National Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.amNational Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.am
HOME | MAIL | SITEMAP
ArmenianRussianEnglishFrench
Արխիվ
21.06.2011

Երկ Երք Չրք Հնգ Ուր Շբթ Կիր
01 02 03 04 05
06 07 08 09 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՉՈՐՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ԱՐՏԱՀԵՐԹ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ - N 25

21 հունիսի 2011

Ժամը 1200

  ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ  ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ՀՈՎԻԿ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼՆԵՐ ՍԱՄՎԵԼ ՆԻԿՈՅԱՆԸ  ԵՎ ՍԱՄՎԵԼ ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆԸ
 
 

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի պատգամավորներ, ինչպես գիտեք, ՀՀ կառավարության նախաձեռնությամբ հրավիրվել է արտահերթ նստաշրջան, որի օրակարգը ձեզ բաժանված է։ Խնդրում եմ տեղադրել քարտերը եւ նախապատրաստվել գրանցման։ Գրանցում։ Քարտուղարությանը խնդրում եմ եւս մեկ անգամ կազմակերպել գրանցում։ Պատգամավորներին խնդրում եմ, քարտերը ճիշտ տեղադրել։ Պատգամավորներին խնդրում եմ նախապատրաստվել գրանցման։ Գրանցում։ Գրանցվել է 88 պատգամավոր։ Եթե կան պատգամավորներ, ում մոտ չի հաջողվել գրանցվել, քարտուղարությանը խնդրում եմ աջակցել գրանցման համար։

Հարգելի պատգամավորներ, աշխատանքների կազմակերպման հետ կապված առաջարկում եմ ընդունել ԱԺ որոշում, որի համաձայն յուրաքանչյուր օր աշխատում ենք 3 նիստ, ինչպես եւ 4-օրյա նիստերի ընթացքում։

Հարգելի գործընկերներ, նշեմ նաեւ, որ կառավարության կողմից առաջարկվում է մի շարք օրենքների նախագծերի քննարկման վերաբերյալ ընդունել հատուկ կարգ։

Ներկայացված որոշման նախագծերը ձեզ բաժանված են։ Խնդրում եմ նախապատրաստվել քվեարկության։

Քվեարկության է դրվում  «2011 թվականի հունիսի  21-ին գումարված ԱԺ արտահերթ նստաշրջանի անցկացման հատուկ ընթացակարգի մասին» Աժ որոշումն ընդունելու մասին հարցը։  Քվեարկություն։

Այն պատգամավորներին, ում որ չի հաջողվել քվեարկել, որպեսզի քվեարկությունը ճիշտ կազմակերպեք, փաստորեն, այս  պահին մենք ունենք

Կողմ՝ 72
Դեմ՝ չկա
Ձեռնպահ՝ չկա

Քանի՞ պատգամավորների չի հաջողվել գրանցվել, գրանցվեք։ Առաջարկում եմ եւս մեկ անգամ կազմակերպել քվեարկությունը։ Հարգելի գործընկերներ, քվեարկության է դրվում    «2011 թվականի հունիսի  21-ին գումարված ԱԺ արտահերթ նստաշրջանի անցկացման հատուկ ընթացակարգի մասին» Աժ որոշումն ընդունելու մասին հարցը։  Քվեարկություն։

Կողմ՝ 83
Դեմ՝ չկա
Ձեռնպահ՝ չկա

Այն  պատգամավորները, ում չի հաջողվել գրանցվել, քարտուղարությանը խնդրում եմ՝ ավելացնել։

2-րդ հարցը՝ քվեարկության է դրվում «Մի շարք օրենքների նախագծերի քննարկման հատուկ կարգի մասին» ԱԺ որոշումն ընդունելու մասին հարցը։  Քվեարկություն։

Կողմ՝ 76
Դեմ՝  7
Ձեռնպահ՝ 2

Որոշումն ընդունվել է։

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք կառավարության ներկայացրած «Տեղական ինքնակառավարման մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 2-րդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ տարածքային կառավարման նախարարի 1-ին տեղակալ Վաչե Տերտերյան։  Համեցեք, պրն Տերտերյան։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ձեր քննարկմանն եմ ներկայացնում «Տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը։ Օրենքի նախագիծը ներկայացվում է 2-րդ ընթերցմամբ։ Բովանդակային առումով դա վերաբերում է հետեւյալին, որ Վերահսկիչ պալատի եւ այլ իրավասու պետական մարմինների կողմից իրականացված, 1-ին դեպքում՝ վերահսկողության, 2-րդ դեպքում՝ ստուգումների արդյունքները ներկայացվեն նաեւ ավագանու քննարկմանը, որն իր իրավասության շրջանակում կկայացնի որոշումներ այդ արդյունքների վերաբերյալ։

Նպատակը կայանում է նրանում, որ ավագանին ավելի իրազեկված լինի եւ մասնակցի տեղական ինքնակառավարման մարմինների գործունեությանը, քանի որ ավագանուն են վերապահված այնպիսի հիմնական գործառույթներ, ինչպիսիք են գույքի սեփականության տնօրինումը, բյուջեի կազմակերպումն ու իրականացման վերահսկողությունը, իսկ վերահսկողության եւ ստուգման արդյունքները հիմնականում վերաբերում են այս կարգի խնդիրներին։ Ավագանին է, որը պետք է իր որոշումներով լուծում տա կամ կանխի հետագայում նման թերությունների իրականացումը։

Հարգելի պատգամավորներ, 1-ին ընթերցումից հետո նախագիծը ներկայացվել է համապատասխան հանձնաժողովում, մանրամասն քննարկվել է։ Պատգամավորները շատ շահագրգիռ մասնակցել են  օրենքի նախագծի քննարկմանը, բայց առաջարկություններ չունենք։ Խնդրում ենք, այս տեսքով այն դնել քվեարկության։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Քանի որ պատգամավորներն առաջարկություններ չեն արել, հարցեր չեն կարող լինել։

Հարակից զեկուցող՝ տարածքային կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Հովհաննես Մարգարյան։ Դահլիճում չէ։

Անցնում ենք մտքերի փոխանակության։ Հերթագրում՝ ելույթների համար։ Հերթագրվել է 3 պատգամավոր, Հայկ Սանոսյանը հանում է, Մխիթար Ղարակյանը հանում է, Լեւոն Սարգսյանը.... ամփոփիչ ելույթի անհրաժեշտությու՞ն, պրն Տերտերյան։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք կառավարության ներկայացրած «Հարկերի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ֆինանսների նախարար Վաչե Գաբրիելյան։  Համեցեք, պրն Գաբրիելյան։

Վ.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ձեր ուշադրությանն է ներկայացվում «Հարկերի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը, որով նախատեսվում է 1997 թվականի ապրիլի 14-ի 107-րդ օրենքի 15.1 հոդվածը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ, նոր 3-րդ կետով.

«2011 թվականի հուլիսի 1-ից, նախորդ տարվա արդյունքներով՝ 58,35 մլն դրամից ավել ավելացված արժեքի հարկով հարկվող շրջանառություն ունեցող, այսինքն՝ ավելացված արեքի հարկը գերազանցած կազմակերպությունների եւ անհատ ձեռնարկատերերի համար»։

Հոդված 2.  «Սույն օրենքն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող 10-րդ օրը»։

 Մինչեւ 2011 թվականի հուլիսի 1-ը ավարտված հաշվետու ժամանակաշրջանների համար հարկային օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվությունները, այլ փաստաթղթերը եւ տեղեկությունները հարկային մարմիններին է ներկայացվում  մինչեւ 2011 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով։ Իրավական ակտի անհրաժեշտությունը բխում է ՀՀ կառավարության, դեկտեմբերին հավանության արժանացած Հայաստանի գործարար միջավայրի բարելավման միջոցառումների ծրագրերից, որը նախատեսում է, որ հնարավորինս, առավել թափանցիկ եւ էլեկտրոնային կարպով դարձնել հարկատուների շփումը Պետական եկամուտների կոմիտեի հետ, հնարավորինս քիչ ժամանակ ծախսել դրա վրա։ Ինչպես գիտենք, մեր երկրում հարկային հաշվետվությունների եւ վճարումների վրա ծախսվում է մեծ քանակությամբ ժամանակ։ Ըձեռված նման հնարավորությունը ծրագրային ապահովման միջոցով այդ շփումները կատարելու եւ հարկային հաշվետվությունները մեծացնելու, հնարավորություն կտա գործարար միջավայրը բարելավել։

Մասնավորապես, 2010 թվականի հունվարի 1-ից արդեն նմանատիպ ռեժիմի տակ են աշխատում բանկերը, վարկային կազմակերպությունները, վճարահաշվարկային կազմակերպությունները, արժեթղթերի շուկայում հաշվետու թողարկողները, ներդրումային ընկերությունները եւ այլն, հաշվապահական հաշվառման,  ՀՀ օրենքի համաձայն՝ խոշոր ձեռնարկությունների համար եւս նման դրույթ գործում է։ Այժմ դրույթը մեծացվում է, մինչեւ այն բոլոր կազմակերպությունների համար, ովքեր գերազանցում են 58,35 մլն դրամի շրջանառության շեմը, որպեսզի շփումները Պետական եկամուտների կոմիտեի հետ հիմնականում լինեն էլեկտրոնային կերպով, առանց մեծ ժամանակ ծախսելու եւ հեռավորության վրա։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Պրն Գաբրիելյանին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։ Հերթագրվել է 2 պատգամավոր, Արա Նռանյան, համեցեք։

Ա.ՆՌԱՆՅԱՆ

-Պրն նախարար, քանի որ արտահերթ ռեժիմով է քննարկվում, մենք չենք հասցրել ամբողջությամբ հասկանալ էությունը, ես ուզում եմ հասկանալ։ Ձեւակերպումից բխում է, որ հուլիսի 1-ից եք ուզում կիրառել, չեք կարծու՞մ, որ  ժամկետը սեղմ է, եթե ճիշտ եմ հասկացել։ Գուցե մենք այսօրվանից հայտարարենք եւ կիրառենք օրենքը հունվարի 1-ից, որպեսզի այս 6 ամսվա ընթացքում բոլոր այն տնտեսավարողները, որոնք ընկնելու են այս դաշտ, կարողանան իրենց գործողությունները ծրագրավորել ըստ նոր կարգի։

Վ.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ

-Մինչեւ հուլիսի 1-ն ավարտված հաշվետու ժամանակաշրջանի համար գործում է հին կարգը։ Ձեռնարկությունները պատրաստ են այս կարգով աշխատելու։ Մենք խոսել ենք թե՛ Էկոնոմիկայի նախարարության, թե՛ Գործարարների միության հետ, եւ որեւէ պրակտիկ դժվարություն ձեռնարկությունների կողմից, նման կարգի վերաբերյալ չի ներկայացվել։  Եթե կընդունվի, արդեն կստորագրվի ավելի ուշ եւ հրապարակման 10-րդ օրվանից հետո, այդ դեպքում արդեն հին կարգը կգործի։

Նախօրոք բոլոր քննարկումները ձեռնարկությունների հետ բերել են այն համոզման, որ խնդիր չի առաջանալու նրանց համար։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Արա Նռանյան։

Ա.ՆՌԱՆՅԱՆ

-Պրն նախարար, հասկանալի է, որ դուք աշխատել եք այն մարդկանց հետ, որոնք ավելի լավ են տիրապետում օրենսդրական դաշտին, բայց կան նաեւ հազարավոր գործարարներ, որոնք հաստատ այդ քննարկումներից դուրս են։ Օրինակ՝ իրենք այս արտահերթից հետո անակնկալի են գալու, եւ կարող է ինֆորմացիան էլ ստանան բավական ուշ։

Եթե մինչեւ հուլիսի 1-ը հաշվետվությունները ներկայացվելու էր  այդ ժամանակահատվածի համար հին կարգով, ապա ավելի ճիշտ չէ՞ գրել, որ այս նոր կարգը գործում է հունվարի 1-ից, եւ եկող տարվանից արդեն բոլորը հաշվետվությունները կներկայացնեն նոր կարգով։

Սա առաջարկություն է, մտահոգություն, որ հետո մենք ունենք նախադեպեր, երբ օրենքը հրատապ ռեժիմով ընդունում ենք ամառ օրով, եւ կարող եմ, եթե պետք է, օրինակներ բերեմ, սակայն հուլիսի 1-ից չենք գործադրում, որովհետեւ ուղղակի պատրաստ չէինք։ Մտահոգությունս դրանից է բխում։

Վ.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ

-Ես հասկանում եմ, պրն Նռանյան, ուղղակի, այսպիսի ձեռնարկություններն այդքան շատ չեն, եւ դրանց բոլորի հետ Պետական  եկամուտների կոմիտեն եւս մշտապես կապի մեջ է, եւ բոլոր նման քննարկումների մասին նրանց ծանուցվել է։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Արծվիկ Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Պրն նախարար, մի քանի հարցեր ունեմ։ 1-ինը վերաբերում է հետեւյալին, ինչպես նաեւ տեղեկանք-հիմնավորման մեջ է նշված։ Էլեկտրոնային տեսքով հաշվետվություններ ներկայացնելու համակարգն արդեն ներդրված է ՀՀ-ում, եւ կան բազմաթիվ ահազանգեր, որ համակարգը լավ չի աշխատում, որի պատճառով բազմաթիվ անձինք նաեւ ենթարկվել են անհամաչափ պատասխանատվության միջոցների։ Մասնավորապես,  մարդիկ ներկայացրել են, էլեկտրոնային տեսքով ուղարկել են հաշվետվությունը, սահմանված, նախատեսված, ավարտվող ժամանակաշրջանից 1 օր առաջ, սակայն համակարգի ծանրաբեռնվածությունը թույլ չի տվել, որպեսզի հաշվետվությունը ժամանակին տեղ հասնի։ Մյուս օրն արձանագրվել է, որ անձը ժամանակին չի ներկայացրել եւ ենթարկվել է պատասխանատվության։

Ձեր կողմից ուսումնասիրվա՞ծ են այդպիսի դեպքերը, եւ համակարգը լիարժեքորեն պատրա՞ստ է նորմալ աշխատելու։ Սա 1-ին հարցը։

2-րդ հարցը՝ քանի՞ կազմակերպությունների վրա է տարածվելու այս հնարավորությունը՝ էլեկտրոնային տեսքով ներկայացնելու։

3-րդ հարցը վերաբերում է հետեւյալին՝ հոդված 2-ում խոսվում է այն մասին, որ մինչեւ 2011 թվականի հուլիսի 1-ն ավարտված հաշվետու ժամանակաշրջանների համար հարկային օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվությունները, հաշվարկները եւ այլ փաստաթղթերը հարկային մարմիններին կարող են ներկայացվել մինչեւ 2011 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով։ Տվյալ դեպքում սա հնարավորություն է, որ կարող են նրանք ներկայացնել նաեւ էլեկտրոնային եղանակո՞վ, թե՝ պարտադրանք է, որ պետք է ներկայացվի հին ձեւով, այսինքն՝ ամբողջությամբ թղթային տեսքով։

Եվ մեկ հարց։ Կար նաեւ որոշակի խնդիր՝ կապված այսպիսի դեպքերում փաստաթղթերի ներկայացման հետ։ Եթե ինչ-որ ձեւով չի հաջովել կազմակերպության կողմից էլեկտրոնային եղանակով ներկայացնելու, ապա նա պարտավոր է ձեռք բերել հարկային մարմիններում գրանցված կամ հաշվառված  առանձին  թղթեր, որոնք բավականին թանկ արժեն։ Արդյոք քննարկվե՞լ է համակարգում նման երեւույթները բացառելու հնարավորության հարցը։

Վ.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ

-1-ին հարցի վերաբերյալ, որպեսզի չլինեն խնդիրներ  հաշվետվությունների ընդունման եւ ժամի գրանցման հետ կապված։ Վերջին 2-3 ամիսներին նմանատիպ խնդիրներ չեն գրանցվում։ Եթե գրանցվեն, ապա դրանք հնարավոր է պատշաճ կերպով բողոքարկել, քանի որ տեխնիկապես գրանցվում է այն պահը, երբ որ հաշվետվությունն ուղարկվել է ձեռնարկության կողմից։ Դա կարելի է համապատասխան բողոքարկման միջոցով ֆիքսել։ Ինչպես գիտեք,  այդ մեխանիզմն աշխատում է շատ կանոնավոր կերպով, եւ կարծում եմ, որ խնդիրներ չի առաջացնի։

Թե քանի կազմակերպություն կա, այս պահին դժվարանում եմ ասել, ես ձեզ՝ անձամբ կտեղեկացնեն 2-րդ ընթերցումից առաջ, կազմակերպությունների քանակը, քանի՞ հոգու վրա է կիրառվում։

3-րդ հարցը՝ դա պարտադիր կերպով պետք է ներկայացնեն հին ձեւո՞վ, թե կարող են նաեւ նոր էլեկտրոնային ձեւով,  ապա դա իրավունք է ձեռնարկություններին։ Ձեռնարկություններն իրավունք ունեն ընտրելու, եթե նրանք կցանկանան, կարող են ներկայացնել  էլեկտրոնային, եթե կցանկանան ներկայացնել ոչ էլեկտրոնային կերպով, ապա կներկայացնեն ոչ էլեկտրոնային կերպով, ըստ իրենց հայեցողության։

4-րդ հարցը վերաբերում է ընդհանուր վարչարարությանը, Էլեկտրոնային անցումն անցա՞վ է, թե՝ ոչ, եւ եթե դա չի հաջողվում, ապա ի՞նչ մեթոդներով են անցնում։ Վերջին ժամանակահատվածում դրա վերաբերյալ բողոքները շատ չեն եղել, քանի որ միայն 1-ին անցումային փուլում էր դժվարություններ առաջացնում։ Հարցը կքննարկենք Պետական  եկամուտների կոմիտե հետ, որպեսզի նման թյուրիմացություններ չառաջանան, եւ որպեսզի հնարավորինս անցումը  լինի անցավ։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Արծվիկ Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Պրն նախարար, պարզապես, ձեր ուշադրությունն ուզում եմ հրավիրել, եւ եթե հնարավոր է, առանձին պարզաբանում կամ մի գերատեսչական ակտ ընդունել, հաշվի առնելով նաեւ ներկայումս մարզերում ինտերնետի ոչ նորմալ տարածվածության աստիճանը, եւ առանձին գործարարների մոտ, համապատասխան մասնագիտական գիտելիքների ունակությունը։ Այդպիսի դեպքերում, որոնք պայմանավորված են հենց այս գործոններով, այդպիսի պատասխանատվության մեխանաիզմները կամ չկիրառվեն, կամ բացատրական, կրթական, կամ հիմք հանդիսանան, որպեսզի տնտեսավարող սուբյեկտները չենթարկվեն անհամաչափ պատասխանատվության, հակառակ դեպքում օրենքով կա հնարավորություն, որ իրենք պետք է բողոքարկեն, մտնեն դատարան։ Հավատացեք, դա ավելորդ ծախս է թե՛ ժամանակի, թե՛ ռեսուրսի, ինչը չի բերելու ոչ տնտեսական բարիք, ոչ առաջընթաց։ Առաջարկը նա է, որպեսզի սա հաշվի առնեք։

Վ.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ

-Պրն Մինասյան, կիսում ենք ձեր մտահոգությունները, եւ միասին կաշխատենք, որպեսզի աշխատանքը փարատենք եւ բոլորին տեղեկացնենք, նմանատիպ խնդիրներ չառաջանան։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Սամվել Նիկոյան։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Պրն նախարար, էլեկտրոնային եղանակով հարկային հաշվետվությունների ներկայացումը հիմք է ընդունվում 2010 թվականի հուլիսի 1-ից, նախորդ հաշվետու տարվա արդյունքներով, 100 մլն դրամ եւ ավելի իրացման շրջանառություն ունեցող կազմակերպությունների եւ անհատ ձեռնարկատերերի համար։ Հիմնավորումը հետեւյալն է, որ անհրաժեշտ է ընդլայնել հարկային օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվությունները, այլ փաստաթղթերը եւ տեղեկություններն էլեկտրոնային եղանակով ներկայացնելու շրջանակներում։ Նպատակը` շրջանակը ընդլայնելն է։

Միգուցե ես ամբողջությամբ չեմ ծանոթացել նախագծին, բայց պրն նախարար, խնդրում եմ  տեղեկացնեք, ինչու՞ այդ դեպքում, եթե ուզում ենք ընդլայնել 100 մլն շրջանառությունը եւ ավելի բարձր, ինչու՞ չենք ներառում ավելի ներքեւ, որովհետեւ քանակական առումով նրանք ավել են, եւ ոչ ցանկալի է նրանց շփումները  կամ շփումները հարկային մարմինների հետ նրանց համար շատ ավելի դժվար է։ Ինչու՞ չենք տարածում բոլորի վրա, որոնք հնարավորություն կունենան էլեկտրոնային եղանակով ներկայացնել իրենց հաշվետվությունները։

Վ.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար, պրն Նիկոյան։ Նախագծով նախատեսվում է, որ շեմը 100 միլիոնից, որը նախկինում գործում էր, իջնում է 58,35-ի, իսկ մնացածի համար դա արգելված չէ, բայց պարտադիր չէ։

Իսկ, թե այդ ընկերությունն ինչու՞ 58,35, ապա դա այն շեմն է, որից ներքեւ ավելացված արժեքի հարկով գանձումներ չկան։ Դա ենթադրում է պարզեցված հաշվապահություն։ Հիմնական խնդիրները, որոնք առաջացնում են 58,35-ից բարձր շրջանառություն ունեցող ընկերությունների համար, դրա համար մեր առաջնային ուշադրության առարկան այդպիսին է։

Ինչ վերաբերում է ընդհանուր քաղաքականությանը, հնարավորինս դա դարձնել էլեկտրոնային, ապա մենք շարժվում ենք այդ ուղղությամբ։ Այս պահին շատ փոքր շրջանառություն ունեցող, 2-3 մլն ունեցող ընկերությունների համար նման պահանջներ դնելը կարող է լինել չափից շատ ծախսատար։ Կարծում եմ, որ 58,35 շեմը տվյալ պարագայում  խելամիտ է, եւ դա բեռ չի նման բիզնեսի համար, քանի որ նրանց ճնշող մեծամասնությունը իրենց հաշվապահությունը վարում է հաշվապահական հաշվառման ծրագրերով։ Այս առումով նրանց համար նմանատիպ հաշվետվություններ գեներացնելը եւ հարկային մարմնին ուղարկելը խնդիր չի հանդիսանում։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Պրն Գաբրիելյան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Անցնում ենք մտքերի փոխանակության։  Ելույթներ չկան։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք կառավարության ներկայացրած «Ավելացված արժեքի հարկի մասին»  օրենքում  փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ «Կազմակերպությունների եւ անհատ ձեռնարկատերերի կողմից ներմուծվող մաքսատուրքի 0% դրույքաչափ ունեցող եւ ակցիզային հարկով հարկման ոչ ենթակա այն ապրանքների ցանկը հաստատելու մասին, որոնցից ավելացված արժեքի հարկը մաքսային մարմինների կողմից չի հաշվարկվում եւ գանձվում», օրենքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ էկոնոմիկայի նախարար Տիգրան Դավթյան։  Ու՞ր է Տիգրան Դավթյանը։ Զեկուցողը գյուղնախարա՞րն է։ Գյուղատնտեսության նախարար Սերգո Կարապետյան, համեցեք։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, հանրապետության տնտեսության զարգացման ներկա փուլում գյուղատնտեսության ճյուղի գերակայությունից եւ առանձնահատկություններից ելնելով՝ ոլորտի նկատմամբ որդեգրվել է պետական աջակցության քաղաքականություն, որտեղ առանձնակի կարեւորվում է գյուղատնտեսության համար առաջնահերթ կարեւորություն ունեցող ռեսուրսների մատչելիության բարձրացումը։ Առաջարկվող օրենսդրական փոփոխությունները համահունչ են կիրառվող քաղաքականությանը։

Օրենքների ընդունումը հնարավորություն կընձեռի գյուղատնտեսությունում օգտագործվող տրակտորների, տարբեր գյուղմեքենաների,  սերմերի, թունաքիմիկատների ներմուծումը, ինչպես նաեւ ներքին շուկայում իրացումն ավելացված արժեքի հարկից ազատելով, նպաստել այդ ռեսուրսները գյուղատնտեսությունում տնտեսավարողների կողմից ձեռքբերման  մատչելիությանը, դրանց ներմուծման եւ օգտագործման ծավալների ընդլայնմանը։ Անհրաժեշտություն է առաջացել կատարել հետեւյալ օրենսդրական փոփոխությունները.

«Ավելացված արժեքի հարկի մասին» ՀՀ օրենքի 15-րդ հոդվածի 6-րդ կետը, որը վերաբերում է գյուղատնտեսական արտադրությունում   օգտագործված թունաքիմիկատների, պարարտանյութերի, գյուղատնտեսական մշակաբույսերի եւ բազմամյա տնկարկների սերմացուների եւ տնկանյութերի իրացումը, գյուղատնտեսական արտադրանք արտադրողներին ավելացված արժեքի հարկից ազատմանը։ Առաջարկվում է նշված ռեսուրսների ցանկը լրացնել՝ հողի  նախապատրաստմամբ եւ մշակմամբ, գյուղատնտեսական կուլտուրաների  բերքահավաքի մեքենաներով, կթի ագրեգատներով, կաթի վերամշակման սարքավորումներով, գյուղատնտեսության, այգեգործության, անտառային տնտեսության, թռչնաբուծության, մեղվաբուծության  համար օգտագործվող սարքավորումներով, գյուղատնտեսական տրակտորներով։ Սահմանվում է, որ ավելացված արժեքի հարկից ազատվում է ոչ միայն նշված ռեսուրսների իրացումը գյուղատնտեսական արտադրանք արտադրողներին, այլ, ընդհանրապես, դրանց իրացումը ներքին շուկայում։ Գյուղատնտեսությունում օգտագործվող վերը նշված ռեսուրսների ներմուծումը խթանելու եւ դրանց գների մատչելիությունը բարձրացնելու նպատակով համապատասխան փոփոխություններ  են առաջարկվել «Կազմակերպությունների եւ անհատ ձեռնարկատերերի կողմից ներմուծվող մաքսատուրքի 0% դրույքաչափ ունեցող եւ ակցիզային հարկով հարկման ոչ ենթակա այն ապրանքների ցանկը հաստատելու մասին, որոնցից ավելացված արժեքի հարկը մաքսային մարմինների կողմից չի հաշվարկվում եւ գանձվում» ՀՀ օրենքում։

Ներկայումս գործող օրենքով միայն կարտոֆիլի սերմացուի ներմուծման դեպքում մաքսային մարմինների կողմից ավելացվաց  արժեքի հարկը չի հաշվարկվում եւ գանձվում։

Օրենսդրական փոփոխությամբ առաջարկվում է սերմացուների ցանկը լրացնել՝ «ցորենի, գարու, եգիպտացորենի եւ այլ հացահատիկային մշակաբույսերի սերմացուներով, ինչպես նաեւ առաջարկվում է հանել՝ «յուղատու բույսերի սերմերի եւ ցանքի համար սերմերի, պտուղների, ապրանքային ծածկագրերին դասվող բացառությունը»։ Այսինքն՝ դրանց ներմուծման դեպքում ավելացված արժեքի հարկը չի հաշվարկվի եւ գանձվի։

Օրենքի  նախագծով հանվել է նաեւ հողի նախապատրաստման եւ մշակման համար գյուղատնտեսության մեջ օգտագործվող մեքենաների, գյուղատնտեսական կուլտուրաների բերքահավաքի մեքենաների, կթի ագրեգատների կամ սարքերի, կաթի վերամշակման սարքավորումների, գյուղատնտեսության, այգեգործության, անտառային տնտեսության, թռչնաբուծության, մեղվաբուծության  համար օգտագործվող սարքավորումների բացառությունները, որի արդյունքում նշված  ապրանքների ներմուծման դեպքում ավելացված արժեքի հարկը  մաքսային  մարմինների կողմից չի հաշվարկվի եւ գանձվի։

Նշված փոփոխությունն էականորեն կնպաստի  գյուղատնտեսական տեխնիկայի ներկրվող, ինչպես նաեւ լիզինգային ընկերությունների աշխուժացմանը, որն էլ կխթանի տեխնիկայի մատչելիության, տեխնիկական հագեցվածության մակարդակի բարձրացմանը։

Օրենքում կատարված փոփոխությամբ, ներմուծման դեպքում ավելացված արժեքի հարկի գանձումից ազատվող ապրանքների ցանկում ընդգրկվել են նաեւ գյուղատնտեսությունում օգտագործվող հիմնական թունաքիմիկատները։

Խնդրում եմ՝ ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն ընդունել 1-ին ընթերցմամբ, որոնք բխում են ագրարային ոլորտում, տեխնիկական միջոցների եւ սերմերի, թունաքիմիկատների ներկրման եւ գյուղատնտեսությունում տնտեսավարողների մատակարարման, գյուղատնտեսության մեքենայական հավաքակազմի նորոգման գործում որդեգրված պետական աջակցության քաղաքականությունից։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Պրն Կարապետյանին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։ Հերթագրվել է 4 պատգամավոր, Արծվիկ Մինասյա

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Պրն նախարար, բնականաբար, ինքնին գովելի է, որ նման քաղաքականություն է սկսում վարվել գյուղատնտեսության ոլորտում։

1-ին հարցս վերաբերում է հետեւյալին՝ ի՞նչ միասնական քաղաքականություն է իրականացվում գյուղոլորտում, թեեւ տեղեկանք-հիմնավորման մեջ նշվում է, որ  պետական աջակցության ծրագրեր են իրականացվում, բայց այսօր բացակայում է մեր երկրում «Գյուղատնտեսության պետական աջակցության մասին» օրենք։ Նախարարությունը կամ կառավարությունը մտադի՞ր է այսպիսի մի նախաձեռնությամբ հանդես գալու, որովհետեւ մենք՝ ինքներս էլ, իբրեւ ֆրակցիա, ունենք մեր նախագիծը։

2-րդը՝ նշված է, որ ներկրումները մի շարք ուղղություններով ազատվելու են ավելացված արԺեքի  հարկից։ Խոսքը 1-ին հարցի շրջանակներում հետեւյալն է։ Այն տեխնիկական միջոցները, որոնք ներկրվելու են, ուսումնասիրվե՞լ է, արդյոք, դրանք հնարավոր չէ՞ր Հայաստանում արտադրել կամ դրանց բազայի վրա ստեղծել մի արտադրական հզորություն, որը հնարավորություն կտար հետագայում նաեւ Հայաստանի գյուղատնտեսության ոլորտում մշտապես ապահովել այսպիսի ժամանակակից կամ բարվոք վիճակում տեխնիկական կազմ ունենալ, եւ անընդհատ ներկրման վրա չսպասել։

3-րդ հարցը վերաբերում է, միգուցե տեխնիկական է, այնուամենայնիվ, օգտագործվում է՝ «փափուկ ցորեն եւ նեսլին սերմացու» արտահայտությունը։ Եվ ընդհանրապես, սերմացուների ներկրման ոլորտում ինչպիսի՞ մեխանիզմներ են գործում, որպեսզի արտադրական նշանակության ցորեն չներկրվի սերմացուի անվան տակ, թե՝ քաղաքականությունն այնպիսին է, որ նաեւ այդպիսի հացատեսակներն էլ պետք է ներկրվեն առանց ավելացված արԺեքի  հարկի։

Եվ 4-րդ հարցը՝ տեղեկանք-հիմնավորման մեջ նշվում է, թե ովքեր են ներգրավված եղել օրենքի նախագծի մշակման գործում, Գյուղնախարարության անունն ընդհանրապես չկա։ Դուք մասնակցե՞լ եք այս նախագծի մշակմանը կամ ումի՞ց է նախաձեռնությունը եկել։ Ոնց որ թե հիմնական զեկուցողի անունն էլ, որ այստեղ սխալ էր նշված, պատահական չէր։ Գյուղնախարարությունը լիարժեքորեն համակարծիք  եղե՞լ է  այս մոտեցումներին։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Պրն Մինասյան, նախ մենք այսօր քննարկում ենք «Ավելացված արժեքի հարկի մասին»  օրենքում  փոփոխություններ կատարելու հարցը, եւ ոչ թե գյուղատնտեսության քաղաքականությունը։

2-րդ հարցը վերաբերում էր նյութական այն ռեսուրսներին, որոնք մենք ներկրում ենք, փոխարինել տեղական արտադրությամբ։ Այդ ուղղությամբ աշխատանքներ տարվում են, առաջիկայում  Նաիրիի տարածաշրջանում կազմակերպվում է ֆիննական տրակտորներ արտադրող մի կազմակերպության հետ, որտեղ պետք է կազմակերպվի տրակտորների եւ կոմբայնների հավաքում։

3-րդ հարցը՝ այն մտավախությունը, որ դուք ունեք, որ սերմացուի անվան տակ հացահատիկի մնացած քանակը պետք է ավելացված արԺեքի  հարկից ազատվի, դա այդրպես չէ։

Եվ վերջին հարցը՝ ուղղակի, դա տեխնիկական բացթողում էր, տեսաք, որ զեկուցողը ես եմ, եւ այդ հարցի մշակումն ինքներս ենք կազմակերպել, Գյուղնախարարությունն է դրա հեղինակը։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման համար՝ Արծվիկ Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն նախարար, հասկանալի է, որ քննարկվում է «Ավելացված արժեքի հարկի մասին»  օրենքում  փոփոխությունը, սակայն եթե հիմնավորման մեջ ուշադիր նայում ենք, գրված է, որ այս ամենն իրականացվում է գյուղատնտեսության պետական աջակցության ծրագրերի շրջանակում։

Հարցս հետեւյալն է՝ կա՞ այնպիսի հայեցակարգ, որը կբխի նաեւ անհամաչափ ստանձնած այն պարտավորությունների կատարման վիճակից, որ մենք՝ իբր պետություն, ստանձնել ենք Առեւտրի համաշխարհային կազմակերպությանն անդամակցության  շրջանակներում։ Արդյոք, այսպիսի քաղաքականությունը՝ որպես միասնական քաղաքականություն, որեւէ ձեւով արտացոլված կա՞ կառավարության վարքագծում։ Կլինի դա օրենքի  նախագծի տեսքով կամ ռազմավարության տեսքով, կամ այնպիսի գործողությունների, որը հնարավորություն կտա համակարգային ձեւով հասկանալու ամբողջ պետական աջակցության համակարգը երկրում։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շատ ճիշտ եք ասում, որ օրենքի նախագծի փոփոխությունը բխում է կիրառվող քաղաքականությունից։ Այո, մշակվում է քաղաքականություն։ Այս տարի դա խիստ զգացվում է հատկապես այն օրենսդրական փոփոխություններով եւ այն ծրագրերով, որոնք գյուղատնտեսության ոլորտում իրականացվում են եւ հաստատվել են կառավարության կողմից։ Այդ բոլոր փոփոխությունները շարունակական են եւ լինելու են լրացուցիչ նոր փոփոխություններ, որոնք կառավարությունում այժմ քննարկվում են։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ Էռնեստ Սողոմոնյան։

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Պրն նախարար, լավ օրենքի նախագիծ է, ըստ էության, բայց այնքան լայն տիրույթ դուք թվարկեցիք։ Այսինքն՝ տեխնիկական պարկից մինչեւ պարարտանյութ, տնկանյութ եւ այլն։ Ընդհանրապես, գիտության մեջ այսպիսի բան կա, երբ որ սկսում ես թվարկել, անխուսափելիորեն ինչ-որ բան բաց ես թողնում։ Թվարկելը մի քիչ վտանգավոր բան է գիտության մեջ։

Հարցս հետեւյալն է՝ գյուղի հետ կապված։ Ավելացված արժեքի հարկի վերաբերյալ էլ ի՞նչ կա, որ կարող էինք ներառել այս նախագծում։ Այսինքն՝ թվարկված այս սանդղակն ընդլայնելու տեղ ունի՞, թե՝ ոչ։ Տեղական արդյունաբերությունը խթանելու համար մենք շատ կարեւոր ինչ-որ ասպեկտ բաց ենք թողե՞լ, թե՝ ոչ, որովհետեւ իմ գործընկեր նախորդ բանախոսի կողմից, ինձ մոտ էլ հարց առաջացավ, որ  դուք ո՞ր փուլում ենք ներգրավվել, գուցե բան ունեիք ասելու, չեք հասցրել ասել։ Ձեզ մոտ, այս սանդղակավորման մեջ մտավախություններ՝ որպես գյուղնախարար, ունե՞ք, թե՝ չունեք։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Ինչի՞ վերաբերյալ մտավախություն։

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Օրենքի նախագծի, եթե կարճ ասեմ։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Բայց ի՞նչ մտավախություն պետք է ունենանք։ Օրենքի նախագծի հեղինակը Գյուղնախարարությունն է, մենք մշակել ենք դա, կառավարությունը հաստատել է, այսօր էլ քննարկվում է ԱԺ-ում։ Իհարկե, ցանկը կարելի է ընդարձակել, բայց այսօր առաջնահերթ են այն բոլոր անվանումները, որոնք ներկայացրել ենք մենք, հետագայում հնարավոր է, որ նորից ընդլայնվի ցանկը։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման համար՝ Էռնեստ Սողոմոնյան։

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Պրն նախարար, նախ՝ մի ջղայինացեք։ Ասեմ ձեզ, որ ստացվեց, որ ես այսքան թվարկեցի, դուք միայն վերջին հատվածի վրա ձեր ուշադրությունը կենտրոնացրեցիք։

Դուք պատասխանեցիք, որ հետագայում կարող է լինեն ինչ-որ ավելացումներ։ Ճի՞շտ է։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Իհարկե։

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Կարո՞ղ եք ասել, օրինակ՝ ի՞նչ ավելացումներ կարող է հետագայում լինել։  Այստեղ ի՞նչ է բաց թողած, մի բնագավառ կարո՞ղ եք ասել։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Եթե ես հիմա ասեի այդ անվանումները, ուրեմն ներառված կլիներ ցանկում։ Սա հետագայում քննարկման հարց է, որն ընթացքում կարող է  առաջանալ։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝  Հրայր Կարապետյան։

Հ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Պրն նախարար, ես մի հարց ունեմ, եւ ուզում եմ ձեր կարծիքն իմանալ այդ մասին։ Ես կարծում եմ, որ այս օրենքի փոփոխության  հիմնական նպատակը՝ գյուղացիներին աջակցությունն է, ճի՞շտ է։

Արդյոք դուք մտավախություն չունե՞ք, որ մենք արտոնյալ պայմաններ ստեղծելով, արտադրողների, ներմուծողների համար, կարող է գյուղացուն չհասնի այս արտոնությունների նպատակը։

Տրամաբանական չի լինի՞, օրինակ՝ թունաքիմիկատների հարցում, եթե մենք 0% ենք ֆիքսում, նաեւ գին ճշտենք, որ այդ գնով պարտավոր լինեն գյուղացիներին վաճառեն նրանք, ովքեր արտոնյալ պայմաններով բերում են Հայաստան, ներկրում են այս թունաքիմիկատները։ Ես մտավախություն ունեմ, որ բուն գյուղացուն քիչ օգուտ կտա, օգուտ կտա ներկրողին, բիզնեսմենին, գործարարին կամ արտադրողին։ Չեք կարծու՞մ, որ կարելի է սրան զուգահեռ նաեւ գներ սահմանել, որ այս գնով է պետք, ամենավերին սահմանը սա է, եւ սրանից բարձր չես կարող վաճառել գյուղացուն, օրինակ՝ թունաքիմիկատը կամ տեխնիկան։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Ես մտավախություն չունեմ, գների առումով մենք չենք կարող գին սահմանել, դրա համար կա  տնտեսական մրցակցության հանձնաժողով, որը վերահսկում է գնագոյացումը, եւ նա կարող է ազդել այդ գների վրա։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին։ Հերթագրում՝ ելույթների համար։ Հերթագրվել է 1 պատգամավոր, Արծվիկ Մինասյան։ Խնդրեմ, պրն Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահող, հարգելի գործընկերներ, կարեւոր նախագիծ է ներկայացված, եւ 1-ին հայացքից այս նախագիծն իր գաղափարախոսության մեջ արժանի է ոչ միայն լուրջ ուշադրության, այլ նաեւ խրախուսանքի։ Ցանկացած արտոնություն այսօր մեր գյուղատնտեսության ոլորտում միանշանակ պետք է, կարեւոր է, եւ դրա համար բոլորս պետք է ջանք ու եռանչ չխնայենք։ Սակայն իմ մտավախությունը մի քիչ այլ բնույթ ունի, որովհետեւ եթե մենք այդ արտոնությունների համակարգին չունենք միասնական մոտեցում, մյուս կողմից էլ մենք անհամաչափորեն ստանձնել ենք պարտավորություն Առեւտրի համաշխարհային կազմակերպության առջեւ, կարող ենք հայտնվել մի իրավիճակում, երբ  ոչ միայն այդ արտոնությունները չբերեն գյուղատնտեսության առաջանցիկ աճին, այլ նաեւ լրացուցիչ խոչընդոտ դառնան Հայաստանում հատկապես արդյունաբարական գյուղատնտեսության զարգացմանը։

Սա լուրջ մտահոգություն է, որը կարող է փարատվել, միասնական մոտեցման ներքո դիտարկվել, եթե մենք ունենանք մեկ ամբողջական, միասնական ռազմավարություն։

Ճիշտ է, նախարարը նշեց, որ կա ռազմավարություն, եւ այսօր իրականացվում են գործողություններ, սակայն եթե իսկապես մենք ուզում ենք գյուղատնտեսության ոլորտում պետական աջակցությունը համակարգենք եւ ունենանք ամբողջական իրավիճակ, անհրաժեշտ է ընդունել «Գյուղատնտեսության պետական աջակցության մասին» օրենք։ Առանց այսպիսի օրենքի, հավատացեք, ցանկացած քայլ որքան էլ որ այն մեկանգամյա դրական մոտեցում պարունակի իր մեջ, մեծ հաշվով ոչինչ չի տալու մեր գյուղատնտեսությանը։

Տեսեք, մենք այսօր հնարավորություն ունենք արդյունաբերական գյուղատնտեսության ոլորտում, հատկապես գյուղմեքենաների արտադրության ոլորտում կամ դրանց հավաքակայանների ստեղծման ոլորտում լուրջ քայլեր իրականացնել։ Սակայն երբ որ մենք միանգամից անցնում ենք հարկային արտոնության, մենք արդեն չենք դիտարկում այսպիսի պարկերի ստեղծման հնարավորությունը մեր երկրում։ Ուրիշ բան է, եթե դուք ասեիք՝ այ, մենք ուսումնասիրել ենք, տեսել ենք, որ հնարավոր չէ Հայաստանում գյուղատնտեսական մեքենաների արտադրություն կազմակերպել, թեկուզ մասերի ներկրման միջոցով կոմպլեկտացիոն համակարգեր ստեղծել։ Այդ իսկ պատճառով մենք խրախուսում ենք, որ ցանկացած ներկրում լինի Հայաստանում։ Ես այդ ժամանակ ինչ-որ տեղ կհասկանայի, որ վերլուծություն են արել մարդիկ, եկել են այդ տեսակետին։ Եվ եթե այդ վերլուծությունը լիներ մեր առջեւ դրված, ապա համապատասխան գնահատական կտայինք։

Եթե այստեղից հայտարարվում է, որ անհոգ եղեք եւ այլն, սրանք, հավատացեք, որքանով էլ հարգենք ձեզ, միեւնույն է, ինչ-որ փաստարկներ պետք է բերվեն։ Մենք այսօր տեսնում ենք, որ գյուղատնտեսության ոլորտում չիրականացված  պաշտպանական մեխանիզմներն ինչպիսի վնասներ են տալիս գյուղատնտեսությանը։ Անընդհատ խոսում ենք հակակարկտային կայանների մասին, խոսում ենք բերքի ապահովագրման համակարգի շրջանակներում կանխարգելիչ քայլերի մասին, բայց  կիսատ-պռատ քայլեր ենք անում, եւ գյուղատնտեսության ոլորտում անընդհատ մենք ունենում ենք անկումներ։

Որքան էլ որ հույսերս դնենք Աստծու վրա, միեւնույն է, ժամանակակից աշխարհը, ժամանակակից դարը պահանջում է, որպեսզի մենք կանխարգելիչ քայլեր իրականացնենք մարդկային գործունեության արդյունքով։ Հակակարկտային կայաններ, հողերի որակական հատկանիշների բարելավմանն ուղղված կոնկրետ միջոցառումներ, բերքի ստացման եւ դրանց իրացման ապահովագրված եւ վստահելի համակարգեր։ Այս ամբողջը մեկ ամբողջական շղթա պետք է լինի, եւ ոչ թե մասնակի լուծումներով իրականացվող գործողություններ։

Ավարտելով խոսքս, կարծում եմ, որ մենք կարիք ունենք մեկ ամբողջական, միասնական մոտեցումների մշակման։ Որքան էլ որ ռազմավարությունը կարեւոր փաստաթուղթ է, սակայն այն դեռեւս կիսատ է, որովհետեւ բոլոր հարցերին պատասխան տրված չէ այդ ռազմավարության մեջ, եւ բոլոր հարցերը չէ, որ դիտարկված եւ մինչեւ վերջ լուծումներ ենթադրող, կամ, առնվազն, կանխատեսվող գործողությունների ծրագիր է։

Դա է պատճառը, որ առաջարկում եմ՝ այսպիսի նախաձեռնություններից առաջ մեկ ամբողջական ընկալում ներկայացվի մեզ, բոլորիս, որպեսզի մենք կարողանանք հասկանալ, ի վերջո, Հայաստանի գյուղատնտեսությունն ի՞նչ վիճակում է լինելու 1 տարի հետո, կես տարի հետո, 5 տարի հետո, 20 տարի հետո։ Հայաստանի գյուղատնտեսությունն ի՞նչ դեր ու նշանակություն է ունենալու մեր  տնտեսական համակարգում։ Հակառակ դեպքում մենք, ինչպես օրինակ՝  գրված է Կայուն զարգացման ռազմավարական ծրագրում, որը հաստատել է ներկա կառավարությունը, գյուղատնտեսությունն ունենալու է մեկ տասնյակից ոչ ավել տոկոս տեսակարար կշիռ ամբողջ մեր տնտեսության մեջ։ Այդպիսի տեսակարար կշռով արդյոք հնարավո՞ր է արդյունավետ եւ զարգացած գյուղատնտեսություն ունենալ։ Իհարկե, կարծում եմ, ոչ։ Հետեւաբար, այս բոլոր փաստաթղթերը կարիք ունեն վերանայման, եւ ամենակարեւորը՝ հետեւողական գործադրման, այդ թվում նաեւ՝ ներգրավելով ԱԺ-ին համակարգաստեղծ օրենքներ ունենալու հարցում։ Այսքանը։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Ելույթներն ավարտվեցին։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

 Հարգելի պատգամավորներ,  այժմ քննարկում ենք կառավարության ներկայացրած «Աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման մասին», «Տեղական ինքնակառավարման մասին»  օրենքում լրացում կատարելու մասին», «Երեւան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «ՀՀ բյուջետային համակարգի մասին» օրենքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» եւ «Բազմաբնակարան շենքի կառավարման մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ Երեւանի քաղաքապետի տեղակալ Կամո Արեյան։ Խնդրեմ, պրն Արեյան։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, մեծարգո նախագահող, հարգարժան պատգամավորներ, ձեր քննարկմանն է ներկայացվում  «Աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման մասին», «Տեղական ինքնակառավարման մասին»  ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Երեւան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին»  ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «ՀՀ բյուջետային համակարգի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին», «Բազմաբնակարան շենքի կառավարման մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքների նախագծերը։  Թույլ տվեք սկսել հենց 1-ին օրինագծի ներկայացումից։

«Աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը։ Ինչո՞վ է պայմանավորված օրենքի ընդունման անհրաժեշտությունը։ Նախ պետք է նշել, որ կոմունալ համակարգի օրենսդրական, իրավական դաշտի մեջ իր բացակայության տեղն է զգացնել տալիս արդեն բավականին երկար ժամանակ աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման համակարգի, այս ոլորտի գործընթացի կազմակերպման, իրավահարաբերությունները կարգավորող իրավական ակտի բացակայությունը։

2-րդը՝ բազմաբնակարան շենքի կառավարման մարմինների ինստիտուցիոնալ համակարգի ձեւավորումից հետո այս օրենքի բացակայության պատճառով եւ իրավահարաբերությունները կարգավորող փաստաթղթի բացակայության պատճառով ինստիտուցիոնալ բաց էր մնացել՝ բնակիչ, համայնք, այնուհետեւ կազմակերպություն, իրավահարաբերությունների հարցը։

3-րդը՝ օրենքի ընդունման կարեւորագույն անհրաժեշտությունը պայմանավորված է նաեւ տեղական ինքնակառավարման մարմնի, այն է՝ ղեկավարի կամ  ավագանու լիազորությունների իրականացման ընթացքում ծառայությունների մատուցման կամ հանրային կյանքի կառավարման ոլորտում սահմանադրորեն համայնքի ղեկավարին վերապահված տեղական հարկերի, տեղական վճարների, տեղական տուրքերի սահմանման լիազորության լիարժեք իրականացումը։

4-րդը՝ աղբահանության սանիտարական մաքրման ոլորտն այն ոլորտն է, որի իրավական կարգավորումը հնարավորություն է ստեղծելու մարդու առողջության եւ շրջակա միջավայրի վրա կոմունալ թափոնների բացասական ազդեցության վտանգավոր ներգործության նվազեցումը, չեզոքացումը, բնակության համար հարմարավետ եւ էկոլոգիապես անվտանգ պայմանների ապահովումը, տարածքների աղտոտման, աղբակույտերի առաջացման անթույլատրելիությունը, տարածքների մաքրումը, աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման պարտադիր եւ պարբերական իրականացումը եւ համայնքային կանոնների հաստատումը։

Այստեղ եւս մի կարեւոր հանգամանք, օրենքի ընդունման անհրաժեշտությունը, որ օրենքը ոչ միայն կարգավորելու է աղբահանության եւ սանիտարական ոլորտում համայնքի ղեկավարի պարտադիր լիազորությունների իրականացման ընթացքում ձեւավորվող իրավահարաբերությունները, այլեւ հնարավորություն է ստեղծվում, օրենքի ընդունումից հետո այդ օրենքից ածանցվող համայնքային մի շարք կանոնների ու կարգերի հաստատմանը, որով քաղաքակիրթ աշխարհում պայմանավորված է եւ ընթանում է  համայնքային կյանքի կարգավորումը։ Այսինքն՝ այս օրենքից հետո ստեղծվելու են կանոններ, համայնքի ավագանու կողմից հաստատվելու են կանոններ, որոնք կարգավորելու են աղբահանման եւ սանիտարական ամբողջ կարգը, սանիտարական  պահանջների ապահովումը, սխեման եւ ռեժիմները։

Օրենքը բաղկացած է 5 գլխից, 22 հոդվածներից։ Ըստ էության, կարգավորման առարկան իրենից ներկայացնում է աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման հետ կապված հարաբերությունները, սահմանում է աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման գործընթացի կազմակերպման սկզբունքները, աղբահանության վճարը, դրա դրույքաչափերը, ծագման հիմքերը, վճարողների իրավունքներն ու պարտականությունները, վճարման կարգը, պատասխանատվությունը, ինչպես նաեւ տեղական ինքնակառավարման մարմնի ղեկավարի լիազորությունների կազմակերպումն այս բնագավառում։

Օրենքը կարգավորում է «Թափոնների մասին» ՀՀ օրենքով նախատեսված, միայն կենցաղային եւ սպառման թափոնների պահման, տեղափոխման, տեղադրման գործընթացում ձեւավորվող իրավահարաբերությունները։ Օրենքը չի կարգավորում վտանգավոր թափոնների հետ կապված հարաբերությունները։

Օրենքում ներկայացված են հիմնական հասկացությունները, որոնք սերտ աղերս ունեն «Թափոնների մասին» ՀՀ օրենքում, նշված են աղբատեսակները, հիմնական նպատակներն ու սկզբունքները։ 1-ին գլխում սահմանված է աղբահանության վճարը, որն օրենքի առանցքային հարցերից մեկն է, որովհետեւ օրենսդրորեն սահմանվում է որպես աղբահանության վճարը, օրենքով նախատեսված վճարողների կողմից, աղբահանության դիմաց, սույն  օրենքով սահմանված կարգով եւ չափով համայնքի բյուջե կամ արտաբյուջետային հաշվին վճարվող վճար։

Օրենքի առանցքային եւ սկզբունքային, կարգավորիչ հարցերից մեկն է, որ այն, ինչ հիմա ձեւավորված է մեր իրականության մեջ, տնտեսական գործունեության այն անարդյունավետ համակարգը, որ ձեւավորված է աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման ոլորտում, գործող ձեռնարկությունների անարդյունավետությունը, համայնքային կառույցների լիազորությունների անարդյունավետ իրականացումը, գերագույն պատճառը համարվում է, որ ի տարբերություն ծառայությունների մատուցման տեսանկյունից, գանձվող պարտադիր վճարների, ծառայությունների դիմաց ձեւավորված վճարների՝ աղբահանությունը,  եւ սանիտարական մաքրման ոլորտում չի ձեւավորվել վճարի այսպիսի գաղափար, եւ պատճառը հենց վճարի պարտադիր չլինելն է։ Օրենքով ամրագրվում է, որ աղբահանության վճարը համայնքի բյուջե գանձվող պարտադիր վճարվող վճար է։

Վճար-վճարների շրջանակն է նախատեսված օրենքում, որոնց հիմնական տնտեսական հիմքը համարվում է համայնքի վարչական տարածքում ապրող մարդու սեփականության իրավունքի գոյությունը։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրված են եւ՛ ՀՀ-ում ձեւավորված փորձը, մեր օրենսդրությամբ տրված հնարավորությունները, եվրոպական բազմաթիվ մայրաքաղաքների փորձը, որտեղ առանցքային չափորոշիչ եւ բազային հիմք է հանդիսացել, տնտեսագիտորեն, որպես հիմք համարվել է մարդու սեփականության իրավունքի գոյությունը, այդ համայնքում ապրող մարդու սեփականության իրավունքի գոյությունը մեծ աղերսներ ունի բոլոր երկրներում՝, որպես համայնքի բյուջեի ձեւավորման  աղբյուր հենց գույքահարկի, սեփականության հարկի հետ կապված...

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Միացրեք խոսափողը, շարունակի, հիմնական զեկուցողը  12 րոպեից ավել դեռ ժամանակ ունի։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Այնուհետեւ ամրագրված են աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման ներկայացվող պահանջները։ Սա համայնքի, տեղական ինքնակառավարման մարմնին, հատկապես ավագանուն վերապահված լիազորությունների ցանկն է, որով ներկայացվում են սանիտարական  եւ աղբահանության, հատկապես  սանիտարական մաքրման համակարգը կարգավորող փաստաթղթերի ընդունմանը, որոը բացառապես համարվում է համայնքի ավագանու լիազորությունը եւ այդ սխեմային ներկայացվող բոլոր չափորոշիչներն ու պահանջները։

3-րդ գլխում ներկայացված է աղբահանության վճար կատարելու հիմքը, դրա դրույքաչափը, հաշվարկման եւ վճարման կարգը, ինչպես նաեւ ներկայացված է վճար վճարողների իրավունքներն ու պարտականությունները 4-րդ գլխում։ Սահմանված են նաեւ դրույքաչափեր, որոնց առավելագույն չափաքանակն է սահմանված, քանզի օրենքի նախագիծը հստակորեն ամրագրում է, որ ավագանին իրավազոր է սահմանել աղբահանության համար գանձվող վճարի չափն օրենքով սահմանված դրույքաչափի սահմաններում։ Սա ամենահրամայական սկզբունքն է օրենքի, որով պետք է ղեկավարվի համայնքի ավագանին։ Այս տեսանկյունից օրենքը սահմանել է դրույքաչափի առավելագույն սահմանը, մինչ այս առավելագույնին հասնելը, ավագանին ունի հնարավորություն ողջամիտ եւ հիմնավորված վճարի չափ սահմանելու իր համայնքում։

Յուրաքանչյուր վճարման կարգը եւ հաշվարկման դրույքաչափերը վերցված են, այն բոլոր տարբերակները, որոնք կարող են գործել եւ որոնք գործում են՝ միջազգային փորձը հաշվի առնելով, եւ՛ սեփականության իրավունքը, եւ՛ բնակմակերեսի չափը, եւ՛ ծավալը, եւ՛ քաշը։ Որը հարմար կգտնի համայնքի ավագանին, իր համայնքի  վարչական տարածքում կիրառելու, եւ տնտեսական արդյունավետության ցուցանիշները վերլուծելով, ըստ այդմ էլ կղեկավարվի այդ դրույքաչափերով կամ վճարման այդ կարգով, ձեւով, մեթոդներով ու մեխանիզմներով։

Կարեւորն այն է, որ օրենքն ընդգծում եւ տալիս է բոլոր հնարավոր դեպքերը, եւ ավագանում տալիս է  հնարավորություն՝ հաշվի առնելով համայնքի սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունները, ձեռնարկությունների արդյունավետության մակարդակը, ինքը կսահմանի վճարման ձեւը։

Այնուհետեւ պատասխանատվությունը, իրավունքների ու պարտականությունների կատարումը, որով սահմանված են աղբ վճարող անձանց, ֆիզիկական եւ իրավաբանական անձանց պարտականությունները, ինչպես նաեւ պատասխանատվությունը։

Օրենքն ունի եզրափակիչ եւ անցումային դրույթներ, որոնք պայմանավորված են հենց մեր համայնքների բացառիկ առանձնահատկություններով, որովհետեւ աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման  գործընթացն այժմ իրականացնում են ձեռնարկություններ։ Դրանք համայնքային կամ մասնավոր ընկերություններ են, մասնավորապես, Երեւանում՝ 7-ը համայնքային են, 5-ը՝ մասնավոր ընկերություններ։

Մինչ այս օրենքի ուժի մեջ մտնելը, օրենքի սկզբունքների հիման  վրա, համայնքի ղեկավարի կողմից կամ սեփական ձեռնարկությամբ, կամ գնումների ընթացակարգով, մրցույթով ձեռք բերված օպերատորի հետ պայմանագիր կնքելը, շարունակում են գործել նախորդ պայմանագրերն  իրենց ռեժիմով։ Այդ պայմանագրերը կավարտվեն այն պահից, երբ կկնքվի պայմանագիրը նոր օպերատորի հետ, եւ համայնքի վարչական տարածքում կսկսեն գործել նոր սակագները։

Այս օրենքի նախագծից ածանցվում են նաեւ փոփոխություններ «Տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքում, «Երեւան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին» օրենքում, «Տեղական տուրքերի եւ վճարների մասին» օրենքում, «Բյուջետային համակարգի մասին» օրենքում եւ «Բազմաբնակարան շենքի կառավարման մարմինների մասին» օրենքում փոփոխություններ, որոնք տրամաբանորեն ածանցվում են այս օրենքի ընդունումից։ Այսքանը։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, այժմ հերթագրում՝ հարցերի համար։ Հերթագրվել է 6 պատգամավոր, 1-ինը՝ Արծվիկ Մինասյան։ Խնդրեմ, պրն Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Պրն Արեյան, 1-ին հարցս հետեւյալն է՝ ի՞նչ կապ ունեք դուք այս նախագծի հետ։ Բացի այն, որ ներկայացված էր պրն Թովմասյանը՝ արդարադատության նախարարը, հիմա փոխարինել եք դուք, բայց մյուս կողմից նախագիծը վերաբերում է ՀՀ-ի ողջ տարածքում աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման հարաբերությունների կարգավորմանը։ Սա չի արտահայտու՞մ այն մոտեցումը, որ օրենքի նախագիծը հիմնականում մշակված է Երեւանի համար, եւ Հայաստանի այլ մարզերում առանձնահատկությունները ներառված չեն։

2-րդը՝ դուք խոսեցիք սանիտարական մաքրման մասին, ասացիք, որ որոշակի նորմեր կան, բայց օրենքի նախագիծն ընթերցելիս, ավելի շատ այս նախագիծը խոսում է աղբահանության վճարների մասին։ Որքանո՞վ է տրամաբանական, որ «սանիտարական մաքրման» արտահայտությունը կամ այս միտքը ներառվա՞ծ է նախագծում։ Արդյոք նախագիծը կարիք չունե՞ր ավելի ընդլայնման, ավելի ամբողջացման։

3-րդ հարցը՝ քանի որ աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման վճարը պարտադրվող վճար է դառնում, եւ պարտադրվում է նաեւ կնքել պայմանագիր, արդյոք այդ պայմանագրի դրույթներին վերաբերող նորմերը չպե՞տք է արտացոլված լինեին այս նախագծում,  չէ՞ որ սա պարտադրվող գործողություն է, սա կամավոր վարքագիծ չէ։ Քաղաքացին չի կարող չունենալ այդպիսի պայմանագիր, պարզապես։ Բնականաբար, դրանից բխում է նաեւ իրավական նոր նորմերի ներառման առանձնահատկությունը։

4-րդը՝ կխնդրեի, որ բացատրեք, ի՞նչ տրամաբանությամբ են որոշվել սակագները, այն գները, որոնք նախատեսված են այս ամենի համար։ Դուք նշեցիք միջազգային փորձը։ Եթե ունեք առանձին տեղեկանք, կնախընտրեի, որ հրապարակեիք, եթե չունեք, գոնե ընթացքում ներկայացնեք, թե հատկապես ո՞ր երկրի փորձն է հաշվի առնված այս նախագիծը մշակելիս, որովհետեւ մենք էլ ենք ուսումնասիրել, եւ այդքան էլ չէինք կարող պնդել, որ այստեղ եվրոպական փորձն է ներկայացված։

Հաջորդ հարցը վերաբերում է հետեւյալ  խնդրին, ըստ էության, օպերատորի համար նախատեսված պահանջներ չկան։ Ամբողջ նախագծում կարմիր թելով, կարծեք թե, գնում է միայն վճարողի համար նախատեսված պարտավորություններ, մի կողմ է թողնված նույն օպերատորը, որը պետք է իրականացնի այս գործունեությունը։ Բնական է, որ նաեւ որոշակի ողջամիտ շահույթի պայմաններում պետք է իրականացնի, եթե համայնքի հիմնարկ, ոչ առեւտրային կազմակերպություն չէ, բայց նախագիծն այդ մասով լռում է։

Վերջին հարցը կապված է քաղաքացու հետ, ով կապվում է անշարժ գույքի սեփականության կամ որեւէ իրավունքի հետ եւ ճանաչվում է, որ միայն այդ անձն է, որ վճարող է դառնում։ Կխնդրեի, որ այս կապը ներկայացնեիք։  Օրինակ՝ տուրիստներն ինչպե՞ս պետք է վճարեն աղբի համար։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մինասյան, բավականին հետաքրքիր հարցեր են։ Ի՞նչ կապ ունեմ նախագծի հետ։ Ես ենթարկվել եմ ՀՀ վարչապետի որոշմանը, համաձայն որի, կառավարության լիազոր ներկայացուցիչ եմ նշանակվել 2 օրենքների, օրինագծերի փաթեթների  ներկայացման  հետ։ Որեւէ միտում չի եղել, չկա եւ չէր էլ կարող լինել, որ օրինագիծը մշակվել է՝ Երեւան քաղաքի համայնքային առանձնահատկությունները հաշվի առնելով, կամ նախագիծը պետք է ծառայի միայն Երեւան քաղաքին, կամ նախագծին մասնակցել է միայն Երեւան քաղաքը։ Ամենայն անկեղծությամբ եւ պատասխանատվությամբ ասում եմ, որ նման միտում չկա։

Դուք իրավացի եք  ձեր  1-ին մտքի մեջ, օրենքը վերաբերում է ՀՀ-ին եւ օրենքի կիրարկումը ենթակա է ապահովման ՀՀ բոլոր համայնքներում, այդ թվում՝ Երեւան քաղաքում։ Երեւանն ունի իր առանձնահատկությունները, օրենքը հնարավորություն է տալիս, որ այդ առանձնահատկությունները  հաշվի առնի ավագանին համայնքային կանոնները հաստատելու ժամանակ, այս օրենքի ընդունումից հետո։

2-րդ հարցին։ Սանիտարական նորմերի նկարագրման, ավելի ընդլայնման կարիք ունի՞, թե՝ ոչ։ Ես նշեցի, որ առանձին գլուխ կա օրենքում, աղբահանության եւ սանիտարական մաքրմանը ներկայացվող պահանջները։ Աղբահանություն եւ սանիտարական մաքրում, սրանք տարբեր գործառույթներ են, մեր երկրում իրականացվում են նույն ձեռնարկությունների կողմից։ Աղբահանող ձեռնարկությունն իրականացնում է նաեւ սանիտարական մաքրում։ Աղբահանությունը վերաբերում է ֆիզիկական, իրավաբանական անձանց, այսինքն՝ վտանգավոր թափոններից բացի, կենցաղային թափոններ, սպառման եւ մարդու կենսագործունեության ընթացքում արտադրական ձեռնարկությունների, արտադրական ոլորտի սպառման, կենցաղային թափոն, որոնք ենթարկվում են մշտական, կանոնավոր աղբահանության, համայնքի տարածքից դուրս, որոնց տեղակայվում են համապատասխան տարողություններ, առանձնացված տեղեր, ինչպես նաեւ տեղափոխում, տեղադրում, օրենքով սահմանված վայրում ու չափանիշներով ստեղծված հատուկ աղբավայրերում։

Սանիտարական մաքրումը վերաբերում է համայնքի վարչական տարածքում ընդհանուր օգտագործման տարածքների, այն է՝ փողոցներ, մայթեր, հրապարակներ, բակեր, պուրակներ, այգիներ, զբոսայգիներ, ընդհանուր օգտագործման բոլոր տարածքներում մաքրություն ապահովելուն, փոշի, տերեւներ, ձմռանը՝ ձյուն, լվացում։

Ներկայացվող պահանջները, օրենքը ներառվում է այսպիսի մոտեցմամբ, որ աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման սխեման, կարգը, ռեժիմը՝ ամառ եւ ձմեռ, ըստ տարածքների մոտեցումները։ Աղբահանությանը սպասարկող տեխնիկական միջոցներից օգտվելու եւ քաղաքային, համայնքային, գյուղական տարածքների սանիտարական պահպանման կանոնները հաստատվում են, 1-ին մասը՝ համայնքի ավագանու կողմից։ Ավագանին է հաստատում կոնտեյների տեղադրման, տեղաբաշխման դիսլոկացիան, փողոցները, հեռավորությունը։ Ես անկեղծ ասեմ, որ արդեն պատրաստ իմ ձեռքին է եվրոպական փորձի, խորհրդային եւ հետխորհրդային տարիների փորձի հիման վրա մշակված, համայնքի տարածքում սանիտարական մաքրման կազմակերպման կարգը եւ կանոնները, նախագիծ, որը պետք է հաստատի ավագանին։

Եվ 2-րդը՝ համայնքի տարածքի պահպանման, սանիտարական կանոնները, որը, մեր ենթադրությամբ, առնվազն, պետք է հաստատի ՀՀ լիազորված մարմինը՝ առողջապահության նախարարը։

Այս 2 փաստաթուղթն է ածանցվելու օրենքից, որտեղ շատ մանրակրկիտ տեխնիկական չափորոշիչներ են նկարագրվելու, թե որ տարածքում, որ կոնտեյնը, քանի չափի պետք է լինի։ Ասենք, զբոսայգիներում 100 մետրի վրա պետք է տեղադրվի 1 կոնտեյներ, առնվազն, 60 լիտր տարողությամբ։ Մագիստրալ, խոշոր փողոցներում 2000 լիտր կամ  1200 լիտր տարողությամբ կոնտեյներ, պարտադիր փակ, որը պետք է դատարկվի երկու երրորդը լցվելու դեպքում, ոչ երբեք բեռնված, որ կափարիչը չծածկվի։ Այսպիսի մանրակրկիտ կանոնները եւ տեխնիկական պահանջները ընդհանրապես մյուս քաղաքներում էլ ներառվում են այն կանոնների մեջ, որը սահմանում է ավագանին՝ իր համայնքի առանձնահատկություններից ելնելով։

Դուք ինձ կարող եք ուղղել եւ հիշեցնել, ու՞ր մնաց աղբահանության կանոնները։ Այո, հաճախականությունը՝ աղբամուղներից աղբ տանելու, երթուղիները, կոնտեյների դիսլոկացիան եւ ռեժիմը՝ ամառ- ձմեռ, նորից հաստատում է ավագանին՝ իր համայնքի առանձնահատկություններից ելնելով։

Ինչ մնում է հաջորդ կանոններին, զուտ սանիտարական, առողջապահական համակարգի լիազորված մարմինը պետք է հաստատի։ Այս տեսանկյունից նպատակահարմար էր հիմնական դրույթները տեղադրել այստեղ, սանիտարական եւ աղբահանության սխեմային ներկայացվող պահանջները, տալ, ի՞նչ բան է սխեման, մնացած տեխնիկական պարամետրերն ու դետալները տեղավորել սանմաքրման համաքաղաքային կանոնների ու կարգի մեջ։ Այս պատճառով է, որ չենք ծանրաբեռնում օրենքը, եւ տրամաբանորեն անհնար է, որովհետեւ այնտեղ այնքան մանր նորմատիվներ են, որոնց տեղափոխումն օրենք, հետո պրոբլեմ  կառաջացներ ցանկացած տնտեսավարողի համար եւ համայնքի։

Պայմանագիր կա՞, թե՝ ոչ։  Այն 1-ին տարբերակով ձեզ հայտնի է, որ այս օրենքը բավականին երկար է քննարկվել, մեկ անգամ եւս անցել է ԱԺ-ի քննարկումների բոհով։ Ակամայից այն տպավորությունն է, թե պետք է լինի պայմանագիր քաղաքացու եւ իրավաբանական անձի միջեւ։ Պայմանագիր չի լինելու, այն օրենքի ուժով,  պարտադիր համայնքի բյուջե գանձվող վճար է, իսկ պայմանագիր, որպես այդպիսին, չի կարող լինել, որովհետեւ այդ վճարի սահմանման դրույքաչափերը սահմանում է այս օրենքը, որը հավասար է համայնքի վարչական տարածքում բոլոր տնտեսավարողների կամ բոլոր քաղաքացիների համար։

Պայմանագիր կարող է լինել միայն 2 դեպքում։ Եթե համայքն այդ ծառայությունը մատուցում է իր իսկ ենթակա համայնքային կազմակերպության կողմից, առանց մրցույթի կնքվում է պայմանագիր, որ այս, այս կանոնները, պարտադիր կանոնները սանմաքրման եւ աղբահանության, պետք է կատարվի։

2-րդ՝ պայմանագիր կարող է կնքվել այն օպերատոր կոչվածի հետ, որը գնումների ընթացակարգով մրցույթի արդյունքում կարող է հաղթել եւ շահել քաղաքը սպասարկելու մրցույթը։ Պայմանագիր կարող է լինել աղբ տեղափոխող եւ աղբավայրը սպասարկող կազմակերպությունների միջեւ։ Այնպես որ, վճարի գանձման, իրավաբանական եւ ֆիզիկական անձից, պայմանագիր չի լինելու այս օրենքում, դրա անհրաժեշտությունը չկա, որովհետեւ այստեղ չենք նմանեցնում ջրին, հոսանքին, որտեղ ծառայությունների մատուցման դիմաց վճար է, քաղաքացիաիրավական իրավահարաբերություններով գանձվող վճար է, կարգավորող հանձնաժողովով հաստատվող սակագին է։ Այս դեպքում օրենքի ուժով,  «Տեղական ինքնակառավարման մասին», «Տեղական տուրքերի եւ վճարների մասին» եւ «Բյուջետային համակարգի մասին» օրենքների տրամաբանությունից ելնելով ձեւավորված տեղական վճար է, որը համահունչ է Սահմանադրության սկզբունքներին։

Ի՞նչ տրամաբանությամբ են սահմանվել սակագները, եւ միջազգային ինչպիսի՞ փորձ կա։ Ես նորից հիշեցնեմ, որ բազմաթիվ քննարկումներ են եղել այս հարցի շուրջ։ Օրենքի նախագծի վերաբերյալ այս պահին էլ առկա են բազմաթիվ առաջարկություններ։ Նախկինում էլ եղել են առաջարկություններ։ Եթե դուք նայում եք վճարումների դիֆերենցիացիային, էապես տարբերվում է անցած նստաշրջանին քննարկված օրենքի նախագծից, էապես փոփոխություն են կրել դրույքաչափերը, բայց ընտրված դրույքաչափի այն օպտիմալ սահմանն է ընտրվել, որը համարվում է բավարար՝ տեխնիկական միջոցների շահագործման, ավտոպարկի, ինչպես նաեւ աղբատավայրի սպասարկման, ինչպես նաեւ տեխնիկական միջոցների կիրառման հետ կապված ծախսերի  հանրագումարը, եւ հաշվի առնելով այն երկու ռիսկը, որը կապված է ապրանքների եւ նյութերի գնի աճի, այնուհետեւ ինֆլյացիոն պրոցեսների։ Միջազգային փորձագետները եւս հանգել են այս դրույքաչափերին, մեր հանրապետությունում շուրջ 1 տարի իրականացված վերլուծությունների արդյունքում, որ սրանք օպտիմալ այն դրույքաչափերն են, որոնց սահմաններում կպահվի բալանսավորված վիճակ, չի առաջացնի վճարի բարձրացման ցնցումներ սոցիալական առումով։ Օպերատորին ներկայացվող պահանջները չկա, ի՞նչ օպերատոր կարող է լինել։

Պրն Մինասյան, օրենքը հնարավորություն է տալիս համայնքի ղեկավարին, կամ սեփական հիմնարկով սպասարկելու այս ոլորտը կամ մրցույթով օպերատոր ընտրել։ Ո՞վ է լինելու այդ օպարետորը։ Ի հայտ է գալու մրցույթի արդյունքում, նրա հետ կնքվելու է պայմանագիր։ Այստեղ մի հարցադրում, որ պետք է ուժեղացնենք օրենքը։ «Հանրապետական» կուսակցության պատգամավորական խմբակցության մեր ընկերների հետ մինչեւ երեկ կայացած խորը քննարկումների արդյունքում եկանք, այո, որ պետք է ուժեղացնենք օպերատորի պատասխանատվության վերաբերյալ հոդվածը։ Մնացած ամբողջը պետք է տեղափոխել պայմանագիր, որը պետք է կնքի համայնքի ղեկավարն այդ օպերատորի հետ, եւ որոնք պետք է համահունչ լինեն օրենքի պահանջներին։

Քաղաքացին ո՞վ է լինելու, ի՞նչ հիմքով ենք ընտրել։ Ես նշեցի սեփականության հիմքը, եւ ի՞նչ փորձ է ուսումնասիրված, հակիրճ ասեմ։ Ամբողջ աշխարհում ընդունված է 2 սկզբունք։ Ամերիկյան մոդելը, որն ունի հարյուրամյակների մշակույթ, «վճարիր այնքան, ինչքան նետում ես» սկզբունքն է գործում։ Եվ հիմնականում չափում են կամ ծավալով, խմ-ով կամ տոննաժով։

Եվրոպական մայրաքաղաքների փորձը մանրամասն ուսումնասիրելու արդյունքում՝ մենք նկատել ենք հետեւյալը։ Հիմնականում վերցնում են սեփականության հիմքը, անշարժ գույքի նկատմամբ ունեցած սեփականությունը եւ աղերսում են տնտեսագիտորեն, նաեւ ֆիսկալ առումով, հարկման առումով գույքահարկի հետ, բայց դա երկարատեւ մշակույթ անցած ճանապարհ է։ Հիմնականում անշարժ գույքի, բայց քանի որ մենք արդեն ունենք «Գույքահարկի մասին» օրենք, բազան եւ գույքահարկն անխտիր չի տարբերակում այդ գույքը տիրապետող, օգտագործող, փաստացի իրավունքի տեսանկյունից ներկա՞ ես, թե՝ ոչ ներկա, աղբահանությունը եւ սանիտարական մաքրումը որոշակի նրբություն ունի բնակվող եւ չբնակվող քաղաքացու, ինչպես նաեւ զուտ ծառայությունների մատուցման տեսանկյունից եւ համայնքը սպասարկելու տեսանկյունից, ուղղակի, առնչվում է այն լիազորությունների հետ, որը պարտադիր ձեւով իրականացնում է համայնքի ղեկավարը։ Այստեղ է, որ մենք աղերսը գտել ենք «Տեղական տուրքերի եւ վճարների մասին» օրենքի հետ, որ լավագույն տարբերակը մեր իրականության մեջ, այն դարձնել տեղական վճար, տնտեսագիտական բովանդակությունը համելով համայնքի ղեկավարի կողմից մատուցվող ծառայությունների տեսանկյունից, եւ ընտրել այն քաղաքացուն կամ այն իրավաբանական անձին, որը դառնում է սուբյեկտ-վճարող, չբացառելով նրա տնտեսագիտական հիմքը՝ որպես անշարժ գույքի տիրապետող եւ օգտագործող, մինչդեռ ամբողջ Եվրոպան տեղափոխվել է, զուտ սեփականության հիմքի վրա, անշարժ գույքից հարկվող հարկի հետ աղերսելով։ Մենք այսօր այդ մշակույթը եւ հնարավորությունը, եթե անկեղծ խոսենք, չունենք այդ հնարավորությունը։ Մենք դեռ երկար ճանապարհ պետք է անցնենք, միասնական հարկերին հասնենք,  հողի հարկ, գույքի հարկ  միացնենք, որից հետո մենք աղերս տանք, նման ծառայությունները նրանց հետ գանձելու։ Այսքանը։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման համար՝ Արծվիկ Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Արեյան, ես իմ ելույթում կփորձեմ անդրադառնալ որոշ հարցերին։ Ես երկու դիտարկում ունեմ։ Մենք այսօր ստացել ենք հանրային ցանցի բաց նամակը, ուղղված բոլոր խմբակցություններին եւ հանձնաժողովներին։ Նրանում արտահայտված են մտահոգություններ։ Եթե դուք դրանց ծանոթ չեք, ընդմիջման ժամանակ ծանոթանաք թե՛ քննարկումների վերաբերյալ, թե նաեւ՝ սկզբունքային, բովանդակային առարկությունների հետ կապված։

2-րդ դիտարկումը, որ կուզանայի անել, միգուցե տեխնիկապես դժվար է անձին սեփականության հետ կապելուց զատ ուրիշ մեխանիզմ էլ կիրառել, բայց այնքան անարդար է, երբ մարդուն ասում են՝ աղբահանության վճար մուծի այն բանի համար, որ դու անշարժ գույքի սեփականատեր ես։ Անկախ նրանից, թե անձն ապրու՞մ է այդ տարածքում, թե՝ չի ապրում, կամ աղբ ստեղծու՞մ է այդ տարածքում, թե՝ չի ստեղծում։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Շատ հետաքրքիր դիտարկում է, պրն Մինասյան։  Երեկ ես մինչեւ օրվա վերջ այս քննարկումների մեջ եմ եղել, եւ վերջնականապես բյուրեղացվեց մոտեցումը։ Այո, օրենքում պետք է հստակեցնենք՝ հիմքն ընդունելով անշարժ գույքի սեփականության իրավունքը, բայց բյուրեղացված չափանիշ՝ ապրու՞մ է, թե՝ չի ապրում։ Նախապատվությունը տալու ենք ապրողին։

2-րդ հարցը՝ հանրային ցանցին ես հասցրել եմ ծանոթանալ, կայուն զարգացման խորհուրդ։ Ես այդ խորհրի անդամ եմ եղել եւ անդամ եմ։ Այս օրենքը 2 տարի առաջ սկսել է մշակվել, կառավարուրության բոլոր խողովակներով անցել է, նույն այդ խորհրդի բոլոր անդամներն ու մասնակիցները լավ ծանոթ են այս նախագծին։ Նախագիծը հայտնություն չէ այդ կառույցների համար։ Երկար ժամանակ նախագիծը եւ՛ ինտերնետային կայքերում էր, եւ՛ այդ խորհուրդներում է քննարկվել, հանրային քննարկումներ է անցել, միջազգային կառույցների հետ, ԱԺ ֆրակցիաների հետ է քննարկումներ է անցել, լսումներ։ Ինքս՝ անձամբ, մասնակցել եմ այդ լսումներին, ԱԺ-ում բավականին տարողունակ եւ երկարատեւ լսումներ են անցկացվել։ Մասնակցել են եւ՛ հանրային խորհրդի ներկայացուցիչները, եւ՛ փորձագետները։ Այստեղից պատասխանը բավականին սպառիչ է։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ Շիրակ Թորոսյան։

Շ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Պրն Արեյան, այն հարցը,  որ պետք է հնչեցնեմ, մասնակիորեն անդրադարձավ պրն Մինասյանը, եւ դուք ձեր պատասխանում անդրադարձաք։

Հարցս վերաբերում է 3-րդ գլխի հոդված 14-ին՝ «Աղբահանության վճարի դրույքաչափը», 1-ին կետ, 1-ին ենթակետ, «ա» եւ «բ» կետերը։ Նշվում է, որ կենցաղային աղբի համար վճարի դրույքաչափը սահմանվում է ըստ հաշվառված անձանց թվաքանակի, ըստ հասցեի, հաշվառում ունեցող յուրաքանչյուր բնակչի համար կամ տվյալ բնակելի շինության կամ բնակարանի համար կարող է հաշվառվել աղբահանության վճար՝ 1 բնակչի համար սահմանված դրույքաչափով։ Ադյոք ճիշտ չէ՞, ֆիքսել օրենքում «փաստացի բնակիչ» կատեգորիան, որովհետեւ կարող է հաշվառված լինեն 5 հոգի, բայց փաստացի բնակվում է 2 հոգի, կամ հակառակը։ Կամ ընդհանրապես, հարցիս մյուս ասպեկտը։ Բնակարանում կապ չունի հաշվառված է կամ չի հաշվառված որեւէ անձ, ընդհանրապես բնակիչ չկա բնակարանում։ Ես չգիտեմ, օրենքն այդ հարցի պատասխանը տալի՞ս է, այդ բնակարաններից աղբահանության վարձավճար գանձվելու՞ է, թե՝ ոչ։

Մյուս խնդիրը՝ ըստ բնակելի մակերեսի, եթե մենք գանձում ենք վարձավճար, գուցե մեծ մակերեսի վրա հաշվառված են եւ փաստացի բնակվում է շատ քիչ մարդ, 2 հոգի։ Ժառանգություն է ստացել 300 քմ բնակարան, եւ 2 հոգով են ապրում։ Եթե գանձում ենք ըստ մակերեսի, դա բավականին մեծ թիվ է լինում 2 հոգու համար։ Բոլորս էլ գիտենք, որ աղբի հիմնական առաջացումն ավելի շատ մարդկանց բնակվելու արդյունքում է, քան բնակմակերեսի սպասարկման ու շահագործման արդյունքում։ Այստեղ պետք է հստակեցվի, թե ո՞ր դեպքերում է բնակարանի մակարեսից գանցվում, թե ո՞ր դեպքում հաշվառված քանակից, կամ ինչու՞ է այդպես, եւ ոչ այնպես։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-14-րդ հոդվածով սահմանված է աղբահանության վճար կատարելու հիմքը, դրույքաչափը եւ հաշվարկման կարգը։ Ես իմ զեկույցի ժամանակ նշեցի, որ դեպքեր են թվարկված, մեթոդներ եւ ձեւեր։ Յուրաքանչյուր մեթոդի մեջ դրված է համապատասխան դրույքաչափը։ Համայնքի ավագանուն տրված է լիազորություն, որ ինքը հաշվի առնելով իր համայնքի առանձնահատկությունները, հաշվառման բազայից ելնելով՝ առանձնահատկությունները, կարող է սահմանվել այս կամ այն մեթոդը, կամ 1 շունչ, եթե կա 1 շունչ, այլ տարբերակ չի կարող լինել։ Եթե կա բնակմակերեսի մետրաժից գանձվող, ուրեմն պետք է լինի այդ տարբերակը։

Նույնը` ոչ կենցաղային աղբի համար արտադրական ոլորտի ձեռնարկությունների, կազմակերպությունների, իրավաբանական անձանց համար։ Համայնքին ավագանին է կայացնում որոշումը, թե իր համայնքի տարածքում ո՞ր մեթոդը եւ ո՞ր մեխանիզմը կիրառի։  Երկակի ստանդարտ հաստատ չի լինելու, որովհետեւ նման իրավիճակում համայնքի ղեկավարը կկորցնի հաշվառման բազան, գանձումը կդառնա անվերահսկելի եւ անկառավարելի, եւ տանուլ կտա ցանկացած օպերատոր, ով կմտնի այդ մրցույթի մեջ, կկնքի պայմանագիր։ Դրա համար լինելու է «կամ»,  «կամ»։

Ինչ վերաբերում է, որ մարդը փաստացի չի ապրում, բնականաբար, ճիշտ է, 1-ին նախագծում եկել էր իմպերատիվ ձեւով, կա անշարժ գույքի սեփականության իրավունք, վերջ, ենթակա է գանձման կամ վճարը ենթակա է գանձման։ Այս դեպքում, երկար քննարկումներից հետո եկել ենք եզրահանգման, որ նման մոտեցում, փորձենք իմպերատիվ այս հրամայականից դուրս բերել, հաշվի նստել փաստացի իրավիճակի հետ հետեւյալ սկզբունքով։ Մարդու սպառման եւ գործունեության արդյունքում ձեւավորված, կենցաղային աղբը՝ «Թափոնների մասին» օրենքով սահմանված դրույթից ելնելով։ Չկա այդ մարդու կենդանի կենսագործունեությունն այդ բնակարանում, փաստացի ապրելու փաստը չկա, հետեւապես մենք կվերանայենք այս հոդվածն այն տրամաբանությամբ, որ խոսքը վերաբերում է համայնքի վարչական տարածքում հաշվառված եւ բնակվող։

Եվ նույն խնդիրը մենք կարող ենք անդրադառնալ նաեւ աշխատող եւ չաշխատող ձեռնարկություններին, իրավաբանական անձանց մասով։ Այս մտահոգությունը եւս կա, մենք ԱԺ ֆրակցիաների հետ քննարկել ենք։ Մենք 2-րդ ընթերցման ժամանակ կբյուրեղացնենք այս ձեւակերպումները, այնպես, ինչպես կառաջարկվեն։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Պրն Արեյան, քանի որ հարց ծագեց, ես ուզում եմ շարունակել ձեր այս վերջին հարցի պատասխանը։ Փնստորեն, եթե չի աշխատում,  ընտրությունը նորից համայնքինն է, համայնքն է որոշում դրույքաչափը, սակագինը։ Այդ դեպքում կարո՞ղ է, ասենք, սակագինը որոշվի 14 հոդվածի՝ ոչ կենցաղային աղբի՝ 3-րդ մասով, այսինքն՝ 250 դրամով։ Սա կամայականությու՞ն չի լինի, ասենք, տվյալ համայնքի ավագանին կարող է ասել, որ սրանից շատ վերցնենք, մյուսից քիչ վերցնենք, օպերատորի հետ նման պայմանագիր կազմենք։

Ավելի ճիշտ չի լինի, որ տվյալ ձեռնարկությունն ինքը որոշի այդ «կամ»-երը, այսինքն՝ այդ   3 «կամ»-ից ո՞րը, կամ ծավալով կամ տոննայով, կամ, չգիտեմ, ինչ-որ քմ-ով։

2-րդ հարցն այս հարցի շարունակությունն է։ Դուք ո՞նց եք պատկերացնում ՀՀ վարչատարածքային ընդհանուր համակարգի մեջ Երեւան քաղաքը, ասենք, Աշոցքի Բավրա գյուղը, կամ Սյունիքի գյուղերից մեկը, կամ ո՞նց եք պատկերացնում փոքր քաղաքները։ Այստեղ որեւէ գոտիկանություն չկա, եւ ոնց որ թե Երեւան քաղաքի չափանիշներով տարածվում է ՀՀ բոլոր բնակավայրերի վրա։ Եթե գոտիականություն դրվի, նաեւ սակագների փոփոխություն պետք է լինի, կարելի է նաեւ ըստ բնակության, ասենք, 20 հազար եւ ավելի բարձր բնակավայրերի հետ կապված նման օրենքը կիրարկել, որովհետեւ, կարծես թե, չի ստացվում տվյալ գյուղի հետ կապված ավագանու որոշումը, դուք գիտեք գյուղերի վիճակը։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Շատ լավ, պրն Բալասանյան։ 1-ինը՝ կամավոր թողնե՞լ  սեփականատիրոջը, թե՝ ոչ։ Ես միանգամից ասեմ, որ կվտանգվի օրենքի պահանջը, եթե թողնենք սեփականատիրոջ հայեցողությանը, ի՞նչ դրույքաչափ վերցնի։ Այս դեպքում կխախտվի եւ՛ հաշվառման բազան, եւ՛ վճարման բազան։  Այլ խնդիր է՝ լուծել 14-րդ հոդվածի 3-րդ կետում, եւ զերծ պահել, կամ սկզբունքորեն այնպես լուծել, որ ավագանու կամ համայնքի ղեկավարի տրամաբանությունը չհանգեցնի կայամայականության, օրինաչափորեն լինի հավասար պայմաններ՝ բոլոր տնտեսավարողների համար։

Եվ 3-րդը՝ տնտեսական հիմնավորման հիմքը։ Որպեսզի համայնքի ղեկավարին թույլ չտանք կամայականություններ կամ ավագանին՝ ինքը տարբերակված մոտեցումների մեջ կամայական մոտեցում չցուցաբերի, ես կառաջարկեի տալ հնարավորություն, 2-րդ ընթերցման տեքստում այս մտավախությունը, որը վերաբերում է ինչպես ապրող եւ չապրող մարդուն, այդպես էլ աշխատող եւ չաշխատող իրավաբանական անձին, լուծում տալ այդ հոդվածի վերջին պարբերությունում, որտեղ ավագանուն կամ համայնքի ղեկավարին մենք զերծ կպահենք կամայականություններից։

2-րդ հարցի պատասխանը՝  Երեւանի համեմատությունը գյուղական համայնքների հետ։ 1-ինն այն տպավորությունն է, թե առավել նախադրյալներ եւ ռեալ ռեսուրսներ այս օրենքի կիրարկման 1-ին հնարավորությամբ օժտված է Երեւան համայնքը։ Չեմ առարկում, որովհետեւ Երեւանում  հարյուրապատիկ ավելի բարձր են այս ծառայության որակները։ Այսինքն՝ ծավալը, անհրաժեշտ ֆինանսական ռեսուրսների քանակը, անհրաժեշտ տեխնիկայի քանակը, անհրաժեշտ մասնագիտացվածությունը, սանիտարական պահանջները համահավասար են բոլոր համայնքների համար, բայց որակապես այս ծառայություններն էապես տարբերվում են Երեւան քաղաքում եւ խոշոր քաղաքներում, համեմատած միջին ու փոքր համայնքների հետ։ Դրա համար օրենքում տրված է լուծում, իսկապես։ Սահմանվում են դրույքաչափեր, որոնց առավելագույն սահմանից ներքեւ համայնքի ավագանին ինքն է կողմնորոշվում, թե ինչքան չափ սահմանի իր համայնքում։ Եթե, ենթադրենք, 400 դրամ է կամ 1000 դրամ է, կամ 300 դրամ՝ առավելագույնը, համայնքի ավագանին հաշվի առնելով իր համայնքի բնակչության սոցիալական վիճակը, վճարողունակությունը, աղբի արտադրության, սպառման կենսագործունեության, արտադրության ծավալները, ոչ ֆիզիկական անձանց, իրավաբանական, ոչ կենցաղային աղբի ծավալները կարող է սահմանել անգամ զրոյական դրույքաչափ։

Իհարկե, դուք ինձ կառարկեք, տրամաբանություն չի լինելու զրոյական դրույքաչափի մեջ, որովհետեւ եթե եղավ 0, ուրեմն համայնքի բյուջեից ամբողջությամբ ինքը պետք է ֆինանսավորի եւ՛ սանմաքրումը, եւ՛ աղբահանությունը։ Ես մոռացա նշել մի կարեւոր հանգամանք։ Աղբահանության դիմաց վճարը վճարում է կենսագործունեության արդյունքում սպառողը, ֆիզիկական եւ իրավաբանական անձը։ Սանմաքրման դիմաց ծառայության համար վճարում է համայնքն իր բյուջեից։ Դա համայնքի հարկատուներից ձեւավորված բյուջեն է, որը ծախսում է համայնքն իր բնակիչների ընդհանուր օգտագործման տարածքները պատշաճ, սանիտարական կանոններին համապատասխան մաքուր պահելու։

Այնպես որ, համայնքի ավագանու ձեռքին է, պրն Բալասանյան, այդ հնարավորությունը։ Մինչեւ առավելագույն չափը օպտիմալ չափ ընտրի իր բնակավայրի համար՝ հաշվի առնելով ռեսուրսային ապահովվածությունը եւ սոցիալական վճարողունակության վիճակը։ Այստեղ ազատ է ավագանին։ Ավելացնեմ մի բան, որ ես չեմ պատկերացնում մի համայնքի ղեկավար, որը դնի 0, եւ համայնքի բյուջեն ծանրաբեռնի, որովհետեւ դրա ուժը չունի։

2-րդ՝ սահմանի այնպիսի մի աննորմալ դրույքաչափ, այսինքն՝ գնա առավելագույնին, որ ոչ ինքը կարողանա հավաքի, պայմանագրով պարտվի օպերատորի դեմ, չկարողանա աղբահանությունը, սանմաքրումն ապահվի։   Տեղ է թողնված ողջամիտ դրույք սահմանելու համար։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Ընդմիջում։


Ժամը 1430

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՍԱՄՎԵԼ ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆԸ
 

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հիմնական զեկուցողին եւս հրավիրում ենք դահլիճ: Պարոն Արեյան, համեցեք դահլիճ: Հաջորդ հարցի համար ձայնը տրվում է Ռաֆիկ Պետրոսյանին: Խնդրեմ, պարոն Պետրոսյան:

Ռ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարգելի պարոն Արեյան, մի փոքրիկ հարց, ուղղակի: Նույն համայնքում համայնքի ավագանին կարո՞ղ է բնակիչների մի մասի նկատմամբ մետրով սահմանի գանձման գումարը, վճարը, մյուս մասի նկատմամբ` ըստ շնչի, որովհետեւ ձեր պատասխանից է կախված իմ առաջարկը:

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Միանգամից պատասխանեմ, պարոն Պետրոսյան, եւ՛ միջազգային փորձում, եւ՛ մեր առաջարկվող նախագծում ընտրված է սկզբունք` հստակորեն, որ պետք է լինի միասնական մոտեցում: Մեկ տարբերակ է ընդունում ավագանին եւ ցուցաբերում միասնական մոտեցում` համայնքի ամբողջ տարածքում:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Արձագանքման համար` Ռաֆիկ Պետրոսյան:

Ռ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Այդ դեպքում, իմ կարծիքով, անհրաժեշտ է օրենքի մեջ ֆիքսել այդ հանգամանքը, որը ես արել եմ եւ գրավոր հիմա կհանձնեմ ձեզ:

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Արդեն իսկ ֆիքսվեց:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար ձայնը տրվում է Կարինե Աճեմյանին:

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Ես հանում եմ հարցս:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար ձայնը տրվում է Արաիկ Հովհաննիսյանին:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պարոն Արեյան, մի քանի հարցեր եւ առաջարկներ միաժամանակ: Հոդված 16` աղբահանության վճարի հաշվարկողի կողմից սխալ հաշվարկելու արդյունքում պակաս վճարված աղբահանության վճարի գումարների վերահաշվարկումն ու վճարումը: Առաջին կետի առաջին ենթակետ, վերջին պարբերություն` ամբողջ ժամանակաշրջանի համար, բայց ոչ ավելի քան 3 տարվա համար: Կարծում եմ, ժամկետը շատ երկար է եւ պետք է սա անպայման պակասեցնել:

Հոդված 17` աղբահանության վճարի գերավճարները դիմումը տալուն հաջորդող 30 տարվա ընթացքում ենթակա են վերադարձման: Չե՞ք կարծում, որ 30 օրը բավականին մեծ ժամկետ է, սա նույնպես պետք է պակասեցնել: Կարծում եմ, 7 օրը լրիվ բավարար է:

Հոդված 18` աղբահանության վճարի վճարման կարգը: Նախկինում նույն այս օրենքի նախագծի նախորդ տարբերակներում կար: Առաջին կետը` աղբահանության վճարը պետք է վճարվի կանխիկ կամ անկանխիկ` յուրաքանչյուր ամսվա մինչեւ հաջորդող ամսվա 15-ը: Նախկինում 20 էր: Կարծում եմ, 20-ն ավելի ռացիոնալ ժամկետ է, կառաջարկեի նորից վերադառնալ նախկին ժամկետին` դարձնել 20:

Եվս մեկ հարց: Գլուխ 4-րդ, հոդված 21` պատասխանատվությունը սույն օրենքը խախտելու համար: Առաջին կետում նշված է, որ տույժ է սահմանվում աղբահանության վճարի գումարի 0.15 տոկոսի չափով: Որոշակի ուսումնասիրություններ կատարվել է նաեւ մյուս ծառայությունների հետ կապված, հիմնականում 0.1 տոկոս է: Խնդրում եմ քննարկել այս առաջարկը նույնպես` գուցե 0.15-ը դարձնելու 0.1:

Եվ 4-րդ կետի հետ կապված` վաղաժամկետ լուծման հիմքեր: Միանում եմ գործընկերներիս առաջարկին, որովհետեւ որոշակի, կարծես թե, քիչ պատասխանատվության խնդիրներ կան, որ ամրագրված են` օպերատորի հետ կապված, պայմանագրի այդ կետերի հետ կապված, կարծում եմ, այստեղ, իսկապես, որոշակի խմբագրական փոփոխություններ լինեն:

Եվ պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող 10-րդ օրվանից` հոդված 22, կարծում եք արդյոք իրազեկման հետ կապված խնդիրները բավարա՞ր են եւ կարո՞ղ են այսպիսի սեղմ ժամկետներում օրենքն իրագործել արդեն: Եվ, բնականաբար, հարցը վերաբերում է նաեւ փոքրաքանակ ազգաբնակչություն ունեցող համայնքների հետ կապված` որոշակի խնդիրներ չե՞ք տեսնում արդյոք:

Կան որոշակի այլ առաջարկություններ, կարծում եմ, մնացածը գործնական, ուղղակի, կարող ենք իրար հետ շարունակել քննարկումը: Շնորհակալություն:

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Հոդված 16-ում` վաղեմությունը 3 տարի, սա օրենսդրորեն հիմնավորված տարբերակն է` Քաղաքացիական օրենսգրքով, հանրային ծառայությունների ոլորտում տիրող վիճակը, ապառքների վերաբերյալ օպտիմալ ժամկետը, որը բնորոշ է մյուս ոլորտներին:

Հոդված 17` 30-օրյա ժամկետում վերադարձվում է: Մենք երկար քննարկել ենք այս տարբերակը եւ օպտիմալ տարբերակը` հաշվարկի ճշտության, ստուգման, արժանահավատության, փոխադարձ ճշգրտման, հանդիպակաց ճշգրտման արդյունքում, կարծում ենք, բավարար ժամկետ է, 15 օրում չի հասցվի:

Հոդված 18` մինչեւ 15-ը: Ճիշտն ասած, այո, ամսի 20-ը դարձել է 15` հաջորդ ամսվա վճարումը նախորդ ամսվա համար` հաջորդ ամսվա 15` հանրային ծառայություններ իրականացնող մյուս կառույցների հետ համադրելով, այնտեղ էլ եւս ամսի 15-ն է` զուտ բյուջետային գործընթացի:

Քանի որ սա համայնքի բյուջեն համալրող աղբյուր է, ճիշտ է, սանմաքրման գումարը մեր բյուջեից է տրամադրվում, համայնքի բյուջեից, բայց աղբահանության վճարը վճարողների վճարման արդյունքում համայնքային բյուջեն համալրող գանձույթ է, այդ առումով` զուտ բյուջեի եկամտային մասի կատարողական եւ համամասնորեն ծախսային մասի ապահովման համար ընտրել ենք ամենաօպտիմալ տարբերակը` ամսվա կեսը` ամսի 15-ը:

Ինչ վերաբերում է տոկոսներին` կքննարկենք:

4-րդը` օպերատորին: Այս հարցադրումը քննարկվել է պատգամավորական խմբակցությունների հետ` հատկապես երեկվա քննարկման արդյունքում` «Հանրապետական» կուսակցության ֆրակցիայի հետ: Առաջարկ է եղել, այո, ուժեղացնել այս կետը` ուժեղացնելով օպերատորի պատասխանատվությունը: Սա կներառենք մենք 2-րդ ընթերցման փաթեթում:

Ինչ մնում է համայնքների փոքրաքանակությանը: Ճիշտն ասած, նորից ուզում եմ անդրադառնալ օրենքի կարեւորագույն մի սկզբունքի` տրված է ավագանուն հաշվի առնելու իր համայնքի եւ՛ դեմոգրաֆիկ, եւ՛ սոցիալ-տնտեսական, եւ՛ ռեսուրսային, եւ՛ տեխնիկական զինվածության բոլոր առանձնահատկությունները, աշխարհագրական առանձնահատկությունները:

Այս տեսանկյունից մենք հաշվառման համակարգի, վճարման համակարգի միասնականության տրամաբանությունը կկորցնենք, եթե փորձենք այսպիսի դիֆերենցիացիա իրականացնել:

Թող ինքը` համայնքի ավագանին կողմնորոշվի: Չի բացառվում անգամ` ո՛չ օպերատոր ընտրի, ո՛չ էլ որեւէ դրույքաչափ սահմանի 0-ից վերեւ, չի բացառվում տեսականորեն: Այս տեսական հնարավորությունը գործնականում օրենքը տալիս է համայնքի ավագանուն: Եվ կառաջարկեի, որ, իսկապես, համայնքի բնակչության թվաքանակը վճռորոշ դեր չխաղա այս դեպքում: Կարող է լինել շատ փոքրաթիվ համայնք եւ շատ վճարունակ, եւ հակառակը: Այսքանն էին իմ պատասխանները:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Արձագանքման համար` Արաիկ Հովհաննիսյան:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն պատասխանների համար: Կարծում եմ, համատեղ կփորձենք էլի քննարկումները շարունակել: Տեղական ինքնակառավարման մարմինների լիազորությունների հետ կապված կիսում եմ, իհարկե, իրենք պետք է որոշում կայացնեն: Ես, ուղղակի, պատրաստակամության հետ կապված խնդիր եմ տեսնում, որովհետեւ այստեղ որոշակի ռեսուրսների եւ այլնի խնդիր եւս կա: Շնորհակալ եմ:

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Եվ ես բաց թողեցի հանրային իրազեկումը: Կարծում եմ, բավարար ժամանակ է, ուզում եմ կարճ նորից անդրադառնալ: Քիչ առաջ մենք քննարկում էինք նաեւ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության խմբակցության պատգամավորների հետ այս հարցերը նաեւ, եւ ինչպես նաեւ իրավաբանական անձանց խնդիրը նույնացնելու ապրող եւ չապրող բնակչի հետ: Այս խնդրի հետ կապված օրենքը կենսականորեն անհրաժեշտություն է մեր իրականության մեջ: Այն, ինչ մենք չունենք, օբյեկտիվորեն պատճառաբանվում է իրավական հիմնարար ակտի բացակայությամբ:

Ե՛վ կառավարությունը, եւ՛ ինքնակառավարման մարմինները, կարծում եմ, օրենսդրի տված հնարավորություն է, իսկ այս օրենքի ընդունումը` ԱԺ-ի կողմից, իմ անձնական կարծիքը չէ միայն, լուրջ ներդրում էր լինելու տեղական ինքնակառավարման համակարգի կայացման գործում: Ես կարծում եմ, հապաղելու ոչ մի տեղ չունեն` եւ՛ ինքնակառավարման մարմինները, եւ՛ կառավարությունը:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար ձայնը տրվում է Էռնեստ Սողոմոնյանին:

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Ես ելույթ կունենամ, հա՞, հարցը հանում եմ:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հարցը հանում է: Կորյուն Նահապետյան:

Կ.ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պարոն Արեյան, երկու հարց եմ ուզում ուղղել ձեզ: Առաջին հարցը վերաբերում է աղբահանություն իրականացնողների պարտականությունների եւ պատասխանատվության սահմանմանը: Դուք արդեն իսկ ձեր խոսքում նշեցիք, որ օպերատորի պարտավորությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման դեպքում պատասխանատվության առումով պետք է առավելապես հստակ  նորմեր սահմանեն օրենքում:

Այդ իմաստով ողջունելի է ձեր մոտեցումը, բայց, կարծում եմ, ոչ միայն օպերատորի, այլ նաեւ համայնքային հիմնարկների կողմից պարտականությունների չկատարման դեպքում պետք է նախատեսել պատասխանատվություն, որովհետեւ օրենքը թույլ է տալիս ոչ միայն օպերատորի կողմից աղբահանությունը կազմակերպել, այլ նաեւ համայնքային հիմնարկների կողմից:

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Ընդունելի է, միանգամից պատասխանեմ:

Կ.ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ

-2-րդ հարցը վերաբերում է Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքին: Չե՞ք կարծում արդյոք, որ օրենքների նախագծերի փաթեթը թերի է, եւ այս փաթեթում պետք է ներառվեր նաեւ «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծ, քանի որ այս օրենսգրքի 43.1 ցուցիչով հոդվածը, որը վերնագրված է աղբահանության աշխատանքները ժամանակին չկազմակերպելը, չսահմանված վայրում աղբ թափելը, աղբահանության համար անհրաժեշտ պայմաններ չապահովելը, նախատեսում է այնպիսի վարչական իրավախախտումներ, որոնք ամբողջապես համահունչ չեն ձեր իսկ կողմից ներկայացված «Աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման մասին» օրենքի նախագծին:

Այստեղ նախատեսված են մասնավորապես այսպիսի զանցանքներ` աղբահանության աշխատանքները ժամանակին չկազմակերպելը, առանց աղբահանության պայմանագրի աղբ հեռացնելը, թափելը կամ պայմանագրով սահմանված վայրից, տեղից դուրս աղբ հեռացնել, թափելը, եւ բազմաթիվ նմանատիպ վարչական զանցանքներ, որոնք ոչ մի առնչություն չունեն ներկայացված այս օրենքի նախագծին:

Արդյոք ճիշտ չէ՞ր լինի, որպեսզի օրենքների նախագծերի փաթեթը համալրվեր նաեւ նմանատիպ օրենքի նախագծով` փոփոխություններ նախատեսելով հիշատակած հոդվածում:

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Պարոն Նահապետյան, անկեղծ ասած, այս հարցը քննարկել ենք եւ մեր առաջին պատկերացմամբ 43 հոդվածի պատժամիջոցները` վարչական իրավախախտման դեպքում, կարծում ենք առայժմ բավարար է, որովհետեւ դուք թվարկեցիք շատ հանգամանալից, մեկը` արգելված վայրում աղբ թափելը, պայմանագրով աղբահեռացում իրականացնելը եւ 3-րդը` ժամանակին չտեղափոխելը:

Ըստ էության, սրանք են այն վարչական պատասխանատվության պահերը, որոնք ծառացած են եւ՛ աղբի դիմաց վճարողի, եւ՛ օպերատորի կամ կազմակերպության, որը կնքում է պայմանագիր, չի կատարում իր պայմանագրային պարտավորությունները, ժամանակին չի հեռացնում աղբը, այսինքն` խախտում է ավագանու կողմից հաստատված սխեման եւ ժամանակացույցը, երթուղիների ցանկն է առավոտյան խախտում կամ ժամանակացույցն է խախտում` ձմեռային եւ ամառային սեզոնի ժամերի, որը հաստատում է նորից ավագանին:

Ես հակված եմ պատասխանելու ավելի ստույգ, որ այս օրենքը լինելով թարմություն` կոմունալ համակարգի իրավահարաբերությունները կարգավորելու հարցում, վստահ եմ` իր խիստ անհրաժեշտության հիմնավորվածության դեպքում տարիների ընթացքում նաեւ կյանքի ցուցումով կենթարկվի սրբագրումների: Եթե կարիքն առաջանա, իսկապես, խստացնելու վարչական իրավախախտումների դեպքերի եւ չափերի ցանկը, կարծում եմ, դա ցույց կտա նաեւ օրենքի կիրարկման գործընթացը` առաջիկա տարիներին:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Արձագանքման անհրաժեշտություն կա՞: Կորյուն Նահապետյան:

Կ.ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ

-Պարոն Արեյան, ես ամենեւին նկատի չունեի վարչական տույժերի, տուգանքների չափերի հետ կապված խնդիրը: Համաձայն եմ ձեզ հետ, որ կառավարությունն այս պահին նպատակահարմար չի գտնում վերանայել չափերը, բայց խնդիրը վերաբերում էր հատկանիշներին, վարչական զանցանքի հատկանիշներին, որոնք որ թվարկված են 43.1 ցուցիչով հոդվածում: Ես չեմ ուզենա հիմա ամբողջական այդ ցանկը նշել այս դեպքում, բայց կառաջարկեի ձեզ եւս մեկ անգամ դիտարկել «Աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման» օրենքի նախագիծը համապատասխանության տեսանկյունից:

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Շատ լավ, պարոն Նահապետյան, մի լրացում եւս կանեմ: Եթե նկատեցիք, դեպքերն ավելի շատ վերաբերում էր այն սխեմային` սանիտարական եւ աղբահանության կանոններին ու կարգին, որը պետք է հաստատի ավագանին: Այդ մանրամասները ներառված չեն օրենքում: Դրանք` եւ՛ ժամանակացույցը, եւ՛ պայմանագիրը, եւ՛ տեղերը, տեղաբաշխումը կոնտեյրների, որպեսզի քաղաքացին իմանա` որտեղ է արգելված, որտեղ արգելված չէ, ավագանին պարտավոր է սահմանել դիսլակացիան եւ հրապարակել իր բնակչությանը:

Սրանք ավելի շատ վերաբերում են այն իրավական փաստաթղթին, որն ածանցվում է այս օրենքից եւ հաստատվում է ավագանու նիստով: Իսկ ինչ մնում է օրենքի կարգավիճակի բարձրացնելուն, այս դեպքերը գուցե քննարկենք հետագայում: Շնորհակալություն:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում: Ելույթների համար հերթագրվել են 4 պատգամավորներ` Վիկտր Դալլաքյան: Համեցեք, պարոն Դալլաքյան:

Վ.ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի պատգամավորներ, ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի նախագահող, այն ելույթը, որը ես պատրաստել եմ, որոշակի աղերսներ ունի այս օրինագծի նախորդ քննարկման հետ, եւ կան որոշակի շեշտադրումներ եւ հարցադրումներ, որոնք ես համարում եմ չափազանց կարեւոր:

Իհարկե, այս ոլորտը պետք է օրենսդրորեն կանոնակարգել: Նաեւ ես հարգանքով եմ վերաբերում ներկայացված օրինագծի հիմնական զեկուցողին` Կամո Արեյանին, համարում եմ բարձր եւ կայացած, պրոֆեսիոնալ, եւ այն գնահատականները, որոնք կտրվեն իմ կողմից, բացարձակապես կապ չունեն եւ չէին կարող կապ ունենալ հիմնական զեկուցողի անձի հետ:

Հարգելի գործընկերներ, Հայաստանի այսօրվա թշվառ իրավիճակի հանրագումարը դա Սովետաշենի աղբանոցն է: Ես չեմ կարծում, որ արտահերթ նստաշրջան պետք է գումարել «Աղբահանության մասին» օրենք քննարկելու համար, քանի որ աղբահանության խնդիրը չէ Հայաստանի թիվ մեկ պրոբլեմը:

Կարծում եմ, որ Հայաստանի թիվ մեկ պրոբլեմը, եւ առիթ եմ ունեցել այդ մասին ասելու, դա աղբից հաց հավաքող մուրացկանների, այսինքն` աղքատության պրոբլեմն է: Կարծում եմ, որ արտահերթ նստաշրջան պետք է գումարել արտահերթ նշանակություն ունեցող հարցերը քննարկելու եւ այդ հարցերին պատասխաններ տալու համար: Եվ ոչ թե, օրինակ` աղբահանության խնդիրը դարձնել դոմինանտ:

Ուշադրություն դարձրեք, թե ինչ է գրված կառավարության ներկայացրած հիմնավորման մեջ: Մեջբերում եմ` «Աղբահանությունն առաջնահերթ հիմնախնդիրներից մեկն է, աղբահանության գործող համակարգը չի համապատասխանում միջազգային չափանիշներին»: Մեջբերման ավարտը:

Հարց` իսկ թոշակների չափը, աշխատավարձերի չափը, նպաստների չափը համապատասխանո՞ւմ են միջազգային չափանիշներին: Մարդիկ հա՞ց են ուտում, որ աղբ է առաջանում: Եթե նախկինում, հարգելի գործընկերներ, ես ներողություն եմ խնդրում համեմատության համար, եթե նախկինում աղբանոցներից օգտվում էին շները, հետո աղբանոցներից սկսեցին օգտվել մարդիկ, իսկ հիմա աղբանոցներից օգտվում են շները եւ մարդիկ: Այսինքն` պայքար է գնում հացի եւ սննդի մնացորդների համար:

Այ, սա է Հայաստանի թիվ մեկ պրոբլեմը: 1.5 մլն աղքատություն, այսինքն` յուրաքանչյուր 5-րդ բնակիչը` ՀՀ-ի, ես պաշտոնական թվեր եմ ասում, աղքատ են: Այսինքն` մարդիկ հացի փող չունեն: Հիմա դուք ի՞նչ եք քննարկում դահլիճում: Մարդիկ ուտելու խնդիր ունեն, սնվելու խնդիր ունեն, նրանց երեխաները ցնցոտիների մեջ են, ես գույները չեմ խտացնում, բոլորդ եք ականատես դրան: Հիմա ասենք լրացուցիչ աղբահանության հիմնախնդի՞ր է քննարկվում այստեղ: Ասենք` Հայաստանն ունի լրջագույն պրոբլեմներ, պառլամենտը պարտավոր է քննարկել այդ լրջագույն պրոբլեմները, եւ ոչ թե ասենք` 5 դրան, 4 դրան, օպերատոր եւ այլ խուճուճ բաներ: Սրա մասին է խոսքը:

Հիմա, հարգելի գործընկերներ, ես ուզում եմ ձեր ուշադրությունը հրավիրել հետեւյալ հանգամանքի վրա: Ուրեմն, իմ գնահատականով հետեւողական ձեւով այս հարցին տրվում է անհիմն ձեւով կարեւորություն: Այսինքն` 2-րդ անգամ այս նախագիծը բերվում է ԱԺ:

Ես կարծում եմ, որ չի կարելի համատարած աղքատության պայմաններում, ուրեմն, նման մոտեցում որդեգրել եւ մարդկանց լրացուցիչ հարկատեսակներով անհիմն, ասենք, չափերի հասնող, նորից նրանց վզին փաթաթել ինչ-որ լրացուցիչ բաներ:

Ես նորից եմ կրկնում, որ շահարկումներ չլինեն: Իհարկե, այս խնդիրը պետք է կարգավորել, բայց հիմա դրա ժամանակը չէ, ժամանակավրեպ է այդ նախագիծը քննարկելու: Հիմա կան այլ լրջագույն խնդիրներ: Ավելին` այսօր Հայաստանում կա, այսպես կոչված, աղբի դեֆիցիտի խնդիր: Այսինքն` չկա այդ աղբը, որովհետեւ մարդիկ աղքատ են:

Ես կարծում եմ, որ կառավարությունը եւ իշխանություններն այլ անալոգիայով պետք է առաջնորդվեին եւ պետք է խոսքը գնար քաղաքական աղբից ՀՀ-ն ազատելու մասին:

Ես պետք է դրական գնահատեմ այն հանգամանքը` արդեն անցում կատարելով այս խնդրին, որ նորանկախ Հայաստանի 20-ամյա պատմության ընթացքում առաջին անգամ, կարծես թե, նշմարվում են քայլեր եւ մոտեցումներ, որ իշխանություն-ընդդիմություն փոխհարաբերությունները քննարկվեն քաղաքական հարթությունում, եւ այսօր Հայաստանում տեղի է ունենում, այսպես կոչված, շախմատային մեծ խաղատախտակի շուրջ պարտիա` հետաքրքիր, այդ պարտիայի մասնակիցներն են Հայաստանի առաջին եւ 3-րդ նախագահները, եւ նրանց տողատակերով եւ ենթատեքստերով հարուստ, եւ դա այդպես էլ պետք է լիներ, որովհետեւ, ուղղակի, ասում են չորքոտանիներին, իսկ տողատակերում եւ ենթատեքստերում ասում են բանական մարդկանց:

Հայաստանում ստեղծված է շանս, որպեսզի Հայաստանի քաղաքական համակարգը մաքրվի աղբից, եւ ամենաշատը վայնասուն են բարձրացրել այն անձինք եւ քաղաքական ուժերը, որոնք ընդդիմություն-իշխանություն քաղաքակիրթ եւ քաղաքական հարթությունում ընթացող այդ փոխհարաբերություններում կարող են հայտնվել քաղաքական լուսանցքում կամ քաղաքական աղբանոցում: Շնորհակալություն ուշադրության համար:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար` Էռնեստ Սողոմոնյան: Հանո՞ւմ եք: Ռաֆիկ Գրիգորյան:

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգարժան նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ճիշտն ասած, ես չէի ուզում ելույթ ունենալ, բայց, քանի որ հանձնաժողովն իր տեսակետը չարտահայտեց` բոլորիս համար հասկանալի պատճառով, եւ պարոն Արեյանը մանրակրկիտ անդրադարձավ օրենքի անհրաժեշտությանը, ընդունման անհրաժեշտությանը, ես հակիրճ կանդրադառնամ օրենքի անցած ուղուն եւ օրենքի վրա կատարված աշխատանքին:

Երկու տարի է, բոլորս շատ լավ գիտենք, այս օրենքի նախագիծը շրջանառության մեջ էր դրված, եւ բավականին մեծ աշխատանքից հետո շրջանառության մեջ դրվեց ԱԺ-ում, եւ այն ժամանակ մեր գործընկերներից շատ-շատերը, իրոք, ընդդիմախոսում էին այս օրենքի նախագծին, եւ ԱԺ նախագահի հանձնարարությամբ կազմակերպվեց ԱԺ-ում լսումներ, հրավիրվեցին խոշոր համայնքի ղեկավարները, կառավարության բոլոր գերատեսչությունները, այն գերատեսչությունների ղեկավարները, ովքեր որ ուղիղ առնչվում են այս խնդրի հետ, հասարակական կազմակերպությունների ղեկավարները, եւ մեկ ամբողջ օր կազմակերպվեց քննարկում, եւ բոլոր այն առաջարկությունները, որ բարձրացվեց տարբեր կազմակերպությունների կողմից, հանձնաժողովի կողմից, ներառվեց այս նախագծում: Երկար քննարկումներից հետո, բոլորս շատ լավ հիշում ենք, որ այս օրենքի նախագիծը չընդունվեց ԱԺ-ի կողմից:

Դրանից հետո բավականին մեծ աշխատանք է կատարվել, եւ հիմնական զեկուցողն իր խոսքում շեշտեց, որ վերջին օրերին քննարկումներ են իրականացվում «Հայաստանի Հանրապետական» խմբակցության պատգամավորների, խմբակցության ղեկավարի եւ հիմնական զեկուցողի` Երեւանի փոխքաղաքապետի եւ իրավաբանական վարչության պետի աշխատակիցների հետ, եւ այն մտահոգությունները, որ կար` մեր կողմից, բոլոր խնդիրների շուրջ ձեռք էր բերվել համապատասխան համաձայնություն:

Այստեղ իմ գործընկերների կողմից հարցեր բարձրացվեցին երկու երեք խնդրի շուրջ: Կոնկրետ առաջինը` պարոն Մինասյանի կողմից հարց բարձրացվեց` օպերատորների կողմից ոչ պատշաճ պարտականությունները կատարելուն:

Այո, այս խնդիրը քննարկվել է եւ ընդգրկվել է օրենքի նախագծում, եւ 2-րդ խնդիրը` նույնպես ձեր կողմից բարձրացված, ընդգրկվել է: Դա վերաբերում է, ինչպես հիմնական զեկուցողը ներկայացրեց, նախնական նախագծում սեփականատերը, ովքեր հաշվառված էին տվյալ բնակարանում եւ բոլորը պարտադիր պետք է վճարեին աղբահանության վճար: Մենք եկել ենք համաձայնության, որ կոնկրետ բնակվող բնակիչներից պետք է գանձվի աղբահանության վճար:

Բացի դրանից, շուրջ 12 շատ կարեւոր առաջարկություններ կան` խմբակցության կողմից արված, եւ բոլորի շուրջ եկել ենք համաձայնության: Որպեսզի ես չանդրադառնամ այդ առաջարկություններին, ինչպես հիմնական զեկուցողը շեշտեց, եթե այսօր-վաղը մենք քվեարկենք այս նախագծի օգտին, առաջինից 2-րդ ընթերցում ընկած ժամանակահատվածում համապատասխան ամփոփաթերթիկով կներկայացվի ձեր դատին:

Այսքանը: Մի խոսքով, եթե ամփոփեմ, նրանք, ովքեր ծանոթ էին նախնական ներկայացված օրենքի նախագծին եւ այսօր ներկայացված, վաղը վերջնական արդեն քվեարկվող օրենքի նախագծին, կտեսնեն, որ համարյա թե ոչինչ չի մնացել նախնական ներկայացված օրենքի նախագծից: Ես կառաջարկեի իմ գործընկերներին, որ քվեարկեն այս օրենքի նախագծի օգտին, եւ կխնդրեի ԱԺ նախագահին դնել քվեարկության պատեհ պահին: Շնորհակալություն:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար` Արծվիկ Մինասյան: Համեցեք, պարոն Մինասյան:

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, արդեն 2-րդ անգամ ներկայացվում է «Աղբահանության սանիտարական մաքրման մասին» օրենքի նախագիծը, եւ ի տարբերություն նախորդ նախաձեռնության, որը մերժվեց, ըստ էության, պառլամենտի կողմից կամ համապատասխան ձայներ չհավաքելու պատճառով հետ գնաց նախագիծը, այս անգամ փորձ է արվել որոշակի շտկումների ենթարկել նախագիծը:

Իհարկե, պարոն Գրիգորյանը նշեց մի քանի դրական բաներ, նաեւ այն, որ այս ընթացքում պետք է փոփոխությունների ենթարկվի, բայց, հավատացեք, կան հարցեր, սկզբունքային հարցեր, որոնց այս նախաձեռնությունը նույնպես չի պատասխանում:

Առաջինը` բարձր գնահատելով պարոն Արեյանի թե՛ մասնագիտական, թե՛ իր հանրային կեցվածքը, գտնում եմ, որ այս նախագիծը չպետք է չներկայացնի Երեւանի փոխքաղաքապետը:

Հիմա դուք կարող եք ասել, որ կառավարության ներկայացուցիչ է, կարող է նաեւ խորհրդական կամ օգնականը ներկայացնի, բայց սա սկզբունքային հարց է, որովհետեւ մենք չպետք է մոռանանք, որ Հայաստանը կազմված չէ միայն Երեւանից, մարզեր կան, բնակավայրեր կան, որտեղ առանձնահատկություններ կան, եւ այդ առանձնահատոկությունները բերել եւ Երեւանի չափով ներկայացնել, կարծում եմ, ճիշտ չէ, ավելին` հակասոցիալական է:

Այդ առումով նախագիծը, կարծում եմ, պետք է ներկայացվեր այն կառույցի, այն գերատեսչության կողմից, ով պատասխանատու է համահայկական, ավելի շուտ համահայաստանյան խնդիրների լուծման մակարդակում, դրանք նախարարություններն են` առաջին հերթին, եւ, անշուշտ, պետք է այնպիսի կառույցներ ներկայացնեն, որոնք նաեւ բնապահպանական որոշակի կարգավորման իրավասություն ունեն, քանի որ աղբահանությունը եւ սանիտարական մաքրումն իրենց մի զգալի հատվածում այսպիսի խնդիրներ են պարունակում:

Մինչդեռ ներկայացված նախագծում մենք այդպես էլ չենք գտնում այս հարցերի պատասխանները, բնապահպանական տեսակետից հարցեր, որոնք օդի մեջ են կախված մնում, եւ նախագիծը չի անդրադառնում, որովհետեւ, ըստ էության, նախագիծը խոսում է միայն վճարի մասին, միայն այն հարաբերության մասին, որն առաջանում է քաղաքացիների եւ աղբ հավաքող կամ մաքրող օպերատորի եւ համայնքի միջեւ վճարման առնչությամբ ձեւավորված հարաբերությունների, այլ ոչ թե ընդհանրապես աղբահանության մասին: Այդ տեսակետից օրենքն իր ամբողջ վերնագրով եւ փիլիսոփայությունն իրացված չէ այս նախագծում:

2-րդ կարեւոր խնդիրն այն է, որ այս նախագծին պետք է նախորդեր աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման հայեցակարգի ամբողջական ներկայացումը` սկսած աղբի հավաքագրումից, ավարտված դրա վերամշակման, երկրորդային վերամշակման եւ նոր արդյունքներ ստեղծելու ամբողջ մեխանիզմով:

Ցավոք, այդ հայեցակարգը չկա, եւ այսօր մենք քննարկում ենք մի օրինագիծ, որը ոչ այլ, քան, պարզապես, «պարտադրվող վճարի օրինագիծ» անունը չենք կարող տալ: Սա հենց այդ օրինագիծն է, եւ հիմնական զեկուցողն էլ եւ իմ գործընկերներն էլ չհերքեցին դրա մասին, որ սրանով մենք, փաստորեն, պարտադիր մի վճար ենք սահմանում, որն իր էությամբ հարկ է, սիրելի գործընկերներ: Սա հարկ է, որ դնում ենք Հայաստանի քաղաքացու վրա, ընդ որում այս հարկատեսակը իբրեւ բարեկեցիկ կամ մաքուր պայմաններում ապրող մարդու հարկ, չգիտես ինչու, որոշակի սկզբունքների ներքո կապված է մարդու սեփականություն ունենալու հետ:

Այստեղ կա, կարծում եմ, անարդարության մի քանի մակարդակ: Թեեւ, իսկապես, այն հարցը, որ բարձրացրեցինք այստեղ` արդյոք միայն հաշվառվող անձինք պետք է վճարեն, թե նաեւ փաստացիները, ինչպիսի լուծում էլ տաք այս հարցին, անարդարությունը մնում է եւ, եթե, օրինակ` որեւէ օլիգարխ, որն ունի դղյակներ եւ այդ դղյակներում հաշվառված ունի ընդամենը 4 կամ 5 մարդ, բայց պահում է կամ վարձել է 100-ից ավելի ծառաներ, նրանց ստեղծած աղբը, կամ ամենօրյա խնջույքների ներքո գտնվող որեւէ մեկի տունը, նրա ստեղծած աղբն ինչպես կարելի է համեմատել սոցիալապես անապահով ապրող մի ընտանիքի հետ, որը թեեւ 10 անձ ունի հաշվառված իր ընտանիքում, բայց դրանց կերածի մեկ 10-րդն էլ չի ուտում:

Այսինքն` անարդարության այս երեւույթը վերացնելու համար պետք է իջնել սկզբունքին, ներքեւ, ի՞նչն է ստեղծում աղբ: Միայն մարդու գործունեությունը վերցնել եւ ասել, որ այ մարդը, եթե այստեղ ապրում է, ուրեմն, նա աղբ է ստեղծում, ուրեմն, կարծում եմ, ճիշտ չէ: Եթե վերցնել, ասել, որ մարդն այստեղ հաշվառված է, հետեւաբար, աղբ է ստեղծում, դա էլ ճիշտ չէ: Եթե մարդը տարբեր տեղեր է հաշվառված, ասենք, Երեւանում եւ մարզում, երկուսից էլ նույն ժամանակահատվածի համար գանձես, էլի ճիշտ չէ:

Այսինքն` մենք պետք է իջնենք սկզբունքին, իսկ սկզբունքը ինչն է` սկզբունքն այն ապրանքը եւ ծառայությունն է, որը կարող է վերածվել աղբի, եւ դրա հավանականությունը մենք պետք է կարողանանք գնահատել եւ ի սկզբանե ասել, եթե անձը ձեռք է բերում որեւէ պլաստմասե շշերով, ասենք, խմիչք կամ որեւէ հեղուկ, այդ պլաստմասսան ինքն արդեն` անկախ նրանից դա կխմի մեծահարուստը, սոցիալապես անապահովը, արդեն ինքնին աղբի է վերածվելու եւ, հետեւաբար, այս պլաստմասե շշի վաճառքի գնի մեջ արդեն այդ գինը, այդ արժեքը պետք է լինի` մեկը սա:

Սա նշանակում է, որ, բնականաբար, այն անձը, այն քաղաքացին, այն տուրիստը, որը ՀՀ-ում հաշվառված էլ չի, ոչ էլ մեր ռեզիդենտն է, նա էլ է ի վերջո աղբ ստեղծում: Բոլորը հավասար վիճակում կհայտնվեն եւ կվճարեն, իսկապես, իրենց կողմից ստեղծված աղբի համար:

Հիմա դուք կարող եք ասել` միջազգային փորձը վկայում է, որ ավելի շատ կենտրոնացված են սեփականության իրավունքի կամ որոշակի գույքային իրավունքներով հաշվառման վրա, ես էլ կարող եմ այլ փորձեր բերել ձեզ, եվրոպական մի շարք երկրների փորձեր, օրինակ` խրախուսում են, նույն պլաստմասե շշի օրինակը բերեցի, խրախուսում են այն անձինք, ովքեր պլաստմասե շիշը հետ կվերադարձնեն ընդունման կետեր, նրանք ձեռքբերման ժամանակ վճարված որոշակի գումարը, որը կոչվում է երաշխավորված գումար, հետվերադարձման ենթակա գումար, դրանք հետ կվերադարձնեն հանձնողին: Իսկ մեզ մոտ ինչ է ձեւավորված` մեր մոտ խանութում վերից վար գրված է` շիշը հետ չի ընդունվում, չգիտեմ, եւ այլն, եւ այլն:

Այսինքն, ըստ էության, մենք, մեր քաղաքականությունը խրախուսել է աղբ ստեղծելը, եւ փոխանակ մտածենք` ո՞նց խրախուսենք քաղաքացիներին, որպեսզի այդ աղբը մաքրենք, մենք մի հատ էլ պարտադրում ենք բոլորի վրա, ասում ենք` դու պետք է վճարես:

Լավ, եթե մենք սոցիալական արդարության կոնցեպտն ենք ուզում նայենք, բերենք նայենք մինչեւ վերջ, իսկ, եթե մեր խնդիրն ընդամենը համայնքներին որոշակի գումար ապահովելն է, բերենք անկեղծ լինենք, այդ դեպքում, իսկապես, այս բեռը տեղափոխենք այլ հարկատեսակների վրա` գույքահարկ կլինի, շահութահարկ կլինի, եկամտահարկ կլինի, տեղափոխենք այն հարկատեսակների վրա, որտեղից մարդը բնականորեն իր գործունեության ընթացքում կարող է ձեռք բերել որոշակի ապրանքատեսակներ եւ ստեղծել այդպիսի աղբ:

Եթե հանրային սեկտորի մասին ենք խոսում, օրինակ` չգիտեմ, ծառեր, հանրային զբոսայգիներ եւ այլն, եւ այլն, այստեղ ամբողջական պատասխանատվությունը դրվում է տեղական ինքնակառավարման մարմինների վրա, հանրությանը ծառայություն մատուցող սուբյեկտների վրա, իսկ հանրության թիվ մեկ ծառայություն մատուցողը հենց համայնքն է, տեղական ինքնակառավարման մարմինը` իր ստորաբաժանումների միջոցով, եւ առանց դա հաշվի առնելու առնվազն չենք կարող մենք դրանք ներկայացնել կամ այնպիսի չափ սահմանել, որը տրամաբանական լինի:

Իսկապես, թեեւ առաջին ընթերցումից` այդ թվում նաեւ մեր պայքարի արդյունքում էականորեն նվազել են սակագները կամ գները, բայց միեւնույնն է` օդից կախված է մնում այդ հարցը` ի՞նչ մեթոդաբանությամբ, ի՞նչ սկզբունքներով են որոշվել այս առավելագույն թվերը` մեկը սա: 2-րդ` որեւէ համայնքն ի՞նչ չափորոշիչներով պետք է որոշի, թե ինչ գին պետք է վճարի սպառողը կամ քաղաքացին այդ տարածքում ապրելու համար:

Սրանք նաեւ տարածքային համաչափ զարգացման կարեւոր սկզբունքների հետ են առնչվում: Մենք չենք կարող, պարզապես, մատերի արանքով նայել եւ ասել, որ թե օպերատորը եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինը` կախված նրանից, թե ով է իրականացնելու, իրենք իրենց հետ լեզու կգտնեն եւ ինչ-որ մի գին կորոշեն: Հավատացեք, այդպես չի, կոռուպցիոն ռիսկը չափազանց բարձր է այստեղ եւ, քանի որ աղբահանությունը եւ վերամշակումը` աղբի, ինքնին համարվում են բավական շահութաբեր գործ, ես կարծում եմ, որ այս հարցն առաջիկայում խիստ հրատապ է դառնալու:

Ավարտելով խոսքս, իսկապես, ուզում եմ հանրային ցանցի առաջ քաշած մոտեցումների վրա ուշադրություն հրավիրել: Ես էլ եմ կիսում այստեղ բարձրացված շատ հարցեր եւ, կարծում եմ, որ այսպիսի հրատապ ռեժիմով, 3 ընթերցմամբ օրենքի նախագիծ քվեարկել եւ ընդունել` անընդունելի մոտեցում է, եւ բացի դա դեռեւս օդից է մնում կախված այն հարցը, եթե սա այսքան պարտադրվող վճար է, ապա ինչո՞ւ հանրային ծառայություն չէ եւ ինչո՞ւ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի դաշտին չպետք է տալ, որպեսզի յուրաքանչյուր համայնքին համապատասխան կամ այդ առանձնահատկությունները հաշվի առնելով որոշի կոնկրետ սակագին:

Սկզբունքները, կարծում եմ, իրացված չեն այս նախագծում, եւ այս նախագիծը նույնպես պետք է բացասական դիրքորոշման արժանանա, ինչպես որ սրան նախորդող նախագիծն էր: Շնորհակալություն:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Ելույթի համար ձայնը տրվում է ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանին:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Ես ուզում եմ իմ ելույթը նվիրել «Աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման մասին» եւ դրան կից օրենքների նախագծերի փաթեթի վերաբերյալ: Եվ ուզում եմ, պարոն Արեյան, դուք արձանագրեք, ես կոնկրետ առաջարկներ եմ ներկայացնելու, քանի որ գիտեմ, որ տիկին Հակոբյանը շատ շտապում է, որ արագ ավարտենք:

Նախագծի առաջին հոդվածի առաջին մասը վերաբերում է օրենքի կարգավորման առարկային, որտեղ հստակ ամրագրված է, թե ինչ հարաբերություններ է կարգավորում եւ ինչ է սահմանում օրենքը` աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման կազմակերպման բնագավառում:

Նշված մասը սահմանում է նաեւ պատասխանատվություն չվճարելու համար, մինչդեռ օպերատորի պարտավորությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման դեպքում պատասխանատվություն սահմանված չէ:

Այդ կապակցությամբ առաջարկում եմ առաջին մասը` «պատասխանատվությունը չվճարելու» բառերից հետո լրացնել «պարտավորությունները չկատարելու կամ ոչ պատշաճ կատարելու» բառերով:

Նախագծի 6-րդ հոդվածի առաջին մասով սահմանվում է աղբահանության վճար վճարողների շրջանակը, սակայն անհայտ է մնում, թե ինչպես պետք է լուծվի հաշվառում ունեցող, սակայն ՀՀ-ում չբնակվող քաղաքացիների հետ պայմանագրային հարաբերությունների հարցը, քանի որ աղբահանության վճարների չկատարման համար պատասխանատվության առաջարկման հիմքը տվյալ պայմանագիրն է:

Այս կապակցությամբ առաջարկում եմ նախագծի 6-րդ հոդվածի առաջին մասի «համայնքի վարչական տարածքում» բառերից հետո ավելացնել «բնակվող» բառը, քանի որ սկզբունքորեն ընդունելի չէ չմատուցված ծառայության դիմաց հատուցում պահանջել` տվյալ դեպքում համայնքի վարչական տարածքում չբնակվող եւ, բնականաբար, աղբ չառաջացնող ֆիզիկական անձից աղբահանության վճարի գանձման մոտեցումը:

Տվյալ առաջարկության հետ կապված, կարծում եմ, անհրաժեշտ է նախագծի 14-րդ հոդվածի առաջին մասի «ա» կետից հանել «ընդ որում, եթե տվյալ հասցեում որեւէ անձ հաշվառված չէ, ապա տվյալ բնակելի շինության կամ բնակարանի համար կարող է հաշվարկվել աղբահանության վճարի մեկ բնակչի համար սահմանված դրույքաչափով» բառերը:

Նախագծի 14-րդ հոդվածի 3-րդ մասը` համաձայն որի աղբի տարբեր տեսակների համար կարող են սահմանվել տարբեր դրույքաչափեր, ընդ որում տարբեր դրույքաչափեր սահմանելիս կարող են հաշվի առնվել նաեւ անշարժ գույքի չափերը, նպատակային կամ գործարարական նշանակությունը, հարկայնությունը, հեռավորությունը` աղբավայրից, աղբահանության վճար չվճարողների եւ նրանց գործունեության առանձնահատկությունները, հակասում է «Տեղական տուրքերի եւ վճարների մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասին, համաձայն որի համայնքի տարածքում բոլոր վճարողների համար սահմանվում են տեղական վճարների միասնական դրույքաչափեր:

Բացի այդ, տվյալ մոտեցմամբ առաջնորդվելու դեպքում գործնականում կարող է ընդհուպ սահմանվել աղբահանության անհատական դրույքաչափեր, ինչը, միանշանակ, ընդունելի չէ: Այս կապակցությամբ առաջարկում եմ հանել նախագծի 14-րդ հոդվածի     3-րդ մասը:

Նախագծի 16-րդ հոդվածի առաջին մասով եւ դրա առաջին կետով սահմանվում է, որ աղբահանության վճարի հաշվարկողի կողմից սխալ հաշվարկելու արդյունքում պակաս վճարված աղբահանության վճարի գումարները վճարում է աղբահանության վճար վճարողը` դրանց վճարման ժամկետից անցած ամբողջ ժամանակաշրջանի համար, բայց ոչ ավելին, քան 3 տարվա համար:

Այս մոտեցումը չի կարելի ընդունելի համարել, քանի որ պակաս վճարված աղբահանության վճարի պատասխանատվությունը պետք է կրի դրանում մեղավոր կողմը` տվյալ դեպքում աղբահանության վճարի հաշվարկողը:

Այս դրույթի հիմնավորման համար նախագծի 20-րդ հոդվածի առաջին մասով տրված իրավունքները` ըստ որի վճարողն իրավունք ունի ինքնուրույն հաշվարկել կատարվող վճարի չափը, ստուգել կատարված հաշվարկների համապատասխանությունն իր հաշվարկների հետ եւ դատական կարգով բողոքարկելու այն, ոչ միայն չի արդարացնում որդեգրված մոտեցումը, այլեւ անհարկի եւ անիմաստ վարչարարության անհրաժեշտություն եւ կոռուպցիոն ռիսկեր է առաջացնում:

Այս կապակցությամբ առաջարկում եմ որդեգրել ամենապարզ մոտեցումը, այն է` հաշվարկը կատարում է համայնքը, ինչը նրա պարտականությունն է, պարտավոր է կատարել ճիշտ հաշվարկ, իսկ սխալ հաշվարկ կատարելու արդյունքում պակաս ստացված վճարի չափով էլ հենց ինքը պետք է կրի պատասխանատվություն` իր բյուջեից ծածկելով պակաս հավաքագրված միջոցների արդյունքում առաջացած դեֆիցիտը: Հենց վերջինս կստիպի կատարել ճիշտ հաշվարկ եւ կզրկի կոռուպցիոն կոնկրետ սխեմաների կիրառման գայթակղությունից:

Նախագծի 21-րդ հոդվածի մասերի համարակալումն անհրաժեշտ է համապատասխանեցել «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջներին, իսկ ամրագրված 4-րդ մասը հակասում է Սահմանադրության 83.5-րդ հոդվածի 2-րդ կետին, համաձայն որի պատասխանատվության տեսակները, չափերը, պատասխանատվության ենթարկելու կարգը կարող է սահմանվել բացառապես օրենքով: Բացի այդ, նախագծով օպերատորի պարտավորությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման համար որեւէ պատասխանատվություն սահմանված չէ:

Հետեւաբար, օպերատորի պարտավորությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման համար պատասխանատվության տեսակները, չափերը, պատասխանատվության ենթարկելու կարգը, ինչը սույն նախագծի հիմքերից մեկն է, պետք է լրացվի նախագծում: Այդ կապակցությամբ առաջարկում եմ նախագծի 21-րդ հոդվածի 4-րդ մասը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ` «Օպերատորն օրենքով սահմանված կարգով պատասխանատվություն է կրում իր պարտականությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման համար` համայնքի բյուջե վճարելով տուգանք` չկատարված կամ ոչ պատշաճ կատարված աղբահանության յուրաքանչյուրի դեպքի համար 50 հազար դրամի չափով, եթե օպերատորի եւ համայնքի միջեւ կնքված պայմանագրով ավելի մեծ տուգանք սահմանված չէ:

Տուգանքի վճարումն օպերատորին չի ազատում չկատարված կամ ոչ պատշաճ կատարված պարտավորության կատարումից, օպերատորի պարտավորությունների կատարման նկատմամբ վերահսկողությունն իրականացնում է համայնքի ղեկավարը կամ նրա կողմից լիազորված անձը:

Պարոն Արեյան, ես կարող եմ այս առաջարկությունները ձեզ տրամադրել, եւ խնդրում եմ, որ հաշվի առնեք:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Ելույթներն ավարտվեցին: Ամփոփիչ ելույթի անհրաժեշտություն կա՞, պարոն Արեյան: Համեցեք:

«Հայաստանի Հանրապետական» կուսակցության պատգամավորական խմբակցության անունից ձայն է խնդրում պատգամավոր Գալուստ Սահակյանը:

Գ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ճիշտն ասած, ճիշտ էլ կլիներ, որ ելույթ չունենայի, բայց ուզում եմ տիկին Հակոբյանը երկար մնա մեզ հետ, դրա համար երկար էլ պետք է խոսեմ:

Շատ հուզական էր, այս աղբի մասին մտածում են, ինչ-որ մեկն էլ պամֆլետ է գրելու` ինչ-որ հարուստ բովանդակությամբ: Ասեմ, որ լավ ենք աշխատել: Անընդհատ խոսքը գնում է, որ առաջին անգամ օրենքը չանցավ, առաջին անգամ ձայները 60-ից ավելի էին, քվորման պատճառով չանցավ: Կարծում եմ, որ այս պահին մասնավորապես, երբ ԱԺ նախագահը ներկայացրեց առաջարկությունները, իսկ դրանք բավականին լուրջ քննարկումների ճանապարհ են անցել, արդեն իմ գործընկերներն ասացին այդ մասին, եւ նաեւ մտածում եմ հետեւյալը, որ այն հարցադրումները, որոնք այստեղ հնչեցին, կարծում եմ, որ կարողացել ենք դրանց համապատասխան արձանագրումներն էլ արդեն գտնել, եւ շատ լավ կլինի, եթե նորից խնդիրներ կան, հենց այսօրվանից, չսպասենք մինչեւ առաջին ընթերցումը, ինչը որ բաժանված է` դա ենք ընդունելու, այսօրվանից կարելի է այդ առաջարկությունները տալ, եւ մենք պատրաստ ենք քննարկելու:

Եվ ասեմ հետեւյալը, որ մի տեսակ տպավորությունս այն էր, որ մտածում էի, որ աղբն օգտագործելու մասին է օրենքը եւ ոչ թե աղբը հանելու, աղբահանության մասին: Հետո մոռացվեց սանիտարական մաքրումը, որն ապահովում է տվյալ տարածքի բնակավայրի ամբողջական էկոլոգիան: Օրենքը հենց այսպիսի պետք է լիներ, որովհետեւ օրենքի գաղափարից նաեւ երեւում է, որ համայնքը կարող է կառավարումը տալ որեւէ օպերատորի, իսկ օպերատորին տալ` դա նշանակում է նաեւ պայմանագիր կնքել:

Ես չեմ կարծում, որ օրենքում կարող են եւ բացեր մնացած լինել, բայց եւ պետք է օրենքը գործի, որպեսզի տեսնենք, թե հետագայում ինչ փոփոխություններ կարող ենք անել: Մտահոգությունը եղել էր սակագնի մասին, կարծում եմ, այստեղ ամբողջ խորհրդարանը լավ աշխատեց այդ ուղղությամբ, իհարկե, ես մտահոգություն չունեմ:

Այստեղ նաեւ պատկեր առաջացրեց, որ այսօր սանմաքրումը կամ աղբահանությունն անվճար է կատարվում, այս օրենքով խեղճ, աղքատ ժողովրդին ծանրաբեռնում ենք: Ես չեմ կարծում, որ սակագների դրույքաչափերն այս օրենքով փոխվելու է, առավել եւս կգա ժամանակաշրջան, այ, այստեղ, որ ասվում է` նաեւ աղբը մշակող համապատասխան, այսպես, ոլորտներ ստեղծվի Հայաստանում, կարծում եմ, այ այդ ժամանակները կունենանք, որ նաեւ աղբ մշակողներն աղբը կգնեն ժողովրդից եւ դա էլ անվճար կդառնա:

Եվ պետք է խնդրեմ իմ գործընկերներին, որ վաղն առաջին ընթերցումով ընդունենք սա, նորից փորձենք, եթե մտահոգություններ կան, կատարենք, բայց, կարծում եմ, որ ԱԺ-ի նախագահի առաջարկություններն այն համապարփակ առաջարկություններն էին, որոնք մտահոգել էին եւ՛ այս պահին, եւ՛ նախորդ շրջանում, եւ փորձել էին օրենսդիրը բավականին լուրջ աշխատել` համաձայնեցնելով ԱԺ նախագահի հետ:

Առավել եւս պետք է ասեմ, որ, կարծում եմ, այս օրենքով բավականին լավ մշակույթ էլ ձեւավորվեց, որովհետեւ մեր երկու վարչությունները, վերլուծական եւ իրավաբանական վարչությունները բավականին լուրջ աշխատանք կազմակերպեցին` հատկապես նախագծի հեղինակների հետ, պատգամավորների հետ: Առավել եւս վերջին շրջանում, ինչքան որ հնարավոր է եղել խորհրդակցել ենք մեր գործընկերների հետ, մասնավորապես մեր կոալիցիոն գործընկերների հետ, նույնիսկ հեռախոսով են մտահոգություններ ասել, փորձել ենք արձանագրումներ կատարել:

Այնպես որ, օրենքը պատրաստ է առաջին ընթերցումից հետո նորից քննարկվելու, ուստի պետք է խնդրեմ, որ առաջարկություններն ինչքան հնարավոր է շուտ տրվեն, որպեսզի, եթե փոփոխություններ լինեն, կարողանանք 2-րդ ընթերցման համար պատրաստ լինի: Շնորհակալություն:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Ուզում եմ ասել, որ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունը նույնպես իր առաջարկությունները կներկայացնի, մենք նույնպես աշխատել ենք խմբակցությամբ, այնպես որ, պարոն Արեյան, մենք կներկայացնենք նաեւ մեր առաջարկությունները:

Ամփոփիչ ելույթի անհրաժեշտություն կա՞, պարոն Արեյան: Համեցեք:

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, եւս մեկ անգամ նշեմ, որ օրենքը ներկայացնելուց ամենեւին կաշկանդվածություն չեմ ունեցել անգամ որեւէ օրինակ բերել Երեւանով, եթե նկատեցիք ոչ մի օրինակ Երեւանով չբերեցի, օրենքի տրամաբանությունն այդպիսին չէ: Օրենքը ՀՀ-ի համար է, գործելու է բոլոր համայնքներում եւ որեւէ բացառություն արված չէ Երեւան քաղաքի համար:

Կրկնում եմ, իրավաբանորեն ես կատարում եմ ՀՀ վարչապետի որոշումը` որպես կառավարության լիազորված ներկայացուցիչ, եւ որեւէ մասնագիտական դժվարություն չունեմ անգամ, թող անհամեստ չհնչի, ներկայացնելու օրենքը` որպես ՀՀ օրենքի նախագիծ:

2-րդը` այստեղ նշվեց, որ օրենքում շատ սկզբունքներ են խախտվել: Ես ուզում եմ կարճ հիշեցնել, որ ՀՀ օրենսդրական դաշտում բավականին իրավական ակտեր են արդեն գործում` հատկապես թափոնների մասին,  բնապահպանական օրենսդրություն, գերատեսչական ակտեր, կառավարության որոշումներ, նախարարների հրամաններ, որոնցով կարգավորվում է այս ոլորտը` բնապահպանության առումով:

Ինչ մնում է կոնկրետ, օրինակի համար անդրադարձ անեմ պոլիէթիլենային շշերի հետվերադարձին, տա Աստված, գա այն օրը, որ մենք էլ ունենանք այնպիսի օրենք, ինչն ընդունված է քաղաքակիրթ աշխարհում:

Փաթեթավորման հարկ` դրվում է գնի մեջ, սպառողի վրա բացարձակ ազդեցություն չի ունենում գրեթե, եւ ձեւավորված փաթեթավորման հարկի վճարը առանձնացվում է գնից, սպառման ոլորտից, տեղափոխվում է այստեղ ներկայացված եւ՛ աղբավայրի բարեկարգմանը, եւ՛ աղբահանության, եւ՛ բնապահպանական խնդիրների լուծմանը: Վաղ թե ուշ, երեւի, մենք էլ կունենանք այդ օրենքը, կլրացնենք այդ բացը:

Ինչ մնում է աղբահանության վճար եւ սանմաքրում: Այո, իրավացի եք, սանմաքրման պատասխանատվությունը պարտադիր լիազորությունների մեջ է, պարտադիր պատասխանատվության` համայնքի ղեկավարի:

Սանմաքրման համար տվյալ համայնքի բնակչից, իրավաբանական եւ ֆիզիկական անձանցից գումար չի գանձվում, սանմաքրման ֆինանսավորման աղբյուրը համայնքի բյուջեն է` իր եկամտային մասին ձեւավորված: Իսկ ինչ մնում է աղբահանության վճարը, այո, այս օրենքով ամրագրվում է որպես պարտադիր գանձույթ` մարդկանց, իրավաբանական անձանց սպառման կենսագործունեության արդյունքում ձեւավորված կենցաղային եւ ոչ կենցաղային աղբի համար:

Եվ ավարտելով ասեմ` մենք ուսումնասիրել ենք նաեւ միջազգային փորձը: Գրեթե բոլոր երկրներում ընդունված է աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման` կամ այդպես կոչվում է, կամ «Աղբահանության սպասարկման մասին» օրենք, որտեղ համայնքի տարածքում սակագների սահմանման լիազորությունը վերապահված է համայնքի ղեկավարին եւ ավագանուն:

Շատ քիչ կգտնենք հազվագյուտ երկրներ, որ օրենքում ամրագրեն դրույքաչափեր եւ սակագներ: Տալիս է ընդհանուր սկզբունքները, սակագնի լիազորությունը թողնում է, վճարի չափի լիազորությունը թողնում է ավագանուն: Մենք պարտավոր էինք այսպես անել, որովհետեւ Սահմանադրության 83.5-րդ հոդվածը հստակորեն ամրագրում է, ներողություն, 105 հոդվածը, համայնքը սահմանում է տեղական հարկեր, տուրքեր, վճարներ, իսկ 83-ի 5-ն այն է, որոնք հանգեցնում են պարտավորությունների սահմանափակման եւ իրավունքների, եւ հանգեցնեն վճարների դրա համար, պարտադիր պետք է ամրագրվեն օրենքին:

Սա է եղել օրենսդրական ակունքը, տրամաբանությունը, որով ներկայացվել է այս օրենքի նախագիծը: Չեմ ուզում ավելորդ անգամ անդրադառնալ օրենքի կենսական անհրաժեշտության վրա, նորից ուզում եմ խնդրել` օրենքն ընդունել առաջին ընթերցմամբ, սա կլինի լրջագույն ներդրում` օրենսդրի կողմից տեղական ինքնակառավարման համակարգի համայնքների կայացման գործում:

Ես շնորհակալություն եմ հայտնում օրենքի նախագծի վերաբերյալ բոլոր առաջարկությունների, դիտողությունների հեղինակներին եւ ներկայացված բոլոր առաջարկները` անհատ պատգամավորների, խմբակցությունների ներկայացուցիչների, «Հայաստանի Հանրապետական« կուսակցության ֆրակցիայի, «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության ֆրակցիայի, եւ հատկապես խորին շնորհակալություն ԱԺ նախագահին` պարոն Աբրահամյանին` շատ կոնստրուկտիվ եւ ամփոփ առաջարկներ ներկայացնելու համար, որոնք հաշվի կառնվեն փաթեթի 2-րդ ընթերցումը, տարբերակը ներկայացնելիս: Շնորհակալություն:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հարցի քննարկումն ավարտվեց, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Հարգելի պատգամավորներ, անցնում ենք հաջորդ հարցին:

Քննարկում ենք կառավարության ներկայացրած «Սահմանված կարգի խախտմամբ պարտադիր զինվորական ծառայություն չանցած քաղաքացիների մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը:

Հիմնական զեկուցող` ՀՀ Սփյուռքի նախարար Հրանուշ Հակոբյան: Համեցեք, տիկին Հակոբյան:

Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ինչպես ասվեց, ձեր քննարկմանն է ներկայացվում «Սահմանված կարգի խախտմամբ պարտադիր զինվորական ծառայություն չանցած քաղաքացիների մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին հարցը:

Հարցի առաջադրումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ այս օրենքն ունի ժամկետ եւ ժամկետը լրանալուց հետո կարող ենք ասել` այլեւս օրենքը չի գործում: Բանն այն է, որ մենք ձեզ հետ միասին արդեն 3-րդ անգամ փոխում ենք այս օրենքի կիրառման ժամկետը, եւ այսօր գործող օրենքը նախատեսված է 2010 թվականի նոյեմբերի   1-ին 27 տարին լրացած քաղաքացիների վրա կիրառելու առումով:

Այդ իսկ պատճառով մենք առաջարկում ենք, որ օրենքը երկարաձգվի եւ կիրառվի այն քաղաքացիների նկատմամբ, ում 27 տարին լրանում է մինչեւ 2011 թվականի մայիսի 1-ը:

Խնդիրն ակնհայտ է, որովհետեւ բոլոր նրանք, ովքեր Հայաստանից հեռացել են եւ որոնց 27 տարին լրացել է, կամ որոնք խուսափել են զինվորական ծառայությունից, նրանց նկատմամբ հարուցվել է քրեական հետապնդում եւ քրեական հետապնդման պատճառով նրանց մեծ մասը, փաստորեն, խուսափում է Հայաստան վերադառնալուց:

Իսկ բոլոր նրանք, որոնց 27 տարին լրացել է, այլեւս չպետք է ծառայեն մեր զինված ուժերում, այդ իսկ պատճառով մենք փորձում ենք մեղմացնել այդ խնդիրը` քրեական հետապնդումը փոխարինել ֆինանսական համապատասխան վճարների միջոցով` արդեն քրեական հետապնդումից խուսափելու խնդիրը կարճելու առումով:

Այդ իսկ պատճառով մենք ուսումնասիրել ենք նաեւ 2010 թվականի արդյունքները եւ պետք է ձեզ զեկուցեմ, որ մոտավորապես 870 մլն դրամ գումար է մուծվել այն արտաբյուջետային հիմնադրամին, որը գործում է Պաշտպանության նախարարությանը կից: Դա նշանակում է, որ շուրջ 1000 երիտասարդներ վերադարձել են եւ, փաստորեն, կատարել այդ վճարումները եւ ազատվել քրեական հետապնդումից:

Եթե մենք չդիմենք այս քայլին, դա չի նշանակում, որ մենք կկարողանանք ավելի հեշտացնել խնդիրը, որովհետեւ սրանով մենք փակում ենք այն մարդկանց, երիտասարդների ճանապարհը, որոնք որեւէ առիթով կորոշեն վերադառնալ Հայաստան ոչ միայն բնակության, այլ նաեւ հայրենիքը տեսնելու կամ վերադառնալու պայմանով:

Այդ իսկ պատճառով, նայելով թեր եւ կողմ խնդիրները, մենք Պաշտպանության նախարարության հետ եւ նաեւ պաշտպանության ներքին գործերի եւ ազգային անվտանգության հանձնաժողովի հետ միասին, մեր ԱԺ-ի, քննարկեցինք հիմնախնդիրը եւ, կարծում ենք, որ այս անգամ եւս կարելի է նոյեմբերից մինչեւ մայիսի 1-ը ընկած ժամանակահատվածում ծնված երիտասարդները, որոնց տարիքն արդեն 27-ը լրացել է, թույլ տալ, որ նրանք վերադառնան եւ կատարեն համապատասխան մուծումները եւ ազատվեն, փաստորեն, հետապնդումից:

Սա է ամբողջ իմաստը, նպատակը, եւ պետք է խնդրեի, որ իմ գործընկերները բարեհաճ գտնվեն այս օրենքի նախագիծն ընդունելու համար: Շնորհակալ եմ:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Տիկին Հակոբյանին հարցերով դիմելու համար հերթագրում: Հերթագրվել են 2 պատգամավորներ` Էռնեստ Սողոմոնյան:

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պարոն Բալասանյան: Տիկին Հակոբյան, մենք արդեն մի քանի անգամ այս լավ գործն անում ենք, ինձ հետաքրքրում է` թիվը տարեցտարի, ամեն անգամ ավելանո՞ւմ է, թե` ոչ: Այսինքն` հայրենիք վերադարձողների թիվը, դինամիկան ինչպե՞ս է: Շնորհակալություն:

Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Կդժվարանամ կոնկրետ թվի մասին ասել, որովհետեւ մենք հնարավորություն ենք տվել ոչ միայն անձամբ ներկայանալու, այլ նաեւ մեր դիվանագիտական ծառայությունների միջոցով այդ գործարքը կատարելու, բայց կարող եմ ասել, որ գնալով, այո, թիվը մեծանում է:

Բոլոր նրանք, որոնք ժամանակի ընթացքում մոռացել են, արդեն այլ երկրի քաղաքացի են դարձել կամ այս խնդրին չեն անդրադարձել, վերջին երկու տարվա ընթացքում, քանի որ մենք առավել ակտիվ սկսեցինք զբաղվել այս հիմնահարցով, թիվը գնալով ավելանում է: Դա կարող ենք դատել այն գումարներից, որոնք մուծվում են համապատասխան հիմնադրամում:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար ձայնը տրվում է Ռաֆիկ Գրիգորյանին:

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Հակոբյան, շատ կարեւոր նախագիծ է եւ ողջունում եմ այս նախաձեռնությունը` կառավարության կողմից, որ դուք եք ներկայացնում, ուղղակի, նախագծից դուրս պրոբլեմ է առաջացած, կարծես թե, այդ օրենքի նախագիծը օրենքը չի կարգավորում:

Վերջերս մի քանի անգամ ես հանդիպել եմ մարդկանց, որոնց երեխաները, իհարկե, մանկուց, փոքր հասակից դուրս են եկել, բայց ինչ-ինչ պատճառներով մնացել են իրենց ցուցակում եւ կցագրման գործընթացին չեն մասնակցել, բայց այսօր հետախուզման մեջ են իրենք գտնվում: Նաեւ ծառայել են ռուսական բանակում, ուկրաինական բանակում եւ փորձել են դիմել, որպեսզի կարգավորվի, այդ գումարը չմուծվի, կարծես թե, այդ խնդիրները չեն լուծվել:

Կխնդրեի, եթե այս պահին դրա պատասխանը չկա, մենք իրար հետ... Նման խնդիր, կարծում եմ, որ ոչ միայն մեր տարածաշրջանում, այլ ընդհանուր հանրապետությունում, կարծես թե, առկա է: Շնորհակալություն:

Հ.ԲԻՇԱՐՅԱՆ

-Պարոն Գրիգորյան, քանի որ դուք հարց բարձրացրեցիք ոչ թե օրինաչափության, այլ կոնկրետ անհատների հետ կապված, ես կարծում եմ, յուրաքանչյուր դեպք պետք է առանձին քննարկվի` եւ՛ օրենսդրության սահմաններում եւ՛ Պաշտպանության նախարարության համապատասխան կանոնակարգերից ելնելով:

Կարծում եմ, եթե կան նման դեպքեր, դուք էլ մեզ կարող եք օգնել, մենք համատեղ քննարկենք եւ գտնենք լուծումները:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին, տիկին Հակոբյան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Հարակից զեկուցող` պաշտպանության անվտանգության եւ ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Հրայր Կարապետյան: Համեցեք, պարոն Կարապետյան:

Հ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հիմնական զեկուցողը` տիկին նախարարը ներկայացրեց օրենքի տրամաբանությունը: Օրենքը 2004 թվականից շրջանառության մեջ է դրվել եւ անց է կացվել խորհրդարանում` պատգամավորների նախաձեռնությամբ, եւ ողջունելի է, որ կառավարությունն էլ այսօր վերցրել է այս նախաձեռնությունը եւ նորովի է ներկայացնում: Հատկապես Սփյուռքի նախարարության ստեղծումից հետո այս գործին լծվեց Սփյուռքի նախարարը, եւ շատ ողջունելի նախաձեռնություն է սա:

Ինչ վերաբերում է մեր հանձնաժողովին, ապա, բնականաբար, մենք կողմ ենք այս նախագծին: Ասեմ, որ շատ կարեւոր է այն առումով, որ թե հայերն են վերադառնում Հայաստան, հայեր, որոնք, ըստ էության, եթե վերադառնային, ասվեց արդեն, քրեական գործ պետք է հարուցվեր, որովհետեւ հետախուզման մեջ էին, իսկ սրանից որեւէ մեկը չէր շահի, եւ նրանց հետ հաճախ նաեւ վերադառնում են նրանց մայրերը, հայրերը, հարազատները եւ, կարծում եմ, խոսքն այստեղ 4-5 հազարի մասին է:

Իհարկե, մենք աշնանը Պաշտպանության նախարարության հետ նաեւ համատեղ կամփոփենք այս թվերը, հիմա ընթացքի մեջ է դեռեւս դիմումները, բայց այս հատվածի երկարաձգման տրամաբանությունը նաեւ նա է, որ թե’ մենք, թե’ բոլոր այն գերատեսչությունները, որոնք զբաղվում են այս հարցերով, բազմաթիվ դիմումներ են ստացել նոյեմբերի 1-ից հետո, որովհետեւ վերջին անգամ մենք նոյեմբերի 1-ը ընդունեցինք հիմք, այսինքն` 27 տարին լրացածներին մինչեւ նոյեմբերի 1-ի առումով էր վերաբերում, եւ մեր հանձնաժողովում էլ բազմաթիվ դիմումներ կան, որոնք, ենթադրենք, 27 տարին լրացել է դեկտեմբերին եւ այլն, եւ այլն:

Այսինքն, կարծում եմ, որ նորից հնարավորություն կտրվի բազմաթիվ հայերի վերադառնալու հայրենիք եւ ապրելու հայրենիքում, լիարժեք հայ զգալու իրենց իրենց երկրում, էլ չեմ ասում, որ ռազմատեխնիկական նկատառումներով բոլոր այն գումարները, որոնք մուծվում են հատուկ հաշվեհամարին, ռազմատեխնիկական նպատակներով են իրականացվում, եւ ավելորդ է նշել, թե ինչքան կարեւոր է` այն էլ այսօր մեզ համար այս ֆինանսական մասը:

Առաջարկում ենք վավերացնել օրենքը եւ ուժի մեջ թողնել: Կարծում եմ, նաեւ հետագայում եւս կարիք կլինի անդրադառնալու նորից օրենքի երկարաձգման խնդիրներին: Այսքանը:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հարակից զեկուցողին հարցերով դիմելու համար հերթագրում:

Հերթագրվածներ չկան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Հերթագրում մտքերի փոխանակության համար: Ելույթներ նույնպես չկան:

Ամփոփիչ ելույթների անհրաժեշտություն կա՞, տիկին Հակոբյան: Չկա: Հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք կառավարության ներկայացրած «Ավտոտրանսպորտային միջոցների կայանատեղերի տեղական տուրքի մասին», «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին», «Հաստատագրված վճարների մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին», «Տեղական տուրքերի եւ վճարների մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին», «Հարկերի մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը:

Հիմնական զեկուցող` Երեւանի քաղաքապետի տեղակալ Կամո Արեյան: Համեցեք, պարոն Արեյան:

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մեծարգո նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, ձեր քննարկմանն է ներկայացվում կառավարության նախաձեռնությամբ ներկայացրած «Ավտոտրանսպորտային միջոցների կայանատեղերի տեղական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի, «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», «Հաստատագրված վճարների մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին», «Տեղական տուրքերի եւ վճարների մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին», «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն մասին» օրենքների նախագծերը:

Թույլ տվեք սկսել առաջին իրավական ակտի նախագծից, այն է` «Ավտոտրանսպորտային միջոցների կայանատեղերի տեղական տուրքի մասին»:

Ինչով է պայմանավորված օրենքի ընդունման անհրաժեշտությունը: Ըստ էության, նույն բացատրությունը պետք է անեմ` ավելի հակիրճ, ինչ նախորդ նախագծին էր վերաբերում:

Այստեղ սահմանվում է տեղական տուրք, որը պայմանավորված է տեղական ինքնակառավարման մասին, տեղական տուրքերի եւ վճարների մասին, իհարկե, ի սկզբանե Սահմանադրության դրույթներով պայմանավորված, 105 հոդվածի եւ 83.5 հոդվածի պահանջներից ելնելով, տեղական ինքնակառավարման մարմնի պարտադիր լիազորությունների իրականացումը, դրա հետ կապված` ՀՀ-ում ավտոկայանատեղերի համար տեղական տուրքի վճարման հետ կապված իրավահարաբերությունները, տուրք վճարողները, տուրք վճարողների իրավունքներն ու պարտականությունները, տուրքի դրույքաչափերը, տուրքի սահմանման, դրանց գանձման կարգը եւ պայմանները, տուրք չվճարելու համար պատասխանատվությունը կարգավորող իրավահարաբերությունները:

Ամենից առաջ օրենքը սահմանում է տեղական տուրք համայնքային սեփականություն հանդիսացող այնպիսի ընդհանուր տարածքների համար, ինչպիսիք են փողոցներն ու հրապարակները, որոնք ամբողջովին հանդիսանում են համայնքի սեփականություն, դրանց օգտագործման նկատմամբ համայնքի ղեկավարի եւ ավագանու օրենքով վերապահված լիազորությունների շրջանակներում սահմանելու տեղեկան տուրք:

Զուտ տնտեսագիտորեն եւ իրավական առումով այստեղ հիմքը հանդիսանում է համայնքի սեփականություն հանդիսացող գույքի օգտագործումը, որի համար օգտագործողը պարտավոր է վճարել համայնքի բյուջե պարտադիր գանձույթի ենթակա վճար` տեղական տուրքի տեսքով:

Ինչու տեղական տուրք, որովհետեւ «Տեղական տուրքերի մասին» օրենքի 7-րդ հոդվածի բնութագրմամբ տեղական տուրք է համարվում համայնքի ղեկավարի լիազորությունների իրականացման դիմաց ծառայությունների այն վճարը, որը պարտադիր գանձույթ է համայնքի բյուջե:

Ըստ էության, գրեթե բոլոր համայնքներում ու հատկապես քաղաքային համայնքներում առկա փողոցային ցանցը կարող է օգտագործվել պատեհ-անպատեհ` ավտոտրանսպորտային միջոցների կողմից` հանգեցնելու դրանց կամայական օգտագործման, հանգեցնելու երթեւեկության կանոնների խախտման, հանգեցնելու մարդկանց երթեւեկության, հետիոտնի անվտանգության մի շարք այլ խնդիրների:

Գրեթե բոլոր քաղաքային համայնքներում, ու հատկապես այստեղ կարող եմ որպես նաեւ ընդգծված բացառություն եւ առանձնահատկություն շեշտել Երեւանի քաղաքային համայնքը` այս դեպքում արդեն օբյեկտիվորեն, որ ստեղծված է մի իրավիճակ, երբ համայնքային սեփականություն հանդիսացող հրապարակը կամ փողոցն իր ասֆալտե ծածկույթով, երբեմն նաեւ մայթերով ծանրաբեռնվում է տրանսպորտային միջոցներով` առանց որեւէ իրավական եւ ֆինանսական պարտավորություն կրելու այդ գույքի օգտագործման նկատմամբ:

Ընդհանուր առմամբ, զուտ իրավական տեսանկյունից մենք ունեինք արդեն տեղական հարկերի ցանկում ավտոտրանսպորտային միջոցների կայանատեղի հարկի տեսակը: Դա բավականին ուշ ներմուծվեց մեր «Հարկերի մասին» օրենքում եւ, երբ որ նկատում ենք միջազգային փորձը նաեւ, առավել շատ տեղական հարկերի ցանկը վերաբերում է հիմնականում գույքահարկ, հողի հարկ, հյուրանոցային հարկ, անշարժ գույքը ոչ պատշաճ պահելու հարկ եւ այլ հարկատեսակներ, մինչդեռ սա այն դեպքն է, երբ ցանկացած տեղական ինքնակառավարման մարմին ունի հնարավորություն այստեղ կիրառելու տեղական տուրքի որպես պարտադիր գանձույթի վճարի տեսակը` համայնքի բյուջեն համալրելու եւ գույքն արդյունավետ օգտագործելու տեսանկյունից` սահմանելով տեղական տուրքի հնարավորությունը:

Այս տեսանկյունից էլ հենց մեր օրենքի առարկան, հիմնական կարգավորման առարկան այս տուրքի սահմանումն է, եւ այս տուրքատեսակի շուրջը վճարողի պարտականություններ, տուրքի ծագման հիմքեր, փոխհարաբերություններ, համայնքի տեղական ինքնակառավարման մարմին, ֆիզիկական եւ իրավաբանական անձինք, ինչպես նաեւ իրավունքներ ու պարտականություններ:

Գանձվող տուրքի հասկացությունն արդեն ես նշեցի` ավտոկայանատեղերի համար գանձվող տուրքը ավտոտրանսպորտային միջոցի ավտոկայանատեղում կայանման համար սույն օրենքով սահմանված կարգով եւ չափով համայնքի բյուջե գանձվող պարտադիր վճար է:

Կազմակերպող մարմինը` հիմնականում համայնքի ղեկավարը կամ նրա կողմից լիազորված մարմինը:

Իրավասությունը համայնքի ավագանու որոշմամբ կարող է վերապահվել ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձանց:

Ովքեր են տուրք վճարողները` հստակ նկարագրում է օրենքի 4-րդ հոդվածը, որոնք հանդիսանում են կայանած ավտոտրանսպորտային միջոցի կայանման տեղում այդ միջոցը կայանած ֆիզիկական, իրավաբանական անձինք:

Օրենքը միաժամանակ սահմանում է տուրք, վճարողների իրավունքները, որոնք բխում են մեր օրենսդրությունից եւ՛ քաղաքացիական, եւ՛ Սահմանադրությունից` առավել եւս, եւ՛ տնտեսական օրենսդրությունից:

Պարտականություններն են սահմանված` տուրք վճարողների: Գանձման օբյեկտ է համարվում ավտոտրանսպորտային միջոցը եւ դրա կցորդը:

Եվ տարանջատված են համայնքի ղեկավարի` այս ոլորտում կարգավորման տեսանկյունից, եւ ՀՀ կառավարության, ինչպես նաեւ, կոնկրետ ասեմ, այս դեպքում լիազորված մարմնի` դա ճանապարհային ոստիկանության, հստակ կարող եմ ասել, այդ գերատեսչությունն է լինելու, լիազորված մարմնի փոխհարաբերությունները:

Ավտոկայանատեղին, որի համար գանձվում է տուրք, պետք է առանձնացված լինի ցուցանակով, համապատասխան գծանշումով, որի ձեւը սահմանում է կառավարությունը` սա մեկ, որովհետեւ, վստահ եմ, հարց կառաջանա` ինչպես են խաչաձեւվում այստեղ լիազորված մարմնի, այն է` տրանսպորտային երթեւեկությունը կարգավորող եւ դրա համար պատասխանատվություն կրող` մեր դեպքում ճանապարհային ոստիկանությունը: Եվ 2-րդը` ավտոկայանատեղի կազմակերպման կարգը, բուն տեղի կազմակերպման կարգին է վերաբերում, ՀՀ կառավարությունն է սահմանում:

Սահմանված է օրենքում հետեւյալ հիմնարար սկզբունքը` վճարման ձեւերը սահմանում է ավագանին` սա մեկ, եւ պետք է ցուցաբերի միասնական մոտեցում` նույն ավտոտրանսպորտի միջոցների տեսակների նկատմամբ: Այստեղ տարբերակում չի կարող ցուցաբերել ավագանին:

Տուրքի դրույքաչափերն են սահմանված` ժամանակային տեւողությամբ, տարբերակվածությամբ` ժամ, օր, շաբաթ, ամիս եւ տարի:

Վճարման պարտականությունը եւ իրազեկման դրույթներն են ամրագրված օրենքում:

Նաեւ մի բացառություն է արվել, հատկապես քաղաքային համայնքներին դա կարող է վերաբերել, իհարկե, ավագանին կարող է կիրառել, որ կարող են նաեւ ֆիզիկական, իրավաբանական անձինք դիմեն համայնքի ավագանուն, ավտոկայանին նախատեսելու համար վճարել տարեկան կամ ամսական տուրք, հանդես գալ որպես գործակալ, իր առեւտրային տարածքին կից տարածքը վարձակալելու որպես կայանատեղի, վճարելու տարեկան կամ ամսական կտրվածքով տուրքը, բայց պայմանով` այլեւս այդտեղ կայանատեղից տուրք չգանձի, կայանատեղ անելու անձից, իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձից տուրք չգանձի:

Հսկողություն իրականացնող մարմինը եւ ձեւերն են ամրագրված օրենքում: Արտոնությունների մասով տրված է այնպիսի արտոնություն, ինչպիսի են այնպիսի մարմինները, որոնք իրականացնում են օպերատիվ, արտակարգ իրավիճակներում ծառայություն, շտապ օգնություն, ոստիկանություն, արտակարգ իրավիճակների ծառայություն: Հսկողությունն իրականացվում է համայնքի ղեկավարի կողմից, եւ ամենակարեւոր կետերից մեկը դա վերաբերում էր այն որոշմանը, որը կայացնում է արդեն ավագանին:

Ավագանուն է վերապահված` այս օրենքով, փողոցների ցանկի ընտրությունը, գոտիավորումը, տեղաբաշխումը, իհարկե, դրանց նշագծումը` ըստ ինտենսիվության եւ ծավալային անհրաժեշտության` համաձայնեցնելով լիազորված մարմնի հետ, բայց որոշում կայացնողը` փողոցների եւ հրապարակների ցանկի եւ դրանց տեղաբաշխվածության ու աշխարհագրության վերաբերյալ, սահմանափակումների վերաբերյալ, իրականացնում է համայնքի ավագանին` իր կողմից սահմանված կանոններով` բացառապես պարտադիր կարգով համաձայնեցնելով լիազորված մարմնի հետ:

Օրենքը նաեւ տալիս է հնարավորություն ավել մուծված գումարների վերադարձի համար: Օրենքը նաեւ սահմանում է առանց տուրքի վճարման կայանատեղում նախատեսված գործողությունների ցանկը, որը կարող է իրականացվել համայնքի ղեկավարի կողմից կամ նրա լիազորված մարմնի կողմից:

Ընդհանուր առմամբ, բաղկացած լինելով 19 հոդվածներից` այն իր կառուցվածքով բավականին պարզ կառուցվածքով օրենք է եւ համահունչ է «Տեղական տուրքերի եւ վճարների մասին» ՀՀ օրենքի տրամաբանությանը:

Առաջարկում եմ եւ խնդրում օրենքի քննարկման արդյունքում այն ընդունել առաջին ընթերցմամբ:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հիմնական զեկուցողին հարցերով դիմելու համար հերթագրում:

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Ես ներողություն եմ խնդրում, պարոն Բալասանյան, մի բան բաց թողեցի, որ օրենքի ընդունումից հետո անհրաժեշտ է փոփոխություն կատարել «Վարչական իրավախախտումների մասին» օրենքում, «Հարկերի մասին» օրենքում, «Հաստատագրված վճարների մասին» օրենքում եւ «Տեղական տուրքերի եւ վճարների» մասին օրենքում, ինչը ներկայացված է փաթեթում:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Արաիկ Հովհաննիսյան:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պարոն Արեյան, նախ ուզում եմ համաձայնվել, որ, իսկապես, կայանատեղերի հետ կապված խնդիրը այսօր առկա է, եւ բազմաթիվ դեպքերի ենք հանդիպում` ոչ օրինական, օրինական, կիսաօրինական: Գործողությունների անհրաժեշտություն կա, միանշանակ: Բայց, քանի որ նաեւ օրենքը, կարծես թե, որոշակի նորություն է իր հետ բերում, նաեւ որոշակի հարցեր է բերել: Կոնկրետ հարցեր եւ առաջարկներ եմ ձեզ ուղղելու:

Կոնկրետ, ուրեմն, նշված է` համայնքային ենթակայության փողոցներ, օրենքի մյուս կետերում նշված են տարածքներ: Առաջարկում եմ, ուղղակի, նշել տարածքներ:

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Ընդունելի է:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հոդված 5-ում նշված է` տրվում է անդորրագիր եւ հետո նաեւ տեղեկանք: Սա նույնպես, կարծում եմ, պետք է նույնականացնել, երեւի անդորրագիրն ավելի ճիշտ է:

Հոդված 8-ը դուք նշեցիք, որ կառավարության կողմից կարգն է հաստատվելու, բայց ժամկետներ չկան նշված: Գուցե նաեւ այս առումով կարող եք ավելի պարզաբանումներ տալ, թե ինչ ժամկետներում:

Եվ կարգը վերաբերելու է ինչի՞ն, որովհետեւ այս նշված օրենքով գրված է ընդամենը 2 բան` այդ խաչիկներն է արվելու, գույն է դրվելու: Դրան է վերաբերվելո՞ւ, թե ինչպիսին պետք է լինի, թե ընդհանրապես ինչպիսին պետք է լինի կազմակերպումը` ավտոկայանատեղի: Խնդրում եմ, եթե հնարավոր է դա բարձրաձայնեք:

Հոդված 10-ում թվերն են նշված, թե ինչպիսի տուրքի սահմաններ են դրվում: Կարծում եմ, այստեղ, ինչպես աղբահանության հետ կապված որոշակի լուծումներ գտնվեցին, այստեղ, կարծում եմ, նույնպես պետք է որոշակի իջեցում լինի` թվերի: Պարզ է, որ սա առավելագույն սահմանն է, բայց որոշ դեպքերում, կարծես թե, շատ մեծ է, իսկապես:

Լիազորված մարմին, այնուհետեւ բացվում է օրենքի նախագծում նրա աշխատակիցները: Հասկանալի չէ` ինչ լիազորված մարմնի մասին է խոսք գնում: Եթե դա համայնքինն է, հոդված 15, եթե համայնքի ենթակայության է, դա համայնքինն է: Լիազորված մարմին` դա ո՞ւմ նկատի ունեք կամ ի՞նչ մարմին նկատի ունենք դրանով ասելով:

Հոդված 17` «հատուկ տարածք» հասկացողություն է մտցված: Ինչի՞ մասին է խոսքը գնում, որովհետեւ ոչ մի տեղ չի նշվում, թե դա իրենից ինչ է ներկայացնում, հատուկ տարածքը ով է ստեղծում, ում միջնորդությամբ, ում ղեկավարությամբ, որտեղ է պահվելու, որովհետեւ հատուկ տարածքի հետ կապված բազմաթիվ խնդիրներ են առաջանում հետո, բայց ներկայացված չի, թե ինչպիսին է լինելու հատուկ տարածքը:

Եվ հոդված 18.2-ում հետվերադարձման հետ կապված այստեղ խմբագրական առաջարկ եմ անելու: Նախկինում աղբահանության մեջ էլ կար այս ձեւակերպումը, փոխվեց: Առաջարկելու եմ այստեղ նույնպես փոխել` հանել «մասնակի կամ լրիվ», ուղղակի, հետվերադարձման են ենթակա, որովհետեւ հասկանալի չէ` ինչ է նշանակում մասնակի կամ լրիվ: Ուղղակի, հետվերադարձման ենթակա այս, այս դիմումների թվում:

Եվ 2-րդ կետում` վճարողներին վերադարձվում են դիմումները: Դիմումները ինչպե՞ս են վերադարձվելու, հասկանալի չէ: Խնդրում եմ սա էլ պարզաբանեք, նույն հոդված 18-ի ներսում է: Շնորհակալություն:

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Տարածքների, երեւի, ամենաճիշտ ձեւակերպումը մենք ունենք հենց առաջին հոդվածի 2-րդ կետում` համայնքի սեփականությունը համարվող, սա շատ կարեւորագույն դրույթ է, որտեղ միայն կարող է տեղական տուրք սահմանել իր իսկ սեփականությունը հանդիսացող տարածքի օգտագործման համար:

Այստեղ կոնկրետացնենք տարածքներ, հիմնականում, հավանաբար, այն կարգը, որը կսահմանի ավագանին, այդ կարգում կնշվեն այդ տարածքների կոնկրետ անունները, փողոց կամ հրապարակ, որովհետեւ մենք ունենք այլ առաջարկներ «Հանրապետական» կուսակցության գործընկերներից, որ բացառվեն նաեւ որոշ տարածքներում նման տեղերի հատկացումը: Խոսքը վերաբերում է նրբանցքներին եւ բակային տարածքներին:

Այստեղ համամիտ եմ ձեզ հետ, 2-րդ հոդվածում մենք կկոնկրետացնենք հստակ համայնքի սեփականության տարածք, իսկ կարգում` կոնկրետ տարածքների անվանումը:

Ինչ վերաբերում է կարգին: Այո, այստեղ ամրագրված է, որ կայանատեղի կազմակերպման կարգը հաստատում է կառավարությունը: Դուք իրավացի նկատեցիք` խոսքը վերաբերում է այն տարածքի, տեղի վրա կազմակերպմանը, որն առանձնացված է որպես վճարովի ավտոկայանատեղի:

Հիմա` ինչպես կազմակերպել: Այնտեղ ներառվում են եւ տարածքի առանձնացումը, անհրաժեշտ նորմատիվ չափերը, նշագծումը, գույների տարբերությունը: Այստեղ մենք օրենքում կարմիր գույնը նշել ենք, բայց նկատենք արտոնություններ եւ սոցիալական այլ խմբեր, հաշմանդամների տեղը` իրենց նշանով, եւ այլ կարիքավոր խավերի տեղեր` իրենց նշաններով:

Եվ վերջապես` ի՞նչ միջոցներով կարելի է կազմակերպել ավտոկայանատեղին: Խոսքը վերաբերում է տեխնալոգիային եւ տեխնիկային: Սա մենք հանել ենք օրենքից, որովհետեւ դա կարող է կրել տարբերակված բնույթ` տարբեր համայնքներում` եւ՛ հսկիչ դրամարկղերով` իրենց տեղում, եւ՛ կտրոնով, եւ՛ կենդանի հսկիչով, եւ՛ հեռախոսային ցանցով, ինչպես են արձանագրում` երբ կայանեց, ինչքան կանգնեց, ինչքան պետք է վճարի կամ  տարեկան կտրոնի գաղափարը:

Զուտ տեխնիկայի եւ տեխնոլոգիայի տեսակետից` ինչպես կազմակերպել այս կարգը, վերապահվել է կառավարությանը, որովհետեւ պետք է տա բոլոր հնարավոր տարբերակները, ավագանին թող ընտրի, բայց սրա նկատմամբ կարող են լինել սահմանափակումներ` կապված ճանապարհային երթեւեկության կանոնների պահպանման հետ: Այս սահմանափակումները եւս կներառվեն այդ կարգի մեջ: Կարգը վերաբերելու է բուն կայանատեղին, վճարովի կայանատեղի կազմակերպմանը:

Դրույքաչափերի հարցը: Մենք ձեզ հետ քննարկել ենք կանխավ, եւ որոշ պատգամավորների կողմից հայտնվել է մտահոգություն: Թույլ տվեք վերջնականապես անդրադառնալ հարցին 2-րդ ընթերցման ժամանակ: Համենայնդեպս, ասեմ, որ նախնական չափը գնացել է գոնե առավելագույն ողջամտության, բայց դա դեռեւս բավարար չէ: Հասկանում եմ, որ ռեալ դրույքաչափերի սահմանման տեսանկյունից մենք կարող ենք պատգամավորների հետ քննարկել այդ հարցը:

Լիազորված մարմինը` համայնքի, սա վերաբերում է վերահսկողությանը, որովհետեւ համայնքն ինքն է կազմակերպում, համայնքի ղեկավարը, ավագանին կանոններն է հաստատում, եւ համայնքի ղեկավարը կարող է որոշակի ստորաբաժանման, կառուցվածքային ստորաբաժանման լիազորելու այդ վճարովի ավտոկայանատեղերի կամ նրանց կազմակերպողների, որովհետեւ կազմակերպողը կարող է հայտնվել բոլորովին այլ իրավաբանական անձ` կառավարության սահմանված կարգով, որը տեղում այդ ծառայությունը մատուցում է:

Նրանց գործունեության նկատմամբ վերահսկողությունը: Դա կարող է լինել, ասենք, կոնկրետ բերեմ Երեւանի օրինակը` իր հասարակական կարգի պահպանման ծառայությունը` որպես առանձնացված ստորաբաժանում:

Մեկ այլ համայնքում կարող է դա լինել նույն գույքահարկի բաժինը, ֆինանսական գործակալները, մեկ այլ համայնքում կարող է լինել, քաղաքային համայնքում` նրա տրանսպորտային վարչությունը կամ երթուղային ցանցը կառավարող բաժնետիրական ընկերությունը` համայնքային:

Ցանկացած կառուցվածքային ստորաբաժանում կարող է դառնալ լիազորված մարմին եւ վերահսկել համայնքում հաստատված կանոնները:

Հոդված 17-ում ինչի մասին է խոսքը: Հատուկ տարածք: Սա վերաբերում է այն բացառիկ դեպքերին, երբ առանց տուրքը վճարելու կարող է կայանատեղել 24 եւ 24 ժամ ավելի: Նման դեպքերի հայտնաբերման դեպքում օրենքն առաջարկում է տարբերակ` տեղափոխել այդ տրանսպորտային միջոցը հատուկ տարածք, եւ նրա նկատմամբ սահմանվում է տույժ եւ տուգանք:

Այդ հատուկ տարածքն առանձնացնում է համայնքի ղեկավարը` իր վարչական տարածքում, հատուկ մի տարածք, որը... Այստեղ կա նաեւ մի առաջարկ, մի մտահոգություն: Այդ տեղափոխման ժամանակ, եթե, մենք պարոն Բալասանյանի հետ քննարկել ենք ընդմիջման ժամին, եղավ առաջարկ, որ, այնուամենայնիվ, եթե վնասվում է այդ տրանսպորտային միջոցը, դա նաեւ պարոն Գրիգորյանի կողմից ներկայացվեց ընդմիջման ժամին, առաջարկ, որ այդ դեպքում պատասխանատվության խնդիր առաջացնել տեղափոխողի` տվյալ դեպքում համայնքի նկատմամբ, եթե ես վնասում եմ այդ տեղափոխվող մեքենան: Հատուկ տարածքը վերաբերում է այս դեպքերին, որի տեւողության ժամի նկատմամբ եւս կարող ենք քննարկում ունենալ` 24 ժամն է բավարար, թե ավելին:

Եվ հոդված 18-ում` մասնակին դարձնել լրիվ վերադարձ: Այո, կքննարկենք, շատ լավ:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Արձագանքման անհրաժեշտություն կա՞: Արաիկ Հովհաննիսյան:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ընդմիջման ժամը մոտենում է, շատ կարճ եւս մեկ հոդված: 13-ի 2-րդ մասում, երբ որ ավտոկայանատեղի տարածքի համար տուրք վճարած ֆիզիկական եւ իրավաբանական անձինք կարող են սահմանափակել կամ չսահմանափակել: Այսինքն, եթե ես ամբողջությամբ վճարել եմ, կարող եմ այլեւս չթույլատրել: Ես, ուղղակի, կառաջարկեի երկու բառ հանել` «կամ չսահմանափակել» բառերը, ուղղակի, պետք է հանել: Սահմանափակելուն է վերաբերում խոսքը: Շնորհակալություն:

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Շատ լավ: Շնորհակալություն:

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Ընդմիջում` մինչեւ 16:30 րոպե:


Ժամը 1630

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ  Է ՀՀ ԱԺ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՍԱՄՎԵԼ ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆԸ
 

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, հրավիրում ենք դահլիճ։ Համեցեք, պրն Արեյան։ Հաջորդ հարցի համար ձայնը տրվում է Էռնեստ Սողոմոնյանին։

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Բալասանյան։ Պրն Արեյան, ձեր նշած հարկատու-հարկահավաք փոխհարաբերությունների մասին է հարցս։ Կայանատեղերից վարորդներից հարկ հավաքողների մասին եմ խոսելու, սրա էսթետիկական բաղադրիչի վերաբերյալ։ Մի դեպք եմ ուզում հիշեցնել։ Խորհրդային տարիներին, երբ քաղսովետի նախագահը Մուրադ Մուրադյանն էր, մի զարգացած երկրի մայրաքաղաքի պատվիրակություն էր եկել։ Երբ շրջում են քաղաքում, վերջում ամփոփիչ հանդիպման են գնում եւ ընկեր Մուրադյանը հարցնում է՝ ի՞նչը հավանեցիք ամենաշատը Երեւանում, ասում են՝ ձեր հավաքարարների ունիֆորման ենք հավանել։ Ես չեմ ուզում անուն տալ, թե ովքեր էին հավաքում տարազներով։ Ուրեմն, արտասահամանցիներին թվացել է, որ դա հատուկ ունիֆորմա է, համազգեստ է, որով մեր քաղաքը առավոտ շուտ մաքրում են հավաքարարները։

Հիմա, տեսեք, մեկ-մեկ, երբ ես կայանատեղում գումար եմ վճարում, ինձ թվում է, թե ես ոչ թե պետական բյուջեն կամ քաղաքի բյուջեն եմ լրացնում, այլ ինձ թվում է, թե ես ուղղակի այդ մարդուն ինչ-որ բանով օգնում եմ, ողորմություն եմ տալիս։

Վերջին շրջանում, պրն Արեյան, այս մշտադալար տնկիները շատ են գեղեցկացրել մեր քաղաքը։ Արդյոք հնարավոր չէ՞, չէ որ այդ հարկատուն, որը վարորդներից գումար է հավաքում, ըստ էության, պետական ինստիտուտ է, հնարավոր չէ՞ նրանց համար կոկիկ, գեղեցիկ, մտածենք, դիզայներներին հանձնարարենք, որ կոշիկից սկսած այդ համազգեստը, սափրված, սանրված, որովհետեւ չեմ ուզում ասեմ, որ մենք դեռ ոչինչ, բայց արտասահմանյան մեքենաներ էլ են կանգնում, զբոսաշրջիկներ կան, տպավորությունը քաղաքի լավը կլինի։ Լավով սկսել ենք, եկեք այդ գործն էլ կարողանանք գլուխ բերել։ Ի՞նչ կարծիքի եք։ Դա հնարավո՞ր է։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Շնորհակալություն պրն Սողոմոնյան։ Ձեր հարցադրումը շատ տեղին է եւ կապված է այս օրենքի ընդունման անհրաժեշտության հետ։ Պարզ իրականությունն այն է, որ այսօր կան մայրաքաղաքի  սեփականությունը հանդիսացող փողոցներից, նույնիսկ բանուկ հրապարակների առանձին անկյուններում բաջերով գումար գանձողներ։ Եղել է նման թյուր ընկալում, որ դա քաղաքապետարանի ներկայացուցիչներ են։ Ամենայն պատասխանատվությամբ հայտարարում եմ, որ որեւէ առնչություն չունեն քաղաքապետարանի հետ։ Այդ ամենը անօրինական գործողություն է։ Եվ հենց այս օրենքի ընդունումը վերացնելու է այդ անօրինականությունը։ Դուք ճիշտ եք, տարբեր արտահագուստներով, տարբեր արտաքինով, տարբեր մարդիկ հայտնված են փողոցներում, չունեն այդ տարածքի օգտագործման պայմանագրային իրավունք, վարձակալություն, թե անհատույց, չգիտենք, թե ովքեր են եւ հենց այն, որ փողոցների թողունակությունը, լայնությունը, տեղադրվածությունը, կոնֆիգուրացիան հաշվի չառնելով մարդիկ կամայական կայանատեղում են, առաջացնելով խնդիրներ երթեւեկի եւ հետնիոտնի հետ։ Սա մի խնդիր, որ օրենքի այս ընդունմամբ կկարգավորվի հարցը։ 2-րդը՝ կվերանան այդ կամայականությունները։

Միանշանակ տեղին է ձեր հարցադրումը, որ օրենքի ընդունումից հետո համապատասխան ծառայությունը, ով կկազմակերպի կայանատեղին եւ այն վերահսկողը, որը պետք է վերահսկի բյուջետային մուտքերի գանձման օրինականությունը, նրանք պետք է ունենան արտահագուստ՝ համապատասխան տարբերանշանով, որ այդ ծառայությունը տեսանելի լինի բոլոր տեսակի օգտվողների համար եւ պահպանվի օրինականությունը։

Առհասարակ մունիցիպալ ծառայությունները աստիճանաբար այնպես, ինչպես մենք հիմա կանաչապատման արտահագուստն ենք տարբեր խայտաբղետությունը վերացնում, սանմաքրման հավաքարարների արտահագուստն է, նույնը այս ծառայությունը պետք է իրականացնի։ Լրիվ ընդունելի առաջարկ է եւ օրենքը լուծում է այս խնդիրը։

Նորից եմ հայտարարում, որ այդ գանձողները անօրինական գործունեություն վարողներ են։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Արա Նռանյան։

Ա.ՆՌԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Արեյան, իսկպես այս ոլորտը կարգավորման լուրջ կարիք է զգում եւ ողջունելի է, որ կառավարությունը որոշել է կարգավորել։ Բոլորիս ցանկությունն է մեր փողոցները տեսնել ավելի կազմակերպված, ավելի մաքուր։ Նկատելի է նաեւ, որ պատգամավորներն ունեն լուրջ առաջարկություններ։ Ցավոք, այս արտահերթ ռեժիմը կարող է թույլ չտալ բոլոր առաջարկությունները ամբողջական քննարկել։ Այդ առումով ցանկալի կլիներ, որ սովորական ընթացակարգով գնար։ Մի շարք առաջարկություններ եւ հարցեր ունեմ։ Կուզենայի դրանց անդրադառնալ։

Առաջինը վերաբերում է հոդված 3-ի կետ 2-ին, որտեղ նշված է, որ կարող է այդ գործառույթները, լիազորությունները ավագանին իրականացել կամ վերապահել լիազոր մարմնի միջոցով կամ 2-րդ կետի համաձայն այդ իրավասությունը վերապահել այլ ֆիզիկական եւ իրավաբանական անձանց։ Արդյոք սա չի՞ նշանակում, որ մենք կարող ենք Երեւան քաղաքում փողոցները բաԺանել տարբեր ՍՊԸ-ների միջեւ, ինչպես այսօր կա, եւ փաստորեն, այս վիճակը մենք տանում ենք օրինական դաշտ։ Թե՞ սա վերաբերում է այն կետին, որի մասին պրն Հովհաննիսյանն ասաց, որ ամեն խանութ իր տարածքի դիմաց վերցնում է։ Եթե սա վերաբերում է տարածքները բաժանելուն, ես կարծում եմ ավելի նախընտրելի է, որպեսզի քաղաքապետարանը կամ ՏԻՄ-ը իր լիազորված կազմակերպության միջոցով իրականացնի դա, այլ ոչ թե տարածքները բաժանի տարբեր կազմակերպությունների միջեւ։ Սա իմ առաջարկն է։ Եթե սխալ եմ հասկացել, կխնդրեի ուղղեք։

Հոդված 4. եթե վարորդը չի վճարում, ապա վճարում է սեփականատերը։ Չէ ո՞ր վճարման փաստը պետք է արձնագրվի տեղում։ Բայց մենք գիտենք, որ այսօր այդ պրոբլեմը ունի ոստիկանությունը, որ օրինագծեր է բերում եւ ընդունում է, որ հազարավոր մեքենաներ այսօր վարում են մարդիկ, ովքեր մեքենայի սեփականատերը չեն։ Չի՞ ստացվի, որ այստեղ քաղաքացուց, այդ վարորդից չեն գանձի գումարը տեղում եւ հետո այդ տուգանքը կստանա իրական սեփականատերը։ Կարծում եմ ի վերջո որեւէ սահմանափակում լինի՝ մարդը կամ տեղում պետք է վճարի, կամ եթե չի վճարում, մեքենան պետք է կալանքի ենթարկվի մինչեւ այդ գնումարը վճարի։ Հակառակ դեպքում սա կտա չարաշահումների տեղ եւ մարդիկ կգնան ուրիշ մեքենայով կկանգնեն, պարտքեր կգոյանան, հետո սեփականատերը պետք է պատասխան տա։ Դուք կարող եք ասել, որ սեփականատերը թող այդ մասին մտածի, բայց քանի որ ունենք իրողություն, որ հազարավոր մեքենաներ վաճառվել են, տրվել են այլ մարդկանց առանց համապատասխան ձեւակերպումների, ապա այդ պրոբլեմը առաջանում է։

Տարածքների սահմանափակման վերաբերյալ։ Մենք չենք ուզում օրենքում սահմանել մի դրույթ, որի համաձայն միայն այսքան տոկոսի չափով կարող է ավագանին կիրառել այս օրենքի դրույթները։ Հակառակ դեպքում պատկերացրեք, եթե ամեն մի ավագանի իր տարածքում 100 տոկոս մակերեսը համարի վճարովի...

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Նռանյան, հարցերի համար։ 1-ին հարցը՝ հոդված 3-ի կետ 2-րդ։ Այո, ամրագրում է, որ ավոտկայանատեղի գործունեությունը կազմակերպվում է համայնքի ղեկավարի կամ նրա կողմից լիազորված համայնքային մարմնի կողմից։ Ավագանու որոշմամբ ավտոկայանտեղի կազմակերպելու իրավասությունը կարող է վերապահվել նաեւ ֆիզիկական եւ իրավաբանական անձանց։ Եթե համայնքի ղեկավարն ունի այդ ռեսուրսները եւ հնարավորությունները, կարող է ինքը միանշանակ կազմակերպել վճարովի ավտոկայանատեղի։ Եթե չունի այդ ռեսուրսը, օրենքը տվել է համայնքի ղեկավարին նաեւ հնարավորություն, եթե իր համայնքային կազմակերպությունը ի վիճակի չէ կամ չունի այդպիսի կազմակերպություն, կամ այդքան մարդկային ռեսուրս, այդքան վարչական ռեսուրս, ապա կարող է լիազորել, վերապահել նաեւ  ֆիզիկական, իրավաբանական անձանց։ Խոսքը վերաբերում է այն հատվածին, որը ձեւավորվում է, հաստատվում է որպես ավտոկայանատեղի։ Եվ վերաբերում է բուն կազմակերպման գործընթացին։ Մնացած ամբողջ լիազորությունը ավագանունն է եւ համայնքի ղեկավարի։ Ճիշտն ասած, դրա համար ունենալով այդ մտավախությունը, մենք կազմակերպման կարգի հաստատման լիազորությունը, որպեսզի երկրում գործեն միասնական չափանիշներ, միասնական սանկցիաներ, սահմանափակումներ, վերապահել ենք կառավարությանը, որպեսզի բոլոր համայնքների համար նույն ստանդարտները մշակի։

Կրկնում եմ, այստեղ կապ չունի տեխնիկան եւ տեխնոլոգիան։ Տալիս է կառավարությունը իր կարգով այդ հնարավորությունը։ Եթե այդ սահմանափակումները չտանենք կառավարություն եւ միասնական չափորոշիչներ չսահմանենք, ապա դուք միարժեքորեն իրավացի եք՝ այո, հարցը կհանգեցնի կամայանակության եւ որոշակի անձնական կամ այլ հավակնություններից ու միտումներից ելնելով կարող է քաղաքը, գյուղը, կամ ավանը կտրտվել մի քանի ՍՊԸ-ների միջեւ։ Խոսքը վերաբերում է կարգի մեջ նաեւ։ Դուք ինձ հուշեցիք մի բան, որ եթե գա օրը, որ կարգը գրվի, մենք երեւի պետի հուշենք կառավարությանը, որ կամայական մարդ էլ այստեղ չմտնի որպես ՍՊԸ սերվիս մատուցելու, այլ որոշակի հնարավորություններ եւ տեխնիկական զինվածություն։ Սա է ամբողջ տրամաբանությունը։

 2-րդը՝ սեփականատերը, թե՞ հենց վարողը։ Անկեղծ ասած, քննարկման եւ ճիշտ ձեւակերպման տեղիք է տալիս ձեր հարցադրումը։ Եկեք պայմանավորվենք, 2-րդ ընթերցման ժամանակ, քանի որ պետության... տեսեք, վերջին մասում լուծել ենք հարցը։ Եթե պետությանն է, ապա այդ տրանսպորտային միջոց վարողը հենց տեղում կրում է պատասխանատվություն։ Եթե այլ քաղաքացու սեփականությունն է, վարել է այլ մարդ, ապա այստեղ ի հայտ է գալիս սեփականատիրոջը գտնելու, նրա վրա կա պատասխանատվության ենթարկելու։ Եթե դեմ չեք, մենք 2-րդ ընթերցման ժամանակ կքննարկենք։

Տարածքների սահմանափակումը։ Շատ հետաքրքիր հարց է։ Դուք ճիշտ նկատեցիք, սա աղերսվում է այն կետի հետ, երբ դիսլոկացիան եւ փողոցների ընտրությունը, սահմանների չափերը համաձայնեցվում է, օրենքը չի թողնում համայնքի ղեկավարի կամ ավագանու հույսին։ Օրենքը պարտադրում է, որ ցանկացած համայնքի ղեկավար դա պետք է համաձայնեցնի լիազոր մարմնի հետ, որովհետեւ կա երթեւեկի ինտենսիվություն, լայնություն, օգտակար մակերես, փողոցի կոնֆիգուրացիան եւ աշխարհագրությունը, խաչմերուկային ինտենսիվությունը, խաչմերուկների հաճախականությունը կրկնվող տվյալ փողոցի վրա։ Հագեցվածությունը փողոցի բնակելի ֆոնդով կարող է լինել շատ պասիվ թաղամաս, շատ ակտիվ փողոց, կարող է լինել հասարակական գործունեություն իրականացնող օբյեկտներով, որտեղ ուղղակի տեղ չկա կանգնելու։

Միանշանակ իրավացի եք, որ այստեղ ամբողջական ազատություն տալ, անսահմանափակ փողոցը վերցնել եւ տրամադրել, կամ բոլոր փողոցները՝ անթույլատրելի է։ Փողոցների ընտրությունը, փողոցների որոշակի հատվածների ընտրությունը կարող է փողոցի ողջ երկայնությամբ չվերցնել, այլ որոշակի հատվածներ, որոնք իմ ասած չափանիշներով բավարար են կայանատեղի կազմակերպելու համար եւ դիրքավորվել այնպես, որ երթեւեկը չխանգարվի, դա միայն լիզորված մարմնի հետ համաձայնեցնելով։ Այստեղ, այո, որոշակի տոկոս, ոչ թե ամբողջությամբ եւ անասահմանափակ։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Արձագանքման համար՝ Արա Նռանյան։

Ա.ՆՌԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Արեյան, իսկապես, մենք նպատակ ունենք հատկապես այնտեղ կարգավորենք այդ խնդիրը, որտեղ մեծ պահանջարկ կա։ Իսկ եթե կան դատարկ փողոցներ ծայրամասերում հատկապես, չնայած կենտրոնում էլ կան համեմատաբար թեթեւ փողոցներ, որտեղ պահանջարկ չկա, քաղաքացին ընտրություն ունենա որտեղ կանգնի։ Հարմար, լավ տեղը՝ վճարովի, եթե չի ուզում վճարի՝ մի քիչ հեռու, բայց անվճար։ Այդ ընտրությունը պետք է լինի։ Օրինակ, կարող ենք 20 տոկոսով սահմանափակենք վճարովի տարածքների քանակը եւ 80 տոկոսը թողնել անվճարի համար։

Մի քանի հարց էլ կա, եթե չհասցնեմ ելույթի ժամանակ կասեմ։

Վճարման եղանակի վերաբերյալ։Մենք կարող ենք գնալ լրիվ ավտոմատացման տարբերակի կոռուպցիոն ռիսկերը նվազեցնելու։ Կարող ենք մենք օրենքում նման խնդիր դնել։ Ուզում եմ հիմա անպայման անդրադառնանք պատասխանատվությանը։ Եթե գումար է  գանձում այդ մարմինը, մեքենան կայանատեղելու համար կրելու՞ է պատասխանատվություն մեքենայի անվտանգության եւ ապահովության համար։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Շատ խնդրահարույց էր երկրորդ մասը հարցի։ Քննարկել ենք նաեւ մեր ֆրակցիայում երեկ։ Ինչպիսի՞ պատասխանատվություն է կրելու կայանտեղի կազմակերպողը։ Եզրահանգել ենք ամենասպառիչ վերջին պատասխանին, որ նաեւ փորձի ուսումնասիրությունը վկայեց տրանսպորտի ոլորտի մասնագետների։ Այս դեպքում համայնքի ղեկավարը չի կրելու պատասխանատվություն այդ մեքենայի ֆիզիկական կամ այլ անվտանգության համար։

Մի հարց առաջացավ պատասխանատվության։ Եթե հատուկ տարածք են տեղափոխում 24 ժամյա ռեժիմը խախտողին ամենավերջին հոդվածով, ճանապարհին, եթե մի բան պատահի տեխնիկական միջոցի հետ, այդ դեպքում գուցե ամրագրենք, որ պատասխանատվություն կրելու է տեղափոխողը։ Եթե որեւէ հատուկ նշանակության մեքենայով տեղափոխում է։ Այնտեղ գուցե ամրագրենք համայնքի ղեկավարի պատասխանատվությունը, որը տեղափոխում է հատուկ տարածք ֆիզիկական անվտանգության համար։ Այս դեպքում, պրն Նռանյան, եկել ենք այն եզրակացության, որ համայնքի ղեկավարը չի կարող այդ բեռը տանել։

Ես ձեր հարցի մեջ մի բան եմ բաց թողել, որ այդ կազմակերպիչը չենք նմանեցնում այն գործակալի հետ, որը կարող է լինել տվյալ բանուկ մասում որեւէ սուպերմարկետի տեր, որը հայտ է ներկայացնում քաղաքապետարան լիազորված մարմնի հետ սահմանազատում է կայանատեղի տարածքը, ինքը  վճարում է ամբողջ տարվա տուրքը  եւ այդտեղ կայնատեղում է իր հաճախորդը պայմանով, որ այլեւս կրկնակի վարձ չվերցնի այդ մարդկանցից։ Ինքը վճարում է իր անունից համայնքի բյուջե պայմանով, որ այդ տարածքը կսպասարկի իր հաճախորդին անվճար։

Վճարման եղանակը։ Ճիշտն ասած տվել ենք ազատություն կանխիկ եւ անկանխիկ։ Հավանաբար տեխնիկական հագեցվածությունը տեղի կազմակերպման, եթե լինի շատ բարձր որակի, այդ կանխիկ ձեւը գուցե վերանա։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Միշա Ստեփանյան։

Մ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Արեյան, այսպիսի մի հարց՝ պարզաբանման կարգով։ Փաստորեն, Երեւան քաղաքում վերցնենք, եթե ավտոկայանը տեղի հետ կապված հարցերում մեքենայատերերը պետական տուրքեր են վճարելու, արդյոք նախատեսվա՞ծ է Երեւան քաղաքում ոչ վճարովի կայանատեղի։ Սա մեկ։

2-րդը՝ Երեւանում փողոց, հրապարակ, պողոտա ծայրամաս կամ կենտրոն, բոլոր վճարները հավասա՞ր են, տարբերություն չկա՞ որեւէ մեկի հետ կապված կայանելը։

3-րդ հարցը՝ տաքսիները ամեն դեպքում երկար ժամանակով կայանելու են։ Արդյոք ինչ-որ բանով կանխատեսվա՞ծ է տաքսիների կայնաելու հետ կապված հարցը։ Նրանք վարձավճար վճարելու՞ են, թե՞ ոչ։ Շնորհակալություն։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարցերի համար, պրն Ստեփանյան։ Ոչ վճարովի լինելու՞ է, թե՞ ոչ։ Քիչ առաջ, երբ մեր պատգամավորների հետ զրուցում էինք, թե պրն Բադալյանի առաջարկը շատ տեղին էր, որ այնուամենայնիվ, այո, պետք է սահմանազատել որտեղ կարելի է հաստատել վճարովի եւ որտեղ բացառել ընդհանրապես կայանատեղին վճարովի հիմունքներով։ Խոսքը վերաբերում է հատկապես բակային տարածքներին եւ նրբանցքներին։ Այստեղ պետք է հստակ սահմանազատում լինի, որովհետեւ իրականում կարող է խուսափողը վճարովի կայանատեղից տեղ գտնի բակային տարածք կամ նախադպրոցական հաստատության բակ, կամ դպրոցական հաստատության բակ, կամ պետական հիմնարկի, ինքնակառավարման մարմնի, շտապօգնության բակ։ Այս ամենից զերծ մնալու համար մենք առաջարկում ենք եւ խնդրում ձեր համաձայնությունը, որ այն կարգը, որ պետք է օրենքում ինչ-որ բացառություն, այնուամենայնիվ, ամրագրենք, բացառելով այդ դեպքերը, բայց ամբողջ մանրամասները տեղափոխել այն կարգի ու կանոնների մեջ, ենթադրենք, այսպիսի դեպք կարող է լինել։ Կանոնակարգել, որ այդ հատվածի պատասխանատվությունը դնել բազմաբնակարան շենքի կառավարման մարմնի վրա, որտեղ կան համակեցության կանոններ եւ իրենք կարգավորեն այդ բակային տարածքների խնդիրը։ Բայց, այո, ձեր ասածի մեջ կա ճշմարտություն, որ ոչ վճարովի հատվածներ կարող են լինել։

Ես նշեցի արտոնությունների հոդվածը՝ շտապօգնություն, ոստիկանություն, արտակարգ իրավիճակներ, օպերատիվ ծառայություն եւ այլն։ Նաեւ սոցիալական ոլոշակի խմբեր, հաշմանդամներ, ինչպես ընդունված է ամբողջ աշխարհում անվճար իրենց կայանատեղին եւ  կարգավորող տարբերանշանը, որը տեղադրվում է հենց այդ վայրում։ Ինքը՝ կայանատեղին ունենալու է ցուցանակ իր համապատասխան առաջին բնորոշիչներով՝ կայանատեղի, այնուհետեւ գնացուցակը, սահմանված դրույքաչափերը, հատվածները նշագծված տարբեր գույներով։ Իհարկե, պետք է ունենա ոչ վճարովի հատված։

Փողոց, պողոտա, հրապարակ՝ արդյոք բոլորն են ներառվելու, թե՞ ոչ։ Մենք ունենք հոդված 9-ը՝ ավտոկայանատեղի տուրքերի դրույքաչափերը կարող են սահմանվել ըստ կայանատեղերի, ըստ տրանսպորտային միջոցների տեսակների եւ ըստ օրերի ու օրվա ժամերի։ Բայց վերեւում մենք առաջարկել ենք մի պարտադիր պայման։ Նույն ավտոկայանատեղում միատեսակ ավտոտրանսպորտային միջոցների կայանման համար պետք է սահմանվի տուրքի միասնական դրույքաչափ։ Եթե Աբովյան փողոցում, օրինակ, կայանատեղի է կազմակերպվում եւ նույն ավտոտրանսպորտի տեսակն է կայանելու այդտեղ, տարբերություն չպետք է լինի դրույքաչափերի միջեւ։

Ինչ մնում է տարբեր կայանատեղերի համար, միանշանակ այստեղ կաշխատի գոտիավորման սկզբունքը, որովհետեւ մենք այդպես էլ ամրագրել ենք։ Դրույքաչափերը սահմանել ըստ կայանտեղերի։ Այնպիսի ինտենսիվ ծանրաբեռնվածության փողոց, ինչպիսին Աբովյան կամ Սայաթ-Նովա փողոցներն են, ամենեւին նույն ծանրաբեռնվածությունը  չունի, ասենք Լվովյան փողոցը Նոր Նորքում կամ Թեւոսյան փողոցը 7-րդ, 8-րդ զանգվածներում։ Այս տարբերակվածությունը կլինի։ Այնպես որ այս երկու կետերը հոդվածի հենց սա նկատի ունեն։

Անկեղծ ասած, տաքսի ծառայության գործունեությունը կարգավորման խնդիր ունի իրավական առումով։ Եթե ուզում ենք ամբողջ աշխարհի քաղաքակիրթ փորձին անդրադառնանք, կարճ ասեմ։ Մենք  ուսումնասիրել ենք։ Գրեթե բոլոր քաղաքներում տաքսի ծառայության անգամ գույնը սահմանում է համայնքը։ Շատ դեպքերում նույնիսկ բծախնդրորեն ավտոտրանսպորտի մեքենայի տեսակն են որոշում, թե ո՞ր մեքենայի տեսակը կարող է ծառայել տաքսի եւ տաքսի ծառայությունը ի՞նչ տարբերանշան եւ գույն ունի իր քաղաքում։ Թույլտվությունը տալիս է այդ պայմանների բավարարման դեպքում։ Մեր մոտ տեսնում եք, թե ինչ խայտաբղետ վիճակ է։ Եվ տեսակը, եւ տեխնիկական վիճակը, սարքին ու անսարքին, արտաքինը եւ գույնը։

Ինչ մնում է տաքսի ծառայությունը այդ կայանատեղում վճարովի կարող է կանգնել, թե ոչ, կայանատեղին ավտոտրանսպորտային միջոցների համար է։ Հատուկ տաքսիների համար առանձնացված տեղ չի նախատեսում այս օրենքը։ Բայց կարող է նույն տաքսի ծառայությունը մեկ ժամով կամ երկու ժամով, մեկ օրով զբաղեցնել մեկ ավտոմեքենայի տեղը վճարովի կայանատեղում։ Իսկ ընդհանրապես մեր քաղաքի, կոնկրետ Երեւանի ծանրաբեռնվածության տեսակետից որպես տնտեսական գործունեություն այն էլ, եթե չեմ սխալվում նույնիսկ լիցենզիա է պահանջվում թույլտվություն տալու համար, որովհետեւ այնտեղ կան առոջղապահական պահանջներ եւ այլն։ Գուցե մենք ինչ-որ տեղ կանոնակարգենք այս հարցը, չդարձնենք սոցիալական խնդիր։ Մասսայական կայանատեղի, որ անում են տաքսիները, դա ինչ-որ լուծում պիտի ունենա մեր քաղաքում։

Իսկ առհասարակ ձեր հարցը ինձ հուշեց պատասխանելու մի մտահոգիչ հարցի։ Պրն Բադալյանի հարցադրումն էր ընդմիջմանը, որ, այո, այս օրենքի ընդունումը կստիպի, այնուամենայնիվ, կարգ ու կանոն մտցնել քաղաքային համայնքներում, հատկապես Երեւանում։ Բերեք իրարից չթաքցնենք, թե ինչ անկանոն իրավիճակ է տիրում մեր քաղաքում  եւ ֆինանսական, եւ կազմակերպական առումով։

2-րդը՝ կստիպի, որ այնուամենայնիվ տնտեսվարող սուբյեկտները, անհատ ձեռներեցները գնան ներդրումային նախաձեռնությունների համրարեցված մասերում ստորգետնյա եւ վերգետնյա ավտոկայանատեղեր կազմակերպելու, որոնք այս օրենքի առարկան չեն։ Չէ ո՞ր քաղաքում հիմա էլ կան ավտոկայանատեղեր, որոնք նաեւ գիշերային են համարվում։ Դա առանձին առեւտրային գործունեություն է եւ հարկվելու է  այդ ընկերությունը մեր Հարկային օրենսդրությամբ, որը կոչվում է կազմակերպված ավտոկայանատեղի իր բոլոր հարմարություններով։ Դա կարող են այնպես, ինչպես, ասենք, մեր Ազատության հրապարակի ստորագետնյա ավտոհանգրվանը, որն իրենից ներկայացնում է կազմակերպված ավտոկայանատեղի իր բոլոր ենթակառուցվածքներով եւ ֆունկցիոնալ  նշանակությամբ առանց ժամի սահմանափակման կարող է ծառայել եւ սպասարկում իրականացնել։ Դա կդառնա առանձին գործունեություն, կհարկվի Հարկային օրենսդրությամբ եւ ես համոզված եմ, որ այս օրենքի խստության կիրարկման դեպքում մենք կունենանք առաջին քայլերը ներդրումներ անել ստորագետնյա ավտոհանգրվանային կայաններ ստեղծելու։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Արծվիկ Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Արեյան։ Օրվա վերջ է, բավական հոգնեցիք, այսօր անընդհատ հարցերի եք պատասխանում։ Բայց, այնուամենայնիվ, այս օրենքը շատ կարեւոր նախաձեռնություն է։ Հետեւաբար հարցերն էլ չափազանց շատ են։

1-ին հարցը վերաբերում է հետեւյալին։ Օրենքի անվանումը՝ «Ավտոտրանսպորտային միջոցների կայանատեղերի տեղական տուրքի մասին»։ Ենթադրենք պետք է տար, որ խոսքը պետք է գնա բոլոր տիպի կայանատեղերի մասին, սակայն 1-ին հոդվածի 2-րդ մասը վերաբերում է միայն փողոցներին, փողոցներում կայանատեղերի մասին։ Այսինքն կարելի՞ է ենթադրել, որ նույն հրապարակների, մայրաքաղաքի կամ Գյումրու, կամ այլ քաղաքի համար այդ հարցը չի կարգավորվում այս օրենքով։

2-րդ հարցը վերաբերում է հետեւյալին։ 3-րդ հոդվածի 2-րդ մասին դուք անդրադարձաք։ Այնուամենայնիվ, սա հիմք է տալիս պնդելու կամ ասելու, որ այս ծառայությունը մասնավորեցվելու է կամ հնարավորություն է տրվում, որ մասնավոր անձինք մատուցեն այս ծառայությունները։ Արդյոք մտավախություն չունե՞ք, որ դրա արդյունքում էականորեն կփոքրանա նույն համայնքի բյուջե եկամուտներ ունենալու կամ մուտքագրելու հնարավորությունը եւ քաղաքը, իսկապես, չի բաժանվի։ Հիմնականում մայրաքաղաքին է վերաբերում, որովհետեւ այս օրենքը ավելի շատ, ի տարբերություն նախորդի, հենց մայրաքաղաքի մասին պետք է լիներ։ Եվ կարծում եմ, որ այդպես էլ պետք է գրվեր օրենքի անվանումը։ Հետագայում, եթե իր զարգացումը կունենար, նոր կարելի էր տարածել մյուս քաղաքների, այնուհետեւ մնացած համայնքների վրա, որովհետեւ դժվար է  պատակերացնել, որ, օրինակ, Արագածոտնի Ոսկե թաս գյուղի կամ Ներքին Սասնաշեն գյուղի համար այս օրենքը կիրառելի կլինի։

3-րդ հարցը վերաբերում է հետեւյալին։ Այնուամենայնիվ, նախատեսված տուրքերի չափերը նախընտրելի կլիներ ներկայացվեր որեւէ տնտեսական հիմնավորում, վերլուծություն, թե այնուամենայնիվ, ի՞նչ սկբզունքներից ելնելով է որոշվել այս չափերը։ Ես հասկանում եմ, որ սա ստանդարտ հարց կարող է թվալ, բայց կարեւոր է, որովհետեւ ինքը դառնում է պարտադիր եւ ի տարբերություն ներկայումս գործող շատ հաճախ կամավոր սկզբունքի սա պարտադիր է եւ բավականին լուրջ պատասխանատվություն է նախատեսում։

Մյուս հարցը վերաբերում է... քանի որ ժամանակը սպառվում է, չեմ հասցնում։ Այստեղ հիմնավորումների մեջ մի արտահայտություն է նշված։ Կուզենայի դա բացեք։ Գրված է՝ ՀՀՇ նորմեր։ Կուզենայի հասկանալ, սա ի՞նչ է իրենից ներկայացնում։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Սկսեմ վերջին հարցից։ ՀՀՇ-ն ՀՀ շինարարության CNIP նորմերն են ռուսերեն հապավումով եւ որեւէ քաղաքական հապավում չունի իր մեջ։ Շնորհակալություն հարցերի համար, պրն Մինասյան։

Անվանումը այլ համայնքներում եւս կարող է դժվարություն առաջացնել։ Ես սա կկապեմ նաեւ ձեր 2-րդ հարցի 2-րդ մասի հետ, որ արդյո՞ք բոլոր համայնքները ուժ կունենան այս դրույքաչափերը կիրառելու։ Անկեղծ ասած, միանշանակ ճիշտ է, որ օրենքը գրվում է ամբողջ հանրապետության համար, որովհետեւ տուրքի տեսակը սահմանելիս մենք հիմնվել ենք «Տեղական տուրքերի եւ վճարների մասին» օրենքի տրամաբանության վրա։ Երբ օրենսդիրը հաստատում է տուրքատեսակը, այնուհետեւ դրա դրույքաչափերը, ավագանուն տալիս է երկու լիազորություն։ Մեկը՝ կուզես այդ տուրքատեսակը կիրառես քո համայնքում, կուզես չես կիրառի, դա քո համայնքի անհրաժեշտությունը թելադրող հնարավորություններից է կախված։ Հիմա էլ համայնքներ ունենք, որոնք շատ տուրքատեսակներ չեն կիրառում։ Բայց այդ տուրքատեսակը ինտենսիվ կիրառվում է Երեւան քաղաքում։ Ժամը 24-ից հետո որեւէ գյուղական համայնք թույլտվություն տալու եւ տուրք գանձելու հնարավորություն չունի։ Քաղաքային համայնքները մի մասը թերի, Երեւանը շատ ինտենսիվ ունի։ Այնպես որ համայնքի ավագանին կարող է ազատ օգտվել այս օրենքից՝ այս տուրքատեսակը իր համայնքում կիրառելի՞ է, թե՞ ոչ։ Եթե Մարալիկի քաղաքապետը գտնում է, որ սրա անհրաժեշտությունը իր համայնքում չկա, նախ այդ ինտենսիվությունը, երթեւեկության խախտում, ծանրաբեռնվածություն, անհարմարություն, անկանոնություն, ապօրինի գործողություն չի իրականացվում իր համայնքում, նա կարող է այդ տուրքը չկիրառել։ Կկիրառի այն պահից, երբ դրա անհրաժեշտությունը կառաջանա։

Ինչ մնում է Երեւանին, ես անթաքույց ասեմ, որ պահանջարկված օրենք է սա հատկապես Երեւանի համար կարգավորելու եւ բյուջեն ռեալ աղբյուրով համալրելու համար։

Արդյոք չե՞ն մասնավորեցվի եւ բյուջեն չի կրի կորուստ։ Ես ձեր հարցի ենթատեքստը միանշանակ ընկալելի եւ ընդունելի եմ համարում, որովհետեւ այդ սուբյեկտը, ով մտավ այստեղ, շահեց այդ կազմակերպումը, նա, բնականաբար, անշահախնդիր չի գալու։ Սերվիս  եւ սպասարկում իրականացնող կազմակերպություն է, բնականաբար, նա կնքելու է պայմանագիր համայնքի ղեկավարի հետ եւ այդ հավաքագրված վճարը ապահովելուց հետո որոշակի մասհանում ինքը պիտի վերցնի իր օրվա, ամսվա, տարվա ծառայությունների համար։

Կարծում եմ այստեղ ցանկացած ավագանի այդքան շռայլ չի լինի։ 2-րդ վտանգը պետք է բացառել։ Դրա համար նորից եմ անդրադառնում պրն Նռանյանին տված իմ պատասխանի այն տեքստին, որ այստեղ մենք առնվազն շատ շահագրգիռ պետք է լինենք, որ կառավարությունը շատ խիստ կարգ սահմանի այստեղ, որ կամայական մարդ կչհայտնվի, մրցույթով չներթափանցի այս սերվիսի, այս ծառայության մեջ։ 2-րդը՝ չշռայլել փողոցային տարածքները, որոշակի տոկոս, որոշակի սահմանափակում։

Սրա շահագրգիռ կողմը պետք է լինի հենց համայնքը, որովհետեւ այս դեպքում մի ծայրահեղությունից կհայտվենք մեկ այլ ծայրահեղության մեջ։

Դրույքաչափերը՝ այո, ողջամիտ չափ ենք ընտրել՝ հաշվի առնելով շատ ծախսեր։ Բայց թույլ տվեք անկեղծ լինել՝ մտահոգություն կա նաեւ այլ պատգամավորական խմբակցություններից՝ «Հանրապետական» կուսակցություն, «Բարգավաճ Հայաստան»։ Դուք անձամբ նշեցիք։ 2-րդ ընթերցման ժամանակ մենք այստեղ տարբերակ ընտրելու խնդիր ունենք։ Բայց, որ այս չափերն են անհանգստացնող, դա հասկանում ենք։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Արծվիկ Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Արեյան։ Խոսեցիք կառավարության կողմից ընդունման ենթակա կարգի մասին։ Ես ուզում եմ հիշեցնել, որ պրն Նիկոյանի օրենքի համաձայն այդ կարգի ընդունման ժամկետը եւ հնարավոր զարգացումները պետք է անցումային դրույթներում անպայման նշվեն։ Եվ իրավական տեխնիկայի կանոնների համաձայն այս նախագիծը այս պահին դեռեւս համարվում է թերի։ Հուսով եմ 1-ից 2-րդ ընթերցման ժամանակ կհասցնեք բերել։ Իսկ ընդհանրապես...

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Հավանաբար խոսքը վերաբերում է անցումային դրույթներին։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Այո, անցումային դրույթներում պետք է ներկայացվեն։ Իսկ ինչ վերաբերում է ընդհանրապես այսպիսի տուրք սահմանելու գաղափարախոսության մոտեցումներին, կարծում եմ ելույթի ժամանակ կներկայացնեմ մոտեցումները։ Շնորհակալություն։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Արա Սիմոնյան։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Գովելի է, որ այս բնագավառը պետք է ի վերջո կարգավորման ենթարկվի։ Ես նույնպես կառաջարկեի, որ իրոք այս օրենքը վերնագրվեր «Երեւան քաղաքում ավտոտրանսպորտի միջոցների կայանատեղերի մասին»։ Այս առումով ունեմ մի շարք հարցեր, որովհետեւ իրոք օրենքը վերաբերում է Երեւան քաղաքին։ Եվ մասնավորապես կանոնակարգման այն կետերին, որոնք վերաբերում են, օրինակ, 12-րդ հոդվածի 12-րդ կետը սահմանում է, որ տուրքի վճարման պարտավորություն ծագում է կայանման պահից։ 1-ին հարցը դրա վերաբերյալ է, թե ինչպե՞ս է ֆիքսվում այդ կայանման պահը։

2-րդը՝ այստեղ մենք ունենք 10-րդ կետում այս դրույքաչափերը։ Հիմա ընդունենք 20 րոպե է կանգնել, 20 րոպեն ո՞ր դրույքաչափի տակ է լինում։ Իսկ 1 ժամ 10 րոպեն՝ ո՞րի, եթե մենք կայանման պահը ֆիքսելու հետ կապված ունենք։ Այս առումով կարծում եմ բավականին մեծ ներդրումներ են պետք։ Ասենք, ինչպես օդանավակայանում գիտենք, որ ֆիքսվի այդ պահը, որը կարող է բավականին վեճերի առարկա լինել։ Կամ ասենք 22 ժամ կանգնեց, պետք է ժամավճար տա՞, թե՞ օրվա համար նախատեսվող վճարը։

Շատ մտահոգիչ է իմ կարծիքով, որ ինչ-որ մի ՍՊԸ կարող է հնարավորություն ունենալ կալանավորել քաղաքացու գույքը։ Եթե դա լինի համայնքը, ինչ-որ տեղ ընդունելի է։ Բայց, եթե ինչ-որ մի ՍՊԸ, որը քաղաքացուց, կոպիտ ասած, գնել է այդ իրավունքը օրինական հիմքերով, այստեղ կայանատեղ է կազմակերպելու եւ իրավունք ունի քաղաքացու գույքը կալանքի ենթարկել։ Նախորդ հարցադրումների ժամանակ էլ պարզ չեղավ, թե ո՞վ է պատասխանատու լինելու գույքի փչացման համար։ Տվյալ դեպքում ասացիք, որ որոշվել է, որ  քաղաքապետարանը, համայնքի ղեկավարությունը չի կրելու։ Իսկ եթե դա ինչ-որ ՍՊԸ է, որը գույքը փչացրել է տեղափոխելուց կամ հատուկ տարածքում պահպանման ընթացքում։ Դրսում կանգնած մեքենայի գույքի փչացման հետ կապված ասացիք, բայց տեղափոխման մասին՝ ոչ։ Ըստ էության, սա իրավական կատեգորիա է։ Այսինքն՝ այս դեպքում ինչ-որ մի ՍՊԸ կարող է մեծ իրավունք ունենա, քան դատարանը, ոստիկանությունը։ Դա մտահոգիչ է, եւ կարծում եմ պետք է այդ մասին մտածել։

Մի այլ բան։ Ասենք քաղաքում չե՞ք մտածում, որ մեքենաները կլցվեն բակերը։ Այսինքն՝ մարդիկ փողոցում չկանգնելու համար այս դեպքում բակերում կլինի կուտակումը։ Փողոցներում գիտենք, որ շլակբաումներ են դրված բակեր չմտնելու համար։ Բա մյու՞ս տեղերը։ Այսինքն՝ էլի խնդիր կարող է լինել։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարցերի համար, պրն Սիմոնյան։ Ինչպե՞ս ֆիքսել կայանման պահը։ 1-ին հարցի պատասխանը։ Երկար ենք մտածել այս խնդրի շուրջ։ Դրա լուծումը լուծվելու է տեխնիկապես այն սարքավորումներով, որոնք տեղադրվելու են։ Տեխնոլոգիաները կան, աշխարհի փորձով տարբեր ֆիքսող սարքեր կան։ Դրա համար այն կարգը եւ պահանջները, որ կմշակի կառավարությունը, այդ չափանիշները կներառվեն այստեղ։ Իրավացի եք, որ ֆիքսման պահը օրենքն ասում է՝ կայանման պահից սկսվում է տուրքի վճարման պարտավորությունը։ Այդ պահը շատ կարեւոր է, որովհետեւ մենք տուրքի չափը տարբերակել ենք կայանման տեւողությունից։ Ձեր հարցադրումը միանշանակ իրավացի է, որ տեխնիկապես մենք այդ խնդիրը պետք է լուծենք, որ մարդուն ավելորդ տուրքի տակ չդնենք։ Չափանիշը այստեղ կայանման պահն է, տուրքի չափը չափվում է պահից սկսած տեւողությամբ՝ մեկ օր, մեկ ժամ, երկու օր կամ մեկ ամիս։ Ես կարծում եմ, որ սա կլուծվի տեխնիկապես։

Դրույքաչափերը՝ այսօր այս հարցը քննարկել ենք երկու ֆրակցիաներում՝ «Բարգավաճ Հայաստան» եւ «Հանրապետական» կուսակցություն, որ իսկապես խնդիր կա։ Մենք շեմը դրել ենք մեկ ժամից։ Ձեր ասածի պես դա 10 րոպե է, 20 րոպե կամ 2 րոպե։ Ժամը չի լրացել կամ ժամն անցել է 5 րոպեով։ Տեսականորեն թվում է, թե առաջին հատվածը պետք է տեղավորվի հենց մեկ ժամի մեջ։ Կայանման պահը սկսեց աշխատել, մեկ ժամից ավել չես կանգնել, կանգնել ես մեկ ժամից պակաս, պետք է ենթարկվես մեկ ժամի դրույքաչափին։ Բայց, կրկնում եմ, դուք բավականին շռայլ թիվ ասցիք՝ 20 րոպե, կարող է դա լինել 2 րոպե, 3 րոպե, 5 րոպե։ Տվեք ժամանակ, ես խնդրում եմ, պրն Բալասանյան, ինչպես պայմանավորվել ենք, այս դրույքաչափերի շուրջ մենք կունենանք ողջամիտ լուծում։ Նաեւ ձեր ասած 1-ին ժամի տեւողությունը հստակեցնել՝ ե՞րբ է ձեւավորում 1-ին ժամը։ Ժամից շատ հեռու քիչ րոպեների դեպքում ի՞նչ ենք անում կամ ժամը շատ քիչ գերազանցող րոպեի դեպքում ի՞նչ ենք անում։ Սա, իրոք, մտահոգիչ հարց է եւ տարբեր առաջարկներ ունենք։ Մեկ օրում փորձենք գտնել ամենաճիշտ, ամենաէֆեկտիվ, առանց սուբյեկտիվ մոտեցումների տեղ տալու։

Հատուկ տարածքում։ Ես այս հարցին պատասխանեցի ճիշտն ասած, երեւի կիսատ։ Պրն Սիմոնյան, իսկապես, մասնավոր կազմակերպողը լիազորաված է այստեղ կազմելու արձանագրություն եւ տեղափոխելու։ Այն մասին, թե ո՞վ է կրելու վնասը ճանապարհին, միանշանակ այստեղ մենք պետք է այս վնասի փոխահատուցման խնդիրը դնենք՝ ո՞վ է պատասխանատուն ինքը՝ կազմակերպիչը կամ համայնքը։ Ճիշտ եք նկատել, այստեղ մենք էլ ենք տեսել բաց կա։ Ճանապարհին տեղափոխելիս հատուկ տարած կամ հենց այդ հատուկ տարածքում։ Այլ բան է կայանատեղին, որի համար մենք պատասխանատվություն չենք կրում։ Եթե Սայաթ-Նովա փողոցի վրա եկավ կարմիր գծի մեջ հատկացված վանդակի մեջ կանգնեց, մի րոպե կանգնի, 2 ժամ կանգնի, մենք նրա պատասխանատվությունը չենք կրելու։ Այլ բան է, երբ մենք նրան տեղափոխենք մեր ստեղծած հատուկ տարածքը։ Այստեղ առաջանում է պատասխանավտության խնդիր։ Դուք ճիշտ եք։ 17-րդ հոդվածում պիտի ունենանք հստակ ձեւակերպում։

Բակերի խնդիրը։ Ավագանու կանոնակարգման առջեւ պետք է դրվի  եւ ճանապարհային ոստիկանության լիազորված մարմնի հետ մենք այստեղ կարգավորելով բակերը չծանրաբեռնենք այստեղից խուսափողներով։ Սա ավագանու կարգավորման խնդիր թողնենք։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Արձագանքման համար՝ Արա Սիմոնյան։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Արեյան, ուրեմն, ինքս լինելով Երեւանից ընտրված պատգամավոր եւ կենտրոնից, կառաջարկեի հետեւյալը։ Քանի որ տեխնիկական միջոցներ պետք է ներդրվեն, եւ չի բացառվում, որ մի մասնավոր ներդնողը այդ ապարատները կամ կարմիր ներկերը գծելուց հետո իրեն վերապահի, որ իր անձնական սեփականությունն է այդ փողոցը եւ մարդկանց հետ պարբերաբար կոնֆլիկտներ լինեն, ասի՝ ես առել եմ, իմն է, այսքան պիտի տաս ու անընդհատ կոնֆլիկտներ լինեն։ Ես կառաջարկեի հետեւյալը՝ քաղաքապետարանը հստակ ծախսերը հաշվի եւ իրականացնի այս գործառույթը։ Կարծում եմ այս դեպքում ավելի կանոնակարգված կլինի, ոչ մի մասնավոր ընկերության չտա եւ մարդկանց  ըմբոստությունն էլ չի առաջնա այն առումով, որ ասենք, դա քաղաքապետարնն է որոշել եւ օպերատիվ փոփոխությունները, եթե ինչ-որ փողոցում խցանում է կամ որեւէ բակում շատ է, քաղաքապետարանը այս դեպքում ավելի լավ կարող է կարգավորել։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Ըստ էության, հոդված 3-ը տալիս է այդ հնարավորությունը։ 1-ին մասով լիազորում է համայնքի ղեկավարին կամ իր ենթակա հիմնարկի միջոցով կազմակերպելու։ 2-րդ կետով նաեւ չի բացառում հնարավորությունը։

Իսկ ինչ մնում է մտահոգությանը, այստեղ օրենքն ունի շատ կայուն հիմք՝ այդ հրապարակը, փողոցը կամ փակուղին բացառապես համայնքի սեփականությունն է, այն հողը, որի վրա կանգնելու է այս գործունեությունը, բացառապես համայնքի սեփականությունն է։ Երբեք չի կարող որեւէ սուբյեկտի սեփականություն լինել եւ իրավական առումով դուք նկատի ունեք գործունեության ընթացքում նա իրեն կվերագրի այդ իրավունքը, եւ նախապատվությունը տալիս եք համայնքին։

Եթե մեր ռեսուրսները բավարարեն, մեզ համար էլ շատ ձեռնտու է, որ համայնքի բյուջեն համալրող այս գանձույթը իրականացնենք մենք հենց մեր սեփական պատասխանատվությամբ եւ մեր վերահսկողությամբ։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Սամվել Նիկոյան։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Պրն Արեյան, ես հասկանում եմ, որ դուք հոգնած եք, բայց թույլ տվեք մի փոքր հարց ասել։ Իմ գործընկերները այդ մասին ասացին, ուղղակի զուտ ավելի պարզաբանման առումով։

Սույն օրենքը ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող 10-րդ օրը։ Եթե ընդունված չեն կարգերը եւ ավագանու  որոշումները, ապա ինչպե՞ս կարող է ամբողջությամբ օրենքը 10-րդ օրը ուժի մեջ մտնել։ Սա նշանակում է, որ այս նախագիծը պետք է համապատասխանի «Իրավական ակտերի մասին» օրենքին, որտեղ ասվում է, որ այն դրույթները, որոնք իրենց մեջ այն հոդվածները պարունակում են կառավարության որոշումների ընդունման անհրաժեշտություն, ապա այնտեղ պետք է նշվի, թե երբվանի՞ց են դրանք ուժի մեջ մտնում։ Եվ անցումային դրույթներում պետք է նշվի, թե ե՞րբ են կառավարության եւ ավագանու որոշումներն ընդունվելու։ Այլապես մենք կունենանք օրենք, բայց ամբողջ իրավահարաբերությունները կարգավորված չեն լինի եւ կունենանք այն, ինչ որ շատ հաճախ մենք ունենում ենք, որ օրենքը ունենք, կառավարության որոշումը  չկա եւ ստացվում է բավականին խառը իրավիճակ։ Դա մեկ։

2-րդը՝ պրն Արեյան, դուք ասցիք, որ հիմա, ըստ էության, այդ ոլորտը չի կարգավորվում ամբողջությամբ եւ շատ տեղեր ինքնագործունեությամբ են զբաղված։

Կարծեք թե մինչեւ հիմա, այսպես ասենք, քաղաքապետարանի համայնքի լիազորությունը յուրացրել եւ յուրացնում են որոշակի անձնավորություններ։ Բարոյական պատասխանատվությունը քաղաքապետարանինն է, բայց հաստատ ֆինանսական միջոցները ոչ բոլոր դեպքերում է, որ քաղաքապետարանի բյուջե է գնում։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Բացարձակ չի մտնում բյուջե։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Առավել եւս։ Պրն Արեյան, անկախ այն բանից օրենքը 10 օր հետո է ուժի մեջ մտնում, թե ոչ, այնքան կարեւոր ոլորտ է եւ հաճախ իր մեջ պարունակում է  բարոյական շատ կարեւոր էլեմենտներ։ Մի օրինակ բերեմ։ Ովքեր դժբախտություն են ունեցել ուռուցքաբանության ինստիտուտի հետ շփվել, մի քանի հոգի թեւերին ինչ-որ շորեր են կապել, գրել են 300 դրամ եւ այդ փողոցով այդ հիվանդանոցի տարածքին մոտեցող մեքենաներից վերցրել են 300 դրամ։ Ուզում ես 5 անգամ մտի, 5 անգամ դու պարտավոր ես։ Փորձիր չտալ, գլուխդ կջարդեն։ Բարոյական խնդիր կա ուռուցքաբանության ինստիտուտի տարածքը արդյո՞ք բարոյական է ավտոկայանատեղի, եւ ինչպես դուք ասացիք,  մեկ դրամ էլ չի մտնում համայնքային բյուջե։ Դրա բարոյական պատասխանատուն քաղաքապետարանն է եւ իշխանությունն է ընդհանուր առմամբ։ Մարդը, հիվանդի տերը, որ ստիպված է օրը 5 անգամ նրանց բռնությանը ենթարկվի, իրենից գումար վերցնեն, մտքի մեջ նա ի՞նչ է ասում բոլորիս։

Ես խնդրում եմ, սա, որպես առաջարկ, ես պարտրաստվում եմ նամակով դիմել ձեզ, քաղաքապետին, խնդրում եմ կընդունեք սա որպես հրապարակային դիմում այս խնդրի կարգավորման համար։ Շնորհակալություն։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Նիկոյան, տեղին հարցադրումներ են։ Ես, ճիշտն ասած, նոր նկատեցի, որ մեր 21-րդ անցումային դրույթի՝ 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ընդամենը  1-ին մասով 10 օրյա ժամկետում ուժի մեջ ենք տվել։ 2-րդ մասով օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո եռամսյա ժամկետում ավագանին պետք է հաստատի դրույթները։

1-ին մասը, իսկապես, բաց է մնացել։ Կառավարության կարգեր, սահմանափակումներ։ Մենք նախապատվությունը այստեղ, կարծես թե տվել ենք արագ կարգավորելուն, որ տուրքաչափի դրույթները հաստատվեն, հաջորդ տարվա բյուջեն արդեն գրագետ պլանավորվի այս տուրքատեսակը որպես եկամտի աղբյուր տեսնելու։ Ինչու չէ նաեւ ժամ առաջ կանոնակարգելու։ Բայց այստեղ իրավաբանորեն բաց է մնում կառավարության ժամկետների եւ օրենքի ուժի մեջ մտնելու հարցը։ Տվեք մեզ ժամկետ, իրավաբանական ծառայության հետ մենք կքննարկենք։

2-րդ հարցին որեւէ բացատրություն չունեմ, անկեղծ պիտի խոստովանեմ։ Տնօրինությունն էլ է ահազանգել այս հարցով։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Շիրակ Թորոսյան։

Շ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Արեյան, ճիշտն ասած, իմ գործընկերների կողմից հիմնականում հարցադրումները եղան, բայց մի քանի հարցադրումներ ամեն դեպքում ինձ հետաքրքրում են։

Ես նշել եմ ինձ մոտ հոդված 9-ի 4-րդ կետը, որտեղ նշված է, որ տրանսպորտային միջոցների կայանատեղի համար վճարը սահմանվում է ըստ տրանսպորտային միջոցների, ըստ օրվա ժամերի եւ ըստ ավտոկայանատեղերի։ Այստեղ մի քիչ բաց է մնում ըստ տրանսպորտային միջոցների ձեւակերպումը։ Այսինքն՝ ինչպես պետք է մենք տարանջատենք մեծ չափերով, ավելի թանկ մեքենան, ավելի էժան մեքենան։ Կամ ենթադրենք, որ գյուղական որեւէ համայնքում, որտեղ գյուղտեխնիկան հիմնականում շրջանառության մեջ է եւ ավելի մեծ ծավալներով տրանապորտային միջոցները ավելի շատ են վճարելու, պատկերացրեք մեխանիզատորները արդեն սկսում են դժվարություններ ունենալ։ Այս առումով խնդրում եմ պարզաբանումներ։

Մյուս խնդիրը։ Հոդված 3-ում նշվում է, որ ավտոկայանատեղեր կարող են կազմակերպել նաեւ ավագանու որոշմամբ ֆիզիկական եւ իրավաբանական անձինք։ Մենք նաեւ ունենք  հոդված 13-ում դրույթ, որտեղ նշվում է, որ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձինք կարող են առաջարկել համայնքի ղեկավարությանը, ավագանուն այս կամ այն վայրը վերածել ավտոկայանատեղի։ Սակայն այնտեղ նրանք իրավունք չունեն, այսպես ասած, բիզնեսով զբաղվելու։ Այսինքն՝ այլ մեքենաներ կայանելու եւ ամբողջ տարվա կամ ամբողջ շաբաթվա, ամսվա համար վճարել։

Այսպիսի դեպքեր հիմնականում լինում են այն ժամանակ, երբ որեւէ հիմնարկ-ձեռնարկություն իր հարկից տարածքում ուզում է ավտոկայանատեղի սահմանել։ Այդ դեպքում ճի՞շտ չի լինի վերապահում ունենալ սրանց նկատմամբ եւ դրույքաչափերը կոնկրետ սահմանել ավելի նվազ, որովհետեւ այստեղ չի լինելու բիզնես, որեւէ կազմակերպություն չի, որ ինքը կայանատեղ է ստեղծում եւ պետք է շահույթ հետապնդի, այլ ինքը պետք է ուղղակի իր հիմնարկի մոտ իր մեքենան կայանելու համար ամբողջ տարվա ընթացքում վճարի։ Ճի՞շտ չի լինի այդ վճարը սահմանել ավելի ցածր գնով, որպեսզի չառաջանա վիճակ, երբ բիզնես շահույթ հետապնդողը եւ իր մեքենան կայանելու համար խնդիր ունեցողը նույն հարթության վրա դիտվեն։

Եվս մեկ խնդիր, որ ուզում եմ առաջ քաշել։ Արդյոք հնարավոր չէ՞ կտրոնային համակարգ մտցնել, որը արտերկրում ընդունված է։ Այսինքն՝ մեկ օրվա, մեկ շաբաթվա, մեկ ամսվա համար կրպակից վերցնում եք կտրոն, տեխզննման կտրոնի նման փակցնում դիմապակուն եւ ինքը այդ կտրոնով իրավունք ունի կայանելու ցանկացած ավտոկայանատեղում, որը նաեւ որոշակի բյուրոկրատական քաշքշուկներից զերծ պահելու հնարավորություն կառաջացնի։ Շնորհակալություն։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Ես եմ շնորհակալ հարցերի համար։ Հոդված 9-ի հետ կապված ինչպե՞ս տարբերակել մեքենաները։ Մեքենաների ընտրությունը ինչպե՞ս կատարել, որպեսզի տուրքը գանձվի ըստ ավատոկայանատեղում կայանվող տրանսպորտային միջոցների տեսակների։ Ես փոքր բացատրություն տամ, որ հիմա գոնե մի հարց կարգավորված է։ Որոշակի ավտոտրանսպորտային միջոցների «Ավտոմոբիլային տրանսպորտի մասին» օրենքի պահանջներից ելնելով ճանապարհային ոստիկանությունը Երեւան քաղաքում, Երեւանի քաղաքապետի առաջարկով, սահմանել է, ենթադրենք, բեռնատար մեքենաների երթեւեկության արգելումը կամ շինաղբի տեղափոխումը այս կամ այն... արգելված փողոցների ցանկ, կարճ ասեմ։ Արգելված փողոցների ցանկով երթեւեկելու համար, եթե խիստ անհրաժեշտություն կա՝ քաղաքաշինական, արտակարգ իրավիճակը հանած, մնացած բոլոր առումներով ճանապարհային ոստիկանությունը լիազորված մարմին է համայնքի ղեկավարին տեղյակ պահելով ներկայացված հայտով ժամանակահատվածում տալ թույլտվություն բեռնատար ԿԱՄԱԶ մեքենաները այս փողոցով անցնելու։ Այս օրինակը բերեցի, որպեսզի փողոցների եւ տեղերի ընտրությունը, ինչպես նաեւ այդ տեղերում ինչպիսի՞ տրանսպորտ կայանատեղելու հարցը քննարկվելու է քաղաքապետի կամ ավագանու կողմից ներկայացնելով համաձայնեցնելով լիազորված մարմնի հետ։

Փողոցի թողունակությունը, երթեւեկի հարմարություններից ելնելով ճանպարհային ոստիկանությունը տալիս է համաձայնություն։ Այս փողոցում, այս տրամաչափերի, եզրաչափերի կամ այս ծավալի մեքենա կարելի՞ է կայանել, թե՞ ոչ։ Այդ համաձայնեցման մեջ մտնում է նաեւ այդ պահը։ Ոչ, Աբովյան փողոցում կամայական մեքենայի կայանատեղի թույլտվություն չի կարող թույլ տալ վճարովի օրերով, ժամերով, ասենք, մեծ ծավալների բեռնատար մեքենաների կայանումը։ Տարբերակված մոտեցումը լինելու է ճանապարհային ոստիկանության հետ համաձայնեցնելով, ընտրելով, թե այստեղից է առաջացել ըստ ավտոտրանսպորտային միջոցների տեսակների թույլատրել եւ գանձել տուրք։

Ձեր 2-րդ հարցը վերաբերում է հոդված 3-ին, ֆիզիկական եւ իրավաբանական անձինք կարող են դիմել համայնքի ղեկավարին եւ որոշակի իրենց հարակից տարածքի համար ձեռք բերել թույլտվություն այդ տարածքը որպես վճարովի ավտոկայանատեղի սահմանելու եւ տուրք վճարելու։

Եթե ուշադիր նայել եք, նախագծում հետեւյալ տարբերակն ենք ընտրել։ Այո, թույլատրում է օրենքի նախագիծը, բայց պայմանով, որ նա տուրք վճարի դրույքաչափերի մասին 10-րդ հոդվածի 2-րդ դեպքով՝ օրվա տեւողությամբ տուրք։ Հատկապես ասենք շուրջօրյա աշխատող առեւտրային կազմակերպություններ կան։ Նա այդ տարածքի համար հանդես է գալիս որպես գործակալ, այլեւս ուրիշից տուրք, վճար գանձելու իրավունք չունի։ Նա վերցնում է այդ տարածքը, ամբողջ տարվա համար վճարում է իր տուրքը, չափանիշ ենք վերցնում օրվա համար վճարվող տուրքը եւ տարեկան տուրքը վճարելով ինքը օգտագործում է այդ տարածքը, իհարկե, սահմանազատված որպես վճարովի կայանատեղի։ Բնականաբար, տրամաբանորեն այն կարող է սպասարկել եւ իր հաճախորդին, եւ ոչ հաճախորդին։ Կարող է լինել ոչ հաճախորդ, նորից այս դեպքում այս տնտեսվարողը իրավունք չունի նրանից տուրք գանձելու, որովհետեւ ինքը դառնում է տուրքի վճարող, համայնքի բյուջեի հանդեպ պարտավորած սուբյեկտ եւ ինքն է վճարելու։

Եվ վերջինը։ Առաջարկը եղել է պրն Գրիգորյանի կողմից։ Ճիշտն ասած, դեռ չենք խմբավորել գրավոր տեսքով 2-րդ ընթերցմամբ, բայց ինձ մոտ ամրագրված է, որ այնուամենայնիվ, մարդուն չզրկել նաեւ տարեկան կտրոնի հնարավորությունից։ Ցանկացած սահմանված վայրում, քաղաքի տարբեր վայրերում, որտեղ կգտնի տվյալ ավտոտրանսպորտի տեսակի համար կայանատեղի, ինքը այդ կտրոնով կայանի։ Մենք դա կներառենք նախագծում։ Շնորհակալ  եմ հարցերի եւ առաջարկների համար։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Պրն Արեյան, քանի որ մի հարց էլ ես ունեմ, բայց, համենայն դեպս շատ հոգնեցիք, պատասխանեք նաեւ այս հարցին։ Պրն Թորոսյանի տված հարցի շարունակությունն է։

Ասենք ինչ-որ տեղ ձեռնարկատիրական ընկերություն, գործարան, ուսումնական հաստատություն, ինստիտուտներ եւ այլն, որոնք ունեն համապատասխանաբար իրենց դիմաց, ասենք, քաղաքի ծայրամասում կայանատեղի, որտեղ իրենք տարիներ շարունակ իրենց սեփական մեքենաները որպես կայանատեղի օգտագործվել է։ Հիմա, ի՞նչ է լինելու նման ձեռնարկատիրական ընկերությունների հետ։ Ուզում եմ հասկանալ, որովհետեւ կարող է լինել փողոցից շատ հեռու։ Չէ ո՞ր դա համայնքի սեփականությունն է։ Այս մասին եւս մտածենք ու քննարկենք։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Շատ լավ։ Իսկապես, հայտի հնարավորությունը չի կարող կրել մասսայական բնույթ։ Եթե որեւէ բանուկ մասում սուպերմարկետի տնտեսվարող սուբյեկտը դիմում է ինտենսիվ օգտագործվող տարածքի համար միասնական տուրքատու դառնալու,  դուք շատ ճիշտ նկատեցիք կարող է լինել ոչ բանուկ մասում մի ուսումնական հաստատություն, որտեղ ոչ միայն այդտեղի դասախոսները եւ ուսանողներն են կայանատեղում, այլ ուրիշները։ Բայց այստեղ դուք ճիշտ հարցադրում արեցիք՝ ի՞նչ է, մասսայաբար մենք պետք է տրամադրենք վճարովի կայանատեղի հնարավորություն։ Գուցե դա նպատակահարմար չլինի ամենեւին վճարովի կայանատեղ դարձնելու։

Այնուամենայնիվ, երեւի օրենքում ինչ-որ մի տեղ ամրագրենք։ Շատ նման է նախորդ հարցադրմանը, որ մասսայական վճարովի կայանատեղերի բան չբացենք։ Ճիշտ է, ձեր մոտ կասկած կարող է առաջանալ, որ ավագանին կարող է գայթակղվել բյուջեն համալրելու, համայնքի ղեկավարը ասի՝ ամեն թիզը դարձնենք վճարովի։ Պրն Նիկոյանի բերած ոչ շատ նորմալ վիճակը, որ կա ինստիտուտի առջեւ Քանաքեռում Ֆանարջյան փողոցի վրա, դա իրոք մտահոգիչ խնդիր է դառնում։ Ես լավ տիրապետում եմ, որ այնտեղ կա տարածքի վարձակալ, բայց արդյոք նպատակահարմա՞ր է այդ խորշ ընկած հատվածը, որը բանուկ փոցողից բավականին հեռու է եւ չի խանգարում։

Հարցադրումը ճիշտ էր, մենք ձեզ հետ միասին կաշխատենք եւ ձեւակերպումը կտանք։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին։ Հարակից զեկուցող՝ տարածքային կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ Ռաֆիկ Գրիգորյան։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգարժան նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, իրականում այս օրենսդրական փաթեթը նախորդ նստաշրջանում քննարկվել է ԱԺ տարածքային կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման հարցերի հանձնաժողովում եւ դրական եզրակացությամբ ընդգրկվել է ԱԺ մեծ օրակարգ եւ այսօր ընդգրկվել է արտահերթ նիստի օրակարգում։

Այս նախագիծը նույնպես բավականին երկար ճանապարհ է անցել, երկար քննարկումներ են կազմակերպվել մեր հանձնաժողովում, եւ ես տեսնում եմ բավականին առաջարկությունները այն ժամանակ ընդգրկված այս փաթեթում։  Երկու օր մենք պրն Արեյանի հետ միասին աշխատել ենք այս նախագծի վրա եւ բավականին առաջարկություններ են եղել, եղել է համաձայնություն, որ պետք է ընդգրկվեն 1-ից 2-րդ ընթերցում ընկած ժամանակահատվածում։

Արդեն իսկ շատ հոդվածների մասին առաջարկությունների մասին իմ գործընկերները բարձրաձայնեցին, որին ես չեմ ուզում արդեն անդրադառնալ եւ պրն Արեյանը հստակ տվեց պատասխան, որ քննարկման արդյունքում մենք եկել ենք համաձայնության դրույքաչափերին եւ տրանսպորտային միջոցի 24 ժամ լրանալուց հետո այլ վայր տեղափոխելուն եւ պատասխանատվությունը կրելու խնդիրը։  Ինչպես աբոնենտային վճարի մասին իմ գործընկերը բարձրացրեց, ունենք պայմանավորվածություն, որ պետք է ներառվի տարեկան կտրվածքով, ամսեկան, ինչպես մենք վերջնական համաձայնության կգանք։

Ես անձամբ մեկ մտահոգություն ունեի, որին պրն Արեյանը չանդրադարձավ, որը վերաբերում է 24 ժամվա այս ժամանակահատվածին, եւ մենք քննարկել ենք, որ դա իր մեջ պարունակում է մեծ ռիսկայնություն։ Ես կբարձրաձայնեմ, որ մեր մեջ նույնպես ձեռք է բերվել պայմանավորվածություն, որ 24 ժամը մենք փոխարինենք 48 ժամով, որովհետեւ շատ հնարավոր է մարդը մեքենան թողնի եւ հրատապ դուրս գա քաղաքից, 24 ժամը լրանալուց հետո տրանսպորտային միջոցը տեղափոխեն այլ վայր։

Տարածքային կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման հարցերի հանձնաժողովի տեսակետը արտահայտելուց առաջարկում եմ պատեհ պահի դնել քվեարկության եւ տալ դրական եզրակացություն, իմ գործընկերներին եմ հորդորում։ Իսկ մնացած առաջարկությունների վերաբերյալ ես համոզված եմ, որ կներկայացվեն այն ձեռք բերված համաձայնությունները, որոնք միասին ձեռք ենք բերել։ Շնորհակալություն։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հարակից զեկուցողին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։ Հերթագրվել է երկու պատգամավոր։ Էռնեստ Սողոմոնյան։

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Գիտեք, այդ 24 ժամը ինձ էլ է անհանգստացնում։ Գուցե, եթե դուք չշեշտավորեիք, ես դա չհիշեի։ Իսկ եթե սխալվում եմ, դուք կհուշեք։ Իսկ, եթե ընդհանրապես դեռ ժամ չդրվի։ Պատկերացնու՞մ եք, մարդը մեքենան թողել է, դժբախտ դեպք է պատահել, Աստված մի արասցե, եւ այդ դժբախտ դեպքին գումարվելու է այն, որ ապաքինվելուց հետո տեսնելու է մեքենան տարել են, ինչ-որ քաշքշուկներ։ Ավելի լա՞վ չի, ինչքան պետք է, թող մնա, մարդը կարող է գալիս է, պարտաճանաչ վճարում է։ Եթե  չի վճարում, դատի տվեք կամ օրենքի ուժը կիրառեք։ Ընդհանրապես այդ նորմը եկեք հանենք։ Ո՞վ է մեր հետեւից ընկել։ Ի՞նչ կարծիքի եք դուք։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ճիշտն ասած, երկար քննարկել ենք այս խնդիրը, պրն Սողոմոնյան։ Խնդիրը վերաբերում է 2-րդ հոդվածում ամրագրված համայնքային սեփականություն հանդիսացող ընդհանուր օգտագործման փողոցներում կայանտեղերին։ Բավականին մեծ մտահոգություն եղավ դահլիճում, որ կարող են ինչ-որ կազմակերպությունների բակերում, նրբանցքներում, բնակելի շենքերի տարածքներում... Մենք պայմանավորվածություն ենք ձեռք բերել, որ ամրագրենք այս հոդվածում, որ բացառվեն բոլոր այդ տեսակի տարածքները։ Խնդիրը վերաբերում է միայն համայնքային սեփականություն հանդիսացող փողոցներին։ Մենք առաջարկում էինք 3 օր, բայց եկանք համաձայնության 48 ժամ, որովհետեւ օրենքի նախագծում ներառված է 24 ժամյա ընթացքում։ Կամրագրվի նաեւ, որ վերջնական ամբողջական ուսումնասիրելով, թե որտե՞ղ է գտնվում տվյալ տրանսպորտային միջոցի տերը եւ ի՞նչ պատճառներով է բացակայում քաղաքից։ Իրեն տեղեկացնելուց հետո նոր տրանսպորտային միջոցը տեղափոխել։

Առաջարկություն ներկայացրեք, 1-ից 2-րդ ընթերցում ընկած ժամանակահատվածում հիմնական զեկուցողի, կառավարության հետ կարող ենք քննարկել։ Շնորհակալություն։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Արձագանքման համար՝ Էռնեստ Սողոմոնյան։

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Ես չեմ կարծում, որ այդ երեւույթը մասսայական բնույթ է կրում։ Ընդհանրապես օրենքների նախագծերը, որոնք հետո օրենք են դառնում, մասսայական երեւույթներ են։ Ես չեմ տեսել, ինչպես ասում են, 100 տարի Երեւանում ապրում եմ, չեմ տեսել մասսայական դեպքեր, որ այնքան մեքենաներ մնան, որ խցանում լինի, ինչ-որ մեկին խանգարեն։ Ինձ թվում է ամեն դեպքում այդտեղ իմպերատիվ մոտեցում պետք չի։ Ես այդ կարծիքին եմ։ Եթե համամիտ եք, իմ փոխարեն ներկայացրեք, որովհետեւ դուք եք աշխատում պրն Արեյանի հետ։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն պրն Սողոմոնյան։ Համամիտ եմ ձեզ հետ, բայց եթե մենք այդ հնարավորությունը տանք եւ չֆիքսենք ժամանակահատված, մասսայական բնույթ կկրի եւ կարող է անընդհատ տրանսպորտային միջոցը կայանել տվյալ տարածքում, որը իմ կարծիքով ճիշտ չէ։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Առաջարկություն կատարեք, պրն Սողոմոնյան։ Արծվիկ Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, երկու հարց ունեմ։ Մեկը կապված է «տեղական տուրք» հասկացության հետ։ Արդյոք ըստ ձեզ կամ հանձնաժողովի սա տուրք է, թե՞ պարատդիր վճար է։ Մանավանդ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մասնավոր սուբյեկտն է ծառայություն մատուցելու, եթե այդ տրամաբանությամբ ենք շարժվում։

2-րդը՝ քննարկե՞լ է արդյոք հանձնաժողովը մոտեցումը, որ կայանատեղերի կազմակերպման իրավասությունը չօտարվի որեւէ մասնավորի։ Դա լինի զուտ եւ բացառապես համայնքային։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ 1-ին հարցի վերաբերյալ ես ունեմ իմ առաջարկությունը, որը կփոխանցեմ ձեզ։ Քննարկել ենք պրն Արեյանի հետ, համամիտ եմ ձեզ հետ եւ նույնպես ներկայացրեք առաջարկություն։ Ես ունեմ իմ կարծիքը այդ հարցի վերաբերյալ, գրավոր կարող եմ նաեւ ձեզ փոխանցել։

2-րդը՝ հանձնաժողովում չի քննարկվել, բայց նախորդ երկու օրերի ընթացքում մենք քննարկել ենք։ Կա մտահոգություն, որի վերաբերյալ նույնպես ես ունեմ գրավոր առաջարկություն։ Կարող եմ նույնպես ձեզ փոխանցել։ Խնդրեմ միասնական քննարկենք։ Շնորհակալություն։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին։ Դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։ Հերթագրվել է երեք պատգամավոր։ Արա Նռանյան, համեցեք։

Ա.ՆՌԱՆՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, քաղաքապետարանը վերջին շրջանում մի շարք հետաքրքիր եւ դրական նախաձեռնություններ ունի եւ այդ նախաձեռնությունների շարքին կարելի է դասել նաեւ ավտոկայանատեղերի խնդրի կարգավորման հարցը, որը այսօր քննարկում ենք ԱԺ-ում։ Սակայն հաճախ այդ դրական լուծումները մենք ուզում ենք անպայման տեսնել մասնավոր կառույցների ներգրավման միջոցով։

Դեռ 90-ականների սկզբին թե ՀՀ-ում, թե նախկին խորհրդային այլ հանրապետություններում մի թեզ մտցվեց, որ պետությունը վատ կառավարիչ է եւ ամեն ինչը պետք է անենք մասնավորների միջոցով։ Այդ թեզով մեզ խաբեցին, 90-կանների սկզբին Եգոր Գայդարներով եւ մեր նաեւ տեղական Եգոր Գայդարներով եւ դրանով մենք մինչեւ այսօր առաջնորդվում ենք, ցավոք սրտի, պետական ֆունկցիան առավելագույնս նվազեցնելու քայլերով։

Ես համոզված եմ, որ եթե քաղաքապետարանը ստեղծի մի ընկերություն, իր ենթակայության ընկերություն, որը իրականացնի այս ամբողջ ֆունկցիան Երեւանի տարածքում, հավատացեք, պրն Արեյան, մենք շատ լավ արդյունք կունենանք եւ քաղաքապետարանը, իսկապես, ռեալ լծակներ կունենա կարգավորելու այս խնդիրը, ավելի մեծ գումարներ կմտնեն մայրաքաղաքի բյուջե։ Ես ուզում եմ հատկապես մայրաքաղաքին անդրադառնալ, որովհետեւ այս խնդիրը ակտուալ է հատկապես մայրաքաղաքում, եւ նաեւ մենք ի վերջո կհասկանանք, որ շատ ու շատ ֆունկցիաներ պետությունը տալով մասնավորին բոլորովին դրանից չի շահում, որովհետեւ շատ վիճահարույց է, որ այս կամ այն խնդիրը մասավորը չգիտեմ ինչ հայրենասիրական մղումներով ավելի լավ անի։ Ի վերջո չմոռանանք, որ մասնավորը, հատկապես մեր պես երկրներում, ոչ միայն ձգտում է գերշահույթին, այլեւ ստվերային շահույթին։

1-ին առաջարկությունը վերաբերում է նրան, որ քաղաքապետարանը, ՏԻՄ-ի ավագանին այս ֆունկցիան չօտարի այլ կառույցի, թող ստեղծի ընկերություն, որը կարող է լինել այլ մասնավորի հետ համատեղ, կարող է լինել նաեւ ներդրողի ներգրավմամբ, բայց այդ ընկերությունը պետք է լինի մեկ ընկերություն եւ աշխատի քաղաքապետարանի ավագանու հովանու ներքո։

Հաջորդ հարցը վերաբերում է տարածքների սահմանափակմանը, որի մասին մենք խոսեցինք։ Քաղաքացին պետք է ունենա ընտրություն՝ կանգնել լավ, ավելի պահպանվող, ավելի հարմար վայրերում, թե՞ մի քիչ ավելի երկրորդական փողոցներում, բայց անվճար։ Եվ որպեսզի դա չլինի, մենք պետք է ինչ-որ տոկոս դնենք։ Մենք բոլորս էլ գիտենք մեր քաղաքի տարածքը, փողոցները, մակերեսները։ Կարելի է որպես փորձնական քայլ գրել, որ ամբողջ տարածքի 20 տոկոսից ավելը չի կարող լինել վճարովի։ Գոնե քաղաքացիները իմանան, որ 80 տոկոսի վրա այդ կայանատեղերի գումարը չի գանձվելու։ Հատկապես չի կարելի բացառել, որ նույն գյուղական համայնքներում կարող է որոշում կայացվել ամբողջ տարածքում վճարովի ավտոկանգառ կազմակերպել։

Վճարման եղանակի մասով։ Եթե մենք մեկ ընկերության միջոցով դա անենք, բնական է, ավելի մեծ հնարավորություն կլինի ներդրումներ կատարել եւ այդ բանկոմատային, էլեկտրոնային համակարգը անել եւ կոռուպցիոն ռիսկը կնվազի։ Մարդը գնա կուլտուրական իր քարտով անկանխիկ ձեւով կատարի եւ որեւէ շփում չլինի։ Եվ պարզապես այն աշխատողները, որոնց մասին պրն Սողոմոնյանը ասում էր, սիրուն հագնված, հետեւեն կարգ ու կանոնին եւ կտրոնների առկայությանը մեքենաների վրա։

Պատասխանատվությունը մեքենաների համար։ Ես կարծում եմ ի վերջո պատասխանատվությունը պետք է լինի։ Ինչու՞ պետք է քաղաքացին գա այստեղ կանգնի, վճարի եւ ոչ թե այնտեղ եւ անվճար։ Կամերաներ են տեղադրվելու եւ, փաստորեն, ամբողջությամբ հսկվելու է  ֆիզիկական անձանց կողմից եւ էլեկտրոնային միջոցներով։ Իսկ մեքենան, բացի ֆորս մաժորային դեպքերից՝ կարկուտ եւ այլն, մնացած դեպքում վնասվելու դեպքում լինում է կոնկրետ մեղավորը։ Եթե կա նկարահանում, եթե կա փաստը, որ մեքենան կամ քաղաքացի է արել, թող այս ֆունկցիան իրականացնողը հատուցի քաղաքացու վնասները եւ հետո այդ հատուցումը ինքը ստանա իրական մեղավորից։

Ես կարծում եմ նաեւ մինչ այս քննարկումը, քաղաքացիների հետ շփումները ցույց տվեցին, որ հիմնական վերապահումը, որ ունեն քաղաքացիները, 1-ինը, բնական է, վերաբերում է վճարման չափին, 2-րդը վերաբերում է պատասխանատվության խնդրին։ Լավ, վճարեն, մի քիչ էլ ավել, բայց ինչի՞ համար։ Եթե տարածքը ես որոշել եմ, ընտրել եմ, ապա կառավարիչը նաեւ պատասխանատվություն պետք է կրի այդ տարածքի համար։

Ես պրն Արեյանի ելույթից եւ պատասխաններից հասկացա, որ քննարկվել է նաեւ մի հարց, որը ինքս եմ նաեւ ուզում բարձրացնել, որ ֆիզիկական անձը ինքը հնարավորություն ունենա գնել այդ աբոնեմենտը եւ 6 ամսով կամ մեկ տարով այդ արտոնությունից օգտվի եւ ցանկացած տեղում ի վիճակի լինի կանգառ իրականացնել։ Եթե դա քննարկվել է եւ ընդունվում է, շատ ողջունելի է։ Բայց այս հարցը հատկապես կլուծվի այն պայմաններում, երբ լինի մեկ միասնական ընկերություն։ Եթե տարբեր տարածքներ շահագործեն տարբեր ընկերություններ, ապա այստեղ նաեւ խնդիր է առաջանում, որ դու վճարել ես մի տեղ, բայց իրականում օգտվում ես կոնկրետ շահագործող կազմակերպության հատկացրած տարածքից եւ ինքը այդտեղից գումարներ չի տանում։

Հետեւաբար այս առաջարկության ընդունումը նաեւ հիմնավորում է իմ 1-ին առաջարկության ընդունման անհրաժեշտությունը։ Այն է՝ մեկ ընկերություն քաղաքապետարանի ենթակայության տակ։

Տարածքների հետ կապված։ Իհարկե մենք պետք է խուսափենք, որպեսզի բակերում եւ այդպիսի տարածքներում ընդհանրապես կայանելու համար գումար չգանձվի։ Մյուս հարցն էլ, որ քաղաքացին իր վարչական շրջանում, իր տան մոտակայքում պետք է վճարի՞, թե՞ ոչ։ Քաղաքի կենտրոնում կան փողոցներ, որոնք ռեալ բակեր չունեն։ Քաղաքացին, ասենք, ապրում է Մաշտոցի պողոտայում եւ մեքենան կայանում է փողոցի վրա։ Ստացվում է, որ այդ մարդը, ով այդտեղ բնակվում է, իր տարածքի համար պետք է վճարի, որովհետեւ բակ չունի, ավտոտնակ չունի։ Հատկապես ավտոտնակների թույլտվություն քաղաքապետարանը չի տրամադրում եւ քաղաքացին որտե՞ղ պետք է կանգնեցնի մեքենան։ Ստացվում է, որ ինքը անհավասար պայմանների մեջ է գտնվում այն քաղաքացիների համեմատ, որոնք ունեն ավտոտնակ կամ իրենց բակերը հարմարեցված են կայանելու համար։

Դրա համար ես մտածում եմ, որ մենք կարող ենք քննարկել տարբերակ, երբ իր վարչական շրջանում քաղաքացին ազատված լինի մեքենայի կայանատեղի տուրքից։ Այսինքն, եթե քաղաքացին ապրում է Նորքի զանգվածում, ինքը գոնե այդ տարածքում ազատված լինի։ Եթե ինքը գնա այլ տարածք, այլ վարչական շրջանի կայանատեղերից օգտվի, այնտեղ վճարի։ Հակառակ դեպքում ստացվում է, որ դու 50 մետր հենց տեղաշարժվեցիր, անմիջապես վճարելու ես։ Բայց կարող է քո կենսական կարիքները նաեւ հրամայում են, որպեսզի քո տարածքում շարժվես։ Հետեւաբար, գոնե ինչ-որ մի բոնուսային արտոնյալ տարածք քաղաքացիները իրենց շրջակայքում, իրենց բնակավայրի շուրջ պետք է ունենան։ Եվ հատկապես այն դեպքը, որ ասացի, իր պատուհանի տակ կանգնեցնելու համար, եթե նույնիսկ վճարովի, ես կարծում եմ քաղաքացին պետք է գումարներ չվճարի։

Եվ վերջին հարցադրումը, որը վերաբերում է սակագներին։ Բոլորի մտահոգությունը դա է։ Աղբահանություն ենք բերում նոր սակագներով։ Այստեղ էլ բեռի ավելացում է տեղի ունենում եւ պատասխանատվության հարցը չի լուծվում։ Եթե մենք կարողանանք որպես փորձնական շրջան բավական ցածր բեռ սահմանենք, օրինակ, առաջարկվող սակագներից 10 անգամ ավելի ցածր, ասենք, ժամը 50 դրամից սկսենք կամ օրը 300 դրամ, ես կարծում եմ դժգոհություն չի լինի եւ մենք ավելի սահուն կանենք այս անցման գործընթացը, քաղաքացիները կսովորեն վճարել եւ նաեւ ավելի հաճույքով կվճարեն, երբ հասկանան, որ վճարում են ոչ թե ինչ-որ անհայտ թեւկապով մարդուն, այլ քաղաքապետարնին, դրանից հետո կուտակված գումարները կներդրվեն փողոցների կարգավորմանը։ Ի դեպ դա էլ է մի խնդիր, որ կենտրոնացած գումարները գնան մեկ հաշիվ եւ ունենան նաեւ նպատակային ուղղորդում, որպեսզի մարդը մեկ տարի հետո տեսնի, հասկանա, որ այն հազարավոր դրամները, որ ինքը վճարել է, կոնկրետ արդյունք են տվել հենց իր քաղաքում, իր թաղում։

Եվ վերջում մի մոտեցման մասին։ Մենք պետք է մեր մայրաքաղաքը դարձնենք լավագույն մայրաքաղաքներից մեկը։ Այս առումով մենք պետք է լավագույն փորձն ընդօրինակենք։ Այս խնդիրը զուգահեռ հնարավոր կլինի լուծել միայն հասարակական տրանսպորտի խնդրի լուծման հետ միասին։ Քաղաքապետարանը այս ուղղությամբ նույնպես գործողություն է իրականացնում, սակայն ես տեսնում եմ այդ գործողությունների ձախողման պատճառը, որովհետեւ չի ուզում ստեղծել մունիցիպալ հասարակական տրանսպորտ։ Միասնական ֆինանսական համակարգի ստեղծման այս խնդիրը, որ դրված է՝ մետրո եւ հասարակական տրանսպորտ, կլուծվի, եթե լինի մունիցիպալ տրանսպորտային կառավարում։ Այստեղ ուզում եմ հիշեցնել մի խոսք, որը նաեւ ընդունված է տարբեր քաղաքներում։ Բեռլինում, Ժնեւում ասում են, որ քաղաքապետերը պետք է ամեն ինչ անեն, որպեսզի քաղաքում մեքենա քշելը լինի անհարմար զուտ էկոլոգիայի եւ հարմարության տեսակետից։ Բայց չմոռանանք, որ իրենք ունեն շատ լավ հասարակական տրանսպորտ եւ կարողանում են մեքենաների խնդիրների կարգավորումը համագործակցությամբ իրականացնել հասարակական տրանսպորտի բարեփոխումների հետ։ Շնորհակալություն։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար՝ Արծվիկ Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սա էլ հերթական այն օրենքներից է, որ նոր բեռ է նախատեսում, չնայած իր գաղափարախոսության մեջ այս օրենքը պետք է գովերգվեր բոլորի կողմից եւ, ըստ էության, դրական ներկայացվեր։ Բայց դատելով առաջարկվող լուծումներից, այս օրենքը նույնպես դասվելու է նոր պարտադրանքի օրենքների շարքին՝ ի դեմս իր ֆինանսական բեռի, որ լինելու է։

1-ին հարցը, որ կուզենայի, պրն Արեյան, ձեր եւ մեր գործընկերների ուշադրությունը հրավիրել, դա օրենքի 1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված սահմանափակ տարածքն է, որի վրա գործելու է այս օրենքը։ Խոսքը գնում է միայն համայնքային սեփականություն հանդիսացող ընդհանուր օգտագործման փողոցներին։ Եվ այդ համատեքստում, կարծում եմ նաեւ պրն Նիկոյանի բարձրացած հարցը այստեղ այս օրենքը չի կարգավորում։ Ըստ էության, եթե խոսքը գնում է որեւէ հաստատության տարածքի կամ դրան հարակից տարածքի մասին, ապա ակնհայտ է, որ այդ տարածքը չի համարվում փողոց։ Եվ եթե չի համարվում փողոց, հետեւաբար, չի ընկնում նաեւ այս օրենքի կարգավորման տիրույթում ու բաց են մնում այդ հարցերը՝ սկսած հանրապետական հիվանդանոցին հարող տարածքից, ավարտված նույն ուռուցքաբանականին հարող տարածքը, որոնք այս օրենքով, փաստորեն, չեն կարգավորվում։ Եվ հարց է առաջանում՝ ինչու՞ այս օրենքով չկարգավորել այդպիսի հարցերը։ Եթե նայում ենք օրենքի տրամաբանությանը եւ վերնագրին, նշանակում է ամբողջ ավտոտրանսպորտային միջոցների կայանատեղի մոտեցումները պետք է  արտացոլված լինեն այս օրենքում։ Հետեւաբար, այդ առումով կարծում եմ օրենքի այս դրույթը այս մասով որոշակիորեն թերի է։

Հոդված 3-ը 2-րդ մասով առաջարկվում է, որպեսզի հնարավորություն տրվի համայնքին այս գործառույթը մասնավորեցնելու։ Իսկապես, ես չկրկնեմ իմ գործընկերոջ՝ Արա Նռանյանի արտահայտած մտքերը, միակարծիք եմ եւ միանշանակ սա այն ոլորտն է, այն ծառայությունն է, որ պետք է պահել համայնքային ենթակայության տակ։ Եվ սա այն ոլորտն է, որն իսկապես, նաեւ  միջազգային փորձն էլ է փաստահաբար վկայում, որ բերում է նաեւ համայնքներին հսկայական եկամուտներ համայնքային բյուջեներին մի կողմից, մյուս կողմից ապահովում է անվտանգություն։ Եվ ի վերջո միասնական քաղաքականություն է թելադրում։ Եվ սա մասնավորեցնել կնշանակի հատկապես Երեւան քաղաքը վերաբաժանել որոշ մարդկանց մեջ։

Հիմա դուք հաստատեք կամ չհաստատեք, կամ դա հերքեք, միեւնույն է, սա լինելու է անկախ ցանկությունից, եթե մենք օրենքում չամրագրենք հստակ, որ այս գործառույթը ենթակա չէ մասնավորեցման։ Խնդրեմ, տեխնիկական միջոցներ են տրամադրում եւ այլն, թող մասնավորից ձեռք բերվի, բայց բուն կազմակերպման գործառույթը պետք է լինի համայնքային։ Եթե ոչ պետական, ապա առնվազն համայնքային պետք է լինի, եւ սա սկզբունքային մոտեցում համարեք մեր կողմից ներկայացվող։

Մյուսը՝ «տուրք» հասկացության էությունն ու փիլիսոփայությունն է։  Տուրք հասկացությունը ներկայացված է օրենք որպես պետության կամ համայնքի կողմից մատուցվող ծառայությունների դիմաց պարտադիր գանձման ենթակա որոշակի վճար։ Եթե սա այդպիսի փիլիսոփայության մեջ է, նշանակում է տուրքի պայմաններում ընդհանրապես չպետք է մասնավորեցման մասին խոսք լինի։ Այսինքն՝ փոխանցեք մասնավորին այս գործառույթի կատարումը։ Այլ դեպքում սա պարզապես կարծում եմ, կարող է դիտվել որպես պարտադիր վճար կամ ծառայության դիմաց որոշակի վճար։ Հետեւաբար, 2-րդ առաջարկության ընդունմամբ պայմանավորված նաեւ այս հարցը կարող է դուրս գալ արանքից, եթե դա դարձնեք միայն համայնքային։

Մյուս հարցը վերաբերում էր, ինչպես նշեցի, տուրքի մեծության հիմնավորմանը։ Ես կարծում եմ, որ բոլոր դեպքերում պետք է որոշակի չափորոշիչներ նշվեն, թե ո՞ր տարածքում ի՞նչ չափորոշիչներ պետք է հաշվի առնի համայնքը այն որոշելիս։ Թեեւ որոշակի դրույթներ կան նախատեսված, բայց դրանք շատ քիչ են եւ սահմանափակ են։ Ի վերջո նաեւ պետք է հաշվի առնենք, օրինակ, համայնքներում նաեւ որոշակի հաստատությունների առկայությունը։ Օրինակ, եթե կազինոներին հարող տարածքների մասին ենք խոսում, այստեղ ինչքան ուզում եք բարձր դնենք։ Բայց եթե խոսում ենք այնպիսի փողոցների մասին, որտեղ ավելի շատ սոցիալական ենթակառուցվածքներ են, այստեղ հակառակ մոտեցում պետք է ցուցաբերենք։ Նույն հիվանդանոցին հարող համայնքային փողոցներին պետք է ավելի ցածր արժեք լինի։ Ինչպես նշեցի, կազինոների մոտ կամ կերուխումի այլ օբյեկտներում, ինչու չէ, օրինակ, Պռոշյան փողոցում, այո, պետք է բարձր լինի։ Նույնիսկ կարելի է բարձր դնել Դեմիրճյան փողոցի վրա, որտեղ օլիգարխիան հաճախ շարժվում է։ Ինչու՞ չէ։ Պետք է, բայց սա նշանակում է տալ որոշակի հնարավորություն, որպեսզի չփորոշիչներ սահմանվեն։ Չափորոշիչների հիման վրա ավագանին կարողանա որոշում կայացնել։ Մինչդեռ օրենքի այս մասում չկա նման հնարավորություն տրված։ Կարծում եմ, որ սա նաեւ սոցիալական արդարության որոշակի կոմպոնենտ իր մեջ կպարունակի։

Մյուսը՝ դուք նշեցիք, որ 13-րդ հոդվածի համաձայն, եթե անձը իր, օրինակ, եթե սուպերմարկետ է, խանութ է, իր հարող տարածքում է կազմակերպում ավտոկայանատեղին, ապա նա պարտավոր է գանձել միայն տուրքը, փոխանցել եւ հավելյալ տուրք կամ վճար չվերցնել։ Բայց հավատացեք 13-րդ հոդվածում ուղղակի այդպես չի գրված։ Շատ ընդհանրական է եւ ամենեւին խոսք չի գնում իր այլ հարակից որպես ծառայությանն օժանդակող ծառայություն։ Ես հասկացա, որ խոսքը գնում է օժանդակող ծառայության մասին։ Բայց 13-րդ հոդվածը շատ ընդհանրական է, ընդհանուր է ներկայացվում եւ ասվում է, որ եթե որեւէ մասնավոր անձ, ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ դիմում է համայնքի ավագանուն իր կողմից նշված տարածքում ավտոկայան նախատեսելու համար եւ վճարում է  ամսեկան կամ տարեկան տուրք ամբողջ ավտոկայանատեղի տարածքի համար, ապա ավելորդ վճար չի գանձում։ Ստացվում է, որ այս դրույթի ներքո որեւէ մասնավոր անձ չի կարող ավտակայանատեղի կազմակերպել եւ ավելի գումար վերցնել։ Իսկ եթե այս դրույթը նախատեսվում է այն անձանց կամ այն իրավաբանական ու ֆիզիկական անձանց, ովքեր որպես օժանդակություն կամ շահագրգռող մաս են սա դիտում, ինչպիսին, օրինակ, սուպերմարկետներին հարող տարածքներն են, որ վերցնում է այս տարածքը, որպեսզի իր հաճախորդները գան եւ կանոնավոր ձեւով կարողանան հանգիստ կանգնել, իրենց առեւտուրն անել եւ գնալ։ Այս դրույթը այստեղ պետք է հստակ նշվի, որ որպես օժանդակ ծառայություն կամ սեփական ծառայությունը ավելի դյուրացնելուն է ուղղված այս քայլը։

Մյուս հարցը վերաբերում է 24 ժամից ավելի կանգնելուն։ Այստեղ շատ եղան այդպիսի առաջարկներ։ Իսկապես, 24 ժամից ավելին այդ տեղափոխման պարտադրանքը, կարծում եմ, որոշակի առումով մտնում ենք մենք իրավունքների այնպիսի սահմանափակումների դաշտ, որտեղ միգուցե դատական միջամտություն էլ է պահանջվում, որովհետեւ բռնագանձել  անձի անձնական սեփականությունը եւ այն էլ տանել պահել ու չտալ, դեռ ավելին՝ եռապատիկից ավելի գին էլ դնել, որպեսզի վճարի, մի քիչ հակասության մեջ կմտնենք։ Ավելին, գուցե կարիք կա նաեւ այս հատուկ տարածքում նախատեսված դրույքաչափերը որոշակի ձեւով վերանայել։ Ինչ-որ ժամանակից սկսած գուցե դադարեցնել հաշվարկը, որովհետեւ չեն բացառվում դեպքեր, երբ որոշակի պատճառով է, որ մեքենան այդտեղ է հայտնվել։ Ասենք, ինչ-որ մի դժբախտ դեպք է եւ այլն, եւ անձը չի գալիս, տիրություն չի անում իր մեքենային։ Մահացել է կամ չգիտեմ վատ առողջության պատճառով հայտնվել է հիվանդանոցում եւ այլն։ Հիմա այդ մարդու վրա այդքան հաշվարկելը ճիշտ չէ։ Կարծում եմ այստեղ էլ պետք է նախատեսել այնպիսի հնարավորություններ, մեխանիզմներ, որ թույլ տա նվազեցնելու այդ մեծությունը։

Այնուամենայնիվ, ամբողջացնելով իմ ելույթը, կարծում եմ, որ նախագիծը գաղափարախոսության մեջ դրական, սակայն իրականացման տեսակետից չափազանց խոցելի է։ Եվ ամենեւին հարկ չկար այս նախագիծը միանգամից երեք ընթերցումով անցկացնելը։ Մանավանդ որ ծրագրային բյուջետավորման շրջանակներում արդեն բյուջետային գործընթացը սկսվել է եւ սրա հրատապ ընդունումը միեւնույն է ոչինչ չի տալու հաջորդ տարվա բյուջեին։ Ինչ կանխատեսելու եք, կանխատեսել  եք արդեն։

Ավարտելով խոսքս, կարծում եմ կարեւոր է, որ անդրադառնանք նաեւ հրապարակներում այդ խնդրին։ Օրինակ՝ իմ մոտ հարց է առաջանում՝ եթե Ազատության հրապարակի ներքեւում ի՞նչ սկզբունքներով է այդ ավտոկայնատեղին կառուցվել։ Եթե կարելի է այդպիսի սկզբունքներով, ապա ինչու՞ չի կարելի հիմա էլ անել առանց այս օրենքի։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Պրն Սիմոնյանը հանում է իր ելույթը։ Պրն Արեյան, եթե բան ունեք ասելու, համեցեք։ Ճիշտն ասեծ, քիչ ժամանակ ունեք, բայց ամփոփիչ ելույթի համար կարող եք մի րոպե խոսել։

Կ.ԱՐԵՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Բալասանյան, շնորհակալություն եմ հայտնում բոլոր պատագամավորներին, պատգամավորական խմբակցություններին արված դիտողությունների, հարցադրումների, առաջարկությունների համար։ Կաշխատենք այդ ամենը ամենաարդյունավետ ձեւով ներառել 2-րդ ընթերցման տեքստում ընդունելի առաջարկները։ Շնորհակալ  եմ։

Ս.ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարցի քննարկումն ավարտվեց։ Մենք մեր աշխատանքներն ավարտեցինք այսօր։ Վաղը ժամը 12.00 կշարունակենք։  




ԱԺ Նախագահ  |  Պատգամավորներ  |  Հանձնաժողովներ  |  Խմբակցություններ, խմբեր  |  Աշխատակազմ
Օրենսդրություն  |   Նախագծեր  |  Նիստեր  |   Լուրեր  |  Արտաքին հարաբերություններ   |  Գրադարան  |  Ընտրողների հետ կապեր  |  Հղումներ  |  RSS