարցում: Այո, քաղաքացին պետք է դիմակ կրի` ելնելով ոչ թե նրանից, որ իրեն կարող են տուգանել, այլ զուտ այն պարզ տրամաբանությունից, որ դա առաջին հերթին անհրաժեշտ է իր առողջության պահպանության համար: Ինչո՞ւ եմ ես կրում դիմակ, ես կրում եմ դիմակ. ոչ թե չվարակվելու, այլ չվարակելու համար, հարգելով իմ գործընկերներին, հարգելով ավագ սերնդի ներկայացուցիչներին: Սա պետք է դառնա հարգանքի կանոն: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ռաֆիկ Գրիգորյանի եզրափակիչ ելույթը:

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, իրականում դետալացված հարցերը շատ են, կխնդրեմ բոլոր մանր հարցեր ներկայացնողներին՝ հանձնաժողովում դետալացված յուրաքանչյուր հարց մեծ սիրով կքննարկենք:

Անդրադառնամ մի քանի դիտարկումների: Սահմանադրական կարգավորումների հետ կապված՝ ձեր խնդիրները խնդրում եմ հանձնաժողովում մանրամասն ներկայացնել: Սահմանադրության խախտում այստեղ առկա չէ: Սահմանադրությունը նախատեսել է հանրության համար վտանգավոր վարակիչ հիվանդության դեպքում որոշակի իրավունքների սահմանափակում օրենքով նախատեսված կարգով: Երբ օրենքով նախատեսված կարգ է ֆիքսված, նախատեսվում է, որ օրենքը պետք է լիազորի այն մարմնին՝ կիրառելու այդ սահմանափակումը, ոչ թե օրենքով պետք է հստակ գրվի՝ ո՞ր անձնավորությունը կոնկրետ ո՞ր ժամին պետք է կիրառի այդ խախտումը:

Տուգանքների մասով. կարծում եմ` պետք է հստակեցնել, որ նոր տուգանքների ավելացում, որպես կանոն, չի նախատեսվում: Նոր տուգանքների մասին չէ խոսքը, այլ, քանի որ արտակարգ դրության իրավական ռեժիմից դուրս ենք գալիս, իսկ այդ տուգանքները վերաբերում էին արտակարգ դրության ժամանակ կիրառվող միջոցառումներին, ապա անհրաժեշտ է սահմանել համանման տուգանքների կիրառում, որպեսզի, ուղղակի, այդ պայքարը հնարավոր լինի կազմակերպել, հակառակ պարագայում, եթե նորմերը նախատեսված էին եւ սանկցիա չկա, ուղղակի, անարդյունավետ է այդ նորմի նախատեսումը:

Պարետի ինստիտուտը վերանում է:

Եվ ուզում եմ բժշկական գաղտնիքի հետ կապված արձանագրումներ անել: Խնդրում եմ մի մոլորեցրեք հասարակությանը, թե բժշկական գաղտնիքը հասանելի է դառնում տարբեր պետական մարմինների, որոնց իրավասության մեջ դա չի մտնելու: Բժշկական գաղտնիքի վերաբերյալ ինֆորմացիա նախատեսված է միայն բժշկական հաստատությունների կողմից մշակելուն, օգտագործելուն, ինչպես նաեւ միայն վարակված լինելու մասին ինֆորմացիան կարող է փոխանցվել ոստիկանությանը կամ տեսչական մարմնին, որպեսզի կարողանա հսկողություն իրականացնել մեկուսացվածի կամ ինքնամեկուսացվածի վերաբերյալ: Այլ մարմինների, օրինակ` նշված տեղական ինքնակառավարման մարմինների դեպքը, իրավասության մեջ չի մտնում բժշկական գաղտնիքի ուսումնասիրությունը, եւ օրենքում հստակ արձանագրված է դա:

Ինչ վերաբերում է հանրային միջոցառումներին, հավաքներին, ռեստորաններին, ապա սահմանափակման հնարավորությունն օրենքով նախատեսված է, սակայն Կառավարության դաշտում է այդ սահմանափակում կիրառել-չկիրառելու հետ կապված հարցը: Կառավարությունը կարանտին սահմանելու իր որոշմամբ պետք է որոշի, նախնական քաղաքականությունն այպիսին է, որ սահմանափակումները շարունակելու են պահպանվել, սակայն ի՞նչ ռեժիմով, ինչպիսի՞ կիրառմամբ՝ կֆիքսվի Կառավարության որոշմամբ: Եվ 2 րոպե խնդրում եմ, պրն Միրզոյան:

Դիմակների կրման հետ կապված օրենսդրական կարգավորումները հետեւյալն են. Կառավարությունը պետք է սահմանի դիմակի կրման անհրաժեշտությունը: Դիմակի կրման անհրաժեշտությունը սահմանելու դեպքում առողջապահության նախարարը պետք է հաստատի այն դեպքերը եւ անհատական պաշտպանության միջոցների ցանկը, որոնք պետք է կիրառվեն: Նախնական, նորից կարանտին սահմանելու որոշմամբ` դիմակի հետ կապված կարգավորումները շարունակվելու են գործել: Այսինքն` այս օրենսդրական փաթեթը չի նշանակում, որ դիմակի կրման պարտադիր պահանջը հանվում է:

Եվ սահմանների հետ կապված՝ խնդիրը հետեւյալն է. որ օրենսդրությամբ սահմանների հետ կապված արգելք նախատեսված չէ այժմ: Կառավարությունը գնում է կանոնավոր ուղեւորափոխադրումները վերականգնելու ճանապարհով, եթե այժմ առկա են չարտերային թռիչքները` որոշակի սահմանափակումներով, Կառավարությունը բանակցում է այդ կանոնավոր ուղեւորափոխադրումները վերականգնելու ուղղությամբ: Իսկ ինչ վերաբերում է կոնկրետ երկրների կողմից մեր քաղաքացիներին չընդունելուն, ապա դա պայմանավորված է միայն համաճարակային իրադրությամբ մեր երկրում: Բարեբախտաբար` համաճարակային իրադրությունը մեր երկրում գնալով բարելավվում է, ուստի, բանակցություններ են տարվում այդ երկրների հետ, որպեսզի մեր քաղաքացիներին թողնեն մուտքը: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, մենք փաթեթի առաջին ընթերցմամբ քննարկումն ավարտեցինք եւ այժմ պետք է մեր քվեարկությամբ դիրքորոշում ցուցաբերենք:

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովման մասին» օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին» հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ` 80
Դեմ` 28
Ձեռնպահ` 0

Որոշումն ընդունվել է:

Հարգելի գործընկերներ, այս պահից սկսած դուք ունեք 3 ժամ գրավոր առաջարկներ ներկայացնելու համար, որից հետո հանձնաժողովն ունի 3 ժամ՝ իր եզրակացությունը տալու համար: Գիտեք, որ չենք կարող կանխատեսել, թե որքան կտեւի հանձնաժողովի նիստն այդ 3 ժամվա մեջ՝ տա՞ս րոպե, թե՞ 3 ժամ: Խնդրում եմ էդ հաշվարկով ուշադիր եղեք կոչնակին, որպեսզի այսօր համապատասխան ժամին` դեպի երեկո, անենք երկրորդ ընթերցմամբ քննարկումը: Այժմ նիստն ընդհատվում է:   


Ժամը 18:20

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Զբաղեցնենք տեղերը, շարունակենք մեր աշխատանքները: Քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ ««ՀՀ բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովման մասին» օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը:

Հիմնական զեկուցող՝ արդարադատության նախարարի առաջին տեղակալ Ռաֆիկ Գրիգորյան:

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, սկսեմ այն փոփոխություններից, որոնք կատարվեցին առաջինից երկրորդ ընթերցման ռեժիմում: Նախ՝ հստակ շեշտվել է, որ իմունականխարգելումը չի կարող իրականացվել առանց անձի համաձայնության, այնուհետեւ մի շարք հասկացություններ հստակեցվել են, ինչպես, օրինակ՝ «անապահով երկրներ» բառերը փոխարինվել է «անբարենպաստ երկրներ» բառերով, «կասկածելի անձինք» հասկացությունը փոխարինվել է «հնարավոր վարակակիր» հասկացությամբ, «կոնտակտավոր անձինք» հասկացությունը հստակեցվել է, մասնավորապես, կոնտակտավորին սահմանելով որպես «տվյալ վարակիչ հիվանդության ինկուբացիոն շրջանի ժամանակահատվածում վարակակրի հետ շփված անձ»: Բացի այդ, հատուկ շեշտվել է, որ կոնտակտավոր անձանց վերաբերյալ տվյալները կարող են ուսումնասիրվել նրանց ինկուբացիոն շրջանում, այսինքն՝ ոչ թե ցանկացած ժամանակ շփված լինելու, այլ հնարավոր վարակի աղբյուր հանդիսանալու շրջանում: Վարչական դատավարության օրենսգրքում այդքան քննարկված տասնօրյա ժամկետը փոխարինվել է մեկամսյա ժամկետով. ընդունվել է «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության առաջարկը: Նախագծից հանվել է հիվանդությունների միջազգային առողջապահական կանոնների պահպանման հետ կապված հոդվածը, ուստի, այնպիսի մտահոգություններ, որ բարձրացնում էին մեր գործընկերները՝ միջազգային առողջապահական համակարգերի հետ կապված, ըստ նախագծի՝ այլեւս առկա չէ: Ամփոփելով՝ ուզում եմ նորից նշել. հարգելի քաղաքացիներ, այս օրենքների ընդունումը միտված է պետությանն ընձեռել գործիքներով՝ երկարաժամկետ հատվածում պայքարելու համաճարակի դեմ՝ առանց արտակարգ դրության իրավական ռեժիմի: Օրենքների ընդունումից հետո պետք է շարունակել պահպանել Կառավարության եւ առողջապահության նախարարության կողմից սահմանված հակահամաճարակային կանոնները: Դեռեւս պահպանվում են բոլորիս հայտնի կանոնները՝ դիմակ կրելու, սոցիալական հեռավորությունը պահպանելու, ձեռքերն ախտահանելու, հանրային միջոցառումների եւ հավաքների ազատության վերաբերյալ սահմանափակումների եւ այլ մասերով: Սահմանափակումների բնույթի փոփոխության դեպքում դուք լրացուցիչ կտեղեկացվեք Կառավարության կողմից: Կառավարությունը հորդորում է պահպանել հակահամաճարակային կանոնները, որի դեպքում միայն հնարավոր կլինի հաղթահարել համաճարակը: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Գրիգորյան: Առաջարկներ են ներկայացրել «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունը եւ պատգամավոր Նարեկ Զեյնալյանը, եթե առաջարկ ներկայացնողները հարցեր ունեն, կարող են հնչեցնել: Հարցեր չկան: Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Վլադիմիր Վարդանյանին:

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, նախ՝ հայցում եմ ձեր ներողամտությունը՝ ձեզ այսքան սպասեցնելու համար, բայց պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովը բավականին երկար, բայց մանրամասն քննարկել է ամբողջ նախագիծը: Մենք շտկել ենք գրեթե բոլոր այն հարցերը, որոնք կարող էին մտահոգություն առաջացնել մեր քաղաքացիների մոտ՝ կապված, մասնավորապես, պատվաստման, դատական բողոքարկման ժամկետների հետ եւ այլն, չեմ ուզում կրկնել, պրն Գրիգորյանն արդեն ներկայացրեց: Ըստ էության, այս նախագիծը ճանապարհ է հարթում դեպի բնականոն կյանք արտակարգ դրությունից հետո, բայց այս սահմանափակումները պահպանվում են, սահմանափակումներն անհրաժեշտ են, որպեսզի մենք կարողանանք կանխարգելել եւ շարունակել արդյունավետ պայքար մղել կորոնավիրուսի դեմ: Հուսանք, որ այս միջոցառումների շրջանակներում մենք կկարողանանք մոտակա ապագայում առավել բնականոն կյանքի պայմաններում ապահովել ավելի լավ արդյունքներ կորոնավիրուսի դեմ պայքարի հարցում: Այսքանը, ըստ էության: Հարգելի գործընկերներ, եւս մեկ անգամ կոչ եմ անում դրական քվե տալ այս նախագծին՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ այս նախագիծը, ըստ էության, ուղղված է նրան, որպեսզի մենք առավել, կրկնում եմ, բայց պետք է նշեմ, առավել քիչ սահմանափակումների միջոցով հնարավորինս առավել մեծ արդյունք արձանագրենք կորոնավիրուսի դեմ պայքարի հարցում: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Վարդանյան: Մտքերի փոխանակություն, հերթագրում: Անի Սամսոնյան:

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Պրն փոխնախարար, դուք իմ նախորդ հարցին այդպես էլ չպատասխանեցիք, դրա համար ես կտամ երկրորդ անգամ: Գոհունակությամբ հայտնում եք, որ էլեկտրոնային հաղորդակցության միջոցներով տեղորոշումն օրենքում չկա: Նախորդ օրենքում էլ չկար, արտակարգ դրության իրավական ռեժիմում էլ չկար, բայց պարետի իր որոշումներով, Կառավարության որոշումներով դա սահմանվեց եւ պարտադրվեց բոլորին: Հիմա, մենք կարո՞ղ ենք ենթադրել, որ կարանտինի ժամանակ եւս դա Կառավարության որոշումով կսահմանվի եւ կպարտադրվի բոլորին, որովհետեւ այստեղ, օրինակ՝ կա մի կետ «ՀՀ բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովման մասին» օրենքի նախագծում. «կասկածելի անձանց, ինչպես նաեւ վարակիչ հիվանդությունների հարուցիչներ կրող անձանց, կոնտակտավորների շփումների ուսումնասիրությանն ուղղված միջոցառումների ձեռնարկում»: Ի՞նչ են այս միջոցառումները, եթե, օրինակ՝ այդ էլեկտրոնային հաղորդակցության միջոցները կարող են տեղավորվել սրանց շրջանակում:

Եվ երկրորդ հարցը. մենք այս ընթացքում տեսանք, որ տնտեսական գործունեություն իրականացնող կազմակերպությունների գործունեությանը պարետի որոշումներով կատարվում էր միջամտություն, մասնավորապես, եթե այդ կազմակերպությունները խախտում էին սանիտարահամաճարակային կանոնները, դրանց գործունեությունը մի քանի ժամով դադարում էր: Հիմա, այս նախագծով սահմանվում է վարչական պատասխանատվություն այդ կանոնները խախտելու համար, բայց արդյո՞ք կարող է լինել այնպիսի իրավիճակ, որ նաեւ որեւէ որոշմամբ դադարեցվի այդ տնտեսական կազմակերպությունների գործունեությունը, եւ մենք, փաստորեն, հայտնվենք մի իրավիճակի առջեւ, որ այդ կազմակերպությունները կրեն կրկնակի պատասխանատվություն: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արմեն Եղիազարյան:

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն փոխնախարար, քանի որ հարց տալու հնարավորություն չունենք, այս ձեւով հարցս կուղղեմ. ձեր ելույթում դուք, ընդհանրապես, չնշեցիք որեւիցե դրույթ, թե ինչպես են տեղի ունենալու այդ կարանտինային իրավիճակում ընտրական պրոցեսները: Իմ տպավորությունն է, որ այս նախագիծը չի քննարկվել նաեւ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի հետ: Դիցուք, օրինակ, թվով ներկայացնեմ, խոշորացված համայնքներում, որտեղ բազմաբնակավայր համայնքներ են, որեւիցե մի համայնքում կարանտինային իրավիճակ է, եւ այս պարագայում ինչպե՞ս են տեղի ունենալու այդտեղ ընտրությունները, ի՞նչ կարգավորումներ կան այս մասով: Բացի ընտրությունները, արդյո՞ք, եթե խոշորացված համայնքներից մեկում կա կարանտինային իրավիճակ, այդ կարանտինային օրենքը տարածվում է ամբողջ խոշորացված համայնքի վրա, թե՞ այդ մեկ համայնքի: Այս կարգավորումների մասին դուք բաց թողեցիք, ես կուզեմ, մանրամասն ներկայացնեք, թե ինչպես է այդ հատվածը կարգավորվում ձեր նախագծով: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վահե Էնֆիաջյան:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, ժամանակը բավականին կարճ է, որպեսզի ամբողջական խնդրի մասին ավելի մանրակրկիտ ներկայացնեմ, բայց այսօր, ժամեր առաջ, Ազգային ժողովի հարակից տարածքում մեր երկրի տասնյակ քաղաքացիներ իրենց բողոքի ձայնն էին բարձրաձայնում: Նրանք Ռուսաստանի Դաշնությունից ժամանել են Հայաստանի Հանրապետություն, եւ արտագնա աշխատանքի մասով ընտանիքի մի մաս գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնությունում: Երեխաների, ծնողների առողջության հետ կապված մի շարք խնդիրներ են առաջացել այս ժամանակահատվածում, բնականաբար, աշխատանքից զրկվելով հանդերձ, նրանք սոցիալական նաեւ դժվար կացության մեջ են հայտնվել, ինչպես նաեւ բանկային մի շարք խնդիրների առաջ են կանգնած: Այսօր, ինչի մասին ես խոսում եմ, այս ամբիոնից ներկայացնում եմ, նրանք ներկայացրել են հրապարակավ, լրատվամիջոցներում նրանց խոսքերն ու կարծիքները կան:

Պրն Գրիգորյան, օգտվելով առիթից, քանի որ այսօր Ազգային ժողովում նմանատիպ քննարկում է տեղի ունենում, եւ դուք այս պահին Կառավարության ներկայացուցիչն եք, ես ձեզ հորդորում եմ, որպեսզի Կառավարությունում քննարկման ժամանակահատվածում ներկայացնեք խնդիրը, որովհետեւ այն 4 հազար 300 քաղաքացին, որոնք գրավոր ձեւով ներկայացրել են խնդիրը, այսօր եւս 200-ով ավելացավ, եւ եթե մենակ պաշտոնական վիճակագրությանը մենք հղում կատարենք, Գեղարքունիքի մարզից 3 հազար 637 հոգի, Շիրակից՝ 2 հազար 700, Լոռիից 1 հազար 496, Արմավիրից՝ 431, Տավուշից՝ 416, եւ այս թվերը, ընդամենը, պաշտոնական թվերն են, եւ որքան քաղաքացիներ էլ կան, որ հայտնվել են այս իրավիճակում, այս իրավիճակի սպառողն են, բայց անելանելի վիճակում են հայտնվել: Երկու զարգացման պարագայում էլ, այսինքն՝ համավարակի թուլացման պարագայում նրանց համար պետք է կանխատեսելի լինի՝ հետագա իրենց տեղաշարժման հետ կապված, եւ, Աստված չարասցե, վատթարացման դեպքում մարդկանց համար հստակություն է պետք: Ամենաառանցքային հարցը՝ այս ամենի հետ կապված, որ պատկան մարմնի ներկայացուցիչներից, ըստ էության, ականջալուր չեն եղել, եւ հանդիպումներ տեղի չեն ունեցել, դրա համար այսօրեական արդեն կազմակերպված բնույթ է կրում: Հարկ եմ համարում նաեւ տեղեկացնել, որ գրավոր ձեւով եւս խնդիրը ներկայացրել եմ Կառավարությանը: Շնորհակալություն ուշադրության համար:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վաղարշակ Հակոբյան: Հանո՞ւմ եք: Արման Բաբաջանյան:

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Ակնհայտորեն, համավարակն ամեն օր վնաս է հասցնում ոչ միայն մարդկանց առողջությանը, այլեւ պետական ինստիտուտներին ու կառուցակարգերին, այդ թվում՝ ժողովրդավարությանը, հետեւաբար՝ մեր՝ օրենսդիրներիս առաքելությունն է պաշտպանել ոչ միայն քաղաքացիների առողջությունը, այլեւ պետության հիմնարար կառուցակարգերն ու ինստիտուտները: Այս օրինագծով, ցավոք, մենք այդ առաքելությունը չենք իրականացնում: Առաջին ընթերցմամբ քննարկման ժամանակ ես արդեն իսկ խոսեցի օրինագծի հիմնարար, գաղափարաբանական թերության մասին, որ այն ներառական չէ, այսինքն՝ քաղաքացին այս օրինագծով գործնականում դիտարկվում է որպես համավարակի դեմ պայքարի օբյեկտ եւ ոչ թե սուբյեկտ, իսկ դա արդեն ընդհուպ արժեբանական հարթության խնդիր է, որովհետեւ ժողովրդավարական հասարակությունում ցանկացած օրենք պետք է կառուցվի քաղաքացու սուբյեկտայնության սկզբունքով եւ կանխադրույթով, բայց մենք այդ ճանապարհով գնալու փոխարեն հակառակը, օրինագծով ամրագրում ենք անհամար սահմանափակումներ, որոնք առնչվում են մարդու հիմնարար իրավունքներին ու ազատություններին: Հասկանալի է, որ ցանկացած ֆորսմաժորային իրավիճակ, ինչպիսին որ համավարակն է, ինքնին սպառնալիք է ժողովրդավարությանը, մարդու իրավունքներին, ազատություններին, քանի որ պետություններն օբյեկտիվորեն ստիպված են սահմանափակել դրանք՝ հետապնդելով համապետական ու համահասարակական նպատակներ, տվյալ դեպքում՝ մարդկանց առողջության պահպանումը: Սա իրողություն է, որի հետ, այո, պետք է հաշվի նստենք բոլորս, մյուս կողմից, սակայն, մենք պետք է անենք առավելագույնը՝ այս խնդիրների լուծման ճանապարհին՝ ժողովրդավարությանը, մարդու իրավունքներին ու ազատություններին նվազագույն վնաս հասցնելու համար: Ահա, այդ ջանքը, ժողովրդավարությանն ու մարդու իրավունքներին նվազագույն վնաս հասցնելուն ուղղված առավելագույն աշխատանքը չտեսա այս օրինագծում, իսկ դա նշանակում է, որ եթե անգամ կարճաժամկետ հատվածում իրավիճակային խնդիրների լուծման տիրույթում այս օրինագիծը կարող է նպաստավոր լինել, այն վնասներ է հասցնելու երկարաժամկետ հեռանկարում, որովհետեւ ժողովրդավարությունը դույզն-ինչ սահմանափակող որեւէ ակտ արդեն իսկ թուլացնելու է պետությունը: Ահա, այդ հիմնարար սկզբունքային ասպեկտները հաշվի չեն առնվել օրինագծի մշակման ժամանակ, ինչն օրենքը զրկում է ինստիտուցիոնալ հեռանկարայնությունից, քանի որ, ի վերջո, մենք այն ընդունում ենք ոչ միայն կորոնավիրուսի համավարակի դեմ պայքարելու, այլ, ընդհանրապես, նման ֆորսմաժորային իրավիճակներում պետությանը համապատասխան գործիքներով օժտելու համար:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ալեն Սիմոնյան:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես նույնպես ուզում եմ անդրադառնալ այսօր Ազգային ժողովի մոտ եկած քաղաքացիների խնդրին: Ուզում եմ նախ՝ շեշտել, որ զրուցելուց հետո պարզ դարձավ եւ քաղաքացիներին եւս մեկ անգամ բացատրվեց, որ այսօր խնդիրը Հայաստանի Հանրապետությանը չէ, մեծ հաշվով, եւ մենք այսօր նույնպես աշխատում ենք հաղորդակցությունը բացելու շուրջ, բայց, ցավոք սրտի, այսօր դեռ չունենք որեւիցե տեղեկություն, որը կարող ենք հայտնել: Միեւնույն ժամանակ, ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել իմ գործընկերոջը՝ Վահե Էնֆիաջյանին, որը նույնպես մոտեցավ քաղաքացիներին եւ շատ լավ մոտեցում ցուցաբերեց՝ ասելով, որ չկա այստեղ, այս հարցի շուրջ ընդդիմություն-իշխանություն հասկացողությունը, շատ կոնստրուկտիվ մոտեցում ցուցաբերեց: Ես նույնպես կոչ եմ անում մեր Կառավարությանը՝ էլ ավելի ուժեղացնել իրենց բանակցային եւ գործընկերային բոլոր հնարավոր մոտեցումները, այս հարցը, եթե հնարավոր է, հնարավորինս շուտ լուծել:

Եվս մեկ անգամ շնորհակալություն եմ հայտնում մեր քաղաքացիներին, որոնք հասկանալով մոտեցան այսօրվա բարձրացրած խնդրին: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Խմբակցությունների անունից ելույթներ. «Բարգավաճ Հայաստան»-ից կխոսի խմբակցության քարտուղար Արման Աբովյանը:

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սիրելի քաղաքացիներ, այս օրինագծի քննարկումը ցույց տվեց շատ կարեւոր մի պահ, որ յուրաքանչյուր սահմանափակում պետք է լինի հազար անգամ չափված-ձեւված, եւ յուրաքանչյուր սահմանափակում պետք է լինի նվազագույնը վնաս տվող ժողովրդավարության այն հիմնարար սկզբունքներին, որոնք գոյություն ունեն: Ցավոք, երբ առաջարկությունները ներկայացրել ենք, մենք ներկայացրել ենք առաջարկությունների մի համակարգ, եւ մեկ-երկու առաջարկություն ընդունելով՝ հարցեր չեն շտկվում: Ըստ մեզ՝ գոյություն ունի դիսոնանս. դիսոնանս՝ արարքի-պատժի, դիսոնանս՝ սահմանափակումների եւ սահմանափակումների էֆեկտիվության, գոյություն ունի դիսոնանս՝ նույն մարդու, քաղաքացու ազատ տեղաշարժման այդ պայմանների, նախապայմանների կամ տուգանքների եւ այլն: Կարելի է շատ երկար խոսել: Առաջինից երկրորդ ընթերցում այն շտկումները, որոնք հանձնաժողովում կատարվեցին, ըստ էության, չփոխեցին ամենակարեւորը, չփոխեցին նախագծի հիմնական փիլիսոփայությունը, եւ մենք քվեարկելու ենք դեմ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Իմ քայլը» խմբակցությունից կխոսի Սուրեն Գրիգորյանը:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ես արդեն որոշել էի ելույթը հանել, բայց պրն Աբովյանը ելույթ ունեցավ: Պրն Աբովյան, գիտեք, կան շատ ամպագոռգոռ եւ մեծ բառեր, իսկ կան աչքի զարնող շատ գործողություններ, որոնք շատ դեպքում ավելի ցցուն են դարձնում, թե իրականում մարդիկ առաջարկներ են անում, որպեսզի բարելավե՞ն, թե՞ որպեսզի էդ առաջարկը չընդունվի եւ ասեն, որ առաջարկը չի ընդունվել: Եվ էդ ցցուն օրինակներից մեկն այն է, որ իմ կարծիքով, եթե ես, օրինակ՝ ինչ-որ տեղ մի առաջարկ անեմ, անպայման, ներկա կգտնվեմ էդ առաջարկի քննարկմանը, որպեսզի, եթե ինչ-որ հարցեր առաջանան էդ առաջարկի հետ, ես պատասխանեմ, միգուցե, ավելի հավանական դարձնեմ դրա ընդունումը: Հիմա, ներողություն, բայց դուք խոսեցիք նրա մասին, որ ձեր առաջարկների մի մասը չի ընդունվել, դնեմ մի կողմ, որ կան առաջարկներ, որ ես համոզված եմ, որ դրանք անելիս էլ առաջարկի սուբյեկտը գիտի, որ դրանք չեն ընդունվելու, բայց, գոնե, ֆորմալ ձեր ներկայությունը հանձնաժողովի նիստերին խնդրում եմ ապահովեք, որ ես էսքանն էլ, գոնե, չկարողանամ ասել, էլի, որովհետեւ դուք ասում եք՝ մենք արել ենք առաջարկներ, բայց ձեր հանձնաժողովի գեթ մեկ ներկայացուցիչ հանձնաժողովի նիստում չի եղել, որպեսզի էդ առաջարկները պաշտպանի: Իսկ առաջարկներին բովանդակային առումով ես չանդրադառնամ: Պրն Գրիգորյանը հանձնաժողովի նիստում, որին, էլի ասեմ, ձեր ներկայացուցիչներից ոչ մեկը ներկա չի եղել, շատ բովանդակային պատասխանել է: Եվ ասենք, որ երկու առաջարկ, եթե չեմ սխալվում, ձեր առաջարկներից ընդունվել է, նենց որ, խնդրում եմ այսուհետ ավելի բովանդակային մոտենաք էդ գործընթացին: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթներ: Ասելիք ունե՞ք:

Վլադիմիր Վարդանյան՝ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ:

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շարունակելով պրն Գրիգորյանի միտքը, իրոք, հարգելի գործընկերներ, երբ նույնիսկ հանձնաժողովի անդամները չեն կարողանում մասնակցել նիստին հարգելի կամ ոչ հարգելի պատճառներով, խմբակցության ներկայացուցիչները եւս կարող են մասնակցել նիստերին եւ հնչեցնել առաջարկները: Անկախ ձեր դիրքորոշումից, պրն Աբովյան, ես պետք է շնորհակալություն հայտնեմ բոլոր նրանց, ովքեր առաջարկներ են ներկայացրել այս նախագծի վերաբերյալ, որովհետեւ, ի վերջո, խորհրդարանական գործելաոճը պահանջում է հետեւյալը. որպեսզի բոլոր կարծիքները լսվեն, եւ բոլոր պատգամավորները հնարավորություն ունենան արտահայտել իրենց դիրքորոշումը հարցի վերաբերյալ: Վերադառնամ նախագծին, հարգելի գործընկերներ, այս նախագիծը, իրոք, էապես բարելավվել է այն առաջարկությունների արդյունքում, որոնք ներկայացվել են այստեղ Ազգային ժողովի պատգամավորների կողմից: Նախագիծը պատասխան է տվել բոլոր հարցերին, որոնք առնչվում են քաղաքացու իրավունքների սահմանափակումներին: Նախագիծը հնարավորություն է ստեղծել՝ գնալ առաջ, եւ նախագիծը հնարավորություն է ստեղծել մեզ՝ ըստ էության, դառնալ ավելի հասկանալի եւ ընկալելի միջազգային առումով, մասնավորապես, նաեւ վերացնելով այն սահմանափակումները, այն դեռոգացիաները, որոնք տեղի են ունեցել Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայից: Սա կարեւոր առաջընթաց է: Նախագիծը, իրոք, այն միակ հնարավոր լուծումն էր ստեղծված իրավիճակում, եւ նախագծի միջոցով հնարավորություն կընձեռվի, որպեսզի, իրոք, մեր միջազգային բանակցային գործընթացի արդյունքում է՛լ առավել բարենպաստ իրավիճակում հայտնվի Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացին թե՛ երկրի ներսում, թե՛ երկրից դուրս: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եվ հիմնական զեկուցող Ռաֆիկ Գրիգորյանի եզրափակիչ ելույթը:

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, ԱԺ մեծարգո նախագահ: Նախագծի գաղափարաբանական հիմքի կամ փիլիսոփայական հիմքի մասին պնդումները, կարծում եմ՝ անհիմն են, առնվազն, այն մասով, երբ առաջարկներ չեն ներկայացվել, կամ ներկայացված առաջարկների մասով մեծ մասն ընդունվել է: Անդրադառնամ ներկայացված կոնկրետ դիտարկումներին: Էլեկտրոնային հսկողության համակարգը, տիկին Սամսոնյան, միանշանակ, իհարկե, չի կարող կիրառվել: Դրա մասին է վկայում այն, որ էլեկտրոնային հսկողության համակարգը գործ ունի Սահմանադրությամբ նախատեսված՝ անձնական տվյալների պաշտպանության, մասնավոր կյանքի անձեռնմխելիության, հաղորդակցության գաղտնիության իրավունքների հետ: Ձեր կողմից նշվածը՝ պարետի կողմից կիրառվելը եւ այլն, իրականությանը չի համապատասխանում: Էլեկտրոնային հսկողության համակարգի մասով այստեղ Ազգային ժողովը բուռն քննարկումներից հետո օրենք ընդունեց: Դրանից հետո սկսեց կիրառվել այդ համակարգը, այսինքն՝ եթե ավելի հստակ, ոչ Կառավարության որոշմամբ չի կարող էլեկտրոնային հսկողության համակարգը կիրառվել:

Տնտեսական գործունեության սահմանափակումների մասով. իմ խոսքում էլ առաջին ընթերցման ժամանակ նշեցի, որ իրավաբանական անձանց գործունեությունը չի դադարեցվելու այս օրենքով, միայն բացառիկ դեպքերում, երբ կոնկրետ հասցե կհամարվի վարակի աղբյուր, այսինքն՝ եթե կունենանք այնպիսի իրավիճակ, երբ համաճարակի գոտի կամ կարանտինային գոտի կհամարվի տվյալ տնտեսական սուբյեկտի հասցեն՝ գտնվելու վայրը, միայն այդ բացառիկ դեպքում: Երբ համայնքում է հայտարարվում կարանտինային գոտի, հնարավոր է տարբերակ, որ եւ՛ համայնքի մի մասում հայտարարվի, եւ՛ ամբողջ համայնքում, այսինքն՝ կարանտային գոտում սահմանափակումներ չկան, պետք է որոշմամբ ֆիքսվի՝ տարածումը որ հատվածներն է ընդգրկում:

Պետական սահմանների հետ կապված՝ նորից նշեմ. ֆորմալ արգելքներ չկան: Պետական սահմանների, չվերթների հետ կապված՝ Կառավարությունն այժմ աշխատում է կանոնավոր թռիչքները վերականգնելու ուղղությամբ, եւ համաճարակային իրադրությունով է պայմանավորված տարբեր երկրների կողմից մեր քաղաքացիներին չընդունելը:

Ընտրությունների հետ կապված. ընտրությունների մասով արգելքներ, սահմանափակումներ, այսինքն՝ դրա չկայանալու մասով այս նախագիծը չի պարունակում: Այսքանը, շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ավարտեցինք քննարկումը: Այժմ պետք է քվեարկենք, բայց, հիշում եք, նիստի սկզբում համակարգը խափանվեց: Որքան հասկացա, նաեւ պատգամավորների մոտ սխալ լույսեր են վառվում՝ էդ համակարգի: Առաջարկում եմ քարտերը հիմա հանել, մի քանի վայրկյան սպասել եւ նորից տեղադրել:

Հուսամ՝ բոլորն արդեն պատրաստ են քվեարկության: Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «ՀՀ բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության ապահովման մասին» օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ՝ 70
Դեմ՝ 19
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է:

Հարգելի գործընկերներ, արտահերթ նիստի օրակարգը սպառված է: