National Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.amNational Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.am
HOME | MAIL | SITEMAP
ArmenianRussianEnglishFrench
Արխիվ
07.03.2001

Երկ Երք Չրք Հնգ Ուր Շբթ Կիր
01 02 03 04
05 06 07 08 09 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ԵՐԿՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

07 մարտի 2001

Ժամը 1000
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐՄԵՆ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ զբաղեցրեք ձեր տեղերը։ Խնդրում եմ նախապատրաստվել գրանցման։ Ստուգենք համակարգի աշխատանքը։ Ստուգում։

Հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ գրանցվել։ Գրանցում։

Գրանցվել են 108 պատգամավորներ։ Քվորում կա, սկսում ենք մեր աշխատանքը։ Շարունակում ենք երեկվա ելույթները, ձայնը տրվում է Ֆիլարետ Բերիկյանին։ Խնդրեմ։

Հարգելի պատգամավորներ, շուտով քվեարկություն է լինելու, խնդրում եմ չբացակայել դահլիճից։

Ֆ.ԲԵՐԻԿՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ցավոք, երեկ քննարկվող հարցը քաղաքական հարթությունից նորից տեղափոխվեց անձնական հարթություն, ԱԺ-ն նորից քաղաքական հարթությունից տեղափոխվեց, ինքն էլ ահագին մասով, անձնական հարթություն։ Որոշ դեպքերում, նույնիսկ, եթե ելույթ ունեցողներից մեկը շատ դիպուկ նկատեց՝ կենացների դաշտ, տրադիցիա է։ Իրականում, եթե որոշ դեպքերում դա հասկանալի էր, հասկանալի է, ասենք, մի քիչ ոչ քաղաքականացված մաս կա Պառլամենտում, կա նորահավաք կուսակցության տեսակետ, կան անձնական ակունքներ, ընդհանուր ակունքներ, ապա լուրջ կայացած լուրջ քաղաքական կուսակցությունների նման դիրքորոշումը բավական տարօրինակ է, որովհետեւ, ճիշտն ասած, ես այդ ժամանակ չեմ եղել, բայց 99 թվին, ես ինչքան հասկացա, բազմիցս այս դահլիճում կրկնվել է՝ ինչ-որ քաղաքական համաձայնություններ, ստատուս-քվո, ինչ-որ նման տերմիններ ես բավական լսել եմ։ Բայց, իհարկե, խնդիրն այստեղ, ես բացարձակապես անձնական հարթություն չեմ ուզում տեղափոխել, որովհետեւ դա, իրոք, դիտարկում եմ որպես լուրջ քաղաքական հարց։ Եվ, ընդհանրապես, ելույթ ունենալու, երեւի, հարկ չլիներ, եթե այս խնդիրը մեր կուսակցության ֆրակցիայում կամ վարչությունում քննարկվեր, մենք հստակ տեսակետ ասեինք եւ այդ հարցը կփակվեր։ Ուղղակի, երեկ, երբ խոսվում էր էթիկայի, պարկեշտության, ինչ-որ այդպիսի բառեր էլ ասվեցի։ Գիտեք, այս 10-12 տարում մենք շատ դաժան բաներ ենք տեսել, քաղաքական ոլորտում եւս։ Ես, ուղղակի, կոչ կանեմ իմ գործընկերներին, որ այդ բառերն իմաստալից են, ընդհանրապես, իրենց բացարձակ իմաստով։ Այսպես վերապահումներով կամ այլ ձեւով օգտագործելով դրանք սկսում են իմաստազրկվել։

Մի խոսքով, ինչ եմ ուզում առաջարկել։ Ես, ընդհանրապես, առաջարկում եմ, որ պրն Քոչարյանն անպայման պնդի իր հրաժարականը՝ անկախ ամեն ինչից։ Ես ինքս այս ամբիոնից Շավարշ Քոչարյանին նորից կառաջարկեմ այդ հանձնաժողովի նախագահ եւ ձեզ կոչ կանեմ պաշտպանելու։ Դա պետք է արվի նրա համար, որպեսզի, ասենք, մեր քաղաքական գործիչներին, կոնկրետ այս դեպքում, չկպչի մեր ժողովրդավարության սողանցքներից օգտվողի խարան, հասկանո՞ւմ եք։ Այսինքն՝ ես հարցը դնում եմ այսպես, որ անվստահության եւ վստահության խնդիր բացարձակապես չկա, կան քաղաքական պայմանավորվածություններ եւ այդ պայմանավորվածությունները կատարելու խնդիրը։ Ես, ընդամենը, դա եմ առաջարկում։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ձայնը տրվում է պատգամավոր Աղասի Արշակյանին, խնդրեմ։

Ա.ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-Ես ձայն չէի վերցնի, եթե պրն Շավարշ Քոչարյանի կուսակիցն ավելի չխառներ իրավիճակը։ Ես ձեր ելույթից ոչ մի բան չհասկացա։ Եթե դուք ձեր գործընկերոջից ուզում եք ետ վերցնել ժամանակին տված այդ քվեն, դնեիք ֆրակցիայով ասեիք, գայիք այստեղ էլ ասեիք, մենք հասկանայինք։ Ես կարծում եմ, քանի որ չկա այդպիսի հարց, նույնիսկ քաղաքական մեծամասնությունը, որ ժամանակին ձեզ հետ, այսպես ասած, բարիշել է այդ մի տեղը ձեզ տա, նրանք էլ այդ հարցը չեն բարձրացնում։ Իսկ Շավարշ Քոչարյանը փորձված քաղաքական գործիչ է եւ իրեն, որքան ինձ է հայտնի վերջին 12 տարվա մեջ, շատ կարգին, պարկեշտ է պահել։ Մենք ինչու ենք այս հարցն այսքան ձգձգում։ Վերջիվերջո, այստեղ, իրոք, էթիկական հարցեր կան եւ այն մարդիկ ովքեր հակված են շուկայական հարաբերություններով բոլոր հարցերը լուծեն, թող մարդկային հարցերին քիչ բան անեն։ Ես կարծում եմ, այսպես է։ Հարցը, որ դրվում է, մենք պետք է դեմ քվեարկենք, որպեսզի Քոչարյանի հրաժարականը չստացվի, ես կարծում եմ, այդ ձեւակերպումը սխալ է։ Մենք հարցը պետք է դնենք, հարգելի նախագահողներ, կարծում եմ, հենց այդպես, որ ովքեր են կողմ, որ նրա հրաժարականն ընդունվի։ Եվ եթե չի հավաքվում այդ համապատասխան 50 քանի կամ 60 քանի կողմ ձայնը, այդ ժամանակ ինքը մնում է իր աշխատանքին եւ հակառակը։ Թե չէ մենք պետք է հավաքենք 60 կամ ավելի «դեմ»-ը, որ ինքը բան անի, մնա իրա տեղում։ Ճիշտ չէ,խնդրում եմ քվեարկության դնելուց առաջ այդ հարցը հստակեցրեք։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-«Օրինաց երկիր» խմբակցության անունից ձայնը տրվում է Սերգո Երիցյանին։ Խնդրեմ։

Ս.ԵՐԻՑՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, չխորանալով քաղաքական երկխոսությունների եւ հակասությունների մեջ, ես, պարզապես, որպես հանձնաժողովի անդամ, ուզում եմ ընդգծել հետեւյալը, որ հանձնաժողովը, որտեղ ես առիթ ունեմ աշխատելու, իսկապես, Շավարշ Քոչարյանի ղեկավարության ժամանակահատվածում բավականին արդյունավետ է աշխատել։ Երեւի թե, մեզ համար շատ կարեւոր է եւ հիմնականը նաեւ դա է՝ քաղաքական, այսպես կոչված, փոխհարաբերություններից բացի կա նաեւ զուտ օրենսդրական աշխատանքը եւ այդ օրենսդրական աշխատանքի արդյունքը։ Երեւի թե, մենք կարող ենք շատ խորանալ այս փոխհարաբերությունների մեջ, քանի որ յուրաքանչյուր ելույթ, յուրաքանչյուր ասված խոսք կարող է շրջվել կամ հակառակ ուղղություն ու տեսք ստանալ։ Ես դա չեմ ուզում, եւ նաեւ լիազորված եմ «Օրինաց երկիր» կուսակցության կողմից ընդգծելու, ասելու, որ մենք շատ կարեւոր ենք համարում ԱԺ-ի օրենսդրական գործունեությունը։ Եթե մի քաղաքական գործիչ, գուցեեւ, անկախ նրա կուսակցական պատկանելիության, կարողանում է հստակ եւ ճիշտ ղեկավարել այդ հանձնաժողովը, որտեղ արվեստի, գրականության, լրագրության բնագավառի գործիչներ են եւ լուրջ փոխհամաձայնության եւ արդյունավետ աշխատանքի մեթոդ կա, ապա դա պետք է պահպանել, փորձել, գոնե, Խորհրդարանի հետագա ժամանակահատվածում այդ մթնոլորտը պահպանել։ Թե ինչ կարող է լինել, եթե այդ փոփոխությունները եւ այլն, լինեն, մենք շատ հաճախ ականատես ենք եղել նաեւ ինչ-որ բանակցությունների արդյունքում տեղի ունեցած ընտրությանը եւ այլն։

Չխորանալով այս բոլորի մեջ՝ ես ուզում եմ արտահայտել նաեւ իմ գործընկերների դիրքորոշումը, որը մենք կարեւոր ենք համարում, իսկապես, օրենսդրական գործունեությունը։ Այս պարագայում պետք է, մեր համոզմամբ, Շավարշ Քոչարյանը շարունակի պաշտոնավարել։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Պատգամավոր Վազգեն Մանուկյան՝ ԱԺՄ խմբակցության անունից։ Խնդրեմ։

Վ.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, չէի ուզենա այս հարցի մասին խոսել, բայց այն հարցն է, որից խուսափել հնարավոր չէ։

Ես չեմ ուզում քննարկել Շավարշ Քոչարյանին։ Որպես քաղաքական գործիչ, մարդ, ինձ համար ինքը միշտ բարձր գնահատական ունի, եւ այդ հարցը չէ այստեղ քննարկվում։ Ես չեմ ուզում քննարկել Շավարշ Քոչարյանի աշխատանքը, որպես կոմիտեի նախագահ, հանձնաժողովի նախագահ։ Այդ հարցն ԱԺ-ում եւ, ընդհանրապես, Հայաստանում չի քննարկվում՝ որեւիցե մեկի աշխատանքը գնահատվի, թե ինքը լավ է աշխատում, թե՝ վատ։ Եթե մենք այդպիսի աշխատանք ենք գնահատում, եկեք բոլոր հանձնաժողովների նախագահների աշխատանքը մի օր նստենք, գնահատենք, տեսնեք ով է իր տեղում, ում արժե փոխել։ Եթե ինձ եք հարցնում կամ մեր կուսակցության ֆրակցիային, մենք գտնում ենք, որ Շավարշ Քոչարյանն իր գործը լավ է անում այդտեղ։ Բայց սա, այնուամենայնիվ, քաղաքական հարց է։

Այս նոր ԱԺ ձեւավորումից հետո ԱԺ մեծամասնությունն առաջարկեց այն կուսակցություններին, որոնք փոքրամասնություն էին, որոշակի պաշտոններ, այսպես ասած, հանձնաժողովների նախագահներին։ Ըստ որում, այստեղ ոչ մի առեւտուր չկար, այսինքն՝ իրենք մեր ձայների պահանջը չէին զգում, իրենք, ուղղակի, ասացին, որ մենք հանրապետությունում ուզում ենք ստեղծել նոր քաղաքական վստահության մթնոլորտ եւ առանց որեւիցե պարտավորությունների մենք վերցրեցինք, այդ հանձնաժողովը մեզ տրվեց, մեր ֆրակցիայի ցանկացած մարդու կարող էինք ներկայացնել, բայց մենք գտանք, որ լավագույնն այդտեղ կաշխատի Շավարշ Քոչարյանը։ Շավարշ Քոչարյանն ընդունվեց եւ աշխատեց։

Հոկտեմբերի 27-ից հետո կտրուկ փոփոխություն եղավ՝ քաղաքական դաշտի, բայց մենք միշտ աշխատել ենք ստատուս-քվոն պաշտպանել։ Ես հիմիկվանից ասեմ ձեզ, որ մեր կուսակցության ֆրակցիան ոչ մի հավակնություն այդ տեղի վրա չունի, մի կողմ թողեք այդ հարցը։ Ուղղակի, այնպես ստացվեց, որ Շավարշ Քոչարյանն ինչ-ինչ պատճառներով դուրս եկավ կուսակցությունից եւ առաջացավ նոր հարց, իսկապես, ստատուս-քվոյի փոփոխություն տեղի ունեցավ։ Վերջիվերջո, այդ տեղն էլ ինքը ստացել էր ԱԺՄ-ից եւ ԱԺ մեծամասնությունից, ո՞նց էր պետք այդ հարցը լուծել։

Քաղաքական պրագմատիզմի տեսակետից Շավարշ Քոչարյանը ճիշտ է հարցը լուծել։ Դնում է ԱԺ-ում վստահության քվե, բնական է, ինչո՞ւ պետք է Շավարշ Քոչարյանին անվստահություն հայտնվի։ Ստացվում է, որ այդ պաշտոնը ստացվել է ոչ ԱԺՄ-ի կողմից։ Ես չեմ կարող կոչ անել՝ քվեարկել կողմ կամ դեմ, ես չեմ ուզում անձի դեմ որեւիցե բան ասել՝ կողմ կամ դեմ, ես կարող եմ տալ միայն գնահատականներ, ինչը կհամարեի ճիշտ, որովհետեւ քաղաքական դաշտում նաեւ ճշմարտության հարցերով է պետք առաջնորդվել, ոչ միայն քաղաքական պրագմատիզմի տեսակետից։ Դրա համար ես վերցնում եմ ինձ վրա, թե ինչը կհամարեի ճիշտ այս դեպքում։

1-ին քայլ՝ կդիմեի ԱԺՄ-ին, կասեի՝ դուք եք ինձ ներկայացրել այստեղ, գնացեք մեծամասնության հետ պայմանավորվեք, ոնց անեք, ես դրան համաձայն կլինեմ։ Դա կլինի քաղաքակիրթ մի նորմալ ձեւ։

Մյուս ձեւը՝ դուրս եմ եկել կուսակցությունից, դուրս եմ գալիս նաեւ պաշտոնից։ Գեղեցիկ չէ անձնական կյանքից օրինակներ բերել, երբ ՀՀՇ-ից դուրս եկա, վարչապետությունից դուրս եկա, ես չասեցի դրեք վստահության քվե, ասեցի՝ քվեարկեք, ոնց էլ քվեարկեք, մեկ է, ես գնալու եմ։ Ես այդպիսի կոչ Շավարշ Քոչարյանին չեմ անում, Շավարշ Քոչարյանն ինքը պետք է լուծի այդ հարցերը, բայց, այնուամենայնիվ, երբ այսպիսի դեպք է լինում, ես ուզում եմ հստակ գնահատականներ տալ։ Ֆրակցիայում կիսում են այս կարծիքները, բայց, որպես ֆրակցիայի քվեարկության արդյունք ես չեմ ասում, ավելի շատ՝ սեփական մտորումներ ֆրակցիայի հետ խոսելուց։

Նորից գտնում եմ, որ այս հարցը չարժեր, միգուցե, դա իմ սխալն է, մեր ֆրակցիայի սխալն է։ Երբ հարցն ուզում էին մտցնել ԱԺ, մենք պետք է ասեինք, որ մի րոպե կանգնեք։ Եկեք մեծամասնության հետ նստենք խոսենք, մենք ոչ մի բան Շավարշ Քոչարյանի դեմ չունենք, բայց հարցը լուծենք քաղաքակիրթ ձեւով, քաղաքական ձեւով։ Ես, երեւի, ամենաշատն ինքս ինձ պետք է մեղադրեմ, որ ես այդ ճանապարհով չգնացի, թողեցինք ինքնաթող այս հարցը, եկավ հասավ սրան։ Եթե հիմա հնարավոր լիներ հարցը հանել, եթե մեր օրենքները մեզ թույլ են տալիս, ես կոչ կանեի այս հարցը հանել, ֆրակցիաների նախագահներով հավաքվել, պայմանավորվել, եւ մենք համաձայն կլինեինք ցանկացած լուծմանը, որին մենք կհասնեինք ֆրակցիաների նախագահների խոսելով, բայց նախադեպ չէր լինի, որ առանց ԱԺ-ի ֆրակցիայի հետ համաձայնության, առանց մեծամասնության հետ համաձայնության, ինքնուրույն, դահլիճում լուծում են հարց, կարծես թե նախորդ ժամանակաշրջանում բոլոր հարցերը լուծվել են այդպես։ Ոչ, այդպես չեն լուծվել եւ մինչեւ հոկեմբերի 27-ը, եւ, առավել եւս, հոկտեմբերի 27-ից հետո։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Տիգրան Թորոսյան, խնդրեմ։

Տ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, իհարկե, միանշանակ համաձայն եմ պրն Մանուկյանի ելույթի սկզբում հնչած գնահատականների հետ, որ այստեղ բարձր գնահատելով մեր գործընկերոջ եւ հատկանիշները, եւ աշխատանքը, այնուամենայնիվ, հարցն այդ հարթությունից դուրս է։ Այսօր, այո, մենք քաղաքական հարց ենք քննարկում, եւ Խորհրդարանը քաղաքական հարցեր պետք է քննարկի՝ ընկերական, տնավարի, բարեկամական։ Նման հարցեր Խորհրդարանում, հատկապես, պաշտոնների հետ կապված, չպետք է քննարկվեն։ Եթե մենք գնանք այդ ճանապարհով, Խորհրդարանը ստանալու է եւս մեկ հարված։ Այն մեղադրանքները, որոնք պարբերաբար հնչում են մեր հասցեին, եւս մեկ անգամ եւ տեղին կհնչեն նորից։ Ավելին, այն, ինչի մասին ասում էին մեր մի շարք գործընկերները, շատ լավ հասկանալով դրդապատճառներն իրենց եւ որեւէ վատ բան չտեսնելով դրանում՝ զուտ մարդկային հարթության մեջ։ Այնուամենայնիվ, արժե նկատել, որ մեր գործընկերները հարցը տեղափոխում էին այլ հարթություն, քան այլ հարթությունը, որտեղ պրն Քոչարյանը դրել էր միանգամայն իրավացիորեն հարցը, քաղաքական հարթությունում։ Տարօրինակ բան կարող է ստացվել։ Պրն Քոչարյանը, ինչպես մեր մի շարք գործընկերներն ասացին եւ դրանով փորձեցին իենց կարոտը՝ կապված բարոյականության հետ, բավարարել, պրն Քոչարյանը միանգամայն, այո, բարոյականորեն դնելով հարցը եւ միանգամայն արդարացիորեն, շատ գնահատելի է, որ քանի որ քաղաքական համաձայնությունների արդյունք է եղել՝ պաշտոններում նշանակումները, ընտրություններն ԱԺ-ում, բնականաբար, քաղաքական հարթությունում էլ պետք է այդ հարցերի հրաժարականները քննարկվեն։ Եթե մենք, ուղղակի, մերժում ենք պրն Քոչարյանի հրաժարականը, ստացվում է, որ մենք չենք հարգում։ Պրն Քոչարյանը հարգեց, միանգամայն տեղին, Խորհրդարանի որդեգրած սկզբունքը, մենք չենք հարգի, եթե մենք մերժում ենք այդ հրաժարականը, ինչը միանգամայն անընդունելի է եւ դատապարտելի Խորհրդարանի համար։ Համոզված եմ, եթե մենք այդ ճանապարհով գնանք, վաղը նորից մենք, ինչպես ասացի, հարվածներ ենք ստանալու։

Կա շատ պարզ ճանապարհ։ Իհարկե, ինչպես պրն Մանուկյանն ասաց, լավագույն ճանապարհն այն էր, որ խորհրդակցություններ լինեին խմբակցությունների, խմբերի ղեկավարների միջեւ, հիշեցնեմ, որ անցած անգամ, երբ առաջարկվեց հարցը դնել, այդպես էր ստացվել, որ ես էի վարում նիստը, ես հենց նման առաջարկություն արեցի՝ հարցը չքննարկել, այդ խորհրդակցություններն անցկացնել, հետո արդեն քաղաքական համաձայնության հարթությունում լուծել հարցը։ Թե ով կլինի հանձնաժողովի նախագահ՝ պրն Քոչարյանը, թե մեկ ուրիշը, արդեն դա կունենա հենց քաղաքական հիմք։ Սա լավագույն ճանապարհն էր, բայց եթե չի հանվում հարցը քննարկումից եւ չենք գնում այդ ճանապարհով, կա նաեւ այլ ճանապարհ՝ Խորհրդարանը հարգում է պրն Քոչարյանի ճանապարհը, Խորհրդարանն ասում է, որ, այո, մենք համաձայն ենք, որ այն սկզբունքը, որը պաշտպանում է պրն Քոչարյանը, որը շատ ճիշտ է, այդ սկզբունքը մենք էլ ենք հարգում՝ քաղաքական համաձայնությունների սկզբունքը։ Դրանից հետո, երբ առաջադրումներ են լինելու հանձնաժողովի նախագահի, եթե ընտրություններ են անցկացվելու եւ առաջադրումներ են լինելու հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում, բնականաբար, կարող է առաջարկվել ցանկացած պատգամավորի թեկնածություն, այդ թվում եւ՝ պրն Քոչարյանի, բայց արդեն այլ կարգավիճակով եւ այլ տրամաբանությամբ, հենց քաղաքական համաձայնությունների տրամաբանությամբ եւ ամեն ինչ իր տեղը կընկնի։ Եթե այսքան պատգամավորներ կան դահլիճում եւ քաղաքական ուժեր, որոնք կարծում են, որ պրն Քոչարյանը պետք է այդ պաշտոնում լինի, բնական է, որ իրենք ընտրության ժամանակ կարող են իրենց դիրքորոշումն արտահայտել, դրանով հարցը կլուծվի եւ որեւէ թերություն չի մնա այս ամբողջ գործընթացում։ Եվ մարդկային, ինչպես մեր գործընկերներն էին ասում, գործոնն իր դերը կկատարի, եւ՝ քաղաքական գործոնը։ Սա է այն, ինչ ես ցանկանում էի ասել։

Պետք է ասեմ, որ քանի որ նախորդ ելույթներում հնչեց «Միասնություն» խմբակցության մեջ մտնող կուսակցություններից մեկի կարծիքը, ես պետք է ասեմ, որ սա Հանրապետական կուսակցությունը ներկայացնող պատգամավորների կարծիքն է նաեւ։ Այնպես որ, հարգելի գործընկերներ, բոլոր կողմերը հաշվի առնելով, բոլոր մտոեցումները, սկզբունքները հաշվի առնելով եկեք, այնուամենայնիվ, գնանք այնպիսի ճանապարհով, որ այդ ճանապարհը լինի անխոցելի, մենք եւս հարգենք այն սկզբունքը, որը հարգում է պրն Քոչարյանը։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-ՀՀԴ անունից՝ Աղվան Վարդանյան, խնդրեմ։

Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Հարգելի Խորհրդարան, որ Շավարշ Քոչարյանը մեր նորագույն քաղաքական պատմության եզակի դեմքերից մեկն է, ոչ մեկս չի կասկածում, նաեւ՝ իբրեւ մասնագետ, բայց խնդիրն, իսկապես, քաղաքական հարթությունում է։ Նախորդ ելույթ ունեցողները շատ հեշտացրեցին գործը։ Իսկապես, 1999թ. մեծամասնությունն ԱԺ-ում վստահություն, գործակցություն ստեղծելու համար առաջարկեց տարբեր խմբակցություններին հանձնաժողովների նախագահների տեղեր։ Առաջարկեց, խնդրում եմ սա հիշենք, միասնական միասնությունը։ Երբ մենք ասում ենք, որ խնդիրը քաղաքական է, քաղաքական է 1-ին հերթին ԱԺ մեծամասնության համար։ Այս հարցում նաեւ պետք է 1-ին հերթին կողմնորոշվի մեծամասնությունը՝ «Միասնություն» խմբակցությունը, որովհետեւ իրենք են այս տեղը բարեկամաբար գործակցելու ցանկությամբ վստահության համար առաջարկել ԱԺՄ-ին, ինչպես նաեւ մյուսներին։ Եթե իրենք քաղաքական են դիտում հարթությունը, քաղաքական են սա բարձրացնում, իբրեւ, իրենք կարող են հանգիստ, միասնական իրենց տեսակետով վերաբերվել, պահանջել մյուս խմբակցություններից, փոքրամասնությունից քաղաքական կամք դրսեւորել։ Միասնական քաղաքական դաշտ տեղափոխել այս հարցն այնքան էլ ճիշտ չէ, երբ բուն մեծամասնությունն այս խնդիրը չի կարողանում լուծել։ Մենք, նորից եմ կրկնում, մեր դիրքորոշումը, իբրեւ անձ, մասնագետ, գործիչ, Շավարշ Քոչարյանի հանդեպ, երեկ ասվեց, բայց նաեւ հրաշալի գիտակցում ենք, որ սա քաղաքական հարթության խնդիր է եւ կոչ ենք անում այս հարթության մեջ հարցը քննարկել։ Վերջին 2 առաջարկները, եթե հնարավոր է, հանելու, համաձայնեցնելու եւ 2-րդ տարբերակը, մեզ համար, նույնպես, ընդունելի է։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-«Հայաստան» խմբի անունից՝ Մյասնիկ Մալխասյան, խնդրեմ։

Մ.ՄԱԼԽԱՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, այսօր քննարկվում է մի շատ կարեւոր հարց, որտեղ Շավարշ Քոչարյանը ստեղծված այս իրավիճակում մի կարեւոր քայլ է կատարում, որով, կարծես, սկիզբ է դնում ազնվացման, ինքնամաքրման, որովհետեւ հոկտեմբերի 27-ից հետո քաղաքական դաշտում խառնաշփոթ է ստեղծվել, շատ ու շատ խնդիրներ, շատ ու շատ հարցեր անհասկանալի են դարձել բոլորիս համար։ Քիչ առաջ իմ գործընկերներն այստեղից համառոտակի խոսեցին, ներկայացրեցին, թե ինչպես է ձեւավորվել այսօրվա քաղաքական դաշտը։ Ես, նույնպես, եւս մեկ անգամ ուզում եմ անդրադառնալ։ Այո, 1999թ. մայիսի 30-ի ընտրություններից հետո, երբ Վազգեն Սարգսյանը եւ Կարեն Դեմիրճյանը միասին կազմեցին «Միասնություն» դաշինքը եւ արժանացան ժողովրդի վստահության քվեին՝ շահելով միասնություն, նրանք, այդ միասնությունը միայն այդ 2 քաղաքական ուժերի մեջ չէին տեսնում, նրանք ուզում էին համընդհանուր, համաժողովրդական միասնության հասնել։ Այդ իսկ պատճառով գնացին ավելի լայն համագործակցության՝ քաղաքական դաշտում գտնվող մյուս քաղաքական ուժերին առաջարկեցին Խորհրդարանում ունենալ ինչ-որ հանձնաժողովներ։ Գալով ընդհանուր համաձայնության այդ հանձնաժողովները՝ Գիտության, կրթությանը տրվեց ԱԺՄ-ին, Պաշտպանության, ԱԱ, ՆԳ-ին՝ Դաշնակցությանը, Սոցիալական հարցերի հանձնաժողովը՝ Կոմունիստական կուսակցությանը։

Ստեղծելով այդ վստահության դաշտը՝ լծվեցին քաղաքական ուժերը պետության կայացման գործին։ Ավաղ, հոկտեմբերի 27-ը վերջ դրեց այդ միասնությանը, այդ դաշինքին, այդ համաձայնությանը։ Սակայն ես առիթ եմ ունեցել եւս մեկ անգամ ասելու, որ հոկտեմբերի 27-ից հետո քաղաքական մյուս ուժերը, նույնպես, արտահայտեցին այն տեսակետը, որ պետք է պահպանվի ստատուս-քվոն։ Որոշ ժամանակ պահպանվեց, հետո խախտվեց։ Խախտվեց եւ անհասկանալի մի քաոս սկսվեց, որովհետեւ ինձ համար անհասկանալի էր այն ժամանակ, երբ այդ նույն քաղաքական ուժերն ուզում էին նոր քաղաքական մեծամասնություն ստեղծել։ Ի՞նչ սկզբունքի վրա, ի՞նչ գաղափարի շուրջ, այն ժամանակ ոչ մեկն իրեն հարց չէր տալիս դրա մասին։ Դրանից հետո շատ ու շատ բաներ, ես չեմ ուզում մանրամասն անդրադառնալ, թե ինչեր տեղի ունեցան։ Այստեղից մեր գործընկեր Տիգրան Թորոսյանն ասում է, որ այս հարցերը չի կարելի տնավարի լուծել, ընկերական, քաղաքական։ Այո, ես համաձայն եմ, որ դպանք քաղաքական դաշտում պետք է լուծվեն, բայց այսօր ավելի վատ ձեւով են լուծում, քան թե տնավարի ու ընկերական։

Ինչի՞ է նման, այսօր քաղաքական դաշտը բաժան-բաժան ենք արել, կուսակցություններին նախարարություններ ենք բաժին հանում եւ ուզում ենք այս ձեւով մեր երկիրն ո՞ւր տանել։ Եկեք, կարծեմ այս հարցը պետք է օրակարգից հանվի, մի հատ քաղաքական ուժերը նստեն, համաձայնության գան, ինչ-որ սկզբունքներ մշակվի, որ հասկանալի դառնա, թե ո՞ւր ենք տանում այս երկիրը, ո՞ւր ենք գնում։ Վերջիվերջո, քաղաքական մեծամասնությունն է չէ՞, սա իրա խնդիրն է, ի՞նչ մոտեցում ունի։ Եթե նորից պահպանվում է ստատուս-քվոն, սա ԱԺՄ-ի խնդիրն է, ուրեմն, ԱԺՄ-ն պետք է որոշի, ոչ թե մենք։ Եթե Գիտության, կրթության հանձնաժողովի նախագահի հարցն ԱԺՄ- է, ուրեմն, ԱԺՄ-ն պետք է որոշի, գա ասի, որ ԱԺՄ-ն այսպիսի որոշում է կայացրել, այլապես Շավարշ Քոչարյանը հիանալի հանձնաժողովի նախագահ է, հիանալի մասնագետ է, հիանալի ընկեր է, ոչ մեկս այդ առումով չենք կարող որեւիցե բան ասել։ Եթե քաղաքական դաշտում պետք է լուծվի, կարծում եմ, այս հարցը հենց հիմա պետք է հանվի օրակարգից եւ քաղաքական դաշտում համաձայնության գալով նոր ներկայացվի ԱԺ, որպեսզի մենք իմանանք մեր անելիքը։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Գալուստ Սահակյան՝ «Միասնություն» խմբակցության անունից։

Գ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

-Ես շատ ժպիտով եմ ընդունում, մանավանդ երեկվա ելույթները, երբ կարելի էր այսպես բնութագրել մի մարդու, որն ինքն այդպիսին է։ Թերեւս, նաեւ ընդունում եմ մեր խմբակցության վերաբերյալ ասված խոսքերը՝ բացասական, որովհետեւ սա, իրոք, «Միասնության» խնդիրն էր։ Նա ինձ համար ընդունելի եմ համարում, որ «Միասնությունը» վերջնականապես չի կարողացել վերջնական տեսակետ ձեւավորել, այլ 2 կուսակցություններն առանձին կարծիք ունեն։ Ըստ երեւույթին, այդտեղ ես էլ մեղք ունեմ, որովհետեւ, երեւի թե, այդ անձնայնությունն ինձ էլ էր պատել, եւ լուրջ քննարկումներ չենք արել այս ուղղությամբ։

Ես նորից պետք է կոչ անեմ, որ ԱԺ-ը սա քաղաքական ամբիոն է, քաղաքական լուծումներ պետք է տրվի։ Ընդհանրապես, ասեմ, եթե ես ժամանակին կարողանայի զգալ կամ իմանայի, որ Շավարշ Քոչարյանը պետք է իր հրաժարականի հարցը դներ, ես, բնականաբար, թախանձագին պետք է խնդրեի, որ դա չաներ, եւ այսքան տարօրինակ մի վիճակում չէինք հայտնվի։ Այո, ճիշտ է ասվում, եթե քաղաքական մեծամասնությունը չի կարողանում այս խնդրում իր ոտքերի վրա կանգնել, ապա մնացածները պետք է ասեն այն, ինչն ասվեց այստեղ։

Քննարկվել է մեզ մոտ ինչ-որ պահով եւ 2 կարծիք է ձեւավորվել՝ հրաժարականն ընդունել եւ հրաժարականը չընդունել։ Եթե այս խնդրում միասնական լիներ «Միասնություն» խմբակցության դիրքորոշումը, ինձ թվում է, որեւէ խնդիր պետք է չառաջանար։ Մենք շատ վատ նախադեպ ենք ունենում։ Դուք պատկերացրեք, սա դեռ ԱԺ-ն է, եւ ինչքան անձնային վերաբերմունքներ կան պետության ներսում, բոլոր օղակներում։ Դրա համար էլ պետությունն առաջ չի շարժվում։ Այսօր մենք, փաստորեն, առաջ շարժվելու մի վիճակ ենք ստեղծում, որ կանգնեցնենք ամբողջ շարժը։ Շավարշ Քոչարյանի բարեմասնությունները, իմ, մյուսի, մյուսի անձնային բարեմասնությունները ոչինչ չեն փոխելու ոչ ԱԺ-ում, ոչ պետության ներսում, մինչեւ մենք համակարգված քաղաքական վճիռների ճանապարհով չգնանք։ Ես ինքս զրուցել եմ պրն Քոչարյանի հետ, գտնում եմ, որ ինքն իմ կարծիքների մի մասը, երեւի թե, կիսում է։ Գիտե՞ք, բոլորս հակված ենք եղել մեր այն դրական մոտեցումներով եւ, նույնիսկ, «Միասնությունը» խորհրդակցություններ չի անցկացրել Շավարշ Քոչարյանի հետ, անձնային ենք տեսել, չենք կարողանում լուրջ քաղաքական կեցվածք ընդունել։

Ես բնական եմ համարում, որ եթե տիրապետելի կարծիք մեծամասնության մոտ չի ձեւավորվել, մյուս խմբերն ու խմբակցությունները զգալով նաեւ այդ քաղաքական որոշումների կարեւորությունը, բնականաբար, հոգս չէ իրենց համար, բայց հիմա մենք վատ նախադեպի ճանապարհով ենք առաջ շարժվում։ Տա Աստված, որ մեր այս բոլոր ելույթներից պրն Քոչարյանը ետ վերցներ իր հրաժարականի խնդիրը, բայց ծանոթ լինելով բնավորությանը գիտակցում եմ, որ դա էլ շատ դժվար է լինելու կամ, ընդհանրապես, հնարավոր չէ։

Ես, ճիշտն ասած, եթե ֆրակցիայի խմբակցությունների ղեկավարները խոսելու չլինեին, ես բոլորովին չպետք է խոսեի, որովհետեւ նորից անձնայինն է մեջս իշխում, բայց նաեւ ես չեմ կարող այդ կրքերն իմ մեջ չսառեցնել եւ չասել, որ բերեք պայմանավորվածությունները խախտելու ճանապարհով, գոնե, չգնանք, այլապես մեկը մյուսի ետեւից պայմանավորվածությունների խախտման մի արագընթաց ճանապարհ ենք գնալու եւ չեմ կարծում, որ դա արդյունավետ է լինելու։ Մեր վճռի մասին պրն Թորոսյանն ասաց, խնդիրը դա չէ։ Խնդիրը նա է, որ եթե մի բան ենք վճռելու, հենց այստեղ, հենց այս պահին չվճռենք, բերեք որոշենք, մի այլ տարբերակ գտնենք, բերեք նորից քննարկենք, նորից ճանապարհները տեսնենք։

Նորից եւ նորից կոչ եմ անում, ես կողմնակից եմ քաղաքական որոշումներին, անձնայինը մի քիչ մեռցնենք մեր մեջ։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Գագիկ Ասլանյան, խնդրեմ։

Գ.ԱՍԼԱՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես չէի պատրաստվում ելույթ ունենալ, բայց հարցը բաժանվում է 2 մասի՝ քաղաքական խնդիր է սա, թե՝ անձնական։ Ես չեմ ուզում սրանք իրարից բաժանել, որովհետեւ սա քաղաքական խնդիր է, որտեղ նայվում է անձի հարցը, սա, երբեք, չպետք է մոռանալ։ Մենք գործ ունենք մարդու հետ, բարոյական կերպարի հետ եւ, երբեք, չի կարելի սա աչքաթող անել։ Հաճախ մենք հարցերը լուծում ենք քաղաքական հարթության մեջ՝ չտեսնելով անձի խնդիրը, եւ շատ հաճախ մենք ընկնում ենք այնպիսի վիճակում, եւ տարածվում է ազգաբնակչության մոտ այն կարծիքը, որ քաղաքականությունն անբարոյականություն է, որովհետեւ հաճախ, ցավոք, մենք այդ հարթությունում չենք տեսնում անձին։ Այնպես որ, մենք երբ որոշում կայացնենք, ես կարծում եմ, անպայման պետք է այս փաստը հաշվի առնենք։ Ես նայում եմ նաեւ ԱԺ-ը, որպես մի քաղաքական մարմին, ինչպիսի գնահատականի կարժանանա նաեւ մեր ազգաբնակչության կողմից՝ ընդունելով Շավարշ Քոչարյանի հրաժարականը։ Եթե մենք բոլորս գոհ ենք իրենից, իր աշխատանքից եւ իր կերպարից, որպես քաղաքական գործչի, ի՞նչ խնդիր ունենք այստեղ։ Պատրա՞ստ է նա աշխատել մեզ հետ, պատրաստ ենք մենք աշխատելու։ Այո, եթե ընդհանուր գործին չի վնասում, մենք կշարունակենք աշխատել, իսկ մենք գտնում ենք, որ չի ազդում։ Այնպես որ, ես կարծում եմ, հարցերը պետք է լուծել այս հարթության մեջ, քաղաքական խնդիրները դիտարկել նաեւ անձի... անդրադառնալ անձին, երբեք չմոռանալ անձին։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթի համար ձայնը տրվում է պրն Քոչարյանին։ Պրն Քոչարյան, ես ուզում եմ նաեւ հուշել ձեզ, որ կա, համաձայն կանոնակարգի, 3 տարբերակ։ Դուք կարող եք պնդել, որ հարցը դրվի քվեարկության, կարող եք 15 օրով հետաձգել, կարող եք հարցը հանել։

Շ.ՔՈՉԱՐՅԱՆ

-Իմ դիմելուց հետո արդեն 3-րդ եռօրյան է, որ այս հարցն օրակարգում է։ Այնպես որ, քաղաքական ուժերն ունեին բավարար ժամանակ՝ մեկ ամիս, որպեսզի բոլոր համաձայնությունները կայացնեին։ Ավելին ասեմ, եթե ես այսօր հստակ լսեի որեւէ դիրքորոշում, 1-ին հերթին «Միասնության», ԱԺՄ-ի կողմից, ես շատ հնարավոր է, որ ենթարկվեի այդ դիրքորոշմանը։ Քանի որ այդպիսին չկա, այնուամենայնիվ, ես պնդրում եմ, որ հիմա դրվի քվեարկության։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, խնդրում եմ նախապատրաստվել քվեարկության։

3-րդ խոսափող, խնդրեմ։

Ա.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-«Օրինաց երկիր» խմբակցությունը 20 րոպեով ընդմիջում է վերցնում։ Առաջարկում ենք մեկ անգամ եւս, ինչպես մեր ԱԺՄ-ի գործընկերներն առաջարկեցին, քննարկել, գուցե, ավելի քաղաքակիրթ տարբերակ լինի՝ 20 րոպե ընդմիջում։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Խնդրեմ, 20 րոպե ընդմիջում։

Ը Ն Դ Մ Ի Ջ ՈՒՄ

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, այսօր ժամանակը մեզ համար շատ թանկ է, բոլորին հրավիրում ենք դահլիճ։ ժամանակը միշտ է թանկ, այսօր՝ հատկապես, բոլորին հրավիրում ենք դահլիճ։

Բոլոր պատգամավորներին հրավիրում ենք դահլիճ։ Հիմա մեզ կմիանան նաեւ ամերիկյան պատվիրակության հետ հանդիպող մեր պատգամավորները։

Հարգելի պատգամավորներ, ես ուզում եմ ի սկզբանե բացատրել, թե ինչպես ենք մենք քվեարկության կարգը սահմանում։

Ուրեմն, քվեարկության է դրվում «ԱԺ գիտության, կրթության, մշակույթի եւ երիտասարդության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Շավարշ Քոչարյանի լիազորությունները վաղաժամկետ դադարեցնելու մասին» հարցը։ Հարցի քվեարկությունը պետք է անցնի փակ գաղտնի, էլեկտրոնային քվեարկությամբ՝ համաձայն կանոնակարգի։ Որոշումն ընդունվում է ներկաների կեսից ավելիով։ Մանրամասնեմ հարցը քվեարկության կապակցությամբ, որ ովքեր կողմ են, որպեսզի Շավարշ Քոչարյանի հրաժարականն ընդունվի, այսինքն՝ Շավարշ Քոչարյանն այլեւս չաշխատի, կողմ են քվեարկում, ովքեր ցանկանում են, որպեսզի հրաժարականը չընդունվի, Շավարշ Քոչարյանը շարունակի աշխատել հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում, պետք է դեմ քվեարկեն։

Ես կարծում եմ, կասկածահարույց պահեր չեն մնա, եթե հարկ կա նորից բացատրեմ։ Կա՞, հարց ունե՞ք, որեւէ բան մնա՞ց անհայտ։

3-րդ խոսափող, խնդրեմ։

Ա.ՍԱԴՈՅԱՆ

-Պրն Նախագահ, ցավոք սրտի, մեզ մոտ տրադիցիա է, ես էլ արդեն որերորդ քվեարկության ժամանակ է հարց եմ բարձրացնում։ Ես, ուղղակի, դիմում եմ մեր բոլոր պատգամավորներին՝ խնդրում եմ, միայն իրենց փոխարեն քվեարկել փակ գաղտնի քվեարկության ժամանակ, որովհետեւ, նույնիսկ, պատկերը հնարավոր չէ տեսնել։ Ես կարծում եմ, որպեսզի մեր վրա է տպավորություն չստեղծվի, որ, իրոք, քաղաքականությունն անբարոյականության արվեստ է եւ մենք տեղափոխել ենք այս խնդիրն անբարոյականության դաշտ, համապատասխան քվեարկություն անել՝ միայն ամեն մեկն իր փոխարեն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ես միանում եմ այս պահանջին։

Հարգելի պատգամավորներ, ես կարծում եմ, յուրաքանչյուրդ ունեք պատշաճ ազնվություն՝ քվեարկել միայն ձեր փոխարեն։

Հիմա մենք կարող ենք հաշվել, թե դահլիճում ինչքան մարդ կա։ Եթե կա նման պահանջ։ Ոչ։

Ես, անկեղծ ասած, մի փոքր ժամանակ եմ ձգում, որ մի քանի ընկերներ գան եւ հասնեն քվեարկությանը։ Խոսքը վերաբերում է բանակցություններ վարող մեր պատգամավորներին։

Եկեք պայմանավորվենք այսպես՝ մինչեւ մեր ընկերները մոտենան, մենք քվեարկենք մեր երեկվա հարցերը։

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավորներ Արթուր Բաղդասարյանի եւ Վիկտոր Դալլաքյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ քրեական օրենսգրքում եւ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 2-րդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։ Սա բաց քվեարկությամբ է։

Որոշումն ընդունվում է 58 ձայնով։

Կողմ՝ 89
Դեմ՝ 3
Ձեռնպահ՝ 2

Որոշումն ընդունված է։

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավորներ Վիկտոր Դալլաքյանի եւ Վարդան Բոստանջյանի կողմից ներկայացված «Սահմանամերձ տարածաշրջանների մասին» օրենքի նախագիծը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Որոշումն ընդունվում է 58 ձայնով։

Կողմ՝ 82
Դեմ՝ 2
Ձեռնպահ՝ 7

Որոշումն ընդունված է։

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավորներ Վիկտոր Դալլաքյանի, Վարդան Բոստանջյանի եւ Ստեփան Զաքարյանի կողմից ներկայացված «Մամուլի եւ զանգվածային լրատվության մյուս միջոցների մասին» ՀՀ օրենքի 22 հոդվածում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Որոշումն ընդունվում է 58 ձայնով։

Կողմ՝ 78
Դեմ՝ 6
Ձեռնպահ՝ 7

Որոշումն ընդունված է։

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավորներ Վիկտոր Դալլաքյանի, Վարդան Բոստանջյանի եւ Ստեփան Զաքարյանի կողմից ներկայացված «Հեռուստատեսության եւ ռադիոյի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Որոշումն ընդունվում է 58 ձայնով։

Կողմ՝ 75
Դեմ՝ 2
Ձեռնպահ՝ 16

Որոշումն ընդունված է։

Այժմ քվեարկության դնենք Շավարշ Քոչարյանի հարցը։ Կրկնում եմ, ուրեմն, որոշումն ընդունվում է ձայների ներկաների կեսից ավելի պատգամավորների ձայներով։

Քվեարկության է դրվում «ԱԺ գիտության, կրթության, մշակույթի եւ երիտասարդության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Շավարշ Քոչարյանի լիազորությունները վաղաժամկետ դադարեցնելու մասին» հարցը։

Կրկնում եմ, ովքեր կողմ են, որ դադարեցվեն լիազորությունները պետք է կողմ քվեարկեն, ովքեր ցանկանում են, որ պրն Քոչարյանը շարունակի աշխատել, պետք է դեմ քվեարկեն։

Պատրա՞ստ եք, ամեն ինչ փակ ու գաղտնի է, չէ՞։ Քվեարկություն։

Քվորումը՝ 66

Որոշումն ընդունվում է 59 ձայնով։

Կողմ՝ 31
Դեմ՝ 54
Ձեռնպահ՝ 8

Որոշումը չի ընդունվել։ Այսինքն՝ Շավարշ Քոչարյանը շարունակում է աշխատել, որպես ԱԺ գիտության, կրթության, մշակույթի եւ երիտասարդության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ։

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Թույլ տվեք վերստին շնորհավորել պրն Քոչարյանին։

Հարգելի պատգամավորներ, անցնենք ՀՀ ԱԺ պատգամավորներ Վահրամ Բաղդասարյանի, Սուքիաս Ավետիսյանի, Մարտուն Մաթեւոսյանի, Խորեն Սարգսյանի, Կարեն Կարապետյանի, Գագիկ Խաչատրյանի, Վարդան Բոստանջյանի, Մանուկ Գասպարյանի, Գագիկ Ոսկանյանի, Վանյա Հովհաննիսյանի, Արծրունի Աղաջանյանի, Գեղամ Գասպարյանի եւ Ստեփան Բարսեղյանի կողմից օրենսդրական նախաձեռնության կարգով ներկայացված «Կրթության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի քննարկմանը։

Հարցը քննարկելիս հիմնական զեկուցողներն են՝ ԱԺ պատգամավոր Վահրամ Բաղդասարյանը եւ Գիտության, կրթության, մշակույթի եւ երիտասարդության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ Գալուստ Սահակյանը, Կառավարության հարակից զեկուցող, գիտության, կրթության նախարարի տեղակալ Արա Ավետիսյանը։

Ձայնը տրվում է պրն Բաղդասարյանին՝ օրենքի նախագիծը ներկայացնելու համար։ Խնդրեմ։

Վ.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Հարգարժան ԱԺ Նախագահ, հարգելի ընկերներ, ձեր քննարկմանն ենք ներկայացնում ԱԺ պատգամավորներ Վահրամ Բաղդասարյանի, Սուքիաս Ավետիսյանի, Մարտուն Մաթեւոսյանի, Խորեն Սարգսյանի, Կարեն Կարապետյանի, Գագիկ Խաչատրյանի, Վարդան Բոստանջյանի, Մանուկ Գասպարյանի, Գագիկ Ոսկանյանի, Վանյա Հովհաննիսյանի, Արծրունի Աղաջանյանի, Գեղամ Գասպարյանի եւ Ստեփան Բարսեղյանի կողմից օրենսդրական նախաձեռնության կարգով ներկայացված «Կրթության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը։

«Կրթության մասին» ՀՀ օրենքում առաջարկում ենք հետեւյալ փոփոխությունները։

Օրենքի 15 հոդվածի 1-ին կետը շարադրել հետեւյալ բովանդակությամբ. «Միջին եւ բարձրագույն մասնագիտական ուսումնական հաստատություններում ընդունելության քննություններն իրականացնում են տվյալ ուսումնական հաստատությունների կողմից՝ սույն օրենքին համապատասխան։ Նմանատիպ նախաձեռնություն եղել է դեռ անցած տարի Գալուստ Սահակյանի առաջարկությամբ, սակայն այս օրենքն ավելի է հստակեցնում եւ կոնկրետացնում։ Ընդ որում, պետք է նշեմ, որ օրենքի այս կետը, 40 հոդվածում կատարված փոփոխությունը, 2 տարի չէր կատարվել։

Կետ 2. Օրենքի 15 հոդվածի 4-րդ կետի 2-րդ պարբերությունը շարադրել հետեւյալ բովանդակությամբ. «Միջին եւ բարձրագույն մասնագիտական ուսումնական հաստատություններում դիմորդների ընդունելության համար ապահովում են հավասար պայմաններ, բացառությամբ «Զինծառայողների եւ նրանց ընտանիքների անդամների սոցիալական ապահովության մասին» ՀՀ օրենքի 37 եւ «ՀՀ հաշմանդամների սոցիալական պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 14 հոդվածներով սահմանված արտոնություններից օգտվող դիմորդների։ Քննությունների արդյունքներով հավասար միավորներ հավաքած դիմորդների ընդունելության արտոնությունները սահմանում է ՀՀ կառավարությունը։

Պետք է ասեմ, որ 2-րդ կետի հետ կապված բավականին քննարկումներ են եղել։ Կառավարության կողմից եղել են առաջարկություններ, որոնք ընդունվել են, սակայն 2-րդ կետի համար դեռ վիճելի հարցեր կան, հանձնաժողովում, նույնպես, կան այդ հարցերը։ Մենք պատրաստ ենք 2-րդ կետի շուրջ, 1-ից 2-րդ ընթերցման ժամանակ, քննարկումները շարունակել եւ որոշ փոփոխւթյուններ կատարել։

«Հոդված 2. Ուժը կորցրած ճանաչել օրենքի 53 հոդվածը»։

Ես խնդրում եմ պատգամավորների ուշադրությունը։ Նախկինում 53 հոդվածը դա անցումային դրույթներ էր եւ սահմանում էր, որ օրենքի 28 հոդվածի 5-րդ կետն ուժի մեջ է «Միջին եւ բարձրագույն մասնագիտական կրթության մասին» օրենքի ընդունելուց հետո։ Դա, պետք է հիշեցնեմ, վերաբերում է ռեկտորների ընտրություններին, եւ «Կրթության մասին» օրենքն ընդունելու ժամանակ դա մեր իսկ՝ պատգամավորներիս, առաջարկությամբ այդ դրույթը մտավ, որպես օրենքում առանձին կետ, որ ռեկտորները պետք է լինեն ընտրովի։ Սակայն անցումային դրույթներում նոր հոդված ավելացավ եւ այնտեղ մեջ բերվեց, որ այդ օրենքը կգործի «Բարձրագույն մասնագիտական կրթության մասին» օրենքն ընդունելուց հետո։ Այն ժամանակ հարց բարձրացվեց, թե այդ օրենքը երբ կմտնի շրջանառության մեջ։ Պատասխանը հետեւյալն էր՝ 6 ամսվա ընթացքում։ Սա արդեն 3-րդ տարին է եւ այդ օրենքը չկա շրջանառության մեջ, նաեւ չկա այդպիսի ցանկություն, նախագիծ, որ այդ օրենքը բերվի։ Հետեւաբար առաջարկվում է, որ 53 հոդվածը հանվի, որպեսզի գործի 28 հոդվածը։ Այսինքն՝ լինեն ընտրովի եւ ընտրությունը պետք է կատարեն գիտական խորհուրդները։

«Հոդված 3. Օրենքն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման պահից»։

Պատրաստ եմ, լավ լիազորված եմ մյուս օրենսդրական նախաձեռնության հեղինակների կողմից պատասխանել հարցերին եւ ավելի մանրամասնել։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Հերթագրում՝ պրն Բաղդասարյանին հարցեր տալու համար։

Հերթագրվել է 2 պատգամավոր։

Պատգամավոր Մանվել Բադալյան, 2-րդ խոսափող, խնդրեմ։

Մ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Բաղդասարյան, 1-ին հարցս կապված է առաջին կետի հետ։ Առաջարկվում է նախագծով, որ ընդունելության քննություններն իրականացվում են տվյալ ուսումնական հաստատությունների կողմից՝ սույն օրենքին համապատասխան։ Ըստ ձեզ, կենտրոնացված ընդունելության քննությունները եւ, երբ ուսումնական հաստատություններն են դա կազմակերպում եւ իրականացնում, ձեր կարծիքն այս գործընթացի օբյեկտիվության տեսակետից։

Տվյալ ուսումնական հաստատությունների կողմից ընդունելության կազմակերպումը ո՞ր չափով է կապված հենց այդ նույն օբյեկտիվության հետ եւ եւս ինչպիսի գործոններ եք դուք հաշվի առել։ Շնորհակալություն։

Վ.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Չեմ ուզում ամբիոնից գնահատականներ տալ։ Ոչ նախկինում, երբ բուհերն էին կատարում ընդունելության քննությունները, ոչ էլ այժմ, որ ընդունելության քննությունները կենտրոնացված են, սակայն կարող եմ ասել մի պարզ ճշմարտություն։ Ընդհանրապես, կողմնակից եմ միջազգային ինտեգրացիայի գաղափարին, նորմալ քաղաքակիրթ երկրներում կենտրոնացված ընդունելության գաղափարին, բայց այն դեպքում, երբ ընդունելության քննությունները գտնվում են ամենավերջին զոնաներում։ Մեր երկրում ընդունելության քննություններն առաջնահերթ են դիտվում եւ բոլորի ուշադրությունը դեպի ընդունելության քննություններն են։ Այսօր նման պայմաններում, նման քաղաքակրթության դեպքում ես կողմնակից եմ, որ չարհամարհվի բուհերի արժանապատվությունը եւ, ընդհանրապես, արտոնություն տրվի բուհերին։ Եթե խոսում ենք դեմոկրատիայի մասին, խոսում ենք ինքնուրույնության մասին, ո՞ւր մնաց ինքնուրույնությունը, երբ մենք ընդունելության քննությունները չենք վստահում բազմավաստակ, 30-40 տարի շարունակ բուհերում աշխատող ակադեմիկների, պրոֆեսորների, դոցենտների եւ դրված, ես չեմ ուզում վիրավորել այդ մարդկանց անձը, կարող են նաեւ պատահական մարդիկ, կարող են նաեւ շատ փորձառու մարդիկ, բայց նաեւ բուհերի հետ ընդհանրապես կապ չունեցող մարդիկ են իրականացնում ընդունելության քննությունները, որոնք 1-2 ամիս հետո, այլեւս, այդ երեխաների, այդ ուսանողների երեսը չեն տեսնում 5 տարի։

Ավելի կողմնակից եմ՝ ոչ թե այդ կենտրոնը, որը մենք պետք է ստեղծենք կամ այդ կենտրոնացված համակարգը, որը կա, ոչ թե ընդունելության քննություններով զբաղվի, այլ զբաղվի արդեն դիպլոմներ եւ պետական քննություններ հանձնելու ժամանակ, որ որակավորի, արդյո՞ք, 5 տարիների ընթացքում այդ բուհը կարողացե՞լ է մասնագետ պատրաստել եւ պիտանի՞ է իր մասնագիտությանը, թե՝ ոչ։ Այ, որակավորումն այդ դեպքում եմ համաձայն, որ տան։

Իսկ օբյեկտիվության տեսակետից ես, պարզապես, կասեմ։ Ո՞վ է մեզ թույլ տվել, որ չվստահել այդ բուհերին, որ իրենք ընտրեն իրենց ուսանողներին եւ իրենք պատասխան տան այդ 5 տարիների համար։ Իսկ ո՞վ է երաշխավորել, որ այդ մարդիկ, որոնք 15 հոգանոց, ենթադրենք, հանձնաժողովները, որ պատճառաբանում է Կառավարությունը, որ ավելի հեշտ է կազմավորել, այդ 15 հոգին, որ Հայաստանում եւ 15 պետական բուհերում ինչպիսի՞ հսկողություն եւ ինչպիսի օբյեկտիվություն են սահմանում։

Ես գտնում եմ, որ այս պայմաններում ավելի նորմալ եմ համարում, որ ընդունելության քննություններն իրականացնեն բուհերը։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Պատգամավոր Հենրիկ Գրիգորյան, 2-րդ խոսափող, խնդրեմ։

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Ինչպե՞ս եք կարծում, պրն Բաղդասարյան, եթե մենք ընդունելությունը կազմակերպում ենք բուհերի միջոցով, այսինքն՝ վերադարձնում ենք բուհերին, այս պրակտիկան մինչեւ 91 թիվը կիրառվել էր, դուք չե՞ք կարծում, որ սա, այսինքն՝ քանի որ այս տարի նախարարությունն արդեն հայտարարություն է արել ընդունելության համակարգի վերաբերյալ, որքանով ճիշտ է, հիմա այդ փոփոխությունը, ժամկետի տեսակետից, պրակտիկորեն հնարավո՞ր է պատրաստվել նոր, այս տարվա քննությունները կազմակերպել նոր օրենքի նախագծով, որը դուք առարկում եք։ Սա մեկ։

2.Ինչ վերաբերում է ռեկտորների ընտրություններին։ Եթե դուք կարծում եք, որ վստահության խնդիրն է եւ բուհն ինքը պետք է լինի, իսկ ի՞նչ է խանգարում, որ դպրոցների տնօրեններն էլ, ինչո՞ւ մենք չենք վստահում դպրոցների կոլեկտիվներին։ Եկեք հարցը դնենք եւ կարգ որոշենք այստեղ, որովհետեւ այստեղ շատ մեծ պրոբլեմներ կան։ Եթե հին, սովետական օրոք ընդունված կարգով, երբ մի կուսակցություն էր, այն ժամանակ այլընտրանքային սկզբունքայնությունը, այսինքն՝ օբյեկտիվությունը, ուսանողների թիվը եւ մի շարք խնդիրներ, որոնք կարող են շատ վտանգավոր քաղաքականացվել, կարող է շահարկման խնդիր դառնալ, եթե մենք չկանոնակարգենք այս հարցը։ Ինձ թվում է, մենք ոչ թե պետք է պահանջենք, որ ռեկտորները պետք է ընտրվեն, այլ գաղափարն ուպակովկայի մեջ դնենք, որպեսզի կանոնակարգն էլ մենք մշակենք, այլ կերպ ստացվում է, որ դեկլարատիվ ինչ-որ պահանջարկ է։ Շնորհակալություն։

Վ.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ժամկետի հետ կապված։ Պրն Գրիգորյանին ես պետք է հիշեցնեմ, որ երբ այս օրենքը մտավ մեծ օրակարգ, դրանից հետո է հայտարարություն եղել, որ ընդունելության քննությունները նորից պետք է լինեն հին կարգով, բայց նաեւ պետք է հիշեցնեմ, որ արդեն 2 տարի է մենք խախտում ենք օրենքը։ Արդեն իսկ ես ասացի, որ պատգամավոր Գալուստ Սահակյանի կողմից եղած առաջարկությամբ, ինքնըստինքյան, դա պետք է լիներ, արդեն բուհերը պետք է կազմակերպեն ընդունելության քննությունները, սակայն 2 տարի խախտվել է։ Նաեւ պետք է ձեզ հիշեցնեմ, որ նորմալ երկրներում օրենքը խախտելու համար կան համապատասխան միջոցներ, որը ձեզ բոլորիդ տեղյակ է։ Նորից մեղավորությունն օրենսդիրինն է, որը միայն օրենքներ է ընդունում եւ հետեւողական չէ իր օրենքների կատարման նկատմամբ։

Ես նորից զգաստության կոչ եմ անում, որ մենք մեր պատվախնդրության հարցն ավելի բարձրացնելու, մեր արժանապատվությունը հարգելու համար պետք է հետեւողական լինենք մեր ընդունած օրենքներին եւ նրա կատարմանը։ Ինձ թվում է, որ ամենավեհ եւ ամենաբարձրը ես օրենքն եմ գնահատում, կամայական որոշումն ինձ համար նշանակություն չունի։ Եթե կա դրա նկատմամբ կիրառված օրենք, պարտավոր է եւ կառավարությունը, եւ յուրաքանչյուր քաղաքացի կատարել օրենքը։ Օրենքն ընդունում ենք մենք, ընդունելու դեպքում պարտավոր են յուրաքանչյուրը կատարել օրենքի նորմերը։ Նաեւ պետք է ասեմ, որ մինչեւ այժմ հայոց լեզվի թեսթերը դեռ բաժանված էլ չեն։ Նոր թեսթ է մշակվում, եւ կարող է ընդունելության քննություններից մեկ ամիս առաջ նոր մասնագիտություն մտնի կամ նոր մասնագիտություն դուրս գա։ Կարող եմ նաեւ օրինակներ բերել դրա համար։ Այնպես որ, մենք ժամանակ ունենք եւ կարող ենք պատրաստվել, եթե արհեստական ձգձգումներ չլինեն։ Սա 1-ին հարցի պատասխանը։

2-րդ հարցի պատասխանը։ Ես կարող եմ ասել, որ մենք խորհրդակցել ենք միասին։ Այո, ես միանշանակ կողմնակից եմ կանոնակարգ մշակելուն, սակայն ինչ վերաբերում է դպրոցներին եւ մյուսներին, դա կարելի է առանձին քննարկել։ Հաջորդ օրենսդրական նախաձեռնության հեղինակը կարող է դուք լինեք եւ ես միանամ ձեզ՝ իմ ընկերների հետ միասին։ Համենայն դեպս, մենք այժմ քննարկում ենք այս հարցը, իսկ դա հաջորդ փուլերի հարց է եւ սրա հետ կապված պետք է լսումներ լինեն։ Մենք պատրաստ ենք լսումների ժամանակ այդ հարցը բարձրացնել։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Նստեք, խնդրեմ, պրն Բաղդասարյան։

Այժմ, ընդմիջում։


Ժամը 1200

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐՄԵՆ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ամբիոնի մոտ է հրավիրվում Գիտության, կրթության, մշակույթի եւ երիտասարդության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ Գալուստ Սահակյանը՝ գլխադասային հանձնաժողովի տեսակետը ներկայացնելու համար։

Գ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ես ուզում եմ հենց սկզբից ասել, որ ներկայացված նախագծի 1-ին հոդվածի գաղափարախոսությունն այսօր էլ կրթության օրենքում այդպիսին է, պարզապես, նախաձեռնողները որոշակի հստակություն են մտցրել հոդվածում։ Դուք պետք է հիշեք, որ անցյալ տարի 15-րդ հոդվածի 1-ին կետը փոխվեց հետեւյալ գաղափարախոսությամբ, որ հիմնադիրն է որոշում ընդունելության քննությունները՝ հաշվի առնելով տվյալ բուհի առանձնահատկությունները, եւ փոփոխության ենթարկվեց 40-րդ հոդվածի 1-ին պարբերությունը, որտեղ խոսքը գնում էր, որ ուսումնական հաստատություններն իրականացնում են քննությունները, մենք ավելացրել էինք՝ «կազմակերպում եւ իրականացնում է»։ Սա միանշանակ, փաստորեն, հիմնական գաղափարախոսության հետեւանքում, բուհերում ընդունելության քննությունները, այս խնդիրը պետք է լուծվեր հենց բուհում, այսինքն՝ բուհերում պետք է անցկացվեին բուհերի միջոցով ընդունելության քննությունները։ Մենք բավականին քննարկումներ կազմակերպեցինք Գիտության, կրթության նախարարության հետ, վերջին օրենքի փոփոխությունից հետո եւ վերջնական տեսքում ունեցանք հետեւյալը, որ օրենքի այս փոփոխությունը չի խանգարում, որ պետական բուհերում համանուն մասնագիտությունների գծով քննությունները խմբային կարգով որոշվի, ենթադրենք, համալսարանի անգլերենը եւ Բրյուսովի անգլերենը որպես համանուն մասնագիտություններ, երկու բուհերի կողմից հանձնաժողով ստեղծվեր։ Այստեղ մեզ համար տեսանելի էր, որ քննությունները պետք է կենտրոնացված չլինեին։ Անցյալ տարի այս կարգը չպահպանվեց, հանձնաժողովի որոշմամբ մենք դիմեցինք ՀՀ Նախագահին, որ կոպիտ կերպով խախտվել են «Կրթության մասին» օրենքի համապատասխան հոդվածները։ Այս տարի նորից որոշակի քննարկումների ուղիով անցանք, նախաձեռնողների կողմից ծնվել է այս նախագիծը, որը ոչ թե գաղափարախոսությունն է փոխում ասածիս, այլ ավելի հստակեցնում է։ Մենք այսօր ոչ թե քվեարկելու ենք, որ նոր գաղափարախոսություն ենք մտցնում «Կրթության մասին» օրենքում, այլ եղածն ավելի հստակեցնելու նպատակ է ունեցել։ Շնորհակալություն։

Որտեղի՞ց է մեզ դիրքորոշումները բերել, մեր այս վերջնական մոտեցման առիթ է հանդիսացել։ Մենք գտնում ենք, որ կրթական համակարգում, բուհական ոլորտներում պետք է տեղի ունենա ապակենտրոնացում, այսինքն՝ բուհերը պետք է իրենց ինքնավարության սկզբունքով առաջնորդվեն։ Քննությունների տեսքով, ընդունելության քննություններն ապակենտրոնացվում են, եւ մի տեսակ աբսուրդ է մինչեւ հիմա տեղի ունեցել, պետությանն ավելի շատ անհրաժեշտ է, որպեսզի հսկողությունն ավելի ուժեղացնի ելքի դեպքում, իսկ դա հնարավորություն է տալիս լիցենզավորման եւ հավատարմագրման ընդհանուր կարգը։ Այսինքն՝ երբ արդեն ավարտվում են կենտրոնացված կարգով, չնայած, մենք ունենք նաեւ օրենքում դա, եւ ստեղծվեց լիցենզավորման, հավատարմագրման հանձնաժողով։ Այսօր այդ հանձնաժողովը շատ քիչ առնչություն է ունենում պետական բուհերի նկատմամբ, այստեղ էլ օրենքի խախտում կա, հենց միայն նա, որ այս վարչությունը պետք է կենտրոնացված հանձնաժողովներ ստեղծի, ելքը բնորոշվում է հենց դրանով։

Ես քիչ առաջ մեր համաձայնությունների մասին խոսեցի, պետք է ասեմ, որ, նույնիսկ, եթե այս կետը մենք ընդունում ենք, այդ համաձայնությունները նորից կարող են պաշտպանվել։ Համանուն մասնագիտությունների գծով քննությունները կարող են միավորվել, բայց երկու բուհերի ներկայացուցիչների կողմից է ընդունելության քննություններն ընդունվում։ Գաղտնիք չէ, որ մենք ինտեգրման պայմաններ ունենք, վերջին հաշվով, այս Նախագահի վերջին այցն Ուկրաինա, նաեւ որոշակի պայմանավորվածություններ եւ պայմանագրեր ստորագրվեցին այդ ուղղությամբ, եւ, վաղ թե ուշ, իսկ այսօր այդ գործում աշխատանքներ են տարվում, Հայաստանը կունենա նաեւ գնահատման կենտրոն։ Գնահատման կենտրոնի պարագայում նորից կենտրոնացում չի նախատեսվում, սա այն կարգն է, երբ համապատասխան հիմնարկից սերտիֆիկատ է ստանում դիմորդը, դիմում է ցանկացած ներքին եւ արտաքին բուհ, իհարկե, արտաքինի դեպքում, եթե պայմանագրեր կան, այս դեպքում բուհն ինքն է որոշում, թե ում է ընդունում։ Սա բխում է բուհերի ինքնավարության սկզբունքից։ Խոսքը վերաբերում է նաեւ օրենքի 28 կետին։

Այս նախագծում ներկայացվածը, իհարկե, քննարկել ենք հանձնաժողովում, բայց քննարկելի չէ, որոշակի, այսպես, համաձայնություններ ունենք նախաձեռնողների հետ, եւ 1-ից 2-րդ ընթերցում կարող ենք նորից պայմանավորվել, որովհետեւ 2-րդ հոդվածը, որը վերաբերում է 15 հոդվածի 4-րդ կետի 2-րդ պարբերության շարադրանքի հետ, մենք գտել ենք, որ այն, ինչի մասին այստեղ խոսքը գնում է, ավելի շատ գործադիրի ֆունկցիաներն է, իր որոշելու խնդիրն է, քան օրենքի խնդիրը, պետք է ազատ թողնել, որպեսզի տարեցտարի հնարավորություն լինի հատուկ կարգեր մշակելու։

Ինչ վերաբերում է նրան, որ ուժը կորցրած ճանաչել օրենքի 25 հոդվածը, այսինքն՝ 28 հոդվածի 53 կետի մասին է, այստեղ օրենքն արդեն գտել է, որ ռեկտորների ընտրության կարգով, ինքնավարության սկզբունքով պետք է գնանք, պարզապես, օրենքում որոշակի ժամկետ էր տրված, թե երբվանից դա կիրառվի։ Համաձայնեցված տարբերակը նա էր, որ բուհերի մասին օրենք լիներ, բայց մենք էլ ակնկալում էինք դեռեւս անցյալ տարվանից, որ այս օրենքը պետք է արդեն լիներ, ոչ թե նոր գաղափարախոսություն է մտնում, այլ, եթե օրենքում մենք ընդունել ենք, որ սա պետք է բանաձեւվի, որ ռեկտորներն ընտրությամբ պետք է այս պաշտոնն զբաղեցնեն, դրա կարգը Կառավարությունը կարող է մշակել։

Ինչ վերաբերում է նրան, որ արդեն նախարարությունն ընդունելության քննությունների կարգ է մշակել եւ մենք չենք կարող այս տարի ընդունելությունը կատարել բուհերի միջոցով կամ ուսումնական հաստատությունների միջոցով, դա այդպես չէ, յուրաքանչյուր բուհ ինքը կարող է մեկ ամսվա մեջ լրիվ իր գործառույթները մշակել։ Ես չեմ հասկանում, թե խոսքն ինչումն է, ու՞մ է ձեռնտու, որ կենտրոնացված քննություններ լինեն, կա մեկ բանաձեւ կրթության մեջ, կամ աշակերտն է իր ուսուցչին որոնում, կամ ուսուցիչն է աշակերտին որոնում, այլ բանաձեւ չկա կրթության մեջ։ Ընդունում են ինչ-որ մի խումբ, դարձնում են պետության համար քաղաքական մեծ նշանակություն ունեցող հարց, ամբողջ ազգի եւ պետության այս գործառույթների վրա ազդող մի գործոն, էլ չեմ ասում, որ բուհերի նախարարությունն իր ամբողջ գործունեության 6-7 ամիսը զբաղվում է այս գործով։ Լուրջ վերաբերմունք պետության կողմից, հանձինս Գիտության, կրթության նախարարության, իսկ քննություններն անցկացնում են սովորական պայմաններում, մենք ուզում ենք արգելե՞լ այն միակ ձեռքբերումը, որ ամբողջ աշխարհի պետությունները չեն կարողացել ձեռք բերել եւ բավականին մեթոդներ են մշակում, որպեսզի իրենց ժողովուրդները կամ ազգերը ուսումնատենչ լինեն։ Դա դարերով եկել է մեր ժողովրդի մեջ, դեռ երեխան չծնված, արդեն մտածում են, թե ինչ պետք է դառնա, սրանից լավ արմատական գաղափարախոսություն արդյոք ունի՞ մի որեւէ ազգ, մարդիկ, մանավանդ, վճարում են, թողենք, թող սովորեն։ Ինչու՞ ենք այդ շքերթները ստեղծում, ինչու՞ ենք այդ ողբերգությունները ստեղծում, ուզու՞մ ենք լավ կադրեր ունենալ, ելքը լավ հսկենք, կենտրոնացված կարգով։

Հանձնաժողովը դրական կարծիք ունի այս նախագծի վերաբերյալ, ես առաջարկում եմ 1-ին ընթերցումով ընդունել, բայց նաեւ ուզում եմ նշել, որ Կառավարությունից մենք ստացել ենք շատ կոշտ, ժխտողական պատասխան, որ կենտրոնացված քննությունները կարելի է կապել բարոյահոգեբանական վերահսկողության, հսկողության այս արգումենտների հետ։ Դա այդպես չէ, յուրաքանչյուր բուհ՝ ինքը պետք է ընդունի, ինքն էլ պատասխան տա նրանց առաջադիմության համար։ Այսքանը։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցերով դիմելու համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Ամբիոնի մոտ է հրավիրվում Կառավարության պաշտոնական ներկայացուցիչ, գիտության, կրթության նախարարի տեղակալ Արա Ավետիսյանը՝ Կառավարության տեսակետը ներկայացնելու համար։

Ա.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի Նախագահ, հարգելի Խորհրդարան, ներկայացված օրենքի նախագիծը երկար քննարկում է անցել տարբեր մակարդակներում, բացի պաշտոնական քննարկումից։ Ես կներկայացնեմ Կառավարության կարծիքը՝ անդրադառնալով այդ քննարկումների առանձին էպիզոդներին։ Կառավարության մոտեցումը հետեւյալն է՝ 1-ին հոդվածի 1-ին կետի վերաբերյալ, արդյոք քննություններն անցկացնեն բուհե՞րը, թե՝ ընդունելության քննությունները կազմակերպվեն կենտրոնացված։ Օրենքի նախագծի հեղինակները պետք է վերլուծական անցկացնեին նաեւ այն տեսանկյունից, թե ինչ խնդիր է դրվում այս ընդունելության քննությունների առաջ, ընդունելության քննությունները կազմակերպենք՝ ելնելով խնդրից։ Եթե մենք այսօր խոսում ենք միայն ելքի մասին, ելքը վերահսկելու մասին, ապա ակնհայտ է, որ հում հումքով պատրաստված ցանկացած մի ելքային ապրանք, նախօրոք արդեն պայմանավորված, ոչ պիտանի կարող է լինել, ինչ պայմաններ ուզում ենք դնենք ելքի վրա, ուղղակի, հումքը նաեւ պետք է ճիշտ ընտրել։

Հիմա ասեմ, թե որոնք են կենտրոնացված քննությունների կազմակերպման առավելություններն այսօր։ Կենտրոնացված քննությունները բարձր գիտելիքներ դրսեւորած դիմորդին բուհ ընդունվելու առավել մեծ հնարավորություններ են ընձեռում։ Այսօր մենք գիտենք մի քանի մասնագիտություններ, որոնք բարձր ձեւավորված վարկանիշ ունեն հասարակության մեջ, եւ բարձր գիտելիքներով դիմորդների կենտրոնացում է լինում առանձին մասնագիտությունների գծով, դա Բժշկական համալսարանն է, իրավագիտություն մասնագիտությունն է եւ այլն։ Եվ մենք պետք է հնարավորություն ստեղծենք, որպեսզի այստեղ դիմած, ոչ բարձրագույն գիտելիքներ ցուցաբերած, բայց բարձր գիտելիքներ ցուցաբերած դիմորդի համար, նույնպես, հնարավորություն ստեղծենք, գոնե, հարակից մասնագիտությունների գծով, որպեսզի նա հնարավորություն ստանա ուսում ստանալու։ Բժշկական դիմողներից շատերն իրենց ուսումը շարունակում են կենսաքիմիա, կենսաֆիզիկա մասնագիտությունների գծով, եւ մենք 58 միավորից հետո, 57, 56 եւ այլն, մինչեւ 50 միավորներով, կարող ենք համալսարանից, բժշկականից դուրս մնացածներ ունենանք, որոնք հնարավորություն չեն ունենա մանկավարժականում կամ մեկ այլ բուհում իրենց ուսումը շարունակելու։ Այս առումով՝ բուհերին տալու դեպքում, մենք այս հնարավորությունից կզրկենք եւ բարձր գիտելիքներով մեր ուսանողներից շատ շատերը չեն ունենա իրենց տեղը։ Բուհերն ացկացնելով քննություններ, որպեսզի իրենց հատկացված եւ՛ պետպատվերի, եւ՛ վճարովի տեղերը լրացնեն, ստիպված են լինելու ընդունել ցանկացած մեկին, իրենք դրական գնահատեն եւ ընդունեն, միայն թե իրենց տեղերը լրացնեն։ Դասախոսների սոցիալական հարցը լուծելու համար եւ այլ հարցեր լուծելու համար, բուհեր կարող են լինել, մասնագիտություններ կարող են լինել, որոնք կկանգնեն փակման առաջ, իսկ այդ մասնագետների խիստ կարիքը մենք ունենք։ Այս առումով մեծ հնարավորություններ է ընձեռվում՝ առավելությունը կենտրոնացված քննությունների մասով, ապահովում է ընդունելության քննությունների օբյեկտիվությունը։ Կենտրոնացված ընդունելության քննությունները, նույնպես, անցկացնում են բուհերը, բուհերի մասնագետները, այստեղ ինքնախաբեությամբ պետք չէ զբաղվել։ Հանձնաժողովներում, որտեղ դիմորդների գիտելիքներն են ստուգվում, ընդգրկված են, բացառապես, բուհերում աշխատող, շատ քիչ տոկոս են կազմում հանրակրթական դպրոցից ընդգրկված ուսուցիչները, բուհերում աշխատող մեր դասախոսները, եւ մասնագիտական որեւէ միջամտություն վարչական աշխատանքի կողմից, դա լինի նախարարությունը, թե մեկ այլ մարմին, չկա։ Այստեղ ասել, թե բուհը չի անցկացնում գիտելիքի ստուգումը, ուղղակի, ճիշտ չէ։

Եվս մեկ հարց։ Վերջին 2 տարիներին արդեն մենք գնացել ենք հետեւյալ տարբերակին՝ համանուն մասնագիտությունների գծով, անկախ բուհերից, կազմակերպվում է ընդհանրական մրցույթ։ Այդօրինակ՝ Համալսարանի ռոմանագերմանական ֆակուլտետը, Բրյուսովի անվան, հիմա արդեն լեզվագիտական համալսարանը, մանկավարժական ինստիտուտի եւ համալսարանի պատմություն մասնագիտությունները, լրագրություն մասնագիտությունները, հայոց լեզու, գրականություն, մասնագիտությունները։

Հարակից մասնագիտությունների գծով նույնական քննություններ են նշանակված, որպեսզի դիմորդների այդ հնարավոր շարժը թույլ տրվի։ Տարբերակված են անցկացվում քննությունները 5-6 առարկաների գծով։ Ի՞նչ է նշանակում այս տարբերակված քննությունը եւ սա ի՞նչ հնարավորություն է տալիս բուհերին՝ ընդգրկելու։ Եթե մաթեմատիկա առարկայից քննությունն անցկացվում է մաթեմատիկա 1, մաթեմատիկա 2 տարբերակներով, եւ մաթեմատիկա 1-ով ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետների դիմորդները եւ պահանջարկ ունեցող տնտեսագիտություն մասնագիտությամբ դիմորդներն են դիմում, ապա մաթեմատիկա 1 հանձնաժողովում ընդգրկվում են բացառապես այս ֆակուլտետներում, այս ամբիոններում դասավանդող տվյալ բուհերի պրոֆեսորադասախոսական կազմ, այսինքն՝ լրիվ բուհն է անցկացնում իր մասնագետներով, այս տարբերակումն էլ կա։

Մյուսը՝ վերահսկելիությունը։ Եկեք մի պահ պատկերացնենք, կենտրոնացված ընդունելության քննությունների ժամանակ կազմվում է 12-14 հանձնաժողով, առարկայական հանձնաժողով, ընդգրկելով, ընդհանուր առմամբ, մոտավորապես, 150-170 մասնագետ։ Քննությունների վերահսկելիության գործընթացին ընդգրկվում են եւս 10-12-ը, այսինքն՝ ամփոփվում է ամբողջը 200 մարդու շրջանակներում, որոնք այս կամ այն կերպ առնչվում են քննություններին։ Այս պարագայում վերահսկելիություն ապահովելը եւ այն պարագայում, երբ որ յուրաքանչյուր բուհում, յուրաքանչյուր առարկայի գծով պետք է ստեղծվեն առարկայական հանձնաժողովներ, ընդգրկվեն նորից նույն բուհերից, նույն ամբիոններից մարդիկ։ Այս քննություններն անցկացվեն տարբեր տեղերում, եւ հանձնաժողովի թիվը 12-ի փոխարեն դառնում է 30, 40 կամ 100, ընդգրկվածների թիվը մեծանում է 8-ից 10 անգամ, այս պարագայում վերահսկելիություն իրականացնող մարմինն ինչպե՞ս վարվի։ Մենք ապահովում ենք գործի վերահսկելիությունը, եւ արդեն ոչ միայն կառավարման լիազոր մարմնի կողմից այս գործընթացը, համազգային դարձնելու փաստն ինչպե՞ս մենք կանխենք, մենք պատասխան ենք տալու։ Երկրորդ անգամ կատարողական պատասխանատվությունից նախարարությունն ամբողջովին կազատվի եւ միայն վերահսկելիության համար պատասխանատվություն կտա, մեր գործը թեթեւանում է, բայց կփչանա գործընթացը։ Այս մասով ես ներկայացրեցի Կառավարության կարծիքն օրենքի 1-ին հոդվածի 1-ին կետի վերաբերյալ։

Ռեկտորների ընտրության մասին կետի հետ կապված։ Այստեղ խնդիր կա, իսկ ինչպե՞ս վարվենք այն դեպքում, երբ որ բուհում ձեւավորվում է մի մթնոլորտ, աշխատանքների անարդյունավետ կազմակերպում։ Այսինքն՝ կոլեկտիվը եւ ռեկտորը համահունչ են եւ համամիտ են այդ վիճակի հետ, ինչպե՞ս ենք դնում, ընտրության միջոցով ռեկտորից ազատվելու հարցը։ Այստեղ, միգուցե, Կառավարությունը կսահմանի կարգ, որը հակադարձ մեխանիզմներ կունենա, կապահովի, բայց այստեղ դժվարություններ կան, եւ մենք չենք կարող միարժեք վերաբերմունք ունենալ։

Արտոնությունների մասը, երբ որ սահմանվում էր, ես համամիտ եմ պրն Սահակյանի հետ, մեր քննարկումների ժամանակ այստեղ խնդիրներ են առաջացել, մենք ավելի շատ գործադիր մարմնի կանոնակարգման ձեւով ենք տեսնում։ Արտոնություններն ինչպես առանձին օրենքներով են սահմանվում, այնպես էլ առանձին կատեգորիաների դիմորդների համար կարող են սահմանվել, ենթադրենք, օժտված երեխաների համար, ասենք, մեր մեդալակիր շրջանավարտները լինե՞ն, թե՝ օիմպիադաների մասնակիցները եւ այլոք, այստեղ սահմանման հարց կա։

Ինչ վերաբերում է օրենքի խախտմանը եւ կարգի հաստատմանը։ Վերջին 8 տարիներին, երեւի, 1-ին անգամ մենք փորձել ենք օրենքի պահանջին համապատասխան, քննություններից 5-6 ամիս առաջ հաստատել ընդունելության կանոնները։ Դրանք արդեն պետական գրանցում են ստացել Արդարադատության նախարարությունում, կարծում եմ, որ արդեն փաստված է, որ օրենքին չի հակասում այդ կանոնները, եւ հրապարակված են ի լուր դիմորդների, ի լուր ծնողների։ Մարդիկ 1-ին անգամ թեթեւացած շունչ են քաշում, որ քննությունների նախօրյակին չեն տրվում այդ կանոնները, 6 ամիս առաջ մենք հրապարակում ենք։ Այսօր օրենքն ընդունելով մենք ստիպված կլինենք, որ մայիս, հունիս ամիսներին հետադարձ կատարել, եւ այստեղ ոչ թե մի քիչ կշեղվենք, որովհետեւ ասելու ենք, որ կներեք, հարգելի ծնողներ, կներեք, հարգելի դիմորդներ, այն, որ մենք 6 ամիս առաջ օրենքով, կարգով տվեցինք, որ սա է ընդունելության կանոնները, փոխում ենք, դուք վաղը կիմանաք, մյուս օրը կգաք քննության։ Ես խնդրում եմ ճիշտ հասկանալ, ճիշտ ընդունել, ուղղակի, վիճակը ճիշտ գնահատենք։ Ճիշտն ասած, մի քիչ տարակուսանքս եմ ուզում հայտնել, մենք, ուղղակի, պատահմամբ, նախարարության ղեկավար կազմով, նախարարը փոխնախարարների հետ, ներկա էինք մեր հանձնաժողովի այն նիստին, որի օրակարգի հարցերից մեկն էլ հենց այս օրենքի նախագիծն էր։ Եվ պրն Բաղդասարյանն, առիթից օգտվելով, քննարկեց այս նախագիծը հանձնաժողովում, մեր ներկայությամբ նորից քննարկեցինք, ասեցինք մեր մոտեցումները, եւ, ոնց որ թե, հանձնաժողովում ձեւավորվեց կարծիք, որ նախարարության ներկայացրած մեկնաբանություններն ընդունելի են։ Այնպես որ, հանձնաժողովի կարծիքը, որ օրենքն այս ձեւով ընդունվի, մի քիչ տարօրինակ է։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Հարցերով դիմելու համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրվել են 6 պատգամավորներ, Գագիկ Կոստանդյան։

Գ.ԿՈՍՏԱՆԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Ավետիսյան, ես մեծ հարգանք ունեմ դեպի ձեզ, բայց չեմ կարող մի քանի հարց չտալ ձեզ։ Մեր մասնագետները՝ ԱԺ-ի, իհարկե, ելույթներ կունենան, ես բուհի մասնագետ չեմ, բայց շուրջ 10 տարի, օպերատիվ սպասարկել եմ բուհերը, եւ հետաքրքիր մի առեղծված՝ ձեր հանձնաժողովների ստեղծման կարգը։ Մարդիկ, որ ոչ դրական կենսագրություն ունեն, կամ մշտապես լինում են նախագահ կամ տեղակալ, ի՞նչ է, ուրիշ, հարմար թեկնածուներ չունե՞ք, մենք այս իրականությունից դուրս չենք գտնվում, գիտենք, թե ինչ կարգով է դա կատարվում, համենայն դեպս, ժողովուրդը խոսում է, որ կան դրսում մարդիկ, որոնք իրենք են ղեկավարում այդ հանձնաժողովների ստեղծման պահը։ Դուք ի՞նչ կպատասխանեք այդ ուղղությամբ։

2-րդ հարցը՝ բուհերի ռեկտորների մասին։ Երբ որ ընտրովի լինի, չե՞ք կարծում, որ ավելի հեղինակավոր մարդիկ կդառնան ռեկտորներ կամ այն ռեկտորները, որոնք այսօր լավ են աշխատում, մշտապես կաշխատեն։ Ընդունելության քննությունները, երբ որ իրենք կազմակերպեն, պատասխանատվությունն ավելի մեծ կլինի, բուհերի ռեկտորները պատասխանատվություն կկրեն այդ ուղղությամբ։ Այնպես չի լինի, որ քննությունը վերցնի մի հանձնաժողով, բայց ուսումը շարունակեն աբիտուրիենտները եւ կպարզվի, որ կասկածելի ձեւով են ընդունվել բուհերը։ Խնդրում եմ պատասխանեք։

Ա.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-1-ին հարցի վերաբերյալ։ Առարկայական հանձնաժողովների նախագահներն առաջադրվում են բուհերի ղեկավարության կողմից, գիտխորհրդի որոշման համաձայնության առկայության դեպքում, նրանց ներկայացումը քննարկվում է հանրապետական, ընդունող հանձնաժողովում, եւ հանձնաժողովի նախագահները նշանակվում են կոլեգիայի որոշման համաձայն։ Այնպես, որ ինչ-որ մարդիկ դրսում ղեկավարում են հանձնաժողովի նախագահների նշանակումը, ես ավելի շատ ժողովրդական բանահյուսությանն եմ վերագրում դա։

2-րդը՝ ռեկտորների ընտրության հետ կապված։ Ոչ մի խնդիր չկա, որ մեր բուհերում են աշխատում առավել արժանի մարդիկ, որոնք պետք է ղեկավարեն մեր բարձրագույն ուսումնական հաստատությունները, ընդհանրապես, ուսումնական հաստատությունները։ Բայց դրսում էլ կան շատ արժանի մարդիկ, քննարկենք ընտրության ձեւով, երբ ընտրությունն անցկացնում է բուհը, ինչքա՞ն եք հավանական համարում բուհից դուրս որեւէ մեկի ընտրվելու փաստը, ես, մոտավորապես, զրո եմ համարում։ Ես ասացի, որ այստեղ մտածելու բան կա, միարժեք վերաբերմունք ես չունեմ, բայց կա այդ մտավախությունը, որ կոնկրետ դեպքում, շատ ավելի արժանավորը դրսից, ուղղակի, անհնար է լինելու նրա ընտրվելը։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Սամվել Ավետիսյան, պարզաբանման կապակցությամբ, 3-րդ խոոսափող։

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Պրն Ավետիսյան, բանը նրանումն է, ինչպես մյուս գերատեսչություններում, իշխանափոխության ժամանակ յուրաքանչյուր ռեկտոր մտածում է, որ այսօր իրեն գործից ազատելու են կամ վաղն ազատելու են, անկախ նրանից, լավ է աշխատում, թե վատ է աշխատում, իսկ երբ որ ընտրովի լինի, նա գիտի, որ 4 տարի ընտրվել է, 4 տարի էլ մնալու է աշխատելու, եթե լավ աշխատի, հաջորդ անգամ կընտրվի, եթե վատ աշխատի, ուրեմն, չի ընտրվի։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Պրն Ավետիսյան, քանի որ շոշափվեց ռեկտորների ընտրովիության հարցը, ես, գուցե, այդ հարցից սկսեմ։ Իմ կարծիքով, բուհը՝ որպես պետական հիմնարկ, իր կարգավիճակով, պետք է ունենա որոշակի կառավարման պետական չափորոշիչներ, պետք է բավարարի այդ չափորոշիչներին, ոչ թե կոլեկտիվի կողմից սահմանված չափորոշիչներ, որոնք չկատարելու դեպքում կոլեկտիվն ընտրի կամ չընտրի ռեկտոր։ Մենք ունեցել ենք ռեկտորի ընտրության փուլը եւ տեսել ենք, թե դա ինչպես է կատարվում։ Դա այն ժամանակ էր, երբ որ բոլոր հիմնարկներում ղեկավարին ընտրում էին կոլեկտիվի անդամները։ Դրա արդյունքներն էլ տեսանք, որ խիստ բացասական է, այնքան էլ դրական չեն արդյունքները, համենայն դեպս։ Ես ուզում եմ իմանալ ձեր միանշանակ կարծիքը, թե արդյոք նպատակահարմա՞ր է, ընդհանրապես, օրենքում թողնել այդ ընտրովիության սկզբունքը։ Իսկ թողնելու դեպքում ի՞նչ չափորոշիչներ պետք է սահմանվի, որոնցով, ասենք, թե Կառավարությունը կարողանա ազդեցություն ունենա իր պետական հիմնարկում, կարողանա ղեկավարին, եթե նա ճիշտ չի աշխատում, փոխել։ Սա 1-ին հարցն է։

2-րդ հարցը՝ կենտրոնացվա՞ծ, թե բուհերում ընդունելություն։ Արդյոք նախարարությունը կատարե՞լ է ուսումնասիրություն, կենտրոնացված համակարգին անցնելուց հետո ինչպիսի՞ն է եղել որակական տեղաշարժը, մեր թողարկած մասնագետների որակական հատկանիշներն ինչքանո՞վ են բարձրացել նախկին համակարգի համեմատությամբ։

Ա.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-1-ինը՝ օրենքի ձեւակերպման նորմի մասին ես արդեն իմ մտահոգությունը եւ ոչ միարժեք վերաբերմունքն ասացի, ընտրովի՞, թե՝ չընտրովի, այստեղ արդեն հարց կա։ Իսկ, եթե դա կմնա եւ ընտրովի կլինի, կարծում եմ, պետք է շատ հստակ մեխանիզմներ, որ իրենց հետադարձ կապերով սահմանել այնպիսին, որը թույլ կտա մաքուր ընտրություններ եւ անգամ դրսից ըիտրելու հնարավորություն։

2-րդ հարցի մասին։ Այդպիսի ուսումնասիրություններ կատարվել են, 1-ին երկու կուրսերում շատ ավելի բարվոք է վիճակն՝ առարկայական իմացության, գիտելիքների տեսակետից, առանձին բուհերում, որոնք օգտվում են ընդհանուր կենտրոնացված քննության պատճառով, դիմորդների վերաբաշխումից։ Ես, երբ որ 94-95 թվականներին մանկավարժականում դասավանդում էի, հստակ բարձր մակնարդակ էր ֆիզմաթ եւ տեխնոլոգիական ֆակուլտետներում, որտեղ ընդունվել էին մեխմաթից, կիրառական մաթեմատիկայի կոնկուրսից դուրս մնացածները, իսկ համեմատել ելքային մասով, մեր նախկին համակարգի դեպքում արդյունքները, թե մակարդակներն ինչպիսին են ելքային մասում, իմ կարծիքով, անտեղի համեմատություն կլինի, որովհետեւ այս երկու համակարգերի ժամանակները եւ սկզբնական պայմանները տարբեր են, տարբեր սկզբնական պայմաններով խնդրի լուծումները պետք չէ համեմատել։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Յուրա Մանուկյան, 2-րդ խոսափող։

Յ.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Ընկեր Ավետիսյան, դուք բավականին հաջող շարադրեցիք այն առավելությունները, որոնք որ բնորոշ են կենտրոնացված համակարգի համար։ Այսինքն՝ մենք այսօր ընդունում ենք, որ դեռեւս ի վիճակի՞ չենք ապահովել պարտականություն կատարող անձանց միջավայր, այլ ունենք իրավունքներով օժտված հսկա մի բանակ, այն էլ իրավական դաշտից դուրս գտնվող։ Այդ առումով խնդրում եմ հակիրճ ասել, թե այդ համակարգը թերություններ ունի՞, թե՝ ոչ, կենտրոնացվածի մասին է խոսքը։

2-րդը՝ բացի վերահսկողության անհնարինությունից կա՞ արդյոք այլ հիմնական պատճառ, որի հետեւանքով չի քննարկվում բուհերի խնդրանքը, պահանջը, իրենց նկատմամբ վստահություն չցուցաբերելու հանգամանքով։ Շնորհակալություն։

Ա.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Ես միայն մի առավելության մասին չասացի, եւ մի կոմպոնենտի իրականացման մասին չասացի՝ վերահսկողության մասին, ասացի, թե ինչ առավելություններ ունի այս համակարգը։

Հիմա թերությունների հետ կապված։ Համակարգը, երբ որ ներդրվել էր, 1-ին տարիներին բացահայտված թերությունները, որոնք թույլ էին տալիս, որ մի տեղ դիմած ուսանողը լրիվ անկապ մի մասնագիտությամբ հետո շարունակի, եւ այս տիպի շատ թերություններ, որոնք կազմակերպական հնարքներով լրիվ հանվել են։ Առանձին առարկաների գծով մենք ստիպված ենք լինում գրավոր քննություն անցկացնել, երբ ավելի շահեկան կլինի բանավոր քննություն անցկացնել, սա փաստացի հիմքեր ունենալու մասն է։

Մյուսը, որ ավելի քիչ մարդիկ են ընդգրկվում, սա թերությու՞ն է, թե՝ առավելություն, դժվար է ասել միարժեք։ Ընդունելության քննություններին մարդիկ, որոնք ասում են՝ մենք ընտրենք մեր վաղվա ուսանողին, հումքը մենք ընտրենք, սա ես համարում եմ թերություն մանկավարժական ասպեկտով, բայց մեծ առավելություն՝ գործընթացը վերահսկելի դարձնելու իմաստով, որովհետեւ նախորդ եւ՛ զեկուցողը, եւ՛ հարակից զեկուցողներն ընդգծեցին, որ պրոցեսն ունի նաեւ նեգատիվ դրսեւորումներ, որոնց մասին, նույնպես, պետք է մտածենք։

1-ին հարցը՝ ես չուզեցի վատ գնահատել այն նախորդ համակարգը կամ անվստահություն հայտնել մեր բուհերի, մեր մանկավարժների նկատմամբ, քավ լիցի, ես ասացի, որ ընդգրկված են եւ իրականացնում են եւ՛ կազմակերպական մասով, եւ՛ առարկայական քննությունների անցկացման մասով, ամբողջովին, բուհերում աշխատող մեր մասնագետները։ Յուրաքանչյուր բուհ ունի իր ընդունող հանձնաժողովը, որը վարութային մասն է ապահովում, յուրաքանչյուր հանձնաժողովում ընդգրկված են միայն ու միայն բուհերում աշխատող մեր մասնագետները, որոնք քննություն են անցկացնում, գնահատում են եւ գնահատականի տակ ստորագրում են։ Նախարարության ոչ մի աշխատակից ոչ քննություն է անցկացնում, ոչ էլ գնահատում է, նախարարության աշխատողները, վերջին 3-4 տարիներին ընդգրկված են 4-5-ը, ի պաշտոնե, նախարար, համապատասխան փոխնախարարը, բուհերի վարչության պետը եւ պատասխանատու քարտուղարը։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ֆիլարետ Բերիկյան, 3-րդ խոսափող։

Ֆ.ԲԵՐԻԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն, իմ հարցը հնչեց, պատասխաններն էլ հանում եմ։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Հենրիկ Գրիգորյան, 2-րդ խոսափող։

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Ավետիսյան, որքան ես գիտեմ, բացի ՌԴ-ից այսօր աշխարհում չկա որեւէ երկիր, որտեղ պետական համակարգով ռեկտորներն ընդունվեն։ Դուք գիտե՞ք արդյոք այդպիսի փորձ որեւէ երկրում։ Սա մեկ։

2-րդը՝ ընդունելության քննությունները եւ՛ կենտրոնացված, եւ՛ բուհերին տրված պարագայում ես գտնում եմ, որ թերություններ ունեն, եւ 2 ճանապարհն էլ սխալ է, հարկավոր է նոր մեթոդ մշակել, կոնցեպտուալ մոտեցում մշակել այս հարցում։ Ես ունեմ իմ նկատառումները, որի մասին հետո կասեմ։ Հարցս հետեւյալն է՝ ինչքան որ ես գիտեմ, ՌԴ-ն այս տարի հրաժարվում է բուհերի քննություններից եւ անց է կացնում ազգային, այսպես ասած, քննությունները՝ կենտրոնացված ձեւով։ Կարո՞ղ եք տեղեկացնել մեզ մանրամասն, ո՞րն է դրա ճանապարհը, ինչու՞մն է պատճառը, որ այսօր ՌԴ-ն, նույնպես, անց է կացնում, նոր մոտեցում է մշակել այս կենտրոնացված քննությունների վերաբերյալ, ընդունելության քննություններն անցկացնելը։

Ա.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ 1-ին հարցի մասին իմ անձնական կարծիքը, ես համարում եմ, որ ընտրական կարգը ռեկտորների համար, իսկապես, անընդունելի լինելով աշխարհի համար, մեզ համար, նույնպես, պետք է անընդունելի լինի, իր նեգատիվ դրսեւորումներով։ Ես, նույնպես, չեմ կարող ասել, բացի առանձին երկրներից կամ երկրներում բուհերի համակարգից, որտեղ հոգաբարձուների կամ հիմնադիրների կողմից ընտրովի է ռեկտորը։ Սա, նույնպես, նշանակման ձեւ է, իհարկե։

2-րդ հարցի հետ կապված, որ ՌԴ-ն էլ է անցնում կենտրոնացված քննությունների անցկացման ինչ-որ ձեւի, սա արդեն փաստ է, որոշումը կայացված է Ռուսաստանի կրթության նախարարության կողմից։ Ես շատ հակիրճ ասեմ, որ գիտելիքների գնահատման կենտրոնի ստեղծման մասին հարցը, հանձնարարականը կա, արվում է, ընդգրկված է հարցը Կառավարության գործունեությունն ապահովող միջոցառումների ցանկում, հարցն ընդգրկված է նաեւ վարկային հաջորդ ծրագրում, որի ֆինանսավորումով կստեղծվի այդ գիտելիքների գնահատման կենտրոնը։ Այս ճանապարհով են գնում աշխարհի հիմնական բոլոր երկրները, եւ քայլ անել՝ դեպի բուհական քննությունների կազմակերպման ձեւը, իմ կարծիքով, հետադարձ քայլ է։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ես խնդրում եմ հերթագրվել ելույթների համար։ Հերթագրվել են 8 պատգամավորներ, Մանվել Բադալյան։

Մ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, հարցը, որը ներկայացվել է մեր քննարկմանը, բավականին ցավոտ է՝ մեր ժողովրդի, յուրաքանչյուրիս մտածելակերպի մենթալիտետի առանձնահատկություններից ելնելով, իրոք, բավականին նուրբ հարցի է վերածվել։ Դրան նպաստում է նաեւ ընդունելության քննությունների կազմակերպման ձեւը, եւ ավելի կոնկրետ, ավելի շատ կազմակերպող մարմինը, որն այս խնդիրը դարձնում է, կարծես թե, համաժողովրդական, համազգային նշանակության մի հարց։ Ընդունելությունների ընթացքում, կարծես թե, կյանքը ողջ երկրում կանգ է առնում, եւ յուրաքանչյուր հայ մարդ սկսում է մտածել միմիայն այդ ուղղությամբ, իմ անձնական տպավորությունն այդպիսին է։ Հարցը բավականին վիճարկելի է, այստեղ կենտրոնացված ընդունելության քննությունների ակնհայտ կողմնակից եւ ջատագով հանդես է գալիս Կրթության եւ գիտության նախարարությունը, հասկանալի պատճառներով, եւ բուհերի կողմից ընդունելություն կազմակերպելու ջատագով, որպես հիմնավորումներ եւ փաստարկներ բերող բարձրագույն ուսումնական հաստատությունները։

Ես կփորձեմ այս հարցում գտնվել հնարավորինս անկողմնակալ։ Երբ որ անցանք ընդունելության քննությունների կենտրոնացված համակարգին, դա սկզբնական փուլում ուներ որոշակի թերություններ, որոնք ժամանակի ընթացքում մասամբ շտկվում, մասամբ հաղթահարվում էին, կատարելագործվում էին որոշ մեխանիզմներ, սակայն մինչեւ օրս այդ համակարգը, ըստ էության, մեր ցանկալի քննությունը չի բռնել։ Ես կփորձեմ բացասական եւ դրական կողմերը նշել՝ 2 համակարգերի։ Կենտրոնացված ընդունելության ժամանակ իսպառ վերանում է «մասնագիտական կողմնորոշում» հասկացողությունը, մենք պարտադրելով դիմորդին, առնվազն, 4 մասնագիտությամբ հայտ ներկայացնել, որոնք, ընդամենը, հարակից մասնագիտություններ են, որոնք ավելի շատ նմանվում եւ մեկը մյուսի հետ շաղկապվում են միմիայն ընդունելության քննություններով։ Կազմակերպել այդպիսի քննություն, եւ մրցույթի արդյունքում դիմորդը, որը տարբեր մասնագիտություններ է նշել, եւ ես ձեզ կբերեմ կոնկրետ օրինակ, Բժշկական համալսարանի դիմորդը, Երեւանում ծնված, մեծացած աղջիկը կարող է 4-րդ հայտում նշել Գյուղատնտեսական ակադեմիայի ագրոնոմիա մասնագիտությունը, բույսերի սելեկցիա մասնագիտությունը, եւ այդ երեւանաբնակ աղջիկը հայտնվեր՝ Գյուղատնտեսական ակադեմիայի ագրոնոմիա մասնագիտությամբ ուսանողուհի, միայն այն պատճառով, որ նույն ընդունելության քննություններն է հանձնում, ինչ որ Բժշկական համալսարանի դիմորդը։ Սրա հակափաստարկը որեւէ մեկը չի կարող բերել, որպեսզի մեզ համար դա լինի հիմնավոր եւ արդարացվող։

Կենտրոնացված ընդունելության քննությունների ժամանակ, եւ՛ օրենքի նախագծի հեղինակի, եւ հարակից զեկուցողների խոսքում հնչեց նաեւ հանձնաժողովների ձեւավորման հետ կապված խնդիրը։ Ես այն կարծիքին չեմ, որ հանձնաժողովում հայտնվում են բուհերի հետ կապ չունեցող մարդիկ, չնայած, այդպիսիք, իրոք, հայտնվում են, սակայն փորձեմ խոսել առանց փակագծերի եւ առանց չակերտների։ Սա այն ցավոտ բնագավառն է, որտեղ յուրաքանչյուրիս է հայտնի, թե ինչպիսի ստվերային շրջանառություն է տեղի ունենում, եւ որեւէ մեկը, հատկապես իր լուծումներն առաջարկելու դեպքում նաեւ առանցքային համարի այս խնդիրը։ Հանձնաժողովների ձեւավորման հետ կապված, եթե այնտեղ չեն հայտնվում մարդիկ, որոնք դուրս են այդ համակարգերից, բայց որ հայտնվում են մարդիկ, որոնց մասին նշեց պատգամավոր Գագիկ Կոստանդյանը, դա իրողություն է։ Բայց որ հայտնվում են մարդիկ, որոնք տարիներ շարունակ, առարկայական հանձնաժողովի նախագահներ եւ տեղակալներ են, դա, նույնպես, փաստ է։ Ես, նույնպես, ինձ թույլ եմ տալիս հայտարարել եւ շատ պատասխանատու հայտարարություն եմ սա դիտարկում, այո, կենտրոնացված ընդունելության քննությունների ժամանակ առարկայական հանձնաժողովից, ընդհանրապես, այդ գործընթացից դուրս կան մարդիկ, որոնք կառավարում են ՀՀ-ում կենտրոնացված ընդունելությունների ողջ գործընթացը։

Մյուս հարցը՝ մեր պետական կառավարման մարմինները լիովին անտեսում են ելքի խնդիրը, այսինքն՝ ընդունելը շատ ավելի հաճելի զբաղմունք է, քան այդ ընդունվածների ուսման, առաջադիմության, ուսումնական կարգապահության, ուսումնական գործընթացի կազմակերպման եւ կատարելագործման խնդիրը, եւ այդ «ելք» կոչվածը բացարձակապես անտեսված է։ Այստեղ ոտնահարվում է նաեւ բուհերի ինքնուրույնության, ինքնակառավարման խնդիրը.../Ձայներիզն ընդհատվում է/։ Նախարարությունը շատ ավելի պակաս, շատ ավելի քիչ զբաղվում է ուսումնական, մեթոդական, ծրագրային հարցերով, քան միմիայն այդ ընդունելության կազմակերպման ֆունկցիաների իրագործմամբ։ Այստեղ ես կառաջարկեի, ձեր ուշադրությունը կհրավիրեի այն հանգամանքի վրա, որ, ցավոք, հենց այդ առումով, ուսումնական, մեթոդական, ծրագրային իմաստով, բուհերը, ավելորդ չափով մատնվել են ինքնուրույնության եւ ինքնավարության, որն արդեն իր բացասական երանգն է դրսեւորում, այդպիսի ինքնուրույնությունը եւ ինքնավարությունը մերժելի է, բայց այնտեղ, որտեղ պետք է այդ ինքնավարությունը, դա չկա, դա խստորեն սահմանափակված է։

Մյուս հարցերի հետ կապված կցանկանայի ասել հետեւյալը։ Մենք անվանում ենք «Բուհական ընդունելությունների կենտրոնացված համակարգ», եւ ասում ենք, որ բոլոր բուհերը ներկայացնում են իրենց թեկնածությունները, թեկնածուները՝ հանձնաժողովների կազմերը ձեւավորելու համար, բայց գաղտնիք չէ, որ կենտրոնացված ընդունելության քննություններն իրականացնում է 80%-ով, գրեթե, մեկ բուհ, դա Երեւանի պետական համալսարանն է։ Այստեղ մենք գործ ունենք քողարկված կենտրոնացված քննությունների կազմակերպման հետ։

Ինչ վերաբերում է նախագծի արտոնությունների հատվածին ես կառաջարկեի, որ դա թողնվեր ավելի շատ գործադիրին, կարծում եմ, որ միարժեքորեն օրենքով դժվար կլինի կարգավորել այս խնդիրը։

Խոսքս ավարտելով, ուզում եմ ասել, որ ընդունելության քննություններն ավելի արդյունավետ եւ նպատակային է հանձնել, այո, բուհերին, որոնք ավելի պատասխանատու եւ ավելի պարտավորված կլինեն բարձրորակ կադրերի պատրաստման գործում։ Ժամկետի առումով՝ ես մտավախություն ունեմ, որ եթե սա այս տարվանից կիրառելու լինենք, մենք կարող է, հանկարծ, վտանգի տակ դնենք մեր դիմորդներին, որոնք արդեն այս կարգով, այս մեխանիզմներով պատրատվում են ընդունելության քննություններին, եւ համակարգն այս տարի, արդյունավետ կազմակերպելու իմաստով, ուղղակի, ձեր ուշադրությունը հրավիրում եմ միայն այդ հանգամանքի վրա, ժամկետի իմաստով, իսկ, ընդհանրապես, առաջարկում եմ, որ կողմնակիցը լինել հանձնելու բուհերին այս խնդիրը։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Վարդան Բոստանջյան։

Վ.ԲՈՍՏԱՆՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, Վահրամ Բաղդասարյանի այս նախաձեռնությունը կատարելու ժամանակ բոլոր այն 13 պատգամավորները, որոնք ստորագրել են, պարզապես, շրջանառության մեջ դնելու համար մենք ոչ թե բավարարվեցինք, այն հանձնեցինք 13 ստորագրությամբ։ Բայց ես չեմ ուզում կասկածել, որ ժամանակային առումով ունենայինք, գրեթե, բոլոր պատգամավորները կստորագրեին այս նախաձեռնության տակ, քանի որ, ի դեմս այս նախաձեռնության, հանրապետության համար, ժողովրդի համար լուծվում է շատ կարեւոր մի հարց, մինչեւ անգամ, կարելի է ասել, որ սա հիմնահարց է։ Ստորագրողների մեջ բոլորը որպես հայ քաղաքացի, մի մասն էլ այդ ասպարեզում աշխատողներ եւ փորձ ունեցողներ, որոնց թվին ես եմ պատկանում նաեւ, 25 տարի, այսպես, կալենդարնի փորձ ունեմ՝ մանկավարժական բուհերում աշխատելու, եւ ես ուզում եմ այդ դիտակետից հասկանամ այս նախաձեռնության միտքը եւ իմաստը։ Պետք է հարց տալ 1-ինը՝ ինչպե՞ս եւ ինչու՞ մեր հանրապետությունում, այսպես, կատարվեց անցում, ընդունելության քննությունների հանձնման, կենտրոնացված համակարգին անցնելու։ Ես չեմ ուզենա շատ բացատրել, ինձ թվում է, որ բոլորիս հայտնի է, շատ հետաքրքիր ձեւ էր, մինչեւ անգամ, որ կենտրոնացված կառավարման ինստիտուտն ամբողջ սովետական համակարգի ուղն ու ծուծն էր կազմում, եւ այդ ժամանակ բուհերը կատարում էին իրենց ընտրությունը, ընդունելությունը եւ քննությունը։ Բայց արի ու տես, ազատական երկրում ստացվեց, որ որ տեղամասերը լայն են, այդ տեղամասերը մերն են, ուրեմն, դա գոյատեւում է մինչեւ հիմա եւ վերջը պետք է կտրենք դա, այս նախաձեռնությունը՝ ի դեմս Բաղդասարյանի, եւ բնական է, մնացած ստորագրողներիս հենց այդպիսի նպատակ է հետապնդում։ Փաստորեն, որպես այս շենքի ավելի հնաբնակ, ես կասեմ, մենք գրում էինք «Կրթության մասին» օրենքը, մի անգամից ֆիքսեցինք, ամրագրեցինք, որ սա, առնվազն, կարող է լինի, Մկրտչյանի ժամանակ էր, շրջանակային օրենք։ Մենք պետք է ունենանք բազմաթիվ օրենքներ ՀՀ բուհերի մասին, ընդհանրապես, հանրակրթական դպրոցի մասին եւ այլն։ Շատ բնական է, որ գործադիր իշխանության համապատասխան լիազորված մարմինն այդքան ապրումներ չուներ այդ օրենքները լինելու համար, ես արդեն գալիս եմ այն եզրակացության, որ մենք շուտափույթ, այս նախաձեռնողներս եւ նաեւ մեզ միացողները, կգրենք «Բուհերի մասին» օրենք։ Բայց այս պահին, ամենակարեւորը տվյալ նախաձեռնությունն է, որ պետք է հանձնել բուհերին, կադրերի ընտրության, նրանց որակավորման բարձրացման եւ դրա հետ կապված մնացած հարցերը։

Ինչպիսի՞ն էր Կառավարության դիրքորոշումը, ես ասում եմ իմ կարծիքը, միգուցե, սխալվում եմ, փաստորեն, կառուցողական իմաստով դուրս էր գալիս այնպես, որ կարող է պատահի ռեկտորը, հանկարծ անարդյունավետ աշխատի, կարող է պատահի, որ խեղճ ու կրակ երեխան չընդունվի, ինչքան մեծ հոգացավություն, լսում ես ու ուրախանում ես, սակայն կյանքը բացարձակապես դա ցույց չի տալիս։ Մենք չենք խոսում այն մասին, որ տարիներ շարունակ ինստիտուտն ընդունել է եւ բաց է թողել։ Այսօրվա դրությամբ, մեր պետական համալսարանը՝ իր տրադիցիաներով, իր ռեկտորով, մեր տնտեսագիտականը, որի կադրերը եւ՛ կառավարման օղակներում բավականաչափ որակով, բարձր դիրք են գրավում եւ արտասահմանում ընդունվում են, մեր պոլիտեխնիկականը, գյուղատնտեսականը՝ սրանք ավանդական ինստիտուտներ են։ Հիմա ինչ-որ մեկը կլապան ունի իր ձեռքին, շնչեք, մի շնչեք, մտավախություն ունի, որ կարող է այնտեղ, հանկարծ, ճիշտ չհասկանան շնչելու ինստիտուտները։ Դուք պատկերացնու՞մ եք այն տհաս երեխային, երբ որ ծնողը կանչում է, երեխան ասում է՝ խի՞, ասում է՝ սովա՞ծ եմ, թե՝ քունս ա տանում, բնականաբար, մայրն ասում ա քունդ ա տանում։ Հիմա՝ ի դեմս մեր լիազոր մարմնի, ինքը որոշում է՝ մեր բուհը քնի, չքնի, ընդունելություն կազմակերպի, չկազմակերպի, մի՞թե կարելի է այսպիսի մոտեցում։ Կառավարության դիրքորոշումը դուրս է գալիս անվստահությունների, կասկածամտությունների ամբողջ դիտակետից։ Ես կարծում եմ, որ մենք պետք է, գոնե, այս նախագծով դա տեղափոխենք բուհեր, եւ պրն Սահակյանը շատ հետաքրքիր ու լավ ասաց՝ ի՞նչ է եղել, որ, կարգ են որոշել, որոշում են, թող որոշեն, ինչ որ իրենց պետք է, դա էլ որոշում են։ Ամեն մի բուհ, խնդիր չունի, մեկ ամսվա մեջ ինքը վերցնի ու ինքը կազմակերպի այդ քննությունները, ուզում եմ ասել, որ սա պատճառաբանություն չէ, սա միանգամից մեջտեղից հանենք։

Ինչ վերաբերում է ընտրովիության, ոչ ընտրովիության հարցին, եթե մենք դեռեւս գտնվում ենք ցածր մակարդակներում, եւ այդ պատմական կոլեկտիվները չեն կարող իրենց բուհի ռեկտոր ընտրեն, ոչինչ, թող սովորեն աստիճանաբար։ Ես կարծում եմ, որ դա շատ հստակ կլինի ու լավ կլինի, եւ շատ լավ է, օրինակ, հոդված 2-ը։ Կարծում եմ, մտածում եմ, որ մենք այստեղ լրացնելու բան ունենք։ Ինչու՞մն է կայանում դա, օրինակ, հոդված 1-ի 2-րդ կետում նշված արտոնություններ ինստիտուտի վերաբերյալ, ես կխնդրեի եւս 2 րոպե կամ 3 րոպե, պրն նախագահող։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ոչ, չեմ կարող տրամադրել։

Վ.ԲՈՍՏԱՆՋՅԱՆ

-Լավ, ես վերջացնում եմ։ Հոդված 1-ի 2-րդ կետում նշված արտոնությունները, որ սահմանում է Կառավարությունը, ոչ մի խնդիր չկա, մենք՝ ստորագրողներս, պատրաստ ենք մինչեւ 2-րդ ընթերցում, հենց օրենքի մեջ ֆիքսենք, դրանց անունները չենք էլ դնի «արտոնություններ», կդնենք «հավասար պայմաններում ովքեր կարող են հավակնել այդ տեղերին»։

Ես նորից ուզում եմ այս ամբիոնից ասել, որ շատ շուտով, որոշ պատգամավորների նախաձեռնությամբ կմտնի շրջանառության մեջ օրենք «Բուհերի մասին»։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հենրիկ Գրիգորյան։

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, ասեմ, որ դեմ եմ քվեարկելու այս օրենքին ոչ թե այն պատճառով, որ դա սխալ է, այլ այն պատճառով, որ դա հում է։ Այսինքն՝ դա լուրջ հիմնավորումների կարիք ունի, այդ օրենքը, որովհետեւ ես գտնում եմ, 2 կարգն էլ, եւ՛ կենտրոնացված, երբ մենք տալիս ենք բուհերին, դա անցել ենք արդեն, դա հին պրակտիկա է, որ 30 տարի ունեցել ենք, երկուսն էլ միակողմանի են, երկու մոտեցումն էլ ունեն իրենց դրական եւ բացասական կողմերը։ Եկեք անկեղծ լինենք, այս ամբողջ վեճերի պարագայում, մենք մոռացել ենք ամենակարեւորը, մենք մոռացել ենք կոնկրետ մարդուն, մոռացել ենք դիմորդին, մարդը չկա մեր օբյեկտում, առարկայական շրջանակներում, որովհետեւ մենք մտածում ենք, թե ում է դա ձեռնտու։ Կենտրոնացված պարագայում մենք մտցնում ենք, այսպես կոչված, կոռուպցիոն փոփոխականը, մաթեմատիկական լեզվով ասված, կոռուպցիոն փոփոխականը գործում է եւ՛ կենտրոնացված համակարգում եւ բուհական համակարգում։ Նրանք, ովքեր շահագրգռված են, որ վերահսկիչ դերը պահեն, մենաշնորհի դերը պահեն իրենց ձեռքերում, իհարկե, կարող է պնդեն այն հանգամանքի վրա, որ կարող է կենտրոնացվածը։ Նրանք, ովքեր ուզում են ապակենտրոնացնեն կաշառքը, այսինքն՝ կոռուպցիան դարձնեն ավելի ժողովրդավարական, նրանք, իհարկե, կողմնակից են բուհական համակարգին։ Երկու կարեւոր փոփոխականը երկու դեպքում էլ գործում է, եկեք մաթեմատիկական օպերացիա կատարենք, վերացնենք, ըստ էության, քննարկենք խնդիրը։ Ասում են, որ մինիստրությունը չի վստահում բուհերին, ես էլ շարունակում եմ տրամաբանությունը, ասում եմ՝ իսկ բուհերն ինչու՞ չեն վստահում դպրոցներին, չէ՞ որ այդ ամբողջ քննությունները սահմանափակված են միայն եւ միայն դպրոցական ծրագրերով։ Եթե ուզում եք, դպրոցի դերը բարձրացրեք, ի՞նչ է խանգարում, դպրոցական ավարտական քննությունները, տվեք դրանց պետական ստատուս, չէ՞ որ այդ աբիտուրիենտները մայիս-հունիս ամսին ավարտական քննությունները հանձնում են, չի անցնում 20 օր, 1 ամիս, նորից նույն քննությունը, չեմ ասում էմոցիոնալ սթրեսները, չեմ ասում այն ամբողջ տանջանքը, նորից պետք է հանձնեն, որ ի՞նչ լինի։ Մեր կողքի հարեւանները՝ վրացիները, իմիջիայլոց, դպրոցական, ավարտական քննություններն անց են կացնում՝ որպես ընդունելության քննությունների, այսինքն՝ որպես հիմք, եւ դրանով կարող է աբիտուրիենտը գա եւ ընդունվի բուհ, բայց բուհը պետք է իրավունք ունենա, որ մասնագիտական, գոնե, մեկ թեսթով ամբողջ հարցերը կարգավորի։

Այսինքն՝ ես առաջարկում եմ 3-րդ ճանապարհը, եւ ես գտնում եմ, որ այս ճանապարհն ավելի ճիշտ կլինի, սա միջին, ոսկե ճանապարհն է, որը կհաղթահարի։ Մենք 1-ին հերցին պետք է մտահոգ լինենք այդ երեխաների մասին, որոնք տանջվում են իզուր տեղը։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Դավիթ Հովհաննես։

Դ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, ես կխոսեմ ներկայացված օրենսդրական նախագծի միայն 1-ին կետի մասին, որովհետեւ մյուս կետերը, ինչպես արդեն այստեղ ասվեց, գործադիրի կողմից կարգավորելի հարցեր են։ Այս նախաձեռնության մեխը՝ հենց 1-ին կետն է։ Այս օրենսդրական նախաձեռնությունը պատասխան է, կարծես թե, նախարարության այն դիրքորոշմանը, որ նա ցուցաբերեց անցյալ տարի, ընդունելության քննություններին։ Ի՞նչ էր կատարվել։ Մեր հանձնաժողովում, որի նախագահին մենք քիչ առաջ վերահաստատեցինք իր պաշտոնում, շատ մանրամասն քննարկումներ են եղել ամբողջ անցյալ տարվա ընթացքում, մինչեւ ընդունելության քննությունների անցկացումը։ Եվ մենք եկել ենք նախարարության հետ, մի տեսակ, կարծես թե, փոխհամաձայնության, որ համանուն մասնագիտությունների գծով պետք էր, որ անցկացվեին խմբավորված, ապակենտրոնացված ընդունելության քննություններ։ Ես չեմ ասում, թե սա լավագույն ձեւն է, լավագույն վարիանտն է։ Ես ձեզ ասեմ նախապես, որ կենտրոնացված, ապակենտրոնացված, ընդհանրապես, ամենաանսպասելի՝ 3-րդ, 4-րդ տարբերակով անցկացվելիք քննությունների դեպքում այն կասկածը, որը որդի նման ուտում է մեզ եւ ոչ միայն մեզ, կոռուպցիայի վերաբերյալ, մեկ է, միեւնույն է, լինելու է։ Սա հասարակական մտածելակերպի, բարքերի եւ զանազան այլ հարցերի հետ կապված խնդիր է։ Բայց մենք աշխատել ենք, մասնակի ապակենտրոնացման ճանապարհով մենք աշխատեցինք ժամանակին, որ հնարավորություն տրվի, կարծես թե, պակասեցնել այս վերոնշյալ հանգամանքը։ Եվ ամենակարեւորը, որ բուհերին հնարավորություն ընձեռել, որպեսզի նրանք հավաքեն իրենց կոնտինգենտը, որովհետեւ այդ մասնակի ապակենտրոնացման պայմաններում բուհերը շահագրգռված կլինեին հավաքել իրենց ուսանողական կոնտինգենտը։ Ես կտրականապես դեմ եմ եղել եւ դեմ եմ, եւ ոչ միայն ես, բարեբախտաբար, կենտրոնացված համակարգի այդ ամենամեծ արատին, որ մի քանի մասնագիտություններ են նշում, եւ ինչպես այստեղ նշվեց պրն Բադալյանի շատ հավասարակշիռ ելույթում, հանկարծ, կարող է պատահել, իր բերած օրինակի հիման վրա, որ Երեւանում ապրող աղջիկը կարող է հայտնվել Գյուղատնտեսական ինստիտուտում մի այնպիսի մասնագիտությամբ, որը բոլորովին կապ չունի իր բնակավայրի, իր, ընդհանրապես, պատկերացումների, կրթական համակարգի, որով նա անցել է դպրոցում եւ այլնի հետ։ Այս պայմանավորվածությունը մենք ձեւակերպեցինք օրենքի տեսքով, եւ եղավ օրենքը, որի մասին խոսեց պրն Սահակյանը, բուհը կազմակերպում եւ անցկացնում է իր ընդունելության քննությունը։ Ցավոք, անցյալ տարի տեղի ունեցավ լրիվ հակառակը, եւ նույն՝ կենտրոնացված համակարգով, իր բոլոր արատներով, անցկացվեցին ընդունելության քննություններ, ըստ էության, չկատարվեց օրենքը։ Այդ մասին մեր հանձնաժողովը հայտնեց իր գրավոր կարծիքը, իր բողոքը, բայց հիմա, կարծես թե, փորձ է արվում, որ նորից ընդդիմանալ, խոչընդոտել այս, իմ կարծիքով, առողջ նախաձեռնությանը։ Հիմա արդեն նախաձեռնությունը ձեւակերպված է այսպես՝ «Բուհերին տալ ընդունելության քննություների անցկացման իրավունքը եւ ոչ թե, ասենք, համանուն մասնագիտությունների գծով խմբավորված»։ Իսկ ի՞նչ էիք կարծում, եթե մեր մասնակի որոշմանն այդպիսի պատասխան է լինում, ապա մենք մի քայլ էլ առաջ կգնանք, եւ ինձ համար հարցը դրված է մի քիչ, այսպես, սուր, ռադիկալ տեսանկյունից, իմ պատկերացմամբ, բուհերին տալ առանձին ընդունելության քննությունների կազմակերպման գործը։

Հայտնի ցավը, որը պատում է բոլորին, երբ կենտրոնացված քննություններ են անցկացվում, այստեղ նորից իր գլուխը կբարձրացնի, նորից կոռուպցիայի մասին է։ Այդ դեպքում թող լինի նախարարության կազմակերպած մեխանիզմների հիման վրա՝ խիստ վերահսկողություն, որպեսզի ոչ թե լիովին վերացնենք այդ անվերացնելի հանգամանքը, դժբախտաբար եմ ասում, այլ, գոնե, վերահսկողության տակ պահենք։ Ի՞նչ է կատարվում։ Դպրոցներում, ուր պետք է լիներ խիստ պետական կենտրոնացում, ամեն տեսակի նորամուծություններ են կատարվում, ես չեմ ուզում խորանալ, մամուլում այդ մասին գրվում է, ըստ երեւույթին, այս հարցերը հետագա քննարկման առարկա պետք է լինեն։ Գլուխ են բարձրացնում այլալեզու պետական դպրոցների, այսպես ասած, ներմուծման կամ վերականգնման հարցը եւ այլն։

Մյուս կողմից՝ բուհերում, բարձրագույն կրթական համակարգում, ուր պետք է մասնակի ապակենտրոնացում լիներ, ամեն կերպ, մարդիկ կառչում են կենտրոնացվածին։ Այն, ինչ պետք է լիներ դպրոցում, կատարվում է հակառակը, այն, ինչ պետք է որպես գործընթաց սկսվեր բարձրագույն կրթական համակարգում, նորից կատարվում է հակառակը։ Այստեղ շատ ճիշտ նշվեց, որ սա պետական կարեւորության, ստրատեգիական կարեւորության հարց է, մենք սերունդներին կրթելու մասին ենք խոսում։

Իհարկե, շատ լավ կլիներ, որ եվրոպական շատ ու շատ երկրների օրինակով կամ քաղաքակիրթ երկրների օրինակով, իսկապես, անվտանգ կերպով, ամեն բուհ կարողանար անցկացնել իր ընդունելության քննությունը, եւ այստեղ որեւէ պրոբլեմ չկար, եւ պետությունը չի էլ միջամտում։ Բայց մենք Եվրոպայում ուղիղ աճող ծառը, ասենք, դեմոկրատիան, բերում ենք, Հայաստանում ենք փորձում աճեցնել եւ այդ ծառն աճում է սաքսաուլի պես, ձախ ու ծուռը, եւ ոչ միայն այս հարցերում, ամենատարբեր հարցերում։ Մենք էլ գնացել ենք միջին ճանապարհով, ժամանակին, եւ փորձել ենք համանուն մասնագիտությունների գծով բուհերին տալ այս ընդունելության իրավունքը։

Հիմա հարցն ավելի ռադիկալ ձեւով է դրված, սրա մասին պետք է լուրջ մտածել, եւ՛ մեխանիզմների մասին, եւ շատ ու շատ հարցերի մասին պետք է մինչեւ 2-րդ ընթերցում խորհել շատ լուրջ, բայց որ օրենսդրական այս նախաձեռնությունը 1-ին ընթերցմամբ պետք է ընդունվի, դա իմ մեջ կասկած չի հարուցում։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Գագիկ Խաչատրյան։

Գ.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ես ելույթ եմ ունենում որպես օրենքի համահեղինակ, եւ բնական է, իմ վերաբերմունքն այս օրենքի նկատմամբ։ Օրենքի նախագծի հենց ներկայացումը խոսում է այն մասին, որ այս բնագավառում կա բավականին լուրջ խնդիր, բավականին մտահոգություն, եւ օրենքի առաջարկումով փորձ է արվում ինչ-որ ձեւով կարգավորել Հայաստանում ընդունելությունների գործընթացը։ Ես հեռու եմ այն մտքից, որ առաջարկվող նախագիծը լավագույն ձեւով կարող է լուծել բոլոր այն հարցերը, որոնք այսօր անլուծելի են եւ լուծված չեն։ Սակայն մենք այսօր երեւույթները պետք է դիտարկենք համեմատության մեջ։ Բոլորս, ՀՀ յուրանաքչյուր քաղաքացի ինչ-որ ձեւով առնչվել է կամ պետք է առնչվի ընդունելության քննությունների հետ։ Եթե հիշենք, դահլիճում՝ պատգամավորներից շատերը, ընդունելության քննություններ են հանձնել ապակենտրոն եղանակով, իսկ մեր երեխաներն ընդունելության քննություններ են հանձնել կենտրոնացված եղանակով։ Երբ մենք համեմատության մեջ ենք դնում այս 2 տարբերակները, իմ հիշողությամբ, նախորդ տարբերակն ուներ շատ մեծ առավելություն կենտրոնացված համակարգի նկատմամբ։ Երեւի, այս մեր ազգային առանձնահատկությունից է այս ուսումնատենչությունը, ես սա ասում եմ դրական իմաստով, որ այդ քննությունները դառնում են ինչ-որ համազգային մի իրադարձություն, որը սկսում է քննություններից հետո եւ վերջանում է քննություններից հետո։ Ստացվում է այնպես, կարծես թե, երկրի բարձրագույն ղեկավարների աշխատանքի գնահատականի հիմնական չափորոշիչներից մեկն է դառնում սա, այս վերջին տարիներին, համենայն դեպս, այդպես է դա եղել։

Ես կփորձեմ հիմնավորել մի երկու նկատառումներ օրենքի առավելությունների նկատմամբ։ Բուհերում, երբ որ անցկացվում են քննություններն ապակենտրոն եղանակով, ըստ իս, տվյալ բուհի դասախոսների պատասխանատվությունն ընդունվող շրջանավարտների եւ՛ գիտելիքների, եւ հետագա ուսման առաջադիմության նկատմամբ, ավելի բարձր է պատասխանատվությունը, քան նախորդ տարբերակի դեպքում, որովհետեւ այդ ուսանողները 5 տարի սովորում են տվյալ դասախոսների լսարաններում, աչքի առաջ է նրանց առաջադիմությունը, ակնհայտ է արդեն ընդունվող ուսանողների առաջադիմության աստիճանը կամ քննությունների ժամանակ նրանց դրսեւորած օբյեկտիվությունը։

Ես փորձեմ մի օրինակ բերել կենտրոնացված համակարգի բացասական երեւույթներից։ Անցյալ տարի, մեդալակիրներին տրվող արտոնությունների հարցը քննարկելու ժամանակ նախարարությունն ամեն կերպ, փորձում էր հիմնավորել դրա առավելությունները, եւ՛ դպրոցի հեղինակության բարձրացման, առաջադիմության բարձրացման եւ ընդունելության քննությունների ժամանակ՝ ավելի հստակ կազմակերպման առումով։ Սակայն ստացվեց այնպես, որ այնքան շատ մեդալակիրներ հայտնվեցին, այսինքն՝ մեր մտավախությունն իրականություն դարձավ, որ նախարարությունը, պարզապես, կրակն էր ընկել այդ մեդալակիրների ձեռքին, եւ կենտրոնացված ձեւով, շատ հստակ մեխանիզմներ մշակեց, մեդալակիրներից ազատվելու համար, եւ առավելապես ազատվեցին այն մեդալակիրներից, որոնք ավելի արդար եւ օբյեկտիվ ձեւով էին դարձել մեդալակիր։ Ահա, կենտրոնացված համակարգի չակերտավոր առավելություններից մեկը։ Ես չեմ կարող ասել այլ ձեւ, այլ համակարգ, ուրեմն, կառավարելու, վերահսկելու այս համազգային միջոցառումը, քան կենտրոնացված ընդունելության քննությունները։ Այդ կապակցությամբ, նորից եմ կրկնում, սա լավագույնը չէ, բայց 2 տարբերակի մեջ ես գտնում եմ, որ պետք է ընտրել ապակենտրոն տարբերակը։

Ինչ վերաբերում է ռեկտորների ընտրությունների հարցին, Կառավարության ներկայացուցիչն ասպես ներկայացրեց, որ վատ ռեկտորներից ազատվելու եղանակ։ Ես չեմ գտնում, որ այս օրենքը վատ ռեկտորներից ազատվելու տարբերակ է առաջարկում, այլ, ընդհակառակը, օրենքը լավագույնին ընտրելու փորձ է անում, որն ունի հեղինակություն, որն ավելի պատրաստ է ռեկտոր լինելու համար, գուցե, ընտրության մեխանիզմը մենք կատարելագործենք՝ ռեկտորների, գուցե, հետագայում մենք մշակենք լավ տարբերակներ, որոնք, իրոք, կբացահայտեն լավագույներին։ Սակայն մինչեւ այժմ, դեռ փակ գաղտնի ընտրությունից, լավագույն, ոչ սուբյեկտիվ մոտեցման դրսեեւորում դեռեւս չենք գտել, եթե կգտնենք, ուրեմն, կընտրենք այդ տարբերակը։

Ես կոչ եմ անում քվեարկել կողմ՝ առաջարկված օրենքի նախագծին։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ֆիլարետ Բերիկյան

Ֆ.ԲԵՐԻԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, ես, ուղղակի, կարճ ասեմ, հստակ մի քանի կանխորոշումներ կան, մեր ազգի համար կրթությունը դա, երեւի, 1-ին տեղում է։ Եթե մեր հանրապետությունում, փառք Աստծու, ինչ-որ ձեւով, այսօր, գոնե, կրթություն ստանալու խնդիրը լուծված չլիներ, շատ ավելի ծանր վիճակում էինք լինելու։ Ասեմ, որ մեր ազգային առանձնահատկությունը, թեկուզ սփռված լինենք աշխարհով մեկ, Տեր Զորի անապատումներում էլ մենք 1-ին հերթին, մեր տատիկները երեխաներին, ավազի վրա էլ գրել են, կարդալ են սովորեցրել։ Ես ի՞նչ եմ առաջարկում, այս ոլորտում ձեռնպահ մնալ, հնարավորին չափ, այսպես ասած, դինամիկ շարժումներից։

Իրոք, ճիշտ ասվեց, մեր երեխաներն ապակենտրոնացված քննություն են հանձնել, մենք կենտրոնացված, բայց մեր ժողովուրդը մտել է այդ ռիթմի մեջ։ Այստեղ բավականին բաց ելույթներ եղան, առանձնացնենք, ոնց որ ասած, տորթը բաժանենք շատ մասերի, ես շնորհակալ եմ այդպիսի պարզ գնահատականների համար։ Ես, իհարկե, հասկանում եմ կենտրոնացվածի թերությունները եւս, բավական թերություններ կան, բայց հաստատ, ավելի լավն է համեմատության մեջ, քան ապակենտրոնը, այդ առիթով, ես ավելի կողմ եմ կենտրոնացված քննություններ անցկացնելուն, իհարկե, աշխատելով եղած թերությունները վերացնելու վրա։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Գագիկ Թադեւոսյան։

Գ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի Նախագահ, հարգելի գործընկերներ, հարցը հին է, այս Պառլամենտում արդեն մի քանի անգամ քննարկվել է այս հարցը, հարցը քննարկելուց առաջ, երեւի, պետք է նպատակը դրվի։ Մենք ամեն ինչ քննարկում ենք՝ կենտրոնացված, ապակենտրոնացված, բայց չենք ասում, թե ինչի, վերջին հաշվով, նպատակը մասնագետ պատրաստելն է։ Եթե նպատակը մասնագետ պատրաստելն է, եւ գիտության մեջ խորանալու խնդիրներ են դրված, ուրեմն, միանշանակ ապակենտրոնացված, որովհետեւ մենք մոռացել ենք «մասնագիտական կողմնորոշում» արտահայտությունը, իսկ մասնագիտական կողմնորոշման մասին, դեռ երեխաներին, 3-րդ, 4-րդ դասարաններից, դպրոցում սկսում էին մասնագիտական կողմնորոշման ուղղությամբ աշխատանքներ տանել։ Այսօր բոլորովին կարեւոր չէ, թե ինչ մասնագետ պետք է դառնաս, սիրես, ընտրես, նախապատրաստես պատանեկան տարիներին՝ քեզ եւ նաեւ բուհին հնարավորություն տաս, ինչու չէ, դպրոց-բուհ կապն ամրապնդես, որպեսզի բուհը կարողանա նաեւ իր ապագա մասնագետներին դպրոցներից ընտրի, շնորհալիներին ընտրի։ Մենք գնացինք, այո, կենտրոնացված համակարգին, տարօրինակ է, որ ազատական շուկայական հարաբերությունների ջատագովները գնացին կենտրոնացված համակարգին, սա էլ է աբսուրդ։

Այսօր նաեւ մոռանում են մեր քաղաքական գործիչները, որ մենք արդեն ունենք նաեւ մասնավոր բուհեր, իսկ ինչու՞ մենք կենտրոնացված քննություններ չենք կազմակերպում նաեւ մասնավոր բուհերի համար, ի՞նչ է, նրանց, ի սկզբանե, դնում ենք 2-րդ սորտի բուհերի մե՞ջ։ Սա էլ մոտեցում չէ։ Եթե մենք գնում ենք աշխարհի կանոններով, շատ հետաքրքիր է, այս համաշխարհային փորձն են միշտ մեջտեղ բերում, չկա համաշխարհային փորձ՝ կենտրոնացված քննությունների, սուտ է դա, խաբեություն է, չկա այդպիսի բան։ Ոչ մեկը թող այստեղ համաշխարհային փորձի մասին չխոսի, առանց համաշխարհային փորձն ուսումնասիրելու, մենք 95 թվին արդել անցել ենք այդ էտապը։

Հիմա, ըստ էության, վերջին հաշվով, բուհին պետք է հնարավորություն տրվի։ Մենք լրիվ մոռացել ենք աշխատաշուկայի, պահանջարկի եւ պատրաստման կապը։ Ի՞նչ կա, որ այսօր մենք պետական բուհերում քանի գնում, տեղերը պակասեցնում ենք՝ պետպատվերի, 50%-ից հասցրել ենք 30% պետպատվեր, 70% վճարովի, եւ համառորեն դնում ենք, որ այդտեղ էլ պետք է լինի կենտրոնացված համակարգ։ Սա էլ հասկանալի չէ, «Կրթության մասին» ընդունված օրենքի եւ ընդունելությունների կազմակերպման կարգի մեջ կա հակասություն, մենք օրենք ենք ընդունել, որին հակասում է բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների նախարարության հրամանը՝ կենտրոնացված քննություններ կազմակերպելու։ Ես հիշում եմ, որ այդ հանձնաժողովի մեր գործընկերները միջինացված վարիանտը գտան, որպեսզի նույն մասնագիտությունների, այսպես, մասնակի որոշում լինի, ոչ կենտրոնացված, ոչ ապակենտրոնացված, գոնե, դրան, գնան, ինչպես ասաց մեր Դավիթ Հովհաննեսը, դրան էլ չգնացինք։

Ես համամիտ եմ նաեւ պրն Գրիգորյան Հենրիկի առաջարկությանը, եկեք, դպրոց տեղափոխենք։ 80 թվին եղել եմ Կանադայում, ուսանողական ասոցիացիաների հրավերով, ուսումնասիրել եմ Կանադայի մի շարք համալսարանների ընդունելության կարգը, քոլեջում, դպրոցում արդեն այդ մարդը կողմնորոշվում է։ Եթե մենք կաշառքից ենք վախենում, եկեք, դպրոցում խստացնենք, մասնագետ պատրաստենք եւ նրա ընդունելության քննությունների հիմնական՝ թեսթավորման ճանապարհով գնանք, թույլ տանք, որպեսզի մարդիկ ընդունվեն բուհեր, ուրեմն, 3-րդ ճանապարհը, նույնպես, մշակենք։ Բայց համեմատության մեջ դնել կենտրոնացված, թե ապակենտրոն, միանշանակ, ապակենտրոն քննությունների կազմակերպումը դա նաեւ հնարավորություն է տալիս հարգել տվյալ բուհի պրոֆեսորադասախոսական անձնակազմին։ Եթե մենք 5 տարի վստահում ենք, որ այդ մարդիկ մասնագետ պատրաստեն, ինչու՞ չենք կարողանում վստահել նրանց ընդունելության քննությունները, սա ի՞նչ անհեթեթ մոտեցում է, վերջին հաշվով։ Պրոֆեսոր է, դասախոս է, գիտությունների թեկնածու է, ուրեմն, նրան մենք վստահում ենք, որ մասնագետ պատրաստի, 5 տարի, դե, եթե չենք վստահում, նա սեմեստրից սեմեստր կարող է, կաշառակերությամբ, ընդունելության քննություններն անցկացնի, վերջացնի, այսպես շատ հեռու մենք կարող ենք գնալ։

Իհարկե, պետք է այս օրենքն, անպայման, ընդունվի 1-ին ընթերցմամբ, առաջարկություններ կլինեն, կհղկենք, միջինացված տարբերակի, դպրոցի դերի եւ այլնի վերաբերյալ։ Եվ ասել, որ խաղի կանոններն ընթացքում չեն փոխում, դեռ շատ ժամանակ կա ընդունելության քննություններին, մինչեւ 2-րդ ընթերցում մենք կարող ենք ի մի գալ, քննարկել եւ լավագույն տարբերակը ներկայացնել։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պատգամավոր Սեյրան Ավագյան։

Ս.ԱՎԱԳՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, խորին հարգանքով վերաբերվելով նախաձեռնության հեղինակին, ես կոչ եմ անելու կողմ չլինել այս նախագծին, որովհետեւ այն ենթադրությունները, որ ես ունեի, ցավոք սրտի, քննարկումների ընթացքում ինձ ավելի համոզեցուցիչ դարձրեցին։ 10 տարի է արդեն, որ մենք աշխատում ենք նոր համակարգում, եւ իմ գործընկերը ելույթի ժամանակ ասաց՝ եկեք, չափանիշները՝ հարցերին մոտենալու, դնենք «մարդ» գաղափարի հիմքում, ես հենց այդ մտքի վրա եմ ուզում գալ։ Ի վերջո, եկեք խղճանք այն հասարակությանը, որը 10 տարի շարունակ ապրում է հեղափոխությունների եւ հակահեղափոխությունների, հոգեբանական լարման դաշտում։ Խորապես ձեզ ուզում եմ համոզած լինել, 10 տարի առաջ այս Պառլամենտը քննարկում էր կենտրոնացված համակարգին անցնելուն. միակ նկատառումը, ձգտումը եւ նպատակը, որ կար այդ ամբողջ դահլիճում, լավագույնս՝ նկատառումներն էին, բոլորն ուզում էին լիներ ավելի լավը, քան կար, ձգտում էին ստեղծել ավելի լավ համակարգ, քան կար։ Մենք եկել ենք այնտեղից, որտեղ հիմա ուզում ենք վերադառնանք, ես դրան է, որ անվանում եմ ճոճանակ հեղափոխություն եւ հակահեղափոխություն, բայց դա հոգեբանական լարում է։ Մենք հասարակությանը ճոճանակին դրած, անընդհատ ճոճում ենք, ինչքա՞ն կդիմանա այդ լարվածությանը։ Ես կողմ չեմ «քայլ եւ հակաքայլ» սկզբունքին, քաղաքականության մեջ, ես կողմ եմ կատարելագործման գաղափարախոսությանը եւ կատարելագործման ճանապարհն եմ ընդունում որպես ռացիոնալը։

Ես չեմ տեսնում, որ խնդիրն այսօր, այս նախագծով դրված է կատարելագործման սկզբունքի դաշտում, դրված է վերադարձի դաշտում, իսկ դա լավ բան չէ։ Դրանից ես լավ արդյունքներ չեմ սպասում, որովհետեւ այն համակարգը, որն առաջարկվում է նախագծով, երկար տարիները ցույց են տվել իր բոլոր թերությունները։ Ինչու՞ գնալ այնտեղ, որտեղ արդեն եղել ենք, որտեղ համոզվել ենք, որտեղ կան շատ մեծ թերություններ։

Ես ավելի շատ կմիանայի մեր Կրթության նախարարության տեսակետին եւ մոտեցմանը, «գիտելիքների ստուգման» գաղափարին, իսկ դա կատարելագործման գաղափար է, դա, իսկապես, ռացիոնալ ճանապարհ է, կարելի է գնալ միայն այդ ուղղությամբ։ Ցավոք սրտի, Պառլամենտի վիճակն այսօր այնպիսին է, որտեղ աշխատում են ուրիշ տրամաբանություններ, որտեղ կատարելագործման գնալու, ռացիոնալ ընտրության, հասարակության մեջ հոգեբանական հավասարակշռության, հանգստի եւ անդորրի ապահովման գիծը չէ, որ տիրում է այս դահլիճում։ Այս պահին, այս իրավիճակում, նման, նորից եմ կրկնում, հեղափոխական մոտեցումներից ձեռնպահ մնալու կոչ կանեի իմ գործընկերներին։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Եզրափակիչ ելույթի համար՝ Գիտության, կրթության նախարարի տեղակալ Արա Ավետիսյան, դահլիճում չէ։ Եզրափակիչ ելույթի համար ձայնը տրվում է Գիտության, կրթության, մշակույթի եւ երիտասարդության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ Գալուստ Սահակյանին։ Վահրամ Բաղդասարյան։ Խնդրեմ, համեցեք, ես կարծում եմ, որ հստակ եւ հզոր ելույթ կլինի։

Հ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Գիտեք, որ այս հարցը շատ վաղուց կար եւ այս հարցն այդպես էլ չի լուծվում։ Քիչ առաջ իմ գործընկերներից մեկն ասաց, որ սա շարժում է դեպի հետ։ Եթե մենք գտնում ենք մի օպտիմալ վարիանտ, այդտեղ հետ, առաջ ճանապարհի մասին չէ խոսքը, այլ այն մասին է, թե ինչպես կազմակերպենք մեր ուսումնական պրոցեսը, որ օգուտներ բերի։ Ես գտնում եմ, երկար տարիներ լինելով բուհի աշխատող, որոշ չափով ծանոթ լինելով ընդունելության քննություններին, գտնում եմ, որ ընդունելության քննությունների կենտրոնացումը զուտ մեխանիկական մտածելակերպի արդյունք էր, եւ դա կատարվեց մի ժամանակահատվածում, երբ մեր բոլոր հարցերը լուծվում էր այս կամ այն մարդու կամքով, կամ այս կամ այն կլանային շահերից ելնելով։ Ընդունելության քննությունները, որպես կենտրոնացված ձեւ, բոլորովին չի նպաստում մանկավարժության բնագավառի զարգացմանը, ընդհանրապես։ Եթե գոյություն ունի «կենտրոնացված քննություններ» գաղափարը, բացառվում է համալսարանական ավտոնոմիան, որովհետեւ ամենակարեւոր գործունեությունը մենք բուհերից վերցնում ենք կամայականորեն եւ տալիս ենք չինովնիկական ապարատին, նախարարությունը չինովնիկական ապարատ է, որը ոչ մի կապ չունի բուհական ընդունելության քննությունների կազմակերպման, գիտական ձեւակերպման հետ։ Ես այս հարցի վերաբերյալ պայքարում եմ երկար տարիներ։ Մեր որոշ բուհերի տեսակարար կշռի, եթե ոչ 100%-ոց անկումը, ապա, գոնե, 60, 70%-ոց անկումը միայն ու միայն կապված է այս խայտառակ ընդունելության քննությունների հետ։

Երբեմնի հզոր մանկավարժական ինստիտուտը, որի ընդունելության քննությունները կազմակերպում էր մեր բուհը, այսօր գնացեք եւ տեսեք, թե ինչ է մնացել այդ բուհի տեսակարար կշռից։ Ես կոչ եմ անում, որ մեր բոլոր գործընկերները կատեգորիկ դեմ լինեն կենտրոնացված քննությանը, եւ մեր ձայնը տանք այս՝ վերոհիշյալ օրենսդրական նախաձեռնությանը, գոնե, դրանով իսկ, մենք կարող ենք վերականգնել շատ բուհերի, երբեմնի, հզոր վարկանիշը։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ընդմիջում։


Ժամը 1430
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐՄԵՆ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Համեցեք, եզրափակիչ խոսքի համար ձայնը տրվում է գիտության, կրթության նախարարի տեղակալ Արա Ավետիսյանին:

Ա. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պարոն Նախագահ: Հարգելի պատգամավորներ, ես հարցի ներկայացումից, հարակից զեկուցումից եւ իմ ելույթի հարց ու պատասխանից հետո, լսելով ելույթները, շատ կարճ ձեւակերպեմ եզրափակիչ խոսքը: Դահլիճի ընդհանուր տրամադրվածությունը ինձ համար ակնհայտ է, ես ընդունում եմ, որ նոր մոտեցումը հիմնականում հավանության է արժանացել, գրեթե, բոլոր խմբակցությունների կողմից՝ մեր պատգամավորների խոսքից ելնելով, եւ կարծում եմ, որ ընդունելության կարգի նոր մոտեցումը, եթե օրենքի տեսքով ընդունվի, հարգելի պատգամավորները այս պատասխանատվությունը մեզ հետ միասին կկիսեն, որովհետեւ կարճ ժամանակում անցնել նոր կարգի, նոր ձեւով կազմակերպել, բնականաբար եւ կազմակերպական, եւ այդ կարգով իմ մտահոգության խոսքում կար այդ մասին, իր մեջ հավանական, բացասական գործոնները կանխելու իմաստով կօգնեն մեզ, պատասխանատվությունը մեզ հետ միասին կկիսեն:

Այնուամենայնիվ, առաջարկում եմ, եթե քննարկվում է այս օրենքը, ընդունել՝ առաջին հոդվածի մասին է խոսքս հիմնականում, ապա առաջարկում եմ, գոնե, ընդունվի կիրառման ժամկետ սահմանելով, որ օրենքը ուժի մեջ մտնի 2002թ. հունվարի 1-ից, որովհետեւ, իսկապես, կազմակերպական ժամկետը շատ կարճ է, իսկ դա հնարավորություն կտա, որպեսզի հստակ կազմակերպել եւ անցկացնել ընդունելության քննությունները: Մնացած առաջարկությունների, դիտողությունների հետ հիմնականում քննարկեցինք, կարծում եմ ճիշտ որոշում կկայացվի, շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Գալուստ Սահակյան, եզրափակիչ խոսքի ցանկություն չունեք:

Վահրամ Բաղդասարյան:

Վ. ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, կաշխատեմ լինել հակիրճ, համենայն դեպս, մի քանի հարցերի պետք է պատասխան տամ, ուզում եմ անդրադառնալ առաջնահերթ Կառավարության կարծիքին: Ուրեմն, Կառավարության կարծիքի մեջ գրված է, ձեզ է ներկայացվում ՀՀ կառավարության եզրակացությունը «Կրթության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու վերաբերյալ, օրենքի վերաբերյալ եւ կարծիքը: Ելնելով վերոհիշյալից՝ նախագծի առաջին հոդվածը համարում ենք անընդունելի եւ ուրիշ ոչինչ, այսինքն՝ Կառավարությանը հետաքրքրում է միայն առաջին հոդվածը, ոչ թե՝ օրենքը: Եվ դիտմամբ ես գրել էի հենց դա առաջին հոդվածը, որովհետեւ գիտեի, որ առաջին հոդվածից հետո առաջ չեն անցնելու, այսինքն՝ ընդունելության քննությունները բուհերին տալուն, դրան էր վերաբերում:

Այժմ, մի քանի դիտողություններ: 9 ելույթներից 6-ը դրական էին, 3-ը բացասական, ես լրիվ կիսում եմ դրական կարծիք ունեցողների առաջարկությունները, մտավախությունները եւ համաձայն եմ նրանց հետ լիովին, որ կան նաեւ պրոբլեմատիկ հարցեր, քննարկելու հարցեր:

Հիմա ես ուզում եմ մի փոքր անդրադառնալ նաեւ բացասական ելույթներին: Հարցը վերաբերում է վերահսկողության մասին, այսինքն՝ որ դեպքում ավելի հեշտ կլինի վերահսկողությունը: Մենք խոսում ենք 12-13 հանձնաժողովների մասին, որ կազմում է առայժմ 12-13, հակառակ դեպքում կկազմվի 100 հանձնաժողովներ՝ մոտավորապես: Ես գտնում եմ, որ ընդամենը կա 15 պետական բուհ եւ 15 պետական բուհերում շատ ավելի ռեալ է հսկողություն սահմանել: Իսկ ես ձեզ հարց եմ տալիս՝ 12 հանձնաժողովներում, այսինքն՝ 12 մարդու մեջ է կեղծիքը հեշտ կոծկել, թե՝ 100 մարդու մեջ: Եվ ես գտնում եմ, որ, այո, մեզ պետք են, որ կեղծիքները բացահայտվեն եւ ինչքան մասսայական լինի, ինչքան շատ մարդիկ ընդգրկված լինեն հանձնաժողովների մեջ, այնքան ավելի ակնհայտ կլինի կեղծիքները եւ դրանց կանխելը:

Եվ պետք է նաեւ նշեմ անպայման, որ կլանային շահերի մասին, որտեղ պարոն Մանվել Բադալյանը հարցի ժամանակ պնդեց, բայց ես չկարողացա առաջին ելույթի ժամանակ մանրամասն պատասխանեմ եւ Համլետ Հարությունյանը նորից խոսեց կլանային, այսպես ասած, շահերի մասին: Եվ ես ձեզ ուզում եմ նորից ասել, որ, այո, կան կլանային շահեր եւ ես դեմ եմ, որ հանրապետությունում, ես որպես անձ եմ դիտում եւ ոչ թե պաշտոններ, 5-6 մարդ կազմակերպեն մի ընդունելություն, եւ ես ընդհանրապես կողմնակից եմ ոչ թե ընդունելությունը տալ, դպրոցներից սկսել, այլ ընդհանրապես կողմնակից եմ, երբ, որ դառնանք քաղաքակիրթ երկիր, «ընդունելություն» հասկացողությունը վերանա եւ ընդհանրապես գիտելիքների գնահատման կենտրոնը, արդեն, որպես մասնագետի, որպես որակավորում տվողի, գնահատի նա մասնագետ է, թե մասնագետ չէ: Իսկ ինչ վերաբերում է, որ ամբողջ հանրապետության ուշադրությունը կենտրոնացվի մի պրոցեսի վրա, որը կոչվում է ընդունելություն եւ ամբողջ 6 ամիսների, 7 ամիսների ընթացքում մի ամբողջ նախարարություն միայն զբաղվի այդ պրոցեսով, ես կատեգորիկ դեմ եմ նման հասկացողությանը: Եվ, եթե կա ինքնուրույնության եւ դեմոկրատիայի գաղափարը, ու՞ր մնաց բուհերին ինքնուրույնություն տալ եւ դեմոկրատական կարգով ընդունելության քննություններ անցկացնելը: Հետեւաբար, ես դեմ եմ այդ գաղափարախոսությանը, որ պետք է լինի կենտրոնացված եւ ավելի կողմնակից եմ բուհերին ազդելուն:

Ընդունելության հետ կապված Կառավարության ներկայացուցիչը ասեց, որ հնարավոր է լինի այնպիսի տարբերակ, որ ընդունելության տեղերը, երբ որ դիմորդները, աբիտուրիենտները քիչ լինեն՝ շահագրգռված լինելով բուհերը, սկսեն արհեստական ձեւով այդ տեղերը լրացնել: Ես ձեզ ասում եմ՝ ընդունելության տեղերը սահմանում է Կառավարությունը, եւ նա տեսնում է որտեղ, որ ավելի քիչ պահանջարկ կա, արդեն, 10 տարիների փորձ ունեն, կարող են կրճատել այդտեղ ընդունելության տեղերը, բայց ոչ այնպես, ինչպես որ մի քանի ամիս առաջ Վանաձորի կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետը փակում եք այն դեպքում, երբ որ ամենամեծ կոնկուրսը այդ ֆակուլտետում էր եւ այսօր այդտեղից դուրս մնացածները, բոլորը լրացնում են Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի եւ Մանկավարժական ինստիտուտի մաթեմատիկայի կամ ֆիզիկայի բաժինը: Եվ ես խնդրում եմ այդ ինտեգրացիան դուք ճիշտ կատարեք եւ նորմալ կարողանաք, այսպես ասած, այն հաշվագրումը կատարել, որպեսզի կարողանաք դրա միջոցով իմանալ, թե որտեղ ինչքան մարդիկ են հարկավոր եւ այս տարիների ընթացքում ինչքան է կարիք եղել այդ բուհերում՝ ընդունելության տեղեր հատկացնելուն:

Կիրառման մասին, որը այստեղ նորից Կառավարության ներկայացուցիչը խոսեց, որ կարող է մենք չհասցնենք եւ այլն: Ես նորից եմ ասում, այստեղ ամբողջ նպատակը, իհարկե, սա լավ է, որ, արդեն, կարագացվի այդ կենտրոնը ստեղծելու գաղափարը, համենայն դեպս, ինչ կիրառման մասին է խոսքը, որ չենք հասցնի կամ կհասցնենք, ես նորից եմ կրկնում ծրագրերի փոփոխման մասին որեւէ հարց չկա: Նույն ծրագրերով պետք է անցնեն ընդունելության քննություններ, չկա որեւէ այդպիսի գաղափար, 1 ամսվա ընթացքում բուհը կարող է կազմակերպել, իր բոլոր պրոբլեմները լուծել: Եվ այդտեղ այն ժամանակ, եթե մի դիմորդ գրում էր, որ ինքը պետք է դառնա, օրինակ, ես ուզում եմ պարոն Մանվել Բադալյանի օրինակը բերեմ, որ նա պետք է Բժշկական ինստիտուտում գրում է, եթե չլինի, կգնամ Գյուղատնտեսական ակադեմիայում կսովորեմ, նա գնում է Գյուղատնտեսական ակադեմիայում սովորելու, դրանից հետո 4-5 ամիս, 1-2 տարի քեռիներ է ման գալիս, նա չի սովորում այդ ակադեմիայում եւ սպասում է, թե ինչ միջնորդությամբ նա պետք է տեղափոխվի: Եվ ես խնդրում եմ Կառավարության ներկայացուցիչներն ինձ ասեն, վերջին այս կենտրոնացված ընդունելության քննությունների ժամանակահատվածում ինչքան տեղափոխության դիմումներ են կուտակվել իրենց մոտ եւ ինչքան էր նախկինում, եւ այդ արհեստական քաշքշուկները ինքներս ենք մենք գոյացրել՝ մեր ընդունած օրենքներով եւ Կառավարության որոշումներով: Եվ ինձ թվում է, որ նմանատիպ պրոբլեմ բացարձակապես գոյություն չունի եւ կարող է նույն դիմորդը համալսարանում կամ մանկավարժականում ընտրի մի քանի մասնագիտություններ՝ մաթեմատիկա, ֆիզիկա, ենթադրենք ֆիզմաթին է վերաբերում կամ կենսաբանություն, քիմիա եւ այլն, այսինքն՝ այդ ընտրությունը նա կարող է կատարել այդտեղ:

Ես ուզում եմ անդրադառնալ Հենրիկ Գրիգորյանցի ելույթին: Մինչեւ երեկ ուշ ժամ Հենրիկ Գրիգորյանցը երկու ձեռքով կողմ էր այս օրենսդրական նախաձեռնությանը, ի՞նչ պատահեց հանակարծ, որ օրենքը հում դարձավ: Ցավոք սրտի, օրենքի հումությունը դա այդքան վատ չէ, կարելի է դա վերացնել, ամենավատը, վտանգավորը քաղաքականության մեջ կայունության տեսակետից հում լինելն է՝ ամենավտանգավորը: Եվ մինչեւ այսօր Ռուսաստանի Դաշնության օրենքի, երբ որ օրինակ եք բերում, թե մեր շատ հարգարժան Ռուսաստանի Դաշնությունը այսպիսի օրենք է ընդունել, բա այն ժամանակ ինչու՞ չէիք այդ օրինակը բերում, որ մենք փոխում էինք ուսումնական ծրագրերը, եւ ինչու՞ չէիք ասում այն ժամանակ, որ մենք ինչպիսի առաջնահերթ գիտնականներ ենք տվել միջազգային ասպարեզում, ինչպիսի արդյունքների են հասել այդ գիտնականները, որ եկավ այս օրենքի ժամանակ նոր հիշեցինք, որ Ռուսաստանը ինչ-որ օրենք է ասել: Ես ասում եմ, օրենքները պետք է ընդունվեն տվյալ ռեալ իրավիճակին համապատասխան, մեր երկրում այսօր իրավիճակը դա է:

Եվ մի փոքր ուզում եմ անդրադառնալ մեր հարգարժան, իմ կողմից շատ հարգված ԱԺՄ ներկայացուցիչների ելույթներին, եւ ես փառք Աստծո չեմ ասում Ֆիլարետ Բերիկյանի նման, որ փառք Աստծո, որ մեզ հաջողվեց եւ այլն ինչ-որ հարցեր կարգավորել, եւ ես խնդրում եմ կրթության ասպարեզի հետ կապված քաղաքականությունը ուրիշ դաշտում էլ տեղափոխվի, չտեղափոխեք այլ քաղաքական սիստեմների մեջ: Սա լրիվ քաղաքականություն է, սա բիզնես չէ, որը մենք ենք որդեգրում որպես բիզնես որոշ մարդկանց կողմից, եւ այս քաղաքականությունը պետք է կատարվի այնպես, որը զերծ մնա մնացած բոլոր տեսակի քաղաքական ինտրիգներից, բիզնեսներից եւ ինտրիգներից՝ այո: Եվ ես նորից ուզում եմ հիշեցնել, որ ռիթմի մեջ են մտել, ինչպես դուք ասեցիք, պարոն Բերիկյան, ոչ թե ժողովուրդը, ռիթմի մեջ մտել են այդ ընդունելության քննության կազմակերպիչները: Եվ ոչ թե պետք է խղճալ, պարոն Ավագյանի նման ասած, խեղճ ժողովրդին խղճանք, որ վերջապես մի հատ լավ հունի մեջ է մտել, խեղճ ժողովրդին պետք է խղճանք, որ ընդունելության քննություններից հետո ծնողներով եւ ամբողջ հարազատներով երկու տարի դռնեդուռ են ընկնում, որպեսզի իր իսկ երեխայի կամ իր իսկ աբիտուրիենտի նախասիրած բուհը տեղափոխելու համար ծանոթներ ման գան, երեւի, մեզանից բոլորիս էլ այդ հարցերով դիմել են:

Ինչեւիցե, եւ ես վերջնական ռեկտորների ընտրության մասին մի նախադասություն էլ ասեմ: Ես ուզում եմ ձեզ մի շատ պարզ նախադասություն ասեմ՝ ի՞նչ վտանգ եք տեսնում ընտրության մասին, չէ՞ որ մենք էինք, որ այս ամբողջ երկիրը ընտրություններով ժողովրդին իրար թշնամի սարքեցինք, ԱԺ ընտրություններ, նախագահի ընտրություններ, ո՞վ էր այն ժամանակ ընտրություններ տեսել, հիմա ինչու՞ եք խուսափում ընտրություններից, ի՞նչ է պատահել, հանակարծ ի՞նչ պատահեց, ռեկտորների ընտրությունները, հանկարծ, կարող է ինչ-որ պրոբլեմներ առաջացնի: Եվ ես ձեզ ասում եմ, ես չեմ տեսնում որպես պաշտոն, երբ որ ռեկտորին նշանակում է մի անձ, այդ անձը սովորական մահկանացու է, եւ նա կարող է գայթակղվել, բայց, եթե ընտրում է գիտական խորհուրդը՝ 40-50 հոգիանոց ակադեմիկներ, պրոֆեսորներ, նրանց գայթակղելը մի քիչ դժվար է: Ես նորից եմ ասում որպես պաշտոն չեմ դիտում, որպես անձ եմ դիտում, եկեք զերծ մնանք այդ գայթակղություններից, գոնե, այս համակարգում, եւ ես միանշանակ կողմ եմ, որ պետք է ռեկտորները լինեն ընտրովի, քանի որ օրենքում կար նաեւ, եւ օրենքը ուժի մեջ է մտնելու մեր այս առաջարկության՝ օրենսդրական նախաձեռնության հեղինակների առաջարկության, պաշտոնական հրապարակման պահից: Եվ ես խնդրում եմ քվեարկությունը դնել այսօր՝ հարմար պահի, շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Այսպիսով հարցի քննարկումն ավարտվեց, անցնում ենք հաջորդ հարցին:

ՀՀ Նախագահի կողմից ԱԺ է ներկայացված վավերացման 2000թ. նոյեմբերի 20-ին, ստորագրված ՀՀ կառավարության եւ Լինսի հիմնադրամի միջեւ փոխըմբռնման հուշագիրը: Հուշագիրը ներկայացնելու համար ամբիոնի մոտ է հրավիրվում ՀՀ արդարադատության նախարար Դավիթ Հարությունյանը:

Դ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, հարկ եմ համարում նշել, որ ծրագիրը ինքնին սկսվել էր 98թվին եւ 98թվին հուլիսի 15-ին է կնքվել առաջին պայմանագիրը՝ ՀՀ կառավարության եւ Լինսի հիմնադրամի միջեւ: 99թվին պայմանագիրը փոփոխության է ենթարկվել եւ ավելացվել է գումարը, եթե 98թվին 10 մլն դոլար էր, ապա 99թվին՝ 20 մլն դոլար: Այդ բոլոր ծրագրերը վերաբերում էին վարկերի տրամադրելուն՝ ՀՀ գործարարության ոլորտում, այսինքն՝ հայկական բիզնեսին: Այս փոխըմբռնման հուշագիրը, որ ներկայացվում է ձեր դատին, շատ ավելի ընդգրկուն է եւ իր մեջ պարունակում է երկու կարեւոր հատված: Հատված առաջին՝ վարկային, ընդհանուր գումարը 75 մլն ամերիկյան դոլար, եւ երկրորդ հատվածը՝ դա նվիրատվություն, դրամաշնորհ, ընդհանուր գումարը 90 մլն ամերիկյան դոլար:

Իսկ այժմ ավելի մանրամասն ծրագրի մասին: Վարկային հատվածը, ինչպես նշեցի, արդեն, բաղկացած է երկու հատվածից, ընդհանուր գումարով՝ 75 մլն ամերիկյան դոլար: Առաջին հատվածը դա տեղական բիզնեսի խթանման հատվածն է՝ 44,8 մլն ամերիկայան դոլար, որը իրացվելու է ՀՀ առեւտրային բանկերի միջոցով եւ նպատակն է հայկական բիզնեսին տրամադրել այսօրվա շուկայում գործող տոկոսադրույքներից ավելի արտոնյալ պայմաններով վարկ, որպեսզի խթանվի բիզնեսը: Հարկ եմ համարում նշել, որ 98-99թթ. համաձայնագրերով նախատեսված գումարները ընդգրկվում են այդ 44,8-ի մեջ եւ առ այսօր, մոտավորապես, 15 մլն ամերիկյան դոլարի վերաբերյալ, արդեն, որոշումները կայացված են եւ վարկերը տրամադրված են: Դրանից զատ տրամադրվում են մինչեւ 30 մլն ամերիկյան դոլար, վարկային ծրագիր, որի բուն նպատակն է խթանել օտարերկրյա բիզնեսի ներմուծումը Հայաստան, այսինքն՝ տրամադրվում են այնպիսի պայմաններ, որպեսզի օտարերկրյա բիզնեսը, խոշոր օտարերկրյա ներդրողները շահագրգիռ լինեն ՀՀ-ում սկսելու իրենց ներդրումային ծրագրերը, եւ բուն խնդիրը ձեւակերպվում է հետեւյալ կերպ, եթե այլ հավասար պայմաններում նրանք նման շահագրգռվածություն չունեին, այսինքն՝ մենք փորձ ենք անում նրանց բերել եւ կապել Հայաստանում, պայմաններ ստեղծել, որպեսզի հիմնադրվի համապատասխան բիզնեսը: Առավել կարեւոր հատվածը համարում եմ, ընդհանուր առմամբ, 90 մլն ամերիկյան դոլարին համարժեք դրամաշնորհի գումարը, որը բաշխվելու է հետեւյալ ուղղություններով, առաջինը՝ դա ճանապարհների վերանորոգումն է: Ձեզ քաջ հայտնի է, որ համաշխարհային բանկի ծրագրերով մի շարք ճանապարհներ ՀՀ-ում վերակառուցվում են, վերանորոգվում են, որպեսզի համապատասխանեն այժմյան պահանջներին: Միաժամանակ, որոշակի հատվածներ բաց են թողված եղել, եւ Լինսի հիմնադրամը պատրաստ է աջակցելու որպես դրամաշնորհ այդ ճանապարհների վերականգմանը: Ընդհանուր առմամբ, գումարը մինչեւ 38 մլն ամերիկյան դոլար, որից 7 մլն ամերիկյան դոլարը կարող է ծախսվել Երեւանի փողոցների վերականգնմանը, ինչը առավել կարեւոր է 1700-ամյակի տոնակատարությունների շեմին:

Հաջորդ հատվածը դա բնակարանաշինությունն է: Հայտնի են բազմաթիվ ծրագրեր, որոնք այդ ոլորտում իրականացվում են եւ միջկառավարական, միջազգային պայմանագրեր, այդ թվում նաեւ պայմանագրեր տարբեր հիմնադրամի հետ, այդ թվում նաեւ Ջոն եւ Կարեն Հանթսմանի հիմնադրամի հետ պայմանագիրը, հայտնի է նաեւ ամերիկյան Կարմիր խաչի հետ իրականացվող պայմանագիրը, բայց քանի որ ՀՀ-ը վերցրել է կուրս, որպեսզի բնակարանաշինության պրոբլեմը, այս առումով, վերացվի մոտակա տարիներին, ապա Լինսի հիմնադրամը պատրաստ է այդ ծրագրին աջակցելու 15 մլն ամերիկյան դոլարի չափով:

Մեր հաջորդ ծրագիրը դա մշակութային վերականգնումն է: ՀՀ մշակութային մի շարք օջախներ կարելի է դիտել ոչ, ուղղակի, սովորական օջախներ, այլ դրանք ազգային արժեքներ են: Դրանց մեջ է մտնում՝ բազմապիսի, իհարկե, ոլորտներ են, բայց եւ Մատենադարանը, եւ Օպերան, եւ Ֆիլհարմոնիան, այդ թվում նաեւ՝ առանձին տուն-թանգարանները, Սերգեյ Փարաջանովի թանգարանը եւ այլն: Այս առումով, վերջին տարիներին մենք չենք կարողացել որեւէ լուրջ ներդրում կատարել այս ոլորտում, եւ Լինսի հիմնադրամը պատրաստ է աջակցություն ցուցաբերելու այս ոլորտում՝ մինչեւ 10 մլն ամերիկյան դոլար:

Հաջորդ հատվածը վերաբերում է տուրիզմի օժանդակմանը: Հայտնի է, որ տուրիզմը մենք դիտում ենք որպես մեր առաջնային զարգացման ուղղություններից մեկը, միաժամանակ, երկրում դեռեւս պատշաճ պայմաններ չեն ստեղծված տուրիզմի զարգացման համար: Մինչեւ 20 մլն ամերիկյան դոլար նախատեսվում է ուղղել այս ոլորտ, ընդ որում, ես հարկ եմ համարում նշել առանձնահատկությունը՝ այս ոլորտի: Այն գումարները, որոնք տրամադրվելու են, տրամադրվելու են որոշ դեպքերում նաեւ բիզնես նպատակներով, որտեղ Կառավարությունը, ստանալով այդ դրամաշնորհը, փաստորեն, դառնում է մասնակից բիզնեսին: Բայց, քանի որ բոլորիս հայտնի է, որ Կառավարությունը որպես բիզնեսմեն չի կարող լինել հաջող, դա, ուղղակի, սկզբունք է, ուրեմն, նաեւ մենք այլ պայման պետք է բավարարենք, այսինքն՝ բիզնեսում մասնակցություն ունենալուց հետո, 1 տարվա ընթացքում այդ ոլորտը պետք է ապապետականացվի: Այս ոլորտի մեջ են մտնում մեր պատմական եւ մշակութային կենտրոնների շուրջ համապատասխան ենթակառուցվածքների ստեղծումը, տուրիստական հանգրվանների ստեղծումը եւ այս ծրագրի շրջանակներում է դիտարկվում նաեւ Ծաղկաձորի լեռնադահուկային համալիրի ստեղծումը, որտեղ անհրաժեշտ ուսումնասիրությունները կատարված են եւ նախնական արդյունքների գնահատումը ցույց է տալիս, որ այն կարող է դառնալ շատ լուրջ ապագա ունեցող մի համալիր:

Եվ վերջին դրամաշնորհային կոմպոնենտը դա Երեւան քաղաքի վերակառուցումն է: Երեւանը, որպես մայրաքաղաք եւ ուրբանիզացիոն կենտրոն, որի արտաքին տեսքը, թերեւս, կախված է լինում, երբեմն նաեւ շատ չնչին, բայց, բարելավումներից: Այստեղ մենք դիտարկում ենք, սկսած շատ մանրուքներ, թերեւս, կարող է թվալ մանրուքներ, բայց իրականում դրանք մանրուքներ չեն ուրբանիզացիոն կենտրոնի համար, սկսած դա նոր աղբամանների տեղադրումից Երեւան քաղաքում, վերջացրած լուսավորությունով եւ լուսային ճարտարապետությամբ, որով Երեւան քաղաքին՝ որպես մայրաքաղաք, գիշերային տեսքը կստանա պատշաճ արտահայտում: Սա է բուն ծրագիրը:

Ինչո՞վ է պայմանավորված ծրագրի հրատապությունը: Ծրագրի վերջնաժամկետը սահմանված է 2003թ. նոյեմբերի 1-ը, եւ այն գումարները, որոնք չեն ծախսվի, մինչ այդ պետք է վերադարձվեն, սա մեկ:

Ինչո՞վ է պայմանավորված ծրագրի բավականին կոշտ լեզուն: Լոկ, թերեւս, ուսումնասիրել եք, արդեն, կից տեղեկանքները եւ ասեմ, որ դա պայմանավորված է նրանով, որ առաջնորդող օրենքը համարվում է ԱՄՆ-ի օրենսդրությունը եւ այդ իսկ առումով շատ բնական է, որ համապատասխան նվիրաբերություն կատարողին՝ Լինսի հիմնադրամին, մենք պետք է կարողանանք պաշտպանել հնարավոր քաղաքացիաիրավական պատասխանատվությունից, ֆորմալ առումով դա հակասում է օրենքին, բովանդակային առումով շատ բնական է: Հիմնադրամը գումար է տրամադրում Հայաստանի կառավարությանը, օրինակ, որպեսզի կատարի բնակարանաշինություն: Եվ, եթե Կառավարությունը այդ գումարները ծախսի ոչ խելամտորեն կամ չհետեւի իր իսկ կողմից սահմանված նորմատիվներին կամ շինարարության որակը լինի ոչ պատշաճ մակարդակի, ապա Լինսի հիմնադրամը շատ բնական է, որ չպետք է որեւէ պատասխանատվություն կրի, այլ պատասխանատվություն պետք է կրի ՀՀ:

Վերջում ես հարկ եմ համարում նշել ծրագրի վերահսկման մասին եւ իրականացման մասին: Այսօր, արդեն իսկ, Կառավարությունը սկսել է որոշակի քայլեր այս ծրագրի իրականացման առումով, ստեղծված են երեք ծրագրերի իրականացման գրասենյակներ եւ ծրագրի իրականացման գրասենյակներին մասնակից են Կառավարության տարբեր նախարարությունների եւ գերատեսչությունների անդամներ, ավելի ճիշտ յուրաքանչյուր ծրագրի իրականացման գրասենյակի խորհրդում մասնակցում են Կառավարության տարբեր ներկայացուցիչներ: Բայց, վավերացնելով սույն փոխըմբռնման հուշագիրը ԱԺ-ում, մենք դարձնում ենք այս փոխըմբռնման հուշագիրը նաեւ ԱԺ-ի կողմից վերահսկման ենթակա՝ համաձայն մեր Սահմանադրության, եւ կարծում ենք, որ կարեւորագույն խնդիրներից մեկը այն է, ինչ արդեն իսկ հայտարարվել է, դա է ամբողջ ծրագրի իրականացման թափանցիկությունը: Սրանով ես ավարտում եմ իմ խոսքը, ես պատրաստ եմ պատասխանելու ձեր հարցերին:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցերով դիմելու համար խնդրում եմ հերթագրվել: Հերթագրում: Հերթագրվել են 5 պատգամավորներ: Սուքիաս Ավետիսյան, երրորդ խոսափող: Ես ուզում եմ այսօր խնդրել մեր պատգամավորներին, որ հարցերի մեջ, եթե հանկարծ, արդեն, հարցի պատասխանը հնչել է կամ ելույթների մեջ, եթե չկրկնված լինենք, որովհետեւ մեր ժամանակը այսօր մինչեւ 4-ն է, ես խնդրում եմ, որպեսզի տեղավորվենք այս հարցերի քվեարկության պարագայում:

Ի դեպ, ասեմ, որ 4-ին 15 պակաս կլինի քվեարկությունը, մեր բոլոր պատգամավորներին խնդրում եմ դահլիճում լինել 4-ին 15 պակաս:

Երրորդ խոսափող:

Ս. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պարոն Հարությունյան, մի քանի հարցեր: Ուրեմն, դուք նշեցիք, որ 30 մլն դոլար նախատեսվում է արտասահմանյան ինվեստորների ներդրումների հետ կապված: Դրա մեջ համարվու՞մ են ԱՊՀ երկրների ներդրողները՝ որպես արտասահմանյան ներդրողներ, թե՝ ոչ, դա առաջին հարցը:

Երկրորդը՝ ստեղծվել են երեք գրասենյակներ՝ ծրագրերի իրականացման: Ինձ համար շատ կարեւոր է ճշտել, թե ի՞նչն է պատճառը, որ աղետի գոտու համար հատկացվում է 15 մլն դոլար, որի համար շնորհակալ ենք, բայց ծրագրի իրականացման գրասենյակը նորից բացվել է Երեւանում եւ գործում է Երեւանում:

Երրորդ հարցը՝ ուրեմն, ցանկում մշակութային վերականգման օբյեկտների, չգիտես ինչու, նորից երեւանյան հոգեբանությունն է տիրում եւ ի՞նչ եք կարծում Ավետիք Իսահակյանի կամ Հովհաննես Շիրազի տուն-թանգարանները ազգային արժեքներ չեն ներկայացնում, որ Գյումրի քաղաքում, արդեն, մի քանի տարի է կիսակառույց մնացել են եւ ընդամենը 50-60 հազար դոլար գումար չի կարելի ներդնել այդտեղ, որպեսզի այդ տուն-թանգարաններն էլ Գյումրիում գործեն:

Եվ 4-րդ հարցը՝ բիզնես պլանները հաստատվում են վերջնական այստեղ, թե Վաշինգտոնում են հաստատվելու այն բիզնես պլանները, որոնք ներկայացվում են Լինսի հիմնադրամից օգնություն ստանալու համար: Շնորհակալություն:

Դ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, արագ պատասխանեմ բոլոր այս հարցերին: Եթե համարենք, որ ԱՊՀ պետություններում կա մի բիզնես, որը, իսկապես, որպես օտարերկրյա բիզնես Հայաստանում ներգրավելը նպատակահարմար է, իհարկե, կներգրավի: Չնայած, ցավոք սրտի, այդպիսի բիզնես ինձ ծանոթ չէ:

Երկրորդը՝ ինչու՞ ԾԻԳ-ը Երեւանում է: Ես կարծում եմ ԾԻԳ-ը որտեղ էլ գտնվի էական չի, կարեւորը ԾԻԳ-ը գործի թափանցիկ, կգտնվի այն Երեւանում, Գյումրիում կամ Վանաձորում, Երեւանում, կարծում եմ, ավելի օպերատիվ կկարողանա լուծել իր խնդիրները:

Երրորդը՝ մշակութային առումով, ինչու՞ Ավետիք Իսահակյանի տուն-թանգարանը՝ կիսակառույց, ընդգրկված չէ: Նախ ասեմ, որ բացարձակապես որեւէ մեկը ակնկալիք չունի, որ այս դրամաշնորհներով մենք կլուծենք մեր մշակութային բոլոր հարցերը: Մեր խնդիրը լուծել առաջին քայլերը, իսկ հետո երկիրը պետք է կարողանա այդ առաջին քայլերը օգտագործել այն ձեւով, որպեսզի ինքը կարողանա գումարներ վաստակել տուրիզմի, զբոսաշրջության տարբեր ասպեկտներում գումարներ վաստակել եւ տրամադրել իր մշակութային զարգացմանը: Շատ բնական եմ համարում, որ այստեղ առաջնահերթը Մատենադարանն է, Օպերան է, մեր Սունդուկյանի թատրոնն է, Փարաջանովի տուն-թանգարանը, շատ բնական եմ համարում: Չեմ բացառում նաեւ, որ, եթե գումարներ լրացուցիչ լինեին, կլիներ նաեւ Ավետիք Իսահակյանի տուն-թանգարանը Գյումրիում, կլինեին մշակութային կենտրոններ Վանաձորում, ուղղակի, սա առաջին փուլն է, առաջին քայլն է եւ մենք պետք է կարողանանք դա պատշաճ ձեւով օգտագործել:

Եվ վերջինը՝ բիզնես պլանը: Բիզնես պլանները իրականացվում են, հիմնականում, առեւտրային բանկերի միջոցով, իսկ Լինսի հիմնադրամի, այսպես ասած, աչքը կամ վերահսկողությունը պայմանավորված է, թերեւս, այն հանգամանքով, որ այս ծրագրերը, իսկապես, բարեգործական են իրենց էությամբ եւ, որպեսզի բարեգործական ծրագիր որակվեն նաեւ պետք է ենթարկվեն ԱՄՆ-ի օրենսդրությանը, նաեւ այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի հարկային օրենսդրությանը, ինչը, թերեւս, ամենախիստ վերահսկողությունն է, որ առկա է այս ծրագրում: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Սերգեյ Իսրայելյան, առաջին խոսափող:

Ս. ԻՍՐԱՅԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն, իմ տված հարցը, որ հիմա ուզում եմ տամ, երեւի, մասամբ պատասխանեցիք, բայց ուզում եմ մի երկու հարց տալ: Պարոն նախարար, խնդրում եմ ասեք, սա վերջնական է,ավելացում, առաջարկ նորից հնարավո՞ր է անել, թե՝ չէ:

Եվ երկրորդը՝ երբ այս ծրագիրը կազմում էին, ես կուզեի իմանալ, ո՞ր հիմնարկների, ո՞ր մշակույթի, ես կոնկրետ ի նկատի ունեմ ստեղծագործական միությունների կամ էլ անհատների հետ խորհրդակցել են եւ նման ծրագիր, օրինակ, շատ լավ է, բայց կարող է դա չլիներ, մեկ ուրիշը, ուզում եմ ասել՝ ու՞մ հետ եք մշակել այս ծրագիրը: Եթե ավելի բացեմ, ես ստեղծագործական միության նախագահն եմ՝ կինոյի գծով, ոչ մի անգամ, առաջին անգամ եմ լսում եւ ուրախանում եմ, որ կա, բայց տխրում եմ, որ չկա կինոյի ոլորտը, նա ուրիշ հարց է, բայց ուզում եմ...

Դ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Նախ՝ վերջնական է, թե՝ ոչ: Հիմնական ուղղություններն են ուրվագծված այս փոխըմբռնման հուշագրում, իսկ յուրաքանչյուր ուղղությունը լրացուցիչ ենթակա է կարգավորման, առանձին բանակցություններ են լինելու եւ առանձին այս փոխըմբռնման հուշագրից բխող պայմանագրեր են կնքվելու Կառավարության եւ Լինսիի միջեւ:

Ո՞ր մշակույթի գործիչների եւ, ո՞ր միությունների հետ է կատարվել աշխատանքը: Ասեմ, որ պատասխանատվությունը եղել է Կառավարության ուսերին, Կառավարությունը բավականին լայնածավալ ծրագիր է ներկայացրել եւ, այդ առումով, պետք է դրականորեն արձագանքել, որ հաջողվել է գումարը հասնել մինչեւ 10 մլն ամերիկյան դոլարի, ծրագրից ընտրվել են որոշակի դրույթներ, այն, ինչը Լինսին եւս համարել է նպատակահարմար առաջին փուլում:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Պատգամավոր Ռոբերտ Ենգոյան, հանու՞մ եք հարցը, շնորհակալություն: Արշակ Սադոյան, երրորդ խոսափող:

Ա. ՍԱԴՈՅԱՆ

-Պարոն նախարար, ինձ հետաքրքրում է, առաջին հերթին, օրենքի հետ կապված հարցերը: Օրենքը ընդունվում է այս հուշագրով՝ փոխըմբռնման, որպես ԱՄՆ-ի օրենք: Հիմա, ասենք, որեւիցե պարտավորություն Հայաստանի օրենքներով, որեւիցե պատասխանատվություն Կառավարությունը կամ որեւիցե մարմին, որը օգտագործելու է այդ հիմնադրամի միջոցները, ո՞նց են ստանձնելու, եթե այստեղ գրված է օրենք՝ հասկացվում է Ամերիկայի օրենքը:

Դ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, շատ հանգիստ է ստանձնելու, խոսքը վերաբերում է նաեւ՝ ի՞նչ ձեւով են լուծվելու վեճերը: Նախ, որպես կանոն, նման համաձայնագրերի տիրույթում հարցերը լուծում են 95%-ով բանակցությունների միջոցով, իսկ, եթե բանակցությունները ավարտին բարեհաջող չեն կարողանում հասցվել, ապա հարցը լուծվում է դատական կարգով՝ միջնորդ դատավարության միջոցով, եւ այդ առումով պետք է որպես հիմք ընդունել որեւէ մի երկրի օրենքը, ՀՀ կառավարությունը կենթարկվի նույն օրենքներին, ինչ ամրագրված է այս փոխըմբռնման հուշագրում՝ տվյալ պարագայում ԱՄՆ-ի օրենքներին: Ի դեպ, նմանատիպ դրույթներ նախատեսված են նաեւ սովորական քաղաքացիաիրավական պայմանագրերում, որոնք ունեն միջազգային բնույթ, միջազգային մասնավոր իրավունքի դրույթները եւս նման երեւույթներ ենթադրում են:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Վարդան Այվազյան, չորրորդ խոսափող:

Վ. ԱՅՎԱԶՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պարոն Հարությունյան, մասամբ պատասխանեցիք այդ հարցին, որ պարոն Սադոյանին ներկայացրեցիք, բայց ես ավելի մի քիչ կոնկրետացնել կուզեի, նախ՝ ողջունելի է այս ամբողջը, բայց մի քիչ, կարծես թե, հակասությունների դաշտ ենք ընկնում, այստեղ բազմաթիվ օրենքների հակասություններ կան, որտեղ որ նշվում է: Ինձ հետաքրքրում է, հիմնականում, պատասխանատվությունը՝ Կառավարության, եւ հետաքրքրում է այն ժամկետի ընթացքում օգտագործված գումարը եւ վերադարձված տոկոսների դրույքաչափերը՝ ինչպիսի՞ իրավիճակում են: Այս հարցը ինձ շատ է հետաքրքրում:

Դ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հետաքրքիր հարցադրում էր եւ պատասխանատվության առումով՝ Կառավարության: Կառավարությունը լիովին պատասխանատու է հետեւյալի համար: Առաջինը՝ 75 մլն վարկը ստանալու պարագայում վերադարձնելու համար՝ անտոկոս, երկրորդը՝ Կառավարությունը պատասխանատու է, որպեսզի, ըստ նպատակների, ծախսվի այս գումարները, հատկապես դրամաշնորհների մասին է խոսքը եւ չի կարող փոփոխել ուղղությունները: Առաջին հարցին սա պատասխան:

Երկրորդ հարցի պատասխանը՝ տոկոսադրույքները: Լինսի հիմնադրամը, լինելով բարեգործական եւ մարդասիրական կազմակերպություն, վարկային մասը տրամադրում է 0%-ով ՀՀ կառավարությանը, միաժամանակ ամրագրում է, թե հետագայում առեւտրային բանկերով, կենտրոնական բանկով անցնելու պարագայում ինչպիսին պետք է լինի առավելաագույն տոկոսադրույքը:

Ինչ վերաբերում է դրամաշնորհների մասը, ապա դրամաշնորհների մասը պարզ է, սրանք ընդամենը նվիրաբերության պայամանագիր են, փաստորեն, դե-ֆակտո եւ այստեղ որեւէ պատասխանատվություն չի նախատեսում, բացի, նորից եմ կրկնում, ճիշտ ուղղությամբ ծախսելուց եւ դարձյալ, իհարկե, անվերադարձ գումարների մասին է խոսքը:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պարոն Հարությունյան: Ամբիոնի մոտ է հրավիրվում Արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահ Հովհաննես Հովհաննիսյանը՝ գլխադասային հանձնաժողովի տեսակետը ներկայացնելու համար:

Հ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍԱՅԱՆ

-Պարոն Նախագահ, հարգելի գործընկերներ, թույլ տվեք ներկայացնելու ձեզ ՀՀ կառավարության եւ Լինսի հիմնադրամի միջեւ փոխըմբռնման հուշագիրը: Հուշագիրը քննարկվել է ԱԺ-ի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում, ես չեմ փորձի շատ մանրամասնել, որովհետեւ արդարադատության նախարարը մանրամասն ներկայացրեց թվային մասը՝ հուշագրի: Ես ասեմ, թե հանձնաժողովը ինչ խնդիր է դրել իմ առջեւ: Մենք ուզում էինք երեք հարց ճշտել հանձնաժողովում, առաջինը, թե արդյո՞ք ճիշտ են ուղղված ուղղությունները՝ Լինսի հիմնադրամի, երկրորդը, թե ինչու՞ անպայման Լինսի հիմնադրամի հուշագիրը պետք է որպես միջկառավարական պայմանագիր վավերացվի ԱԺ-ի կողմից եւ երրորդը, թե մեր կողմից, ԱԺ-ի կողմից վերահսկողությունը ինչպես է իրականացվելու: Ես ասեմ, որ հանձնաժողովի քննարկումների արդյունքում, մենք որոշեցինք՝ հանձնաժողովը, միաձայն, որ իրականում ուղղությունները ճիշտ են դրված եւ վարկային մասով, եւ գրանտային մասով եւ պետք է, պարոն նախարարը չասեց, ես ասեմ, որ 165 մլն ներդրման արդյունքում մեր պետական պարտքը ավելանում է ընդամենը 24,5 մլն-ով, այսինքն՝ մնացած բոլոր գումարները՝ թե վարկային, թե գրանտային, մեր պետական պարտքի մաս չեն կազմում, որը, իմ կարծիքով, բավականին դրական է: Այն ուղղությունները, որ Լինսի հիմնադրամով նախատեսված է զարգացնել, ես կարծում եմ մեր երկրի համար եւ մասնավորապես մայրաքաղաքի համար՝ Երեւանի համար, շատ անհրաժեշտ են եւ ժամանակն է, որ, իսկապես, մեր մայրաքաղաքը ստանա, որոշ, դիզայնի տեսակետից նորմալ տեսք:

Ինչ վերաբերում է վերահսկողությանը, կարծում ենք, որ, որպես համաձայնագիրը ընդունելու դեպքում ԱԺ-ի կողմից, անպայման այս վարկային, գրանտային մասերը կդառնան թափանցիկ եւ վերահսկելի նաեւ Աժ-ի կողմից եւ հասարակության կողմից, որովհետեւ պիտի ընդունենք, Լինսի հիմնադրամի մասին 2-3 տարի մեր երկրում խոսում էին, բայց եւ մենք՝ որպես պատգամավոր, եւ մեր հասարակությունը տեղյակ չէր: Այս վավերացումով մենք ընդունելի եւ հասանելի կդարձնենք մեր հասարակությանը եւ ԱԺ-ին Լինսի հիմնադրամի այդ նպատակների մասին:

Եվ երրորդը՝ մենք հանձնաժողովում քննարկեցինք եւ պիտի առաջարկություն անենք, մենք որոշել ենք, հանձնաժողովը Կառավարությանը, որ այդ երեք ԾԻԳ-երում ընդգրկվեն մեր պատգամավորները: Մասնավորապես, մեր հանձնաժողովից եղան, մեր գործընկերներից, որոնք ցանկություն հայտնեցին ընդգրկվելու այդ երեք ԾԻԳ-երում, ես կարծում եմ, որ մենք անպայման Կառավարության հետ կհամաձայնեցնենք այդ խնդիրը, եւ մեր պատգամավորները կդառնան այդ ԾԻԳ-երի խորհուրդների անդամ, որպեսզի նրանք կարողանան, իսկապես, վերահսկել գործնական այդ խնդիրները: Ես սա էի ուզում ասել, ես պիտի ասեմ, որ հանձնաժողովը միաձայն որոշում է կայացրել՝ դրական, եւ պիտի առաջարկեմ իմ գործընկերներին, որ վավերացնենք այս համաձայնագիրը: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցերով դիմելու համար խնդրում եմ հերթագրվել: Հերթագրում: Գագիկ Խաչատրյան, երկրորդ խոսափող:

Գ. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Պարոն Հովհաննիսյան, հարցը հանձնաժողովում քննարկվել է մանրամասնորեն եւ հիմնական հարցերին պատասխան տրվել է պարոն Հարությունյանի կողմից: Ձեր ելույթում հնչեց, որ 75 մլն դոլար վարկի առկայության դեպքում մեր պարտքը ավելանում է 24 մլն-ով: Եթե կարելի է մի քիչ մանրամասնեք, թե ի՞նչ կարգով է տրվում այդ վարկը:

Հ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Պետական պարտքն է ավելանում 24,5 մլն-ով:

Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Հա, բայց, այդ 24,5 մլն-ը՝ վարկի, ոնց է ավելանում, կամ պետք է 0 լինի կամ պետք է 0 չլինի:

Եվ երկրորդը՝ ասենք, մինչեւ հիմա ծախսված այդ դրամական միջոցները Լինսի հիմնադրամից, ասվեց, որ 15 մլն, այսինքն՝ կա արդեն անալիզ՝ ի՞նչ արդյունք ունենք, ինչի՞ ենք հասել դրանով, ի՞նչ նոր արտադրություններ կամ, ասենք, վարկերի վերադարձելիության:

Հ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ես ձեր երկու հարցին կարող եմ պատասխանել այսպես, որ սա մեր հանձնաժողովին, իրականում, չի վերաբերում, մենք որոշում ենք կայացնում՝ քաղաքական որոշում, մեր հանձնաժողովում, թե դա պետք է արվի, թե՝ չէ: Իսկ տնտեսական մասը՝ ես կարող եմ 24,5 մլն-ի ասել, որ դա ընդամենը, իսկապես 75 մլն վարկային մասից 24,5 մլն է նստում որպես պետական պարտք, մնացածը՝ պետական պարտք միեւնույնն է չի ձեւակերպվում:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Հարցը Ֆինանսավարկայինում էլ է քննարկվել, կարող եք հարցերն ուղղել նաեւ այդտեղ:

Հ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Իսկ երկրորդը ասեմ, որ ես չեմ կարող պատասխանել, թե 98թվից սկսած ծրագրերը ինչպես են կատարվել, ինչպես են վերահսկվել, դա, երեւի, պարոն նախարարը կամ Ֆինանսաբյուջետային հանձնաժողովը պատասխանի:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Արշակ Սադոյան, երրորդ խոսափող:

Ա. ՍԱԴՈՅԱՆ

-Պարոն Հովհաննիսյան, այստեղ, իհարկե, որոշ բարդություններ կան, մի քիչ լավ չի հասկացվում: Օրինակ՝ գրված է, Կառավարությունը չպետք է առաջարկի, ընդունի կամ որեւէ այլ կերպ պաշտպանի որեւէ օրենք, որը կարող է, ենթադրենք, վնաս տալ այս Լինսի հիմնադրամի գործունեությանը: Հարց է ծագում, Կառավարությունը նախ չի ընդունում օրենք, բայց այստեղ գրված է Կառավարությունը ընդունի եւ ոնց որ գրված է, որ նա պետք է այնպիսի գործունեություն չտանի, որը որեւիցե ձեւով սահմանափակի, խոչընդոտի կամ խանգարի, ինչպե՞ս եք հասկանում դա:

Երկրորդը՝ օրինակ կետ կա, որ օրը, որ Կառավարությունը չի կարող բռնագրավել, Կառավարությունը, չեմ հասկանում, դատարանն էլ չի կարող բռնագրավել: Որեւիցե անձի հիմնադրամի հետ կապված, քանի որ նա կապված է հիմնադրամի հետ:

Եվ վերջապես մի հատ էլ հարց այդ նույն շրջանակներից: Ուրեմն, Կառավարությունը փոխըմբռնման հուշագրով՝ Լինսի եւ վերջինիս կողմից նաեւ նշանակված անձանց է փոխանցում իր իսկ անձեռնմխելիությունը շնորհիվ կիրառման եւ պարտադրման հարցերում: Այո, այդ բոլոր հարցերը լավ չեմ հասկանում, այդ ինչի մասին է:

Հ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ես փորձեմ պատասխանել, իհարկե, դա ավելի լավ ու կոմպետենտ պատասխանեց պարոն նախարարը, բայց փորձեմ, ես ինչքան հասկանում եմ, այդպես պատասխանեմ: Իսկապես լեզուն շատ չոր է գրած եւ հուշագրում ես առաջին անգամ եմ հանդիպում, այս բազմակի համաձայնագրեր ենք վավերացրել, բայց նման չոր լեզու ես, իսկապես, առաջին անգամ եմ հանդիպում եւ պետք է ասեմ, որ դա ինձ չի հուսահատացնում, այլ ընդհակառակ ես դրա համար ուրախ եմ, որ, իսկապես, այս հուշագրում արտահայտված այս բոլոր ծավալները՝ գումարային, լուրջ հսկողության տակ պիտի լինեն եւ հսկողություն պետք է իրականացնի Լինսը: Այսինքն՝ Լինսը մեր Կառավարությանը շատ մանեւրելու հնարավորություն չի թողնում եւ կարծում եմ ճիշտ է անում, սա մեկ, իմ կարծիքն է:

Երկրորդը՝ թարգմանությունը հաջող չէ եւ որոշ տեղեր թարգմանությունն է, որ ձեզ մոտ հարցեր է առաջացնում, իսկ իրականում Կառավարությունը օրենք չի ընդունում, ուղղակի, իսկապես դա թարմ ընդունելության այդ բացերն են:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Վարդան Այվազյան, չորրորդ խոսափող: Հանում եք հարցը, շնորհակալություն: Խնդրեմ, նստեք, պարոն Հովհաննիսյան:

Ամբիոնի մոտ է հրավիրվում Ֆինանսավարկային, բյուջետային եւ տնտեսական հարցերի հանձնաժողովի անդամ Սեյրան Ավագյանը՝ գլխադասային հանձնաժողովի տեսակետը ներկայացնելու համար:

Ս. ԱՎԱԳՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, այս հուշագիրը քննարկվել է Ֆինանսավարկային, բյուջետային հանձնաժողովում, ստացել է դրական կարծիք: Այն հանգամանքը, որը նաեւ նշվում է այս հուշագրի մեջ, որ Հայաստանի տնտեսությունը գտնվում է չափազանց դանդաղ աճի եւ համատարած գործազրկության ծանր պայմաններում, այն, որ երկրի բնակիչները ի վիճակի չեն ապահովելու իրենց եւ իրենց ընտանիքների ամենօրյա պահանջները, առ այսօր Հայաստանը չի կարողացել գրավել ոչ մի զգալի օտարերկրյա ներդրում կամ ընկերություն, այն, որ նման տնտեսական ճգնաժամի սոցիալական հետեւանքները կարող են աղետալի լինել, քաջ հայտնի է բոլորիս եւ նման խոշոր մեկ ծրագիր է Հայաստանում: Ահա այսպիսի նպատակներ իրագործելու, այսպիսի խնդիրներ լուծելու աջակցության նկատառումներ ունի, դա, անշուշտ, բոլոր մեր պատգամավորների համար շատ կարեւոր ուշադրության պետք է ներկայանա եւ այս խնդիրները լուծելու ուղղվածություններն ու ուղղությունները առ այսօր այն կերպ, ինչպես ներկայացված է հուշագրում՝ հետեւյալներն են ուղղությունները: Առաջինը՝ տեղական, ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացման, որի համար նախատեսվում է այս ծրագրով 44 մլն 800 հազար ամերիկյան դոլար, նախատեսվում է նաեւ արտասահմանյան ներդրումների խթանման ծրագիր, որի համար նախատեսվում է 30 մլն ամերիկյան դոլար:

Երկրորդ եւ կարեւորագույն խնդիրը, որ ներառված է այս ծրագրի մեջ, դա երկրաշարժի գոտում լրացուցիչ բնակարանային շինարարությունն է, որի համար նախատեսվում է15 մլն ամերիկյան դոլար:

Երրորդ կարեւորագույն պրոբլեմը Հայաստանին, որին այս ծրագիրը գալիս է աջակցելու, դա բոլորիս քաջ հայտնի ճանապարհաշինարարության, ճանապարհային ցանցի պրոբլեմն է, այս ուղղությամբ, այս ծրագրով նախատեսվում է 38 մլն ամերիկյան դոլար:

Չորրորդ ուղղությունը պատմական եւ մշակութային հաստատություններն են, որտեղ նախատեսվում է մինչեւ 10 մլն ամերիկյան դոլար:

Հինգերորդ ուղղությունը, որի մասին շատ-շատ խոսվում է վերջերս՝ դա տուրիզմի զարգացման օժանդակությունն է: Այս ծրագրով այստեղ նախատեսվում է 20 մլն ամերիկյան դոլար եւ, անշուշտ, Երեւան քաղաքի բարեկարգման ճանապարհների հիմնախնդիրներ, որտեղ նախատեսված է 7 մլն ամերիկյան դոլար: Այն հանգամանքը, որ այս ծրագիրը հաստատվում է ԱԺ-ում եւ ստանում է միջազգային ծրագրի կարգավիճակ, շատ կարեւոր հանգամանք է, որովհետեւ, ինչպես ասվեց, արդեն, հուշագրում նախատեսվում են բավականին մեծ արտոնությունների բլոկ եւ պայմաններ, պահանջներ այս ծրագրի իրագործման կապակցությամբ Հայաստանում, եւ նրա համար կարող է երաշխիք լինել ԱԺ-ի ներգրավումը կամ ԱԺ-ի կողմից հաստատումը այս ծրագրի: Առաջանում են, այնուամենայնիվ, շատ խնդիրներ, որ ես կուզեի պատգամավորների ուշադրությունը հրավիրել դրանց վրա:

Առաջինը, որ այս ծրագրով նախատեսված բոլոր այս ուղղությունների գործունեությունը, բավականին լուրջ խնդիրներ են առաջացնում հարկային բլոկում, այն հանգամանքով, որ նրանք ազատված են հարկերից, եւ հենց այդ հանգամանքը մեր ուշադրությունը շատ ավելի մեր օրենսդրական իրավական գործունեության մեջ պետք է մենք կարեւորենք: Ուզում եմ համեմատության մեջ միայն բիզնեսի ուղղվածությանը, ուղղությանը այստեղ նախատեսվում է շուրջ 78 մլն դոլարի ներդրումներ, թե ինչ ծավալի ազդեցություն նա կարող է գործել մեր ներքին շուկայում, ասեմ, որ Հայաստանի բոլոր կոմերցիոն բանկերի սեփական միջոցները իրար հետ վերցրած կազմում է 70 մլն դոլար: Ահա այս ազդեցությամբ այս ծրագիրը մտնում է մեր դաշտ եւ ԱԺ-ում կան շատ անելիքներ այդ հարկային դաշտի ներդաշնակությունը ապահովելու ուղղվածությամբ:

Երկրորդը՝ իրավունքների եւ պատասխանատվության բլոկում նույպես կարեւոր խնդիրներ են առաջանում, որտեղ ծրագրով նախատեսված շինությունները, շինարարությունները, աշխատանքները, որոնք պիտի կատարվեն, ընդհանուր իրավական դաշտից դուրս ձեւակերպումներ գոյություն ունեն, որ նրանց պատասխանատվությունը ամբողջությամբ ընկնում է Կառավարության վրա, բայց մենք գիտենք, թե բիզնեսում, թե այս գործունեության մեջ Կառավարության դերի եւ այս դաշտի գործունեությունը իրարից տարանջատվածության բավականին լուրջ օրենսդրական դաշտ, արդեն, հանրապետությունում ստեղծված է, եւ այստեղ մեզ համար լրացուցիչ խնդիրներ ծագում են:

Երրորդ ուղղությունը՝ բանկային գործունեության դաշտն է, որտեղ նույնպես տոկոսադրույքների վարկային, ֆինանսական շուկայում այսպիսի ֆինանսական ռեսուրսները ստեղծում են լրացուցիչ խնդիրներ: Եվ վերջում քանի, ու հաստատում է ծրագիրը, եւ կա ավանդույթ, նաեւ պայմանավորվածություն Կառավարության հետ, որ վարկային վերահսկողությունները ուժեղացնելու ուղղությամբ, արդեն նաեւ պրակտիկա է կիրառվում՝ ներգրավելով վերահսկողական աշխատանքներին ԱԺ-ը, Ֆինանսավարկային հանձնաժողովը, ես կուզեի բարձրացնել եւ Կառավարության ուշադրությունը հրավիրել այս հանգամանքի վրա հատկապես, նման կարգի մեծ ռեսուրսների գործունեությունը հանրապետության դաշտում, լրացուցիչ իրավական դաշտի փոփոխությունների խնդիրներ առաջ կբերեի եւ ԱԺ-ի ներգրավումը այս պրոցեսների մեջ ես խիստ կարեւորում եմ: Այսքանը:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Հարցերով դիմելու համար ես խնդրում եմ հերթագրվել, բայց աշխատեք չհերթագրվել: Հերթագրվել են երկու պատգամավորներ: Շավարշ Քոչարյան, երրորդ խոսափող: Կարող է սենց ասենք-խոսենք, այս գումարը կորցնենք, ես դրա համար եմ ասում:

Շ. ՔՈՉԱՐՅԱՆ

-Պարոն Նախագահ, հիմա, արդեն, զգում եմ, որ միացված է, ես էլ փորձում էի չհերթագրվել, բայց հերթագրվեցի հետեւյալ պատճառով: Պարոն Ավագյան, սահմանումներում կա մի կետ՝ սեփականազրկում կամ սեփականության օտարում, եւ այլն, եւ այլն: Այսինքն՝ էությունը ո՞րն է, որ կարելի է սեփականատիրոջ ձեռքից վերցնել իրա գույքը: Իմ մոտ մի հարց է առաջանում: Միանշանակ կողմ լինելով այս Լինսի հիմնադրամի հետ կայացվող պայմանագրին՝ իմ մոտ հարց է առաջանում՝ արդյո՞ք մենք սրանով հիմք չենք դնում, որ կարելի է ՀՀ-ում սեփականություն ունեցող անձին զրկել սեփականությունից: Ես խնդրում եմ դուք դա մեկնաբանեք՝ ի՞նչ է նշանակում այս կետը:

Ս. ԱՎԱԳՅԱՆ

-Երեւի, արդարադատության նախարարը ավելի մանրամասն կանդրադառնա այդ հոլովույթին: Խնդիրը հետեւյալում է, որ այս ֆինանսական միջոցները՝ պատկանելով Լինսի հիմնադրամին, լինելով օտարերկրյա կապիտալ, այն պատասխանատվությունները այս ֆինանսի գործունեության ընթացքում ՀՀ-ում, որ կարող են առաջացնել պատասխանատվություն ֆինանսների տիրոջ նկատմամբ, ապա այդ պատասխանատվությունը ամբողջությամբ ստանձնում է, անցնում է Հայաստանի կառավարությանը եւ, եթե նման կարգի դատավարական պրոցեսներ կլինեն եւ նաեւ հատուցման խնդիրներ, ամբողջը պատասխանատու կդառնա Հայաստանի կառավարությունը, այլ ոչ թե հիմնադրամը: Խոսքը դրան է վերաբերում:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Չորրորդ խոսափող՝ Վարդան Այվազյան:

Վ. ԱՅՎԱԶՅԱՆ

-Պարոն Ավագյան, մենք բոլորս էլ ողջունում ենք նմանատիպ քայլը, բոլորս էլ կողմնակից ենք, բայց ինձ մի հարց է հետաքրքրում, ես կփորձեմ, ինչքան դուք հնարավորություն ունեք, պատասխանեք: 5 տարի է՝ հիմնականում ժամկետը, մոտավորապես 2,5-ը անցել է, 20 մլն վարկային միջոց են տվել, 13-ն է օգտագործվել, պատճառները չե՞ք կարող ասել: Եվ ինձ շատ է հետաքրքրում ՝ փող ունենք, փաստորեն, ծախսող չունենք կամ այդ ծրագիրը իրագործող չունենք: Ուրեմն, եկեք նաեւ սրա հետ միասին լավ կլիներ, ընդհանրապես, մի հատ ճշգրտեինք էլի այս ծրագրերը ինչի չեն աշխատում, լավ կլիներ ծրագրերի կոմիտեից որեւէ մեկը ներկայացներ կամ որեւէ մի մոտեցում, ոչ թե այսպես: Շատ ողջունելի առաջարկ է, մարդը ցանկանում է օգնել, գիտենք ինչ միջոցներով է, ինչ նպատակներ ունի, բայց ինչի՞ 20 մլն-ից 12,5 մլն-ը 2,5 տարի անցել է, վարկն էլ աշխատում է դրա վրա, չեք մտածում սրա համար պետք է ինչ-որ այդ պատասխանատվության խնդիր դնել:

Ս. ԱՎԱԳՅԱՆ

-Իհարկե, շատ բարդ եւ խորը հարցադրում է ոչ միայն Լինսի հիմնադրամով, այլ ՀՀ-ում կան արտաքին էլի ֆինանսական ռեսուրսներ, որոնք, արդեն, երրորդ տարին է գտնվելով Հայաստանում չեն ներծծում մեր տնտեսության մեջ, այստեղ կան շատ բարդ, լրջագույնս խնդիրներ, որոնք ուսումնասիրման, հետազոտման կարիքներ կունենան: Նաեւ բանկային գործունեության մեջ կան խորը պրոբլեմներ, ժամանակի սղության պատճառով, ըստ երեւույթին, մանրամասների վրա կանգ չենք առնի, հետագայում հանձնաժողովի նիստերում մանրամասն կքննարկվի: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, նստեք, խնդրեմ: Հերթագրվել, խնդրում եմ, ելույթների համար: Խնդրեմ, հերթագրում: Սուքիաս Ավետիսյան:

Ս. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես, նախ՝ ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել՝ աղետի գոտու համար հատկացված 15 մլն դոլարը, որը նպատակաուղղվում է բնակարանային շինարարությանը, բայց եւ մեր Կառավարությանը, եւ այն ընկերներին, որոնք զբաղվել են այս պայմանագրի, հուշագրի հարցերով, ասեմ, որ աղետի գոտին միայն բնակարանային շինարարություն չէ, եւ ոչ էլ հյուրանոց է, որ ամեն անգամ ներդրումները միայն բնակարանային շինարարության հարցով է արվում, իսկ մնացած ուղղություններով ամեն ինչ կենտրոնացվում է Արարատյան հարթավայրում կամ՝ Երեւան քաղաքում: Երկու տարի է գումարները հիմնադրամում գործում են, աղետի գոտում ոչ մի աշխատատեղի համար գումար չի ներդրվել, իսկ այսօր էլ ներկայացվում է մշակութային օբյեկտների վերականգման ցանկ, 25 օբյեկտ եւ 25 օբյեկտից քանդված աղետի գոտի ոչ մի օբյեկտ չի ներդրվում: Ես կարծում եմ, որ սա սխալ է, ես հարցադրումը արել եմ եւ առաջարկում եմ այն ընկերներին, Կառավարության այն անդամներին, որոնք այս ցուցակը կազմել են, վերանայել ցուցակը եւ ցուցակում ընդգրկել Ավետիք Իսահակյանի եւ Հովհաննես Շիրազի տուն-թանգարանները, որոնք պահանջում են ընդամենը 60 հազար դոլար: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Վազգեն Խաչիկյան: Շնորհակալություն:

Արշակ Սադոյան:

Ա. ՍԱԴՈՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, հարգելի ռադիոլսողներ, ես, իսկապես, առաջիններից մեկն եմ, որ շահագրգռված եմ, որ այս ծրագիրը ընդունվի, աշխատի, բայց ցավում եմ, որ մենք կարող է ձեռքի հետ խնդիրներ լուծելու, պրոբլեմների տակ ընկնենք, առանց հասկանալու թե ինչ ենք անում: Բարդություները ռեալ են եւ պետք է, գոնե, ուշադիր լինել կամ, գոնե գտնել մի ձեւակերպում, որը հետագայում տերմինների ճշտման հնարավորություններ կստեղծի: Երբ որ գրվում է՝ Կառավարությունը օրենք ընդունի, Կառավարությունը սեփականազրկի կամ Կառավարությունը գործունեություն չծավալի, որը կարող է վնաս բերել, այս բոլորի կոնտեքստում չե՞ք ընդունում, որ նման ձեւակերպումներով, եթե ԱԺ-ը բան է ընդունում, ապա, իսկապես, պրոբլեմներ՝ նոր, լրացուցիչ, կարող են ծագել եւ հարց է ծագում, հարգելի պատգամավորներ, լավ դուք ձեզ իրավունք վերապահել եք, կուսակցությունների ներկայացուցիչներ, առանց կարդալու, առանց հասկանալու քվեարկել կողմ:

Ես կոչ եմ անում քվեարկել կողմ, ես գտնում եմ, որ սա անհրաժեշտ է, բայց պետք է գտնել ձեւ, որեւիցե մի ձեւակերպում եւ ցավալի է, որ մեր տաղանդավոր Կառավարության ներկայացուցիչները չեն էլ կարողանում գտնել, գոնե, այս խիստ լեզվի մեջ որեւիցե մի ձեւակերպում, այո, որը հնարավորություն տար հետագայում, գոնե, մեր սուվերենությունը ինչ-որ աստիճանում պահելու: Ուշադիր կարդացեք, որ կետեր է գրված, որտեղ բառ առ բառ գրված է, մենք մեր սուվերեն իրավունքները տալիս ենք, սուվերեն իրավունքներն ենք տալիս այս փոխըմբռնման հուշագրով կապված որոշակի հարցերում եւ նման ձեւակերպումներով ընդունել միջազգային պայմանագիր, բարձրացնել միջազգային պայամանագրի աստիճանին, որովհետեւ սա երկքայլ գործողություն էր, սրանից առաջ էլ մենք ընդունեցինք, որ սա դառնում է միջազգային պայմանագիր եւ սահմանել, որ նա գործելու է Ամերիկայի օրենքներով մենք ընկնելու ենք ահավոր բարդությունների մեջ, եւ ես խորհուրդ կտայի, ովքեր, որ կարողանում են այս բարդ իրավական իրավիճակում ելքի, գոնե, որեւիցե չնչին ձեւ գտնել, փորձել լարել իրենց ուշադրությունը, որովհետեւ բացի, իսկապես, հսկա օգնությունից, որովհետեւ, եթե վարկն էլ է անտոկոս, ապա դա էլ է, փաստորեն, օգնություն, ինչքան ես հասկանում եմ, հետագայում նույնիսկ հետ էլ չի վերցվելու, չի էլ պահանջվելու այդ գումարները, որ վարկի ձեւով են տրվում, փաստորեն 160 մլն դոլար, շատ կարեւոր է մեր համար, բայց շատ կարեւոր է նաեւ, որ մեր մոտ ավանդույթ չդառնա՝ լինել մուրացկանի այնպիսի կարգավիճակում, երբ որ մեր սուվերենությունը մենք կարող ենք գումարով տալ: Այսքանը:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Կիմ Բալայանը հրաժարվում է: Վարդան Այվազյանը դահլիճում չէ, շնորհակալություն: Եզրափակիչ ելույթի համար բան ունեք ասելու, պարոն Ավագյան, ոչ: Խնդրեմ, պարոն Հարությունյան: Ներողություն, պարոն Հովհաննիսյանը հրաժարվեց, այո: Խնդրեմ:

Դ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ուղղակի, պատասխանեմ բոլոր այն հարցերին, որոնք... Հայտ չի եղել:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ներողություն, այստեղ խմբակցության հայտարարությունը...

Ալեքսան Կարապետյանը՝ «Իրավունք եւ միաբանության» անունից: Խնդրեմ: Ես ներողություն եմ խնդրում, թուղթը դրված էր մեկ կողմ: Համեցեք, համեցեք, պարոն Կարապետյան:

Պարոն Այվազյան, այն պահին, երբ ես հայտարարեցի, դուք այդ պահին ներս մտաք, բայց, արդեն, 1 վարկյան ուշացումով:

Ա. ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Այս հարցը, իհարկե, ունի երկու կողմ՝ հարցի քաղաքական կողմը եւ տնտեսական կողմը, ես ուզում եմ կանգ առնել, հիմնականում, քաղաքական կողմի վրա, որպեսզի ելույթս կարճ լինի, ես կաշխատեմ կարդալ, որ շատ ժամանակ չխլեմ:

Առաջինը՝ Հայաստանը համաշխարհային բիզնես հանրությունը համարում է բարձր ռիսկայնության գոտի եւ ընդհուպ մինչեւ այսօր ձեռնպահ է մնացել խոշոր ներդրումներ իրականացնելու հարցում: Դրա գրավականը այն է, որ այս գումարները տրամադրվել են Հանրապետության Նախագահին՝ իրեն կողմից անմիջական վերահսկողություն իրականացնելու պայմաններում:

Երկրորդ հանգամանքը՝ եթե հիշողությունս չի դավաճանում, սա եզակի դեպք է, երբ Հանրապետության Նախագահի նախաձեռնությամբ, այս գումարների ծախսման վերահսկողությունը իրականացվի նաեւ ԱԺ-ի կողմից, որը շատ ընդունելի եւ դրական երեւույթ է:

Երրորդը՝ այս գումարների առավել արդյունավետ օգտագործումը ունի կարեւոր, անգամ ուզում եմ համոզված լինել, չափազանց կարեւոր սկզբունքային նշանակություն: Պարզաբանեմ միտքս, եթե համաշխարհային ճանաչում ունեցող մուլտիմիլիոնատեր, հայ ազգի հայրենասեր, նվիրյալ Քըրքորյանը ներդրում է անում ՀՀ-ում, ապա համոզված եղեք, որ այդ մարդու ցանկացած բիզնես գործողություն, աշխարհի ամենահայտնի եւ ազդեցիկ ֆինանսական շրջանակների ուշադրության կենտրոնում է հանդիսանում, ուստի այս բիզնես ծրագրի արդյունավետ իրականացումը կարող է շղթայական ռեակցիա հանդիսանալ ՀՀ ներդրումների մեծ հոսքի խթանման գործին:

Չորրորդը՝ մենք հասկանում ենք, որ յուրաքանչյուր քաղաքական ուժ, միգուցե, եւ ունենար իր առաջարկը ներդրումային հասցեների ընտրման գործում, այստեղ հաշվի ենք առնում մի պարզ հանգամանք, որ ով վճարում, նա էլ պատվիրում է երաժշտությունը: Հավատանք, որ այս մեղեդին կհանդիսանա ստեղծարար մի մեծ երաժշտական գործի նախերգանք, բնականաբար մենք պաշտպանելու ենք օրենքի նախագիծը: Կարճ է՞:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Խնդրեմ, պարոն Այվազյան:

Վ. ԱՅՎԱԶՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարգելի լսարան, հարգելի նախագահող, ես կխնդրեմ, որ պատգամավորները առաջին եւ երկրորդ կարգի չեն լինում, բոլորն էլ հավասար են:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

- Մեր պատգամավորները բարձր կարգի են:

Վ. ԱՅՎԱԶՅԱՆ

-Հա, ողջունելի է, որ բարձր կարգի են, այդպիսի պայմաններում էլ, հավասար պայմաններով, ես կփորձեմ շատ կարճ լինել: Բնականաբար, բոլորիս համար էլ հասկանալի է թե այս ներդրումային ծրագրերը, թե այն գումարները, որոնք, որ հատկացվում են եւ ինչ նկատառումներով՝ մարդասիրական, հայենասիրական, եւ այդ բոլորի խնդիրը բոլորիս համար պարզ է: «Կայունությունը» միանշանակ պաշտպանել է այս նախագիծը, բայց նաեւ ես կուզեի լսել անպայման, որ արդյո՞ք Կառավարությունը ինչքանով է նախապատրաստված, որպեսզի այս գործընթացը դարձնի թափանցիկ, եւ այս գործընթացի մեջ կարողանան, իրականում այն գումարները, որոնք, որ նախատեսված է օգտագործել ըստ նպատակի:

Հարցադրումները այդպես ինքնանպատակ չէին, ուզում եմ ամրագրել, որ 20 մլն դոլար գումար հատկացված է 5 տարի ժամանակահատվածով, առայժմս ծախսված է 13,2-ը, թե՝ 13,5-ը, եթե թվերի մեջ որոշակի փոփոխություններ կան, ապա ես խնդրում եմ ներող լինեք: Ի՞նչն է պատճառը, որ այդ մնացած գումարը չի կարողանում ծախսվել, կա՞ այդ գումարը, կա՞ այդ պահանջը, կա՞ն այդ խնդիրները, որպեսզի մենք կարողանանք այս ամբողջը օգտագործել եւ ստեղծել աշխատատեղեր, այսինքն՝ չկա այն համապատասխան մարմինը, կենտրոնը, որ Կառավարության սուրբ գործը կլիներ, որ ստեղծեր այդ ծրագրերի մշակման կենտրոն, որպեսզի մեր տնտեսավարողները եւ այդ նպատակների օգտագործման, այդ գումարների նպատակների օգտագործման սուբյեկտները կարողանային դիմել այդ օրգանին, եւ այդ գումարները օգտագործեն ըստ նպատակի: Այ սա է ամենակարեւոր խնդիրը, եւ կողջունեի, որ Կառավարության տեսակետը արտահայտելուց այս հարցի մասին ավելի պարզորոշ մեկնաբանում տալ, շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, Դավիթ Հարությունյան՝ եզրափակիչ ելույթի համար: Արագացրեք, խնդրեմ:

Դ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Ես ուզում եմ պատասխանեմ այն հարցերին, որոնք այստեղ հնչեցին: Նախ՝ ծրագիրը արդյունավետ է, թե՝ ոչ: Այսօր, արդեն, մենք ունենք շատ հաջող ներդրումներ՝ «Գեղամա» կաբելի գործարան՝ մոտ 1 մլն 200 հազար ամերիկյան դոլար, մենք ունենք Արտաշատի, Արմավիրի պահածոների գործարանը եւ եւս մեկ պահածոների գործարան՝ շուրջ 4 մլն ամերիկյան դոլարի, շատ հաջողված ծրագիր, մենք ունենք «Շեն կոնցեռնի» ծրագիրը՝ ներկերի արտադրության, մենք ունենք «Հայավտոյի» չուգունի գնդերի արտադրության ծրագիրը, մենք ունենք նաեւ հոլանդական ջերմոցային տնտեսության ծրագիրը՝ շուրջ 1 մլն ամերիկյան դոլարի, ընդհանուր առմամբ, կարելի է ասել, որ 90% այս ծրագրերի շատ հաջող են: Ունենք անհաջող փորձեր, ինչը շատ բնական է՝ բիզնես ռիսկերը հաշվի առնելով:

Հաջորդ հարցը, որը բարձրացրեց պատգամավոր Արշակ Սադոյանը, դա ՀՀ-ն ինքնիշխանությունից հրաժարումն է: Ես ուզում եմ հիշեցնեմ, որ հիմքում ընկած է ամերիկյան օրենսդրությունը, որտեղ գործում է «աքթինգ սթեյթ» հասկացությունը, դա դոկտրինա է, որով պետությունները իրավունք ունեն հղում կատարելու իրենց ինքնիշխանության վրա, չմասնակցել առեւտրային գործարքներին եւ առեւտրային գործարքներով պատասխանատվություն չկրել: Սույնով մենք ասում ենք, որ պատասխանատու ենք՝ որպես սովորական առեւտրային սուբյեկտ, ի դեպ ասած, դա հայկական դոկտրինայում՝ տեսության, ռոմանագերմանական դպրոցում չի գործում, ինքնիշխանության նման հասկացություն քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների մեջ, ուղղակի, չի գործում: Այսինքն՝ պետությունը չի կարող ասել՝ ես պետություն եմ, իմ վրա դրված պատասխանատվությունը կամ պարտավորությունները չեմ կատարում՝ քաղաքացեիրավական:

Ինչ վերաբերում է բռնագանձման սահմանափակմանը, այն, ինչ նշեց պատգամավոր Շավարշ Քոչարյանը, հարկ եմ համարում նշել, որ խոսքը վերաբերում է էքսպրոպրիացիային եւ ամրագրված է, որ ՀՀ-ը երբեւէ չի կարող ընդունել օրենք, որով էքսպրոպրիացիայի կենթարկի Լինսի հիմնադրամի գույքը: Սա է, ընդհանուր առմամբ, այն հարցերի պատասխանը, որ հնչեցին դահլիճում: Քվեարկությունը առաջարկում եմ իրականացնել հարմար պահի:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Այո: Եղավ, շնորհակալություն, անցնում ենք հաջորդ հարցին:

ՀՀ Նախագահի կողմից ԱԺ է ներկայացված վավերացման 2000թ. դեկտեմբերի 14-ին, Վաշինգտոնում ստորագրված «ՀՀ եւ Միջազգային զարգացման ընկերակցության միջեւ զարգացման վարկ (Դատաիրավական բարեփոխումների ծրագիր)» համաձայնագիրը: Համաձայնագիրը ներկայացնելու համար՝ ամբիոնի մոտ է հրավիրվում ՀՀ արդարադատության նախարար Դավիթ Հարությունյանը:

Դ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Ես կաշխատեմ առավելագույնս կրճատ ներկայացնել հարցի էությունը: Համաձայն սույն պայմանագրի՝ ՀՀ-ը տրամադրվում է 8 մլն 600 հազար փոխառության հատուկ իրավունքների համարժեք գումար, եթե արտահայտենք ամերիկյան դոլարով, դա կազմում է մոտավորապես 11,4 մլն դոլար: Ծրագիրը նախատեսվում է ավարտել մինչեւ 2004թ. դեկտեմբերի 31-ը, վարկը տրամադրվում է 40 տարով, ինչպես եւ բնորոշ է Միջազգային զարգացման ընկերակցությանը՝ արտոնյալ պայմաններով: Ընդհանուր առմամբ, մինչեւ 2010թվից մինչեւ 2020թ. մենք տարեկան մարելու ենք վարկի 2%-ը, իսկ 2020-2040թթ.՝ տարեկան 4%-ը, բուն ուղղությունները, որոնց նախատեսվում է ծախսել այդ վարկը:

Առաջինը՝ դատական կառավարման ամրապնդում, որը իրագործվելու է դատարանների նախագահների խորհրդին աջակցություն ցուցաբերելու միջոցով, խոսքը վերաբերում է, որպեսզի լինի այնպիսի կառավարման համակարգ, որը թույլ տա առավելագույնս բեռնվածությունը դատավորների այն պարտականություններով, որոնք որեւէ առնչություն չունեն արդարադատության համակարգի հետ, պակասեցնել՝ տեղափոխելով աշխատակազմի վրա, դրան է ուղղված նաեւ դատական կառավարման եւ գործավարության գործընթացի բարելավում հատվածը:

Հաջորդը՝ դա վերապատրաստման կենտրոնն է՝ դատավորների եւ դատարանի աշխատակազմի շարունակական վերապատրաստում ապահովելու նպատակով:

Հաջորդ ուղղությունը՝ դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության ամրապնդումն է:

Հաջորդը՝ դատավորներին, իրավական ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաեւ ողջ հանրությանը համապարփակ իրավական տեղեկատվական ծառայություններ մատուցելն է, խոսքը վերաբերում է այն հանգամանքին, որ առ այսօր մենք չունենք պաշտոնապես էլեկտրոնային կրիչների վրա ՀՀ օրենսդրությունը, այդ ճանապարհը, արդեն, որդեգրել են բազմաթիվ երկրներ, մենք այդ առումով հետ ենք մնացել եւ այդ հարցը թողել ենք մասնավոր ոլորտին, որը չի տրամադրում պաշտոնական, այլ տրամադրում է միմիայն ոչ պաշտոնական համապատասխան տեղեկատվություն:

Եվ վերջինը՝ դա օրենքների, իրավական հաստատությունների վերաբերյալ, հասարակության իրազեկության բարձրացումն է՝ հաշվի առնելով, որ դատաիրավական բարեփոխումները ՀՀ-ում իրականացվում են, իսկ հասարակությունը շատ հաճախ իրազեկ չի լինում այդ փոփոխություններից, ապա այս կոմպոնենտը եւս շատ կարեւոր ենք համարում: ՊԱԿ-ի միջոցներով նախատեսում ենք նաեւ զարգացնել դատական ենթակառուցվածքները, մասնավորապես 7 դատարաններում նախատեսվում է կամ կառուցել կամ վերակառուցել, որպեսզի նրանք համապատասխանեն միջազգային ստանդարտներին: 13 դատարանների շենքերը՝ լրացուցիչ, ընդամենը, վերականգնվելու են եւ վերակառուցվելու են, որպեսզի առավել նպաստավոր պայմաններ ստեղծվի արդարադատության իրականացման համար: Ընդհանուր առմամբ ուղղությունը՝ այս վարկի սա է, ես նախապես կանխագուշակելով մի շարք հարցեր, կարեւոր եմ համարում պատգամավորներին ներկայացնել, որ, ընդհանուր առմամբ, համաձայն այս ծրագրի, եթե դուք ուսումնասիրեք այս ծրագիրը, բուն պայմանագիրը, ապա կհայտնաբերեք այնտեղ շատ մեծ գումար, որը ծախսվում է խորհրդատվության համար: Հարկ եմ համարում նշել, որ սույն պայմանագրի տերմինաբանությամբ կամ Միջազգային զարգացման ընկերակցության տերմինաբանությամբ, վարկային միջոցները ծախսվում են երեք ուղղություններով՝ շինարարություն՝ առաջինը, երկրորդը՝ ապրանքների ձեռքբերում, իսկ երրորդը՝ խորհրդատվություն է կոչվում, խորհրդատվության մեջ մտնում է սկսած նախագծային աշխատանքները, վերջացրած այն, ինչ ես նշեցի՝ էլեկտրոնային օրենսդրության ստեղծումը: Այդ ամենը կոչվում է խորհրդատվություն, սակայն խնդրում եմ չշփոթել որեւէ մի խորհրդատուի կողմից խորհրդատվություն մատուցելու հետ: Այսինքն՝ սրանք այն ծրագրերն են, այն աշխատանքներն են, որոնք չեն ընդգրկվում «Ապրանքներ եւ շինարարություն» հոդվածի տակ:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Հարցերով դիմելու համար խնդրում եմ հերթագրվել: Հերթագրում: Սուքիաս Ավետիսյան, երրորդ խոսափող:

Ս. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պարոն Հարությունյան, այս ձեր ասած խորհրդատվական կամ, այսպես ասած, շինարարության ծավալների մեջ ներառվու՞մ է Շիրակի մարզի առաջին ատյանի դատարանի շենքի կառուցումը, թե՝ ոչ:

Դ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Այո:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Վանյա Հովհաննիսյան: Հանում է հարցը, շնորհակալություն: Նստեք, խնդրեմ: Ամբիոնի մոտ է հրավիրվում Վազգեն Խաչիկյանը՝ Արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ՝ գլխադասային հանձնաժողովի տեսակետը ներկայացնելու համար:

Վ. ԽԱՉԻԿՅԱՆ

-Մեծարգո պատգամավորներ, հարգարժան լսարան, ես էլ, հետեւելով, արդեն, ձեւավորված ավանդույթին, կաշխատեմ առավելագույնս կարճ կապել եւ ասեմ, որ Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը, անդրադառնալով այս վարկային համաձայնագրին, առաջին հերթին ի նկատի է ունեցել այն քաղաքական նպատակահարմարությունը, որ կա այս համաձայնագրի մեջ եւ նպատակահարմար գտնելով, որ ազատ շուկայական տնտեսության ձեւավորումը ՀՀ-ում, հնարավոր չէ առանց անկախ դատական իշխանության, որի համար անհրաժեշտ պայմաններ ապահովում է նաեւ այս համաձայնագիրը, Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը միաձայն որոշում է ընդունել սույն համաձայնագրի վավերացման նպատակով դիմել ԱԺ-ին, որպեսզի ԱԺ-ը իր համաձայնությունը տա այս համաձայնագիրը վավերացնելու ուղղությամբ:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցերով դիմելու համար խնդրում եմ հերթագրվել: Հերթագրում: Հարցեր չկան, խնդրեմ, նստեք:

Ամբիոնի մոտ է հրավիրվում Պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Վիկտոր Դալլաքյանը՝ գլխադասային հանձնաժողովի տեսակետը ներկայացնելու համար:

Վ. ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի պատգամավորներ, հարգելի նախագահող, ես էլ կփորձեմ լինել շատ կարճ, հակիրճ: Այս համաձայնագիրը քննարկվել է Պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովում, նախարարը հանգամանորեն ներկայացրել է համաձայնագիրը եւ հիմնական դրույթների մասին ասվեց, ես ավելացնելու շատ քիչ բան ունեմ: Երկու կարեւոր հարցադրում կա, եւ ես կխնդրեի, որպեսզի Կառավարության ներկայացուցիչը անպայման մեր հանձնաժողովի այդ տեսակետը հաշվի առներ: Մենք առաջարկում ենք, որ այս վարկի վերահսկողության նկատմամբ նաեւ մեր հանձնաժողովը ի դեմս Պառլամենտի դեր ունենա եւ ցանկալի կլինի, որ արդարադատության նախարարը իր եզրափակիչ ելույթում այդ մասին ասի: Մենք կարող ենք մեխանիզմների մասին մտածել, բայց նման ձեւ մենք ունենք, եթե հիշում եք, մենք հաստատեցինք սոցիալական ներդրումների հիմնադրամի համար մոտ 30 մլն դոլարի գումար եւ պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց, որ մենք վերահսկողական ֆունկցիաներ իրականացնենք: Կարծում եմ, որ պարոն Հարությունյանի հետ համատեղ մեր հանձնաժողովը կարող է այդ խնդիրը լուծել, եւ ես կառաջարկեի, որպեսզի արդարադատության նախարարը անպայման իր եզրափակիչ ելույթում սկզբունքորեն այդ մասին ասեր: Սա մեր առաջին առաջարկությունն է, եւ երկրորդը՝ ուշադրություն դարձրեք Սահմանադրական դատարանի եզրակացության 7-րդ կետում, այստեղ նշված է, որ, ըստ էության, անարդյունավետ օգտագործման հետ կապված պրոբլեմներ են առաջացել, ավելի ճիշտ 8-րդ կետում, եւ մենք, ուղղակի, առաջարկում ենք, որպեսզի արդյունավետությունը այս հարցում բարձրացվի եւ ծախսերը չկատարվեն՝ այդ գրասենյակների ստեղծման եւ այլ, եւ այլ հարցերի հետ կապված: Ուշադրություն դարձրեք կան վարկեր, որոնց բացարձակ մեծամասնությունը ծախսվում է, հենց, գրասենյակների խնդիրները կարգավորելու ուղղությամբ: Մենք առաջարկում ենք Կառավարությանը այս հարցում նույնպես ի դեմս Արդարադատության նախարարության լինել ավելի խելամիտ, եւ ավելի հավասարակշռված: Այսքանը, ես պատրաստ եմ ձեր հարցերին պատասխանել:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Հերթագրում: Չկան հարցեր, խնդրեմ, նստեք:

Վարման կարգի վերաբերյալ երկրորդ խոսափող:

Գ. ՍԱՀԱԿՅԱՆ

-Ուրեմն, որովհետեւ մենք օրակարգում հարցեր ունենք, որ հրատապություն ունեն եւ չտեղավորվեցինք եռօրյային, ուստի ես առաջարկում եմ ԱԺ-ի կանոնակարգի 150-րդ հոդվածի էլեկտրոնային համակարգով քվեարկության դնել եւ 2001թ. մարտի 7-ին, ժամը 1800 -ին հրավիրել արտահերթ նիստ՝ հետեւյալ օրակարգով՝ «Էներգետիկայի մասին» օրենքի նախագծի երկրորդ ընթերցում, «Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին», ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Եղավ: Ուրեմն, մենք քվեարկությունը, երբ կանցկացնենք, այդ ժամանակ քվեարկության կդրվի նաեւ սույն հարցը: Ելույթների համար խնդրում եմ հերթագրվել: Հերթագրում: Ելույթներ չկան:

Եզրափակիչ ելույթի ցանկություն ունեք, պարոն Դալլաքյան: Հարմար պահին, շնորհակալություն:

Պարոն Խաչիկյան, նույնպես...

Խնդրեմ, պարոն Հարությունյան:

Դ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Արձագանքելով Պետաիրավական հանձնաժողովի առաջարկությանը՝ ասեմ, խորին հարգանք ունենալով հանձնաժողովին, ես լիովի համաձայն եմ, որ հանձնաժողովը, այսպես ասենք, մասնակցի խորհրդի նիստերին, խորհուրդը ունի իր պատասխանատվության աստիճանը, այսինքն՝ խոսքը չի վերաբերում քվեարկությանը, որպեսզի տարանջատումը լինի:

Երկրորդը՝ անարդյունավետության վերաբերյալ: Հստակ կարող եմ նշել, որ այս ծրագրի իրականացման գրասենյակը, որը ստեղծված է այս ծրագրի համապատասխան, էականում, երեւի թե, ամենանվազագույն գումարներն է ծախսում տոկոսային հարաբերությամբ, եթե համեմատենք այլ վարկային ծրագրերի հետ: Սա երկրորդը:

Եվ երրորդը՝ անարդյունավետ ծախսման վերաբերյալ: Այն, ինչ նշված էր, Սահմանադրական դատարանի որոշման հետ, որեւէ առնչություն չունի այս պայմանագրին, նա առնչություն ունի մեկ այլ դրամաշնորհային պայմանագրին, որը կնքված էր ՏԱՍԻՍ-ի հետ եւ իրականացնողը դատարանների նախագահների խորհուրդն էր, բայց այլ պատճառներով է, որ համարվում է անարդյունավետ: Շնորհակալություն, առաջարկում եմ քվեարկությունը պատեհ, հենց, համարի նախագահողը հարմար: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարցի քննարկումն ավարտվեց: Հարգելի պատգամավորներ... Չորրորդ խոսափող:

Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Արտահերթ նստաշրջանի համար խնդրում եմ ավելացնել «ՀՀ 2001թ. պետական բյուջեի մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու հարցը նույնպես:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Այո, խոսքը պարոն Լոքյանի, այո: Հարգելի պատգամավորներ, հրավիրում ենք դահլիճ քվեարկության: Հարգելի պատգամավորներ, հրավիրում ենք դահլիճ: Հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ զբաղեցնել ձեր տեղերը: ԱԺ-ի բոլոր պատգամավորներին հրավիրում ենք դահլիճ՝ մասնակցելու քվեարկությանը: Գալի՞ս է մի մեծ խումբ: Զբաղեցրեք ձեր տեղերը, հարգելի պատգամավորներ: Խնդրում եմ նախապատրաստվել քվեարկության: Քվեարկության է դրվում ՀՀ Նախագահի կողմից ԱԺ ներկայացված 2000թ. նոյեմբերի 20-ին, ստորագրված «ՀՀ կառավարության եւ Լինսի հիմնադրամի միջեւ փոխըմբռնման հուշագիրը վավերացնելու մասին» հարցը: Քվեարկություն: Որոշումն ընդումվում է 61 ձայնով, կողմ է քվեարկել 103 պատգամավոր, դեմ՝ 1, ձեռնպահ՝ 1, որոշումն ընդունված է:

Հաջորդ հարցը: Հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ նախապատրաստվել: Քվեարկության է դրվում 2000թ. դեկտեմբերի 14-ին, Վաշինգտոնում ստորագրված «ՀՀ եւ Միջազգային զարգացման ընկերակցության միջեւ զարգացման վարկ (Դատաիրավական բարեփոխումների ծրագիր)» համաձայնագիրը վավերացնելու մասին» հարցը: Քվեարկություն: Կողմ է քվեարկել 96 պատգամավոր, դեմ՝ 1, ձեռնպահ՝ 7, որոշումն ընդունվում է 61 ձայնով: Որոշումն ընդունված է:

Քվեարկության է դրվում ՀՀ ԱԺ պատգամավորներ՝ Վահրամ Բաղդասարյանի, Սուքիաս Ավետիսյանի, Մարտուն Մաթեւոսյանի, Խորեն Սարգսյանի, Կարեն Կարապետյանի, Գագիկ Խաչատրյանի, Վարդան Բոստանջյանի, Մանուկ Գասպարյանի, Գագիկ Ոսկանյանի, Վանյա Հովհաննիսյանի, Արծրունի Աղաջանյանի, Գեղամ Գասպարյանի եւ Ստեփան Բարսեղյանի կողմից, օրենսդրական նախաձեռնության կարգով ներկայացված «Կրթության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը՝ առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը: Քվեարկություն: Որոշումն ընդունվում է 62 ձայնով, կողմ է քվեարկել՝ 83 պատգամավոր, դեմ՝ 6, ձեռնպահ՝ 10, որոշումն ընդունված է:

Հարգելի պատգամավորներ, ձեզ եմ ներկայացնում արտահերթ նիստ հրավիրելու մասին որոշումը՝ «Մարտի 7-ին, ՀՀ ԱԺ արտահերթ նիստ հրավիրելու մասին: ՀՀ ԱԺ-ի կանոնակարգի 150-րդ հոդվածի համաձայն՝ 2001թ. մարտի 7-ին, ժամը 1800 -ին հրավիրել արտահերթ նիստ», օրակարգը նշվեց, կարդամ նորից, «Էներգետիկայի մասին»՝ երկրորդ ընթերցում, «Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին», երրորդ՝ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին եւ չորրորդը՝ «ՀՀ 2001թ. պետական բյուջեի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացում կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի քննարկումը:

Երրորդ խոսափող:

Ա. ՍԱԴՈՅԱՆ

-Պարոն նախագահող ես ուզում եմ ճշտել, մարդիկ առաջարկում են, առանց տեղյակ պահելու, առանց հիմնավորելու, եթե խնդիրը գնում է նրա մասին, որ, ասենք, այդ էներգետիկայի մասին արագ պետք է օրենքում փոփոխություն անել, որպեսզի հետո բաշխիչ ցանցերի ինչ-որ ձեւով հարցերը լուծվեն մարտ ամսին, ապա բնական է ես... Եթե այլ նպատակներ կան, գոնե, նպատակները պարզեն, ի՞նչ մի հրատապություն կա երկրորդ ընթերցում՝ կարեւորագույն օրենքների, անել այսպես հապճեպ: Ես կոչ եմ անում էապես կրճատել այս ցանկը կամ, եթե այս ցանկով է, կոչ եմ անում բոլորին դեմ քվեարկել, որովհետեւ պարզ չի նպատակները:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Երկրորդ խոսափող, պատգամավոր Գալուստ Սահակյան:

Գ. ՍԱՀԱԿՅԱՆ

-Ես ստիպված եմ իմ առաջարկության համար նախապես ներողություն խնդրել, որ պարոն Սադոյանին տեղյակ չեմ պահել, եւ ես գտնում եմ, նաեւ մեզանից շատերը գտնում են, որ հրատապություն, այո, իրոք, կա այս երկրորդ ընթերցման կապակցությամբ: Հարցը բավականին լուրջ քննարկվել է, հանձնաժողովը բավականին լուրջ աշխատանք է կատարել, եւ դա միայն իմ կարծիքը չէ: Խնդրում եմ դնել քվեարկության:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Եղավ, շնորհակալություն: Ես դնում եմ քվեարկության: Այժմ քվեարկության ենք դնում «Մարտի 7-ին, ՀՀ ԱԺ-ի արտահերթ նիստ հրավիրելու մասին» հարցը: Քվեարկություն: Խնդրեմ, կոնկրետ ցույց տվեք եւ թիվն ասեք, ազգանուն ասեք, ես կպատժեմ: Ասեք՝ կոնկրետ ով: Ձեր ասած 4 հոգին, ճիշտն ասած, չի ազդում արդյունքների վրա: Կողմ է քվեարկել 72 պատգամավոր, դեմ՝ 8, ձեռնպահ՝ 2, որոշումն ընդունված է:

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ ընդմիջում:


Ժամը 1630
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐՄԵՆ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, հարգելի Կառավարության անդամներ, խնդրում եմ զբաղեցնել ձեր տեղերը: Հարգելի պատգամավորներ, հրավիրում ենք դահլիճ: Մինչեւ մեր աշխատանքներին անցնելը, ես ուզում եմ ջերմորեն շնորհավորել բոլոր կանանց, աղջիկներին մարտի 8-ի կապակցությամբ: Ուզում եմ շնորհավորել մեր կին-պատգամավորներին կամենալ բոլոր երազների իրականացում, իսկ մեր պատգամավոր կանանց ես ծաղիկներ եւ նվերներ կհանձնեմ ժամը 18-ին:

Ինչպես գիտեք, համաձայն կանոնակարգի՝ յուրաքանչյուր եռօրյայի չորեքշաբթի օրը, ժամը 16.30-ին Կառավարությունը պատասխանում է պատգամավորների հարցերին: Այստեղ գրավոր երկու հարց է ներկայացված, որոնք ցանկանում են մեր պատգամավորները հնչեցնել: Ստեփան Զաքարյան, 2-րդ խոսափող:

Ս. ԶԱՔԱՐՅԱՆ

-2001 թվականի փետրվարի 24-ի առավոտյան, Երեւանի Քանաքեռ-Զեյթունի ՆԳ բաժնի միլիցիոները մտել են ՀԺԿ Քանաքեռ-Զեյթուն տարածքային կազմակերպության քարտուղար Մայիս Անդրեասյանի բնակարան եւ նրան բերման ենթարկել Քանաքեռ-Զեյթունի ՆԳ բաժին, մայոր Հայրիկ Վարդանյանի մոտ: Այնուհետեւ, միլպետի կարգադրությամբ նրան տարել են ՀՀ դատախազություն, քննիչ Հարություն Հարությունյանի մոտ: Թե ՆԳ բաժնում, թե դատախազությունում տեղի ունեցած հարցաքննության հիմնական մեխը եղել է՝ ինչո՞ւ, այդ որ իրավունքով չես վստահում Հանրապետության Նախագահին հարցը: Նման հարցադրման հիմք է ծառայել «Առավոտ» օրաթերթի 23.02.2001 թվականի համարում տպագրված Մայիս Անդրեասյանի խոսքը, որը մեջբերում ենք ամբողջությամբ. «Մեր տարածքային կազմակերպության անդամները եւ համայնքի բնակիչները այսօր այստեղ են գտնվում, մենք սպասելիք ունենք, որ արդար դատավարություն պետք է կայանա, եթե ոչ, ուրեմն ժողովուրդը հույսը կորցրած է, եւ երկիրը լքողների թիվը թվաբանական պրոգրեսիայով աճելու է: Հավատ չունենք իշխանությունների, հավատ չունենք Նախագահի նկատմամբ եւ հավատ չունենք քրեական դատավորների եւ քննիչների նկատմամբ, անօրինականություն է տիրում ողջ հանրապետությունում»:

ՀՀ կառավարությունից եւ դատախազությունից պահանջում եմ մատնանշել քաղաքացի Անդրեասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի ո՞ր հոդվածով, ի՞նչ հիմքերով է իրականացվել այս գործողությունը եւ ո՞ր պաշտոնատար անձն է այն կատարելու հրահանգ տվել:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Եկել է գրավոր պատասխանը, ես կարծում եմ, 2-րդ խոսափող:

Ս. ԶԱՔԱՐՅԱՆ

-Ես համարում եմ անհեթեթ, որովհետեւ այստեղ պատասխանում մատնանշված է, որ նրան հրավիրել են, որպես վկա հարցաքննվելու հոկտեմբերի 27-ի ԱԺ նիստերի դահլիճում ահաբեկչական գործողությունների փաստի առթիվ: Եթե այդպիսի, նման առիթով մարդկանց հրավիրում են, նախ՝ հանրապետության կեսը պետք է կանչեն հարցաքննության, եւ հետո սրա համար չեն մտնում տուն եւ բերման ենթարկում, հրավիրում:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Պրն Զաքարյան, նոր պատասխա՞ն եք ակնկալում: Խնդրեմ: Ձեր հարցին կպատասխանի ներքին գործերի նախարար Հայկ Հարությունյան:

Հ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Պրն Զաքարյան, ուզում եմ նախ ճշտել ձեր ասածները, որ նրան ոչ թե բերման են ենթարկել, հրավիրել են նրան եւ ուղարկել դատախազություն, դա կատարվել է դատախազության հատուկ կարեւորագույն քննչի խնդրանքով եւ միլիցիան այստեղ, ուղղակի, աջակցություն է ցուցաբերել: Իսկ ինչ վերաբերում է, թե ինչ տեղեկությունների շուրջ է հարցաքննվել, ես այս պահին, երեւի թե, ձեզ մանրամասն չեմ կարող ասել, որովհետեւ դրա ցուցմունքի եւ նրան առաջադրված հարցերի շրջանակին ծանոթ չեմ: Դուք կարող եք դիմել դատախազություն եւ ստանալ պատասխան:

Իսկ ինչ վերաբերում է, որ դուք մատնանշում եք, որ նա ՀԺԿ, կարծեմ ասեցիք, քարտուղար, նա ընդամենը մեզ համար քաղաքացի է, միգուցե, ձեզ համար է նա ընտրատարածքի կամ շրջանի քարտուղար: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, նստեք, խնդրեմ: Երկրորդը... պարզաբանման համար, 2-րդ խոսափող:

Ս. ԶԱՔԱՐՅԱՆ

-Ես համարում եմ, որ սա քաղաքացուն եւ մարդկանց վախեցնելու փորձ է, երբ երկու հոգի մտնում են բնակարան եւ բերման են ենթարկում: Եվ պետության համար, որը Եվրախորհրդի անդամ է եւ սա կուզեի, որ այդ իշխանությունները զգուշանային եւ նաեւ կուզեի Հանրապետության Նախագահին հիշեցնել Նապոլեոն Բոնապարտի այն խոսքը, որը բառացի չեմ մեջբերում, բայց իմաստը այն է, որ թշնամիների հախից ես կգամ, բայց բարեկամներից ինձ ազատեք: Ես գտնում եմ, որ նման բարեկամները ավելի մեծ վնաս են տալիս եւ արջի ծառայություն են մատուցում, քան թշնամիները:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, Արծրունի Աղաջանյան, 2-րդ խոսափող:

Ա. ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: 2001 թվականի բյուջեի քննարկումների ժամանակ, բյուջեով գումար չէր հատկացվել լեռնային եւ նախալեռնային շրջանների ճանապարհների մաքրման համար, չնայած, մենք հարցը մի քանի անգամ բարձրացրել էինք: Եվ դրանից հետո, որպեսզի մենք անընդհատ չդիմեինք այդ հարցով, որովհետեւ միշտ ահազանգեր էինք ստանում լեռնային շրջաններից՝ Ղափանում, Զանգեզուրում, Գեղարքունիքում, Արագածում, Ամասիա-Աշոցքում, մենք միշտ հարցը բարձրացնում ենք ճանապարհների մաքրման ուղղությամբ, եւ թող չթվա, թե այժմ գարուն է Արարատյան դաշտավայրում, մենք նույն հարցը բարձրացնում ենք: Այդ լեռնային շրջաններում մինչեւ հիմա էլ ձմեռ է եւ սպասում է, ժողովրդական խոսքով ասած «պառվի ուլերը», այսպես ասած, փոթորկալից օրերը: Մեր դիմումին պատասխանվել է, որ պահանջվող 800-900 միլիոնի փոխարեն հատկացվել է 146 միլիոն դրամ, որը շատ քիչ է, հույս է հայտնվում, որ Համաշխարհային բանկին են դիմել, որպեսզի հատկացվող տրանսպորտային վարկից 1,5 միլիոն դոլար եւս հատկացվի այդ աշխատանքների համար:

Ես ուզում եմ Կառավարության ուշադրությունը հրավիրել, որ այսօր հաստատված Լինսի հիմնադրամով եւս գումարներ են նախատեսված, այդ գումարներից եւս որոշակի գումար հատկացվի ճանապարհների մաքրման համար, որովհետեւ դեռ նոյեմբեր, դեկտեմբեր ամիսներ կան, որը այս տարվա բյուջեի ծախսերի մեջ է մտնում ժամանակին, որպեսզի մենք անընդհատ չահազանգենք այս աշխատանքները կատարելու համար:

Հույս եմ հայտնում, որ ուշադրության կենտրոնում կլինի, եւ մենք այս հարցին էլ չենք անդրադառնա: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարգելի պատգամավորներ, հարցեր տալու համար խնդրում եմ հերթագրում: Հերթագրվել են 15 պատգամավորներ: Խորեն Սարգսյան, 2-րդ խոսափող:

Խ. ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարգելի Կառավարություն, ես այսօր հանդիպում եմ ունեցել Մարտունու կենտրոնական հիվանդանոցի աշխատողների հետ, եւ դիմեցին ինձ, որ 97-2000թթ-ին 148 միլիոն գումար իրենք չեն ստացել: Առավել եւս, արդեն 17 ամիս է, որ մոտ 60 միլիոնի նորից աշխատավարձի պարտք ունի Կառավարությունը այդ հիվանդանոցին: Ես ուզում եմ բժշկուհու ասած խոսքերը ասել, երբ ասում է մենք հիմնադրամին գումար չենք փոխանցել, մեր պարտքը եղել է 4 միլիոն, մեզ տույժ են նշանակել նաեւ 3 միլիոն, դարձել է 7 միլիոն, երբ Կառավարությունը չի կատարում իր պարտականությունները մեր գումարները տալիս, ինչքան տույժ է տրվում Կառավարությանը: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, ձեր հարցին կպատասխանի առողջապահության նախարար Արարատ Մկրտչյանը:

Ա. ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Բազմիցս հարց է բարձրացվել առողջապահության համակարգի ֆինանսավորման հետ կապված: Այո, ֆինանսավորումը եղել է ծանր, բայց ես պետք է հայտարարեմ, որ վերջին 2 ամիսների ընթացքում բավականաչափ ակտիվացել է համակարգի ֆինանսավորումը, մասնավորապես, փետրվարին նպատակաուղղվել է համակարգ 906 միլիոն դրամ: Սա եզակի երեւույթ է առաջին եռամսյակի համար, հիմնականում ֆինանսական միջոցները նպատակաուղղվել են, եւ հիմնական ուղղվածությունը եղել է հիվանդանոցային բուժօգնության ծառայությունների փոխհատուցման ուղղությամբ:

Ինչ վերաբերում է նախկին տարիներին կուտակված պարտքերին, այո, դրանք բավականին մեծ տեսակարար կշիռ ունեն եւ նախատեսվում է առաջիկա մեկ շաբաթվա ընթացքում համատեղ կոլեգիայի նիստ անցկացնել Առողջապահության նախարարության եւ Ֆինանսների, էկոնոմիկայի նախարարության հետ համատեղ, հստակեցնել պարտքերի ծավալները եւ մինչեւ առաջին կիսամյակի ավարտը ունենալ հստակ ժամանակացույց այդ պարտքերի մարման ուղղությամբ:

Մարտունու հիվանդանոցը գործում է խիստ թերծանրաբեռնված, ես դա պետք է պաշտոնապես հայտարարեմ, իսկ ինքը՝ շինությունը եւ ամբողջ հիվանդանոցի, որպես կառույց, պահպանման ծախսերը բավականաչափ մեծ տեսակարար կշիռ ունեն ընդհանուր ծախսերի մեջ: Այստեղ մտորելու խնդիրը նաեւ Մարտունու հիվանդանոցի հետ որոշակի նպատակային ծրագիր իրականացնելու եւ բարելավելու նրա ընդհանուր գործունեությունը: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պարզաբանման համար 2-րդ խոսափող:

Խ. ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Պրն Մկրտչյան, նախ՝ ուզում եմ այս ԱԺ դահլիճից իմ շնորհակալությունը հայտնել Մարտունու բժիշկներին եւ ասել, որ մարտունեցիները բժշկի դիմում են ծայրաստիճան ծանր վիճակում հասած ժամանակ: Այսօր 74 հիվանդ կար այդ հիվանդանոցում պառկած եւ 74-ն էլ ծանր, պատկերացնում եք այդ մարդկանց քրտնաջան աշխատանքի շնորհիվ է, որ կարողանում են այս դեղորայք չեղած շրջանում այդ ժողովրդին ապահովել եւ հանել ծանր վիճակից: Սա միայն մարտունեցիների դժբախտությունը չի, որ հիվանդանոցը բան է, սա հանրապետության վիճակն է այսպես, դրա համար էլ ժողովուրդը հասնում է ծանր աստիճանի, նոր դիմում են:

Իսկ ես կխնդրեի, որ խոստանայիք, թե երբ կարող ենք այդ մարդկանց աշխատավարձերը տալ: Օրինակ՝ մարտի 8-ն է, գոնե, այդ մարտի 8-ի առթիվ նախարարը կին բժշկուհիներին ինչպես կշնորհավորի:

Ա. ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Ես՝ որպես նախարար, բոլոր կանանց եմ շնորհավորում եւ առիթից օգտվելով ուզում եմ նաեւ բժշկուհիներին՝ ամբողջ համակարգի եւ կանանց շնորհավորել: Իսկ ինչ վերաբերում է մեր ֆինանսավորմանը, տակավին մեկ շաբաթ առաջ Մարտունու հիվանդանոցը ֆինանսավորվել է:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, Սերգո Երիցյան, 3-րդ խոսափող:

Ս. ԵՐԻՑՅԱՆ

-Ինչպես գիտեք, մեր կրթական համակարգի կարեւորագույն մասերից են դպրոցները եւ նախադպրոցական հիմնարկները: Փառք Աստծո, մեր դպրոցները վերջին տարվա ցնցումների պայմաններում, քիչ թե շատ, բարվոք վիճակում են հայտնվել, անգամ զարգացում են ապրում, նորոգվում են, աշխատավարձերն են ժամանակին վճարում: Բայց մեր նախադպրոցական հիմնարկները եղել են բավականին ծանր եւ դժվարին վիճակում, պարզպես նախադպրոցական հիմնարկներն են փակվում, իսկ բազմաթիվ ահազանգերը Դիլիջանից, Սեւանից, հենց Մալաթիա-Սեբաստիա համայնքից վկայում են, որ անգամ մանկապարտեզները վտանգի տակ են՝ փակվելու: Այսինքն՝ համայնքները չեն կարողանում վճարել պաճառաբանելով, որ դոտացիաներ չեն տրվում եւ այլ ծախսեր ավելի շատ են, չեն վճարում դաստիարակչուհիներին, եւ այսպես, ամբողջ մանկապարտեզային, նախադպրոցական համակարգը վտանգի տակ է: Արդյոք ինչ է մտածում Կառավարությունը այս մասին: Ես ամիսներ առաջ եմ ուղղել, նշվեց Կառավարության կողմից, որ մտածում են այս մասին, եւ մտածում են համատեղ մի համակարգ ստեղծելու, այսինքն՝ կրթօջախների համակարգը, որը թույլ կտա նախադպրոցական համակարգը փրկելու եւ արդյոք այն մտադրությունը, որ Կառավարությունը ուներ՝ իսկապես համատեղել այդ համակարգերը եւ այնպիսի մի իրողություն ստեղծել, որը թույլ կտար իսկապես փրկել մեր նախադպրոցական եւ դպրոցական համակարգը ամբողջությամբ:

Ինչ քայլեր է նախատեսում Կառավարությունը հենց այս առումով:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, ֆինանսների եւ էկոնոմիկայի նախարար Վարդան Խաչատրյան:

Վ. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Պրն Երիցյան, ես պետք է ասեմ, որ դուք ինձնից լավ գիտեք պարտքերի կառուցվածքը, բայց ես կարող եմ ասել, որ այս ամսվա հասանելիք դոտացիան ստացել են, ցանկը ինձ մոտ է, ցավոք, 4 տոկոս է՝ ամբողջ տարվա:

Այսինքն՝ տարվա ընթացքում եւ հավասարաչափ մի քանի անգամ բարձրացվում էին հարցեր, թե մի տեղ շատ էր, քան մյուս տեղը: Բոլոր տեղերը ստացել են 3,95 տոկոս, որպեսզի որեւէ ավելորդ խոսակցություն, միջնորդություններ չլինեն: Ծրագրով նախատեսված դոտացիաներ ստացել են, բայց հարցը որ միայն մանկապարտեզներին է վերաբերում: Ընդհանրապես ինքնակառավարման համայնքների հետ կապված մի քանի անգամ ամբիոնից ասել ենք՝ դոտացիան ընդամենը պետք է օգնի, ամբողջ հույսը դնել, որ դոտացիայով պետք է բոլոր ծախսերը հոգան, ճիշտ չէ: Ավելին ասեմ, ունեինք որոշում քանի դեռ համայնքների բյուջեները չեն հաստատվել, նույնիսկ այդ դոտացիան չտանք, բայց տվեցինք պայմանով, որ բացառություն ենք անում մինչեւ բերեն բյուջեները:

Այսինքն՝ այս պահին, ըստ էության, ամբողջ համայնքները մեծամասնությամբ նույնիսկ իրենց բյուջեն չեն հաստատում, էլ ինչ իմանանք այդ բյուջեի մեջ ինչքան է մանկապարտեզին նախատեսված, ինչքանը դպրոցին, ինչ եկամուտներ ունեն, որ լրացուցիչ դոտացիաներ պետք է ստանան, փակեն դա: Միայն դոտացիայով չի լինի, որովհետեւ ընդհանրապես խեղաթյուրվում է ամբողջ ինքնակառավարման այն համակարգը, որին մենք ձեզ հետ ուզում էինք գնալ: Այդ դեպքում կարելի է վերացնել, ամբողջական կենտրոնացված ներկայացնել, եւ բյուջեն է ամբողջությամբ ֆինանսավորելու եւ հարցը ձեւականորեն չդնենք ինքնակառավարում եւ պետական կառավարում:

Այս խնդիրը, ես նաեւ խնդրում եմ պատգամավորներին, որ անպայման ուշադրություն դարձնենք, այսինքն՝ ուղղությունը, ծանրությունը պետք է ընկնի համայնքի վրա: Իհարկե, օգնել, ծանր վիճակ է, ասեմ, որ 2,6 միլիարդ պարտք կա համայնքներին եւ դա ասենք, որ հուլիսին նախատեսում ենք հանդիպումներ, հույս ունենք գումարներ կբերենք: Եվ նաեւ, ասենք, որ առաջին խնդիրը դա 3 ամիս նպաստների պարտքը փակելն է լինելու, երկրորդ խնդիրը՝ առողջապահությունն է, երրորդը՝ դոտացիաների պարտքը, այսինքն՝ այդքան գումար պետք է վճարենք, այդ հերթականությամբ փակենք, եւ հույսեր կան:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, 3-րդ խոսափող:

Ս. ԵՐԻՑՅԱՆ

-Պրն Խաչատրյան, դա հարցի մի կողմն է, այս քայլերը, անկասկած, ինչ-որ չափով կարող են օգնել, բայց ընդհանրապես ես այս խրոնիկ վիճակը՝ այդ համակարգի, համայնքների եւ կորուստը՝ նախադպրոցական հիմնարկների, գուցե կարիք կա մի քանի բնագավառում պետությունը հենց ֆինանսական առումով իր ձեռքը վերցնի այն դոտացիան, որ տրվելու էր, ասենք, համայնքներին, որպեսզի նրանք հոգան այդ ծախսերը, գուցե իսկապես պետությունը դպրոցական համակարգի նման տեր կանգներ, եւ այս բնագավառը այսպես չկործանվեր: Ի՞նչ դիրքորոշում ունեք դուք եւ Կառավարությունը, որպես Կառավարության անդամ:

Վ. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Երկու դիրքորոշում կա, ընդհանուր առմամբ ճիշտ է, որ համայնքը՝ ինքը, պլանավորի, այսինքն՝ պետությունը նույնպես կարող է մեծացնել նույնիսկ այդ գումարները, բայց ինքը ինքակառավարման չխառնվի: Այսինքն՝ տեղերում սովորեն կառավարում, ստեղծել բյուջե իրենց հոգսերը հոգալ, բայց այս պահին, երբ այսպիսի վիճակ է, ինչպես դուք եք ասում, ես գտնում եմ, որ կա նաեւ օրենսդրական կարգավորման խնդիր: Վերջիվերջո, ֆիքսենք, հասկանանք ինչ է այդ ինքնակառավարումը, ինչ ֆունկցիաներ ունի, ինչն է ինքը կատարելու, ինչը մենք եւ նույնիսկ գումարները, ես նույնիսկ ձեզ հետ համամիտ եմ այն առումով, ամբողջ կրթական համակարգի գումարները ոչ թե կենտրոնով տալ, այլ տալ համայնքներին, տեղափոխել համայնքներ նաեւ սկզբի շրջանում ամբողջությամբ ֆինանսավորել: Բայց դա քննարկման օրենքի խնդիր է, դա ԱԺ որոշման հարց է, դա մոտեցումներ է: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Գագիկ Մելիքյան, 3-րդ խոսափող:

Գ. ՄԵԼԻՔՅԱՆ

-Հարցս ուղղում եմ սոցապնախարար պրն Մարտիրոսյանին: 2001 թվականի բյուջեով առանց այն էլ գումարների սղության պատճառով մեծ դժվարությամբ գումարներ նախատեսվեց հասարակական աշխատանքների կազմակերպման համար, խնդրում եմ պարզաբանել, ինչ աշխատանքներ են կատարված այդ ուղղությամբ, եւ որքան նպաստառուներ են այդ գումարներից օգտվում:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Սոցիալական ապահովության նախարար Ռազմիկ Մարտիրոսյան:

Ռ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար, պրն Մելիքյան: Ես հասկանում եմ ԱԺ բեւեռված ուշադրությունը այս խնդրին, որովհետեւ 2001 թվականի պետական բյուջեին հատկացված 500 միլիոն դրամը, որը ինչ-որ առումով անսպասելի էր ԱԺ աջակցությամբ է եղել: Նախարարությունը այս խնդիրը քննարկել է եւ ոչ միայն նախարարության շրջանակներում, քննարկմանը մասնակցել են նաեւ ԱԺ պատգամավորներ, պատրաստված է Կառավարության որոշման նախագիծ, այն մոտ օրերս հավանական է կընդունվի:

Մենք նույնպես էական ենք համարում այս ծրագիրը, այն առաջին անգամ պետք է ներդրվի մեր հանրապետությունում եւ առաջին անգամ նպաստների քաղաքականությանը մենք, որպես հակակշիռ, որպես այլընտրանքային ծրագիր ներկայացնում ենք այս ծրագիրը՝ վճարովի հասարակական աշխատանքներ:

Այս առումով, մենք ուսումնասիրել ենք նաեւ այլ երկրների փորձը: Բոլորովին վերջերս քննարկեցինք նաեւ Լիտվայի մեր գործընկերների հետ ՀՀ-ում հասարակական աշխատանքների լայնածավալ բնագավառ կա եւ միեւնույն ժամանակ ունենք գործազրկության մեծ ծավալներ եւ այս առումով, կարծում եմ, այս ծրագիրը կհաջողվի եւ արդյունավետ կլինի, եւ 2002 թվականին համապատասխանաբար միջոցներ ավելի կտրամադրվեն:

Ամեն դեպքում, ես շնորհակալ եմ ձեր ուշադրության համար, եւ կցանկանայի, որ իրականացման ընթացքում ԱԺ պատգամավորները նույնպես ուշադիր հետեւեին եւ աջակցեին այս ծրագրի իրականացմանը: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-3-րդ խոսափող:

Գ. ՄԵԼԻՔՅԱՆ

-Ես ուզում եմ իմ շնորհակալությունը հայտնել կատարված աշխատանքների համար եւ խնդրում եմ ուշադիր լինել, որ հարցը միշտ Աժ ուշադրության կենտրոնում է եւ մեր հսկողության տակ: Խնդրում եմ, եթե հնարավոր է աշխատանքների մասնակից դարձնել նաեւ պատգամավորներին:

Ռ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-Մենք պատրաստ ենք պարբերաբար առանձին պատգամավորներին, առանձին խմբակցություններին միշտ տեղեկատվություն տալ այս ծրագրի իրականացման ընթացքի մասին:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Աղասի Արշակյան, 4-րդ խոսափող:

Ա. ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-Իմ հարցը անկեղծ ասած, երեւի, կոմպետենտ պատասխան կհնչեցներ արտգործնախարարը, բայց քանի որ այստեղ չէ, ես հարցը տամ, որովհետեւ ինքը նաեւ տեղեկատվական նշանակություն ունի, իսկ Կառավարությունը թող որոշի: Այո, ես կարող եմ սպասել պատասխանի համար:

Անցյալ տարի Գերմանիայի իշխանությունը ընդունել է իր համար օրենսդրություն, նախկին ԽՍՀՄ տարածքից համակենտրոնացման ճամբարներ եւ աշխատանքային ճամբարներ հարկադիր աշխատանքի ներգրավածներին մինչեւ 15.000 մարկ արժողությամբ փոխհատուցում է իրականացնում: Անկեղծ ասած, մեր մամուլում երկու խղճուկ, այսպես, բաներ եղել են, տեղեկատվություն դրա վերաբերյալ, ես անձամբ ճանաչում եմ այն բարեխիղճ հայ մարդուն, որը Գերմանիայում այդ գործը նախաձեռնել է եւ այստեղ ունի մի օգնական: Ընդամենը հավաքել են 172 մարդու վերաբերյալ տվյալներ, բայց իմ տեղեկատվություններով նրանց թիվը Հայաստանում առնվազն մեկ ու կես հազարի է հասնում, որովհետեւ միայն իմ շրջապատում ես հետաքրքրվեցի եւ մեկ ամսվա մեջ նոր 12 մարդ եմ հայտնաբերել եւ նրանց օգնել եմ, որ նրանց փաստաթղթերը ներկայացվեն:

Երեւի, մենք պետք է սա կարողանանք դնել պետական մակարդակի վրա գործի դնելով Գերմանիայում մեր դեսպանատան հնարավորությունները եւ փաստաբանական ծառայությունները, որպեսզի մեր այն հայրենակիցները, ովքեր մինչեւ 99 թվի փետրվարի 15-ը ողջ են եղել կամ դրանից հետո նրանք այդ իրենց տրվելիք փոխհատուցումներից կարողանային օգտվել: Իմ այս հարց հայտարարությունը նաեւ ուներ ճանաչողական նշանակություն բոլորին տեղեկացնելու համար, եւ հետո միասին որոշեինք, ոնց անենք, որ այդ օրենքի կիրարկման կարգին մնացել են հաշված օրեր: Շնորհակալություն, եթե պատասխան հիմա չկա պատրաստի, ես կարող եմ սպասել հետո:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Այո, քիչ առաջ ասացին, որ կարող եք գրավոր պատասխան ստանալ կամ գրավոր ներկայացնել: Ֆիլարետ Բերիկյան, 3-րդ խոսափող:
 
 

Ֆ. ԲԵՐԻԿՅԱՆ

-Հարցս ուղղում եմ գյուղնախարարին: Հայաստանում գարնանային գյուղատնտեսական աշխատանքները սկսվել են, բայց բավականին լարված վիճակ է ստեղծվել պարարտանյութերի հետ կապված, մեր Կառավարությունը կարողանում էր ներկրել, ասենք, դրամաշնորհների տեսքով պարարտանյութ՝ հիմնականում ազոտական: Այս տարի զգացվում է պարարտանյութի կտրուկ դեֆիցիտ, եթե նախկինում 1800, 2000 դրամով՝ մեկ պարկը, կարողանում էին հատկացնել, ապա այսօր պարարտանյութի շուկայական գինը, այսպես ասած, 3800-4000 դրամ է դարձել, որը բավականին ոչ մատչելի է դառել:

Ես, իհարկե, գյուղնախարարության հետ ճշտել եմ, գիտեմ, որ աշխատանքներ տարվում են, արագ այդ հնարավոր միջոցներով ներկրվում են հանրապետություն: Ես կուզեի, որ գյուղնախարարը մանրամասն ասեր, թե ինչ իրավիճակ է հիմա, այդ պարարտանյութը հանրապետություն տեղափոխելու խնդիրը եւ ընդհանրապես, հնարավոր է, ասենք, աշնան կողմ, ամռան կողմ ինչ-որ ռեզերվ ստեղծել՝ պարարտանյութի, որ ասենք, ֆորսմաժորային իրավիճակների չգանք: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ձեր հարցին կպատասխանի գյուղատնտեսության նախարար Զավեն Գեւորգյանը:

Զ. ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Դուք ճիշտ նկատեցիք ամեն տարի հանրապետությունը գարնանը օգնության կարգով, համենայն դեպս, վերջին տարիներին պարարտանյութ է ստացել: Ճիշտն ասած, Ճապոնիայի կառավարության եւ Հունաստանի կառավարության կողմից այս տարի նույնպես նախատեսված է մոտավորապես 12 հազար տոննա ազոտական պարարտանյութ ներկրել, բայց դժվարություններ են առաջացել: Վրաստանի Ռուսթավի քաղաքում արտադրվող այդ պարարտանյութը ինչ-որ բարդություններ է առաջ բերել: Ճապոնիայի կառավարության հետ, երեւի, մենք բանակցությունների մեջ ենք, որպեսզի հնարավորության սահմաններում արագացվի այդ պրոցեսը: Նրանք խնդրել են, որպեսզի մենք պայմանագիրը չեղյալ համարենք ֆորս-մաժոր ճանաչենք իրենց գործողությունները, որովհետեւ Ռուսթավի գործարանը չի կարող արտադրել այդքան քանակություն, մենք մերժել ենք:

Հիմա ամենօրյա բանակցությունների մեջ ենք Ճապոնիայի ներկայացուցիչների հետ, կարծում եմ, որ առաջիկա երկու օրում այդ հարցը կլուծվի, ինչքան հնարավոր է կաշխատենք արագ պարարտանյութը ներկրել հանրապետություն եւ բաշխել: Վիճակը այսպիսին է, դա մեզնից կախված չէ, չնայած շուկայական, ճիշտ եք նկատում, կոմերցիոն ճանապարհով բերվում է այդ պարարտանյութը, բայց շատ թանկ է: Այսպիսին է վիճակը: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Վարդեւան Գրիգորյան, այս մեր փոխադարձ շնորհակալությնները հանենք, կես ժամ կշահենք: 4-րդ խոսափող:

Վ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Հարցը, որ ուզում եմ բարձրացնել, լավատեղյակ է եւ Հանրապետության Վարչապետ պրն Մարգարյանը եւ քաղաքաշինության նախարար պրն Լոքյանը:

Խոսքը գնում է «Հայուռալսիբ» շինարարական կազմակերպության բանվորներին, որոնք թվով 120-ն են շինարարական աշխատանքները ավարտել են եւ մինչեւ օրս աշխատավարձ չեն ստացել: Այդ մասին Շիրակի մարզպետը տեղյակ է պահել բանավոր եւ գրավոր եւ Վարչապետին, եւ քաղաքաշինության նախարարին, քանի որ այդ կազմակերպությունը ռուսական է եւ ինչ-որ տեղ համագործակցում է Հայաստանի կառավարության հետ, ես խնդրում էի ճշտեին, թե հարցը ինչ վիճակում է, երբ կարող են շինարարները ստանալ իրենց աշխատավարձը:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Քաղաքաշինության նախարար Դավիթ Լոքյան:

Դ. ԼՈՔՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, դուք բավականին ծանր հարց եք բարձրացրել: Հարցը բավականին երկար չարչրկված է, վերջերս Ռուսաստանի Դաշնության, փաստորեն, համապատասխան նախարարության արտաքին կապերի վարչության պետը ժամանել էր Հայաստան, որպեսզի այդ խնդիրը լուծեր:

Խնդիրը միանշանակ չի եւ ռուսական կողմը եւ հայկական կողմը համապատասխան շինարարության անհրաժեշտ գումարները վճարել են մինչեւ վերջին կոպեկը: Ամբողջ պրոբլեմը թաքնված է ռուսական կազմակերպության ներքին գործունեության ստրուկտուրայում, որտեղից առաջացել են այդ պարտքերը: Ասեմ ձեզ, հարցը քննարկվել է ոչ միայն Քաղաքաշինության նախարարությունում, հարցը քննարկվել է Ֆինանսների եւ էկոնոմիկայի նախարարությունում, քննարկվել է նաեւ պրն Անդրանկի Մանուկյանի մոտ, հարկայինում:

Ռուսական կողմը պարտավորվել է մեկ ամսվա ընթացքում համապատասխան միջոցներ ձեռնարկել եւ աշխատավարձի պարտքը փակել՝ բնակչության: Ես Գյումրիում նույնպես ունեցել եմ հանդիպում այն բանվորների հետ, որոնք շուրջ 6 ամիս աշխատել են եւ չեն ստացել ոչ մի դրամ: Խնդրի լուծմանը մենք կարող ենք պատասխանել միայն այս կերպ, հայկական կողմը որեւէ պարտավորություն չունի մինչեւ վերջին դրամը վճարված է, կատարված շինարարական աշխատանքների համար: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-4-րդ խոսափող:

Վ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Լոքյան, ուղղակի, հարցը նրանում է, որ այդ բանվորները մեր քաղաքացիներն են եւ ես, ուղղակի, պետք է խնդրեի ձեզ, Կառավարությանը, որ հետամուտ լինեք այդ հարցում եւ կարողանանք այդ շինարարներին օգնել:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Արամայիս Բարսեղյան, 2-րդ խոսափող:

Ա. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ

-Հարցս ուղղում եմ ֆինանսների եւ էկոնոմիկայի նախարարին: Պրն նախարար, դեռ 2 ամիս առաջ, երբ ավելացված արժեքի հարկ կիրառվեց դեղորայքի վրա, այն ժամանակ մեզ հավաստիացնում էր Կառավարությունը, որ սա կբերի գների զգալի անկման, բայց այսօրվա պայմաններում փորձը ցույց տվեց, որ դա այդպես չէ: Ճիշտ հակառակը, գները շուրջ 30-40 տոկոսով աճել են, այդ թվում նաեւ, որոշակի դեղորայքի նկատմամբ շատ բարձր են գները: Իսկ այն պայմանավորվածությունը, որ ձեռք բերվեց շուրջ 300 տեսակի դեղերի առաջին օգնության դեղորայքի նկատմամբ գները կպահպանվեն, նախկին գները, դա էլ չկատարվեց: Խնդրում եմ ասեք, այն հաշվով, որը պետք է գումարներ կուտակվեր եւ սոցիալապես անապահով խավերին տրվեր դեղորայք գնելու համար, ինչքա՞ն գումար է այդ հաշվում կուտակված եւ որքա՞ն սոցիալապես անապահով խավեր են օգտվել այդ գումարներից, եւ ո՞րն էր այդ օրենքի նախագծի ընդունման ռազմավարությունը, կոնկրետ ի՞նչ խնդիր լուծեց դա մեզ համար, եւ ի՞նչ է նախատեսում Կառավարությունը այս ծանր խնդրի լուծման ճանապահին, ի՞նչ առաջարկություններ է անելու:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ձեր հարցին կպատասխանի ֆինանսների եւ էկոնոմիկայի նախարար Վարդան Խաչատրյանը: Չնայած, այդ հարցում մեզ պինդ համոզում էր Անդրանիկ Մանուկյանը, որը այստեղ է էլի:

Վ. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար, հարցը շատ կարեւոր է եւ իր հնչեղությունը ունի, բայց ասեմ, որ արդեն լրագրողները ինձ այդ հարցը տվել են, եւ ես իրենց պատասխանել եմ, նորից եմ կրկնում, որ այդ հատուկ հաշվին այսօր 0 գումար է հավաքված:

Երկրորդը՝ նույն օրենքով նախատեսված էր, որ ոչ թե այդ գումարները մենք կբաշխենք անապահով խավերին, կամ այլ, ըստ մեր ցանկության, այդ գումարները պետական բյուջե չպետք է մտնեն, հատուկ հաշվին հավաքվեն, հատուկ հաշիվը բացված է: Հավաքված գումարը եռամսյակի վերջում ամփոփելուց հետո ներկայացնենք ԱԺ-ին, ԱԺ-ն ինքը որոշի, թե այդ գումարները, որ ուղղությամբ պետք է օգտագործի: Նորից կրկնում եմ, այս պահին այդ հաշվում որեւէ լումա չկա:

Բայց քանի որ կար նաեւ լրատվության մեջ նույնիսկ նկարած, որ 2001 թվականին մուտք է եղել դեղորայք, մենք լրացուցիչ նամակով դիմել ենք պրն Մանուկյանին, որպեսզի նա պատասխանի, որ եթե իսկապես ներմուծում եղել է, ապա այդ գումարները հավաքվել են, թե՝ ոչ:

Այս պահին այդ պատասխանը չունենք, բայց հիմնականում սա է: Գների բարձրացումը հիմնականում կապված է հաշվառման հետ, մենք համարում ենք, քանի որ, եթե նույնիսկ այն վարկածը, որ բարձր ինվոյսով են բերում, այնուհետեւ վաճառում են նույն գնով եւ չի առաջացնում հարկային պարտավորություններ, ապա եթե դա իսկապես այդպես է, մարդիկ, երբ անցկացրել են սահմանից չէին կարող գին փոխել, իսկ որպեսզի հաշվապահական՝ իրենց, հաշվառման ընթացքում ճիշտ թվերի գան եւ կարողանան ավելացված արժեքի հարկ վճարել, նրանք պարտավոր էին 20 տոկոս ավելացնել:

Ինչ վերաբերում է 50, 80, 30 տոկոս բարձրացնել, դա մեկ անգամ եւս նշանակում է, որ հատկապես ավելացված արժեքի հետ չի կապված, որովհետեւ եթե 20 տոկոսով ընդամենը պետք է ավելացնենք, ուրեմն՝ համարյա թե, հավասար պետք է լիներ այդ ավելցուկը կամ մի քիչ պակաս:

Իհարկե, այստեղ խնդիր կա, բայց օրինակ անհասկանալի է, թե ինչու հացը պետք է հարկվի, ասենք, դեղորայքը՝ ոչ: Մենք մի քանի տարբեր մոտեցումներ էլ բերեցինք, բայց ԱԺ-ն ինքը կորոշի, ինչպես պայմանավորվել ենք: Մենք մարտին կներկայացնենք մեր առաջարկությունները, ԱԺ-ն ինքը կորոշի. նպատակահարմար գտնում է շարունակել այս քաղաքականությունը, թե նպատակահարմար չի գտնում կամ, եթե գտնում է, ապա հավաքված գումարները որտեղ պետք է բաշխվեն: Դա կանի ԱԺ-ն, այսինքն՝ այստեղ Կառավարությունը, ըստ էության, միայն գումարների պահպանման կամ հավաքման ֆունկցիա կիրականացնի: Ամբողջ որոշումը տրվելու է ԱԺ-ին, ինչպես եւ պետք է լիներ:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-2-րդ խոսափող, պարզաբանման համար:

Ա. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ

-Պրն նախարար, դուք ասեցիք, որ այդ հաշվի վրա գումարներ չեն կուտակվել, ես տեղյակ եմ, որ բավականին լուրջ քանակությամբ դեղ է ներկրվել Հայաստան, այդ ժամանակահատվածում, վերջին 2 ամսվա ընթացքում, ապա ինչն է պատճառը, որ այդ մասով ավելացված արժեքի հարկի մասով, այդ գումարները չեն հավաքվել:

Եվ երկրորդ հարցը՝ որը որ ինձ համար չպարզաբանվեց, դա վերաբերում է հիմնականում ռազմավարությանը, որտեղ էր գաղափարը դրված դրա տակ, եթե սա չէր լուծում բյուջեի խնդիր, չէր լուծում սոցիալական խնդիր, ապա ինչ խնդիր էր լուծում դեղորայքի վրա ավելացված արժեքի գնի բարձրացումը:

Վ. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, ասեմ, որ երբ քննարկվում էր այդ հարցը, բազմաթիվ հիմնավորումներ բերվել են, ես այս պահին չեմ կարող նորից կրկնել, բայց կային լուրջ հիմնավորումներ այդ թվում նաեւ թմրամոլության զարգացման, թմրանյութերի տեղափոխման համար շատ կարեւոր խնդիր է դա, ինչեւիցե: Բոլոր հիմնավորումները տվել են, գնի, ես կարող եմ հարյուր տոկոս հայտարարել, եթե նույնիսկ հանվի ՆԴՍ-ը գները չեն իջնի, որովհետեւ մենք այսպիսի փորձեր ունենք հացի վրա նույն վիճակում եղել ենք մի 6 տարի առաջ: Այսինքն՝ գինը այդքան միանշանակ չի եւ թվաբանություն չի, որ անմիջապես գնի վրա ազդում են, եթե ավելցնում ենք ավելանում է, եթե պակասեցնում եք՝ պակասում է, բայց, ինչեւիցե, դուք կորոշեք: Դուք այդ խնդիրները, նորից եմ կրկնում, կներկայացնեն եւ հիմնավորումն էլ ինքներդ կորոշեք: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Արամայիս Ալոյան, 2-րդ խոսափող:

Ա. ԱԼՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, երկու հարց ունեմ՝ ուղղված տրանսպորտի եւ կապի նախարարին: Զանգվածային լրատվության միջոցներից տեղեկանում ենք, որ առաջիկայում «ԱրմենՏելը» պետք է անցնի հեռախոսակապի վարձավճարային նոր րոպեավճարային համակարգի: Մենք կարծում ենք, որ սա հերթական աղետն է ժողովրդի գլխին եւ սոցիալ-տնտեսական այս ծանր իրավիճակում հայտնված ժողովրդին սա կբերի առավել ծանր իրավիճակի: «Օրինաց երկիր» կուսակցությունը վճռականապես դեմ է մերկանտիլիզմային այս գաղափարին եւ վճռականորեն պայքարելու է այս գաղափարի չիրականացման համար: «Օրինաց երկիրը» նաեւ դեմ է «ԱրմենՏելի» մենաշնորհային կարգավիճակին, որի վկայություն են նաեւ մեր կողմից շրջանառության մեջ դրված համապատասխան օրենսդրական նախաձեռնությունը:

Պրն նախարար, կխնդրեի ասեիք, թե ինչքանով է համապատասխանում այս լուրը իրականությանը՝ րոպեավճարների կտրվածքով: Ընդհանրապես ինչպիսի ներդրումներ կան այս համակարգում մինչեւ այժմ եւ ուր են ուղղված այս ներդրումները: Խոսքս վերաբերում է «ԱրմենՏելին»:
Եվ երկրորդ հարցը՝ բոլորովին վերջերս մեր ֆրակցիայի պատվիրակությունը աշխատանքային այցով գտնվում էր Ռուսաստանում, կոնկրետ՝ Մոսկվայում եւ այնտեղ բոլոր հանդիպումների ժամանակ արծարծվում էին ԿՀՁ ծրագիրը Հայաստանում պետականորեն հեռարձակման խնդիրը: Խնդրեի ձեր տեսակետը այս կապակցությամբ եւ ընդհանրապես ինչ է արվում, որ ԿՀՁ պետականորեն հեռարձակվի, քանի որ Հայաստան Ռուսաստան հարաբերությունների կոնտեքստում մենք առավել կարեւոր, ստրատեգիկ խնդիր ենք համարում այս խնդիրը:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Խնդրեմ, Երվանդ Զախարյան՝ ՀՀ տրանսպորտի նախարար:

Ե. ԶԱԽԱՐՅԱՆ

-Հարցը բավականին ծավալուն է: Նախ՝ րոպեավճարի վերաբերյալ, ես այս հարցին մեկ անգամ պատասխանել եմ այստեղ, դահլիճում, ուզում եմ կրկնել, որ րոպեավճարը նոր հարց չէ, րոպեավճարը դեռ ստորագրվել է 1999 թվականի հունվարի 1-ին, որպեսզի ներդրվի: Դա եղել է վաճառքի պայմանագրում N 60 լիցենզիայում: Վերջին քննարկումների ժամանակ մեկ անգամ եւս հաստատվել է, բայց կոնկրետ, երբ կլինի րոպեավճարը, այդ մասին վերջնական որոշում տնօրենների խորհուրդը չի կայացրել:

Մարտի 15-ին տնօրենների հաջորդ խորհրդի նիստում հարցը մեկ անգամ եւս պետք է քննարկվի: Մենք դեմ ենք, ընդհանրապես նախարարությունը դեմ է րոպեավճարի ներդրմանը: Բանակցությունները պետք է շարունակվեն այդ ուղղությամբ:

Լիցենզիայի վերաբերյալ, տարվա հետ կապված, դա նույնպես կապված է մի քանի պայմանների հետ: Պայմաններից մեկը՝ պարտավորություններն են, որը պետք է կատարեր «ԱրմենՏելը» առաջին երեք տարիների ընթացքում, դա 100 միլիոն ներդրումների հարցն էր, որը դուք նշեցիք: Ներդրումները, իրենց հայտարարությամբ, մարտի 5-ի տվյալներով կատարվել են ամբողջությամբ, բայց ստեղծվել է հանձնաժողով, այժմ էլ աշխատում է մոտակա երեք ամիսների ընթացքում, եւ հանձնաժողովի վերջին արդյունքները մենք կունենանք:

Բացի ստեղծված հանձնաժողովից, աշխատանքային խմբից առաջարկվել է նաեւ Կառավարության համաձայնությունը եւ Վարչապետի՝ պրն Մարգարյանի, որպեսզի ստեղծվի նաեւ միջգերատեսչական հանձնաժողով, վերջնական արդյունքների քննարկման նպատակով: Վերջնական արդյունքներից հետո Կառավարությունը ի դեմս նախարարության կհայտարարի տվյալների վերաբերյալ արդյոք ներդրվել են 100 միլիոն դոլարի, թե՝ ոչ: Դա այդ պայմաններից հետո կնայվի հավանաբար բանակցություններ 15 տարվա ժամկետների վերաբերյալ, դա բավականին բարդ հարց է եւ միայն քննարկումներով եւ ներդրումների մասով նորից եմ ուզում նշել, դա դժվար կլինի հրաժարվել 15 տարվա պայմաններից: Դա բավականին բարդ հարց է եւ լրացուցիչ ուսումնասիրությունների հարկ կա:

Ինչ վերաբերում է ԿՀՁ –ին, ապա դուք գիտեք Երեւանում եւ մոտակա քաղաքներում սփռվում են ԿՀՁ –ի ծրագրերը եւ աշխատանքներ են տարվում նորից մոտակա 2 ամիսների ընթացքում, դա համաձայնեցված է նաեւ դեսպանատան հետ՝ Ռուսաստանի Դաշնության: Մոտակա 3 ամիսների ընթացքում ԿՀՁ –ի ծրագրերը սփռվեն ամբողջ Հայաստանով մեկ: Այսքանը:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-2-րդ խոսափող:

Ա. ԱԼՈՅԱՆ

-Մենք շնորհակալ ենք, որ մեր տեսակետները հիմնականում համընկնում են Կառավարության տեսակետի հետ եւ մտածում ենք, որ մոտ ապագայում այս հարցերը իրենց լուծումը կստանան: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Մյասնիկ Մալխասյան, 1-ին խոսափող:

Մ. ՄԱԼԽԱՍՅԱՆ

-Օգտվելով առիթից՝ նախ՝ ուզում եմ «Հայաստան» պատգամավորական խմբի անունից շնորհավորել հայ կանանց գարնանային այս տոնի առթիվ զոհված ազատամարտիկների այրիներին, մայրերին, ԱԺ կին պատգամավորներին, դե Կառավարությունում էլ չունեք, որ շնորհավորեմ նախարարների կանանց, այո, շնորհավորեմ:

Ինձ են դիմել Ապարանի քաղաքի եւ Արագածի շրջանի մի շարք բնակիչներ, վթարային շենքի հարցերով, ես այդ առումով դիմել եմ քաղաքաշինության նախարարին, կապված նաեւ մի շարք վթարային դպրոցների հետ: Կարծում եմ, որ լուծումը կլինի դրական, իհարկե, դրա մասին նախարարը կասի եւ մի շարք նամակներ ենք ստացել երաշտի պատճառած վնասների համար տրվող օգնության համար հայտարարված տենդերի հետ կապված, որտեղ քաղաքացիները ի սկզբանե կասկածի տակ են դնում այն հանգամանքը, որ տենդերը շահած մարդիկ ի սկզբանե հույս չեն ներշնչում, որ նրանք կարող են երաշտի այդ վնասները վերականգնել:

Ես ուզում եմ իմանալ ինչ սկզբունքներով է հայտարարվել այդ տենդերը եւ հնարավո՞ր է արդյոք հրապարակայնորեն թափանցիկություն ապահովել եւ պատգամավորներին հնարավորություն տալ՝ հետեւելու իրենց ընտրատարածքներում, որպեսզի դա տեղին օգտագործվի: Շնորհակալություն

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ձեր հարցին կպատասխանի Դավիթ Զադոյանը՝ տարածքային ենթակառուցվածքները համակարգող նախարար:

Դ. ԶԱԴՈՅԱՆ

-Թույլ տվեք ես, նույնպես օգտվելով առիթից, շնորհավորել հայ կանանց մարտի 8-ը, այդ տոնակատարությունը եւ պատգամավորներին նույնպես, պատգամավորների կանանց, «Հայաստան» խմբի կանանց:

Ինչ վերաբերում է տենդերների թափանցիկությանը, ապա եթե հիշում եք առիթ ունեցել եմ մի քանի անգամ այդ մասին ասելու, մեզ մոտ այդ կատարվում է թափանցիկ եւ տեղերում էլ ավելի են նորից թափանցիկ, եթե դուք կամ բնակչության մի մասը կասկածամիտ է, որ բոլոր նրանք, ովքեր տենդեր են շահել, կարող է չկարողանան, ապա խնդրանքս հետեւյալն է, որ մեր պատգամավորներն էլ տեղերում փորձեն հետեւեն այս գործին: Քանզի սա, իրոք, բավականին ծանր եւ բավականին դժվար գործ է, ինչ նկատի ունեմ:

Նախ՝ ասեմ, որ գարու սերմացուն բերելու տենդերը, թե արդեն վերջացրել ենք եւ շահել է Աղասին, մեր նախկին պատգամավորն էր՝ Եղվարդի, դուք չեք եւ այսօր հենց քննարկել ենք այդ հարցը, գումարների խնդիրը, կարծես թե, լուծվել է, հիմա մոտ օրերս բերեն:

Ես եթե կարելի է թույլ տվեք մեկ րոպե ավելի, պարզապես օգտվելով առիթից նաեւ խնդրել ձեր աջակցությունը եւ ասել, համայնքներում, մեր ամենածանր տեղը լինելու է համայնքները: Այնտեղ անհրաժեշտ են, որպեսզի բոլորը կարողանան մասնակցել, ցուցակները լինելու են, խնդրանքս, որ դուք էլ տեղերում, ձեր համայնքներում տեսնենք ցուցակներում ովքեր են ընդգրկված, վարը ինչպես են կատարում, ցանքը ինչպես են կատարում: Եթե բողոքներ լինի, ապա այդ բողոքները բոլորս ի մի բերենք հանրապետական շտաբում եւ կարողանանք դրանց դեմ պայքարել:

8000 հազար տոննա գարի բերել բաժանել, որին մասնակցելու են բազմաթիվ մարդիկ, բավականին բարդ խնդիր է: Այդ մտավախությունները, որ դուք ասում եք, այսօր մեզ մոտ շտաբում քննարկել ենք, մենք էլ ունենք եւ անգամ մենք մտածում ենք, որ բերվող սերմացուն ինչ վիճակում պետք է լինի, ինչպիսի սերմացու պետք է լինի: Գործուղումներ ենք տալիս մասնագետներին, որպեսզի տենդերներ շահողի հետ գնան, տեղում մասնակցեն, սերտիֆիկատով բերենր հասցնեն: Պարզապես, խնդրում եմ եկեք բոլորդ օգնենք եւ միասին կարողանանք այս ծանր գործը անել: Միեւնույնն է համոզված եմ, որ անպայման ասեկոսեներ կլինեն, համոզված եմ, որ նաեւ, այո, կլինեն մարդիկ, որ ձեռնքաշություն կանեն, եթե բոլորս միասին պայքարենք ավելի ճիշտ կլինի: Շնորհակալություն:

Իսկ ինչ վերաբերում էր այն վթարային շենքերին, կներեք, գրավոր կպատասխանենք, չեմ տիրապետում այդ ինֆորմացիային:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

- 1-ին խոսափող:

Մ. ՄԱԼԽԱՍՅԱՆ

-Հարցս բոլորովին այլ խնդրի մասին էր, ես տենդերի հետ կապված ոչ թե սերմացուների հետ կապված, պարզապես գարնան գյուղատնտեսական աշխատանքները կատարող կազմակերպությունները, որոնք շահել են, որ պետք է վար ու ցանք կատարեն, խոսքը դրա մասին է:

Իսկ առաջին հարցը, որը շատ կարեւոր է եւ իմ ընտրողները խնդրել էին, որ անպայման դա ես հրապարակեմ այստեղ, դա քաղաքաշինության նախարարին էր ուղղված, եթե հնարավորություն կտաք, թող մի երկու բառով արձագանքի:

Դ.ԶԱԴՈՅԱՆ

-Եթե ձեր կանոնակարգը թույլ է տալիս պատասխանի, եթե՝ ոչ, գրավոր տվեք, կպատասխանենք: Իսկ ինչ վերաբերում է, ես դա էլ նկատի ունեմ, վարը՝ շահած տենդերով, շահած կազմակերպություններին, մենք նրանց ենք տալու այդ գարին, նրանք էլ պետք է ուղիղ կապի մեջ մտնի գյուղացու հետ եւ նրա վարը անի, ցանի, ամեն ինչով պատրաստի տա: Դրա համար եմ ասում, որ պետք է անպայման այս ամբողջ օղակը հսկվի, ոչ թե միայն վարի հողը: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Դավիթ Հովհաննես, 1-ին խոսափող:

Դ. ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ

-Շնորհակալություն, քանի որ ես համոզված եմ, որ այս դահլիճում պետք է հնչեն նաեւ մշակույթին, արվեստին ու գրականությանը, էսթետիկային վերաբերող հարցեր, գոնե հարցերի ձեւով, ապա իմ հարցն ուղղում եմ երիտասարդության, սպորտի եւ մշակույթի նախարար պրն Շառոյանին:

Զանգվածային լրատվության միջոցներից իմացանք, որ Եվրախորհրդի մշակութային կոմիտեում ՀՀ-ն առաջինը ԱՊՀ երկրներից ներկայացրել է «Մշակութային զարգացման ազգային զեկույց»: Նույն զանգվածային լրատվության միջոցներից իմացանք, որ զեկույցը ընդունվել է մեծ ոգեւորությամբ, ինչը պետք է ասեմ, անակնկալ ուրախություն պատճառեց մեզ եւ անկեղծ հրճվանք: Հիմա, հնարավոր չէ՞ արդյոք զանգվածային լրատվության միջոցներից հետո, հասարակական լայն շերտերից հետո, գոնե մեզ պատգամավորներիս նույնպես վերջինը, թեկուզ, տեղյակ պահել, թե ինչ է իր մեջ ներառում այդ ազգային զեկույցը, գոնե, համառոտ ձեւով, կրճատ եւ ինչ ուղի է որդեգրել Կառավարությունը այդ զեկույցում եղած դրույթները իրականացնելու համար:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ձեր հարցին կպատասխանի Ռոլանդ Շառոյանը՝ մշակույթի, երիտասարդության եւ սպորտի նախարար:

Ռ. ՇԱՌՈՅԱՆ

-Մեծարգո Նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, նախ՝ ես ուրախ եմ, որ այս հարցը հնչեցվեց, բայց մենք պատրաստվում ենք շատ մանրամասն զեկույց, տեղեկատվություն, ավելի ճիշտ, որպեսզի ներկայացնենք նաեւ ԱԺ-ի մշակույթի, կրթության, գիտության, երիտասարդության հարցերի հանձնաժողովին: Արդեն այդ մասին պայմանավորվել ենք հանձնաժողովի նորընտիր նախագահ Շավարշ Քոչարյանի հետ եւ շուտով դա կներկայացնենք, բայց քանի որ հիմնական զեկույցը այս պահին, ընդունված զեկույցը ֆրանսերեն եւ անգլերեն լեզուներով է, որովհետեւ խմբագրվել է Եվրախորհդում, մենք հիմա որոշ խմբագրական փոփոխություններ ենք անում, մանավանդ որ Եվրախորհրդում, մշակութային քաղաքականության կոմիտեում պայմանավորվեցինք, ինքներս առաջարկեցինք, որ այդ ազգային զեկույցը նաեւ տրվի Հայաստանում, Եվրախորհրդի մշակութային փորձագետների հետ միասին:

Եվ այդ զեկույցը կներկայացվի հոկտեմբեր ամսին, իսկ մինչեւ այդ հայերեն, ֆրանսերեն եւ անգլերեն լեզվով լույս կտեսնի մոտավորապես 100-150 էջանոց այդ ազգային զեկույցը, որը իր մեջ պարունակում է հետեւյալ գլուխները, եթե կարելի է այսպես ասել, դա առաջին պատմական ակնարկ է, որը ունի ներածական խոսքը, պատմական ակնարկը իր մեջ ընդգրկում է հայկական մշակույթը հին դարերից մինչեւ մեր օրերը: Երկրորդ կետը վերաբերում է մշակութային գործունեության առանձին ոլորտներին գլուխ առ գլուխ, որտեղ շեշտվում է բարեփոխումների այն ուղին, ճանապարհը, ինչը որ որդեգրել է մեր Կառավարությունը, որին կցված են Կառավարությունում ընդունված մշակույթի պահպանման եւ զարգացման հայեցակարգային հիմնադրույթները եւ ինչպես նաեւ, արդեն Կառավարությունում է գտնվում նախագիծը մշակութային օրենսդրության հիմունքների մասին, որը նույնպես, ներողություն...ես հիմա կամփոփեմ:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Զեկույցը շատ մեծ է, եւ անգլերենով, եւ ֆրանսերենով, ես կարծում եմ, որ ավելի մանրամասնաբար կներկայացվի:

1-ին խոսափող:

Դ. ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ

-Ես լիովին համաձայն եմ նախագահողի, ըստ կանոնակարգի այս ընդմիջարկմանը: Պրն նախարար, բնականաբար, ես այնքան միամիտ չեմ, որ կարծեմ, թե 130, թե 140 էջանոց այդ ազգային զեկույցի մասին դուք կկարողանայիք 2 րոպեում, ինչքան էլ հակիրճ, բայց բավարար պատասխան տալ:

Ռ. ՇԱՌՈՅԱՆ

-Համարյա տալիս էի:

Դ. ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ

-Չէ, չէ, դեռ չէիք էլ մոտեցել, դուք մատույցներում էիք, հիմա, ես ընդամենը մեկ բան էի ուզում ասել: Պրն նախարար, չե՞ք կարծում արդյոք, որ ԱԺ համապատասխան հանձնաժողովի պատգամավորները լրիվ կարող էին իրավունք ունենալ մինչեւ Ստրասբուրգ գնալը նախապես ծանոթանալ այդ ազգային զեկույցին, գուցե, ինչ-որ բանով էլ մենք կարողանայինք հարստանալ դրանով, փորձել ձեզ հարստացնել: Ես զարմանում եմ, կյանքում մենք ունենք ձեզ հետ միասին՝ հանձնաժողովը, աշխատանքային շատ լավ փոխհարաբերություններ, բայց սա կոնկրետ մի գործ է, որ կարելի էր անել մինչեւ Ստրասբուրգ գնալը եւ այս հարցն էլ չէր լինի, եւ ձեր այս 2 րոպեում 130 էջանոց մի զեկույցը ներկայացնելու պատասխանատվությունն էլ չէր լինի:

Այս էր ընդամենը իմ հարցի իմաստը, փորձեք ավելի սերտ աշխատել հանձնաժողովի հետ: Այնպես, ինչպես անում է կրթության եւ գիտության նախարարը, որը նմանատիպ մի զարգացման ծրագիր նախապես բերեց հանձնաժողովում նայեցինք եւ շատ լավ ծրագիր ստացվեց: Շնորհակալություն: Ես բավարարված եմ, կարող եք չպատասխանել:

Ռ. ՇԱՌՈՅԱՆ

-Չէ, ես պետք է մի բան ասեմ: Խնդիրն այն է, որ ազգային զեկույցը տալիս են եվրոպացի փորձագետները, իրենք 3 անգամ այցելել են Հայաստան, գրել են, եւ մենք ներկայացրել ենք մեր զեկույցը: Մենք համեմատում ենք այս փորձագիտությունը անցնելուց հետո, ուսումնասիրում են օրենքների դաշտն ու դրանց հեռանկարները՝ 9 օրենքների շարք եւ այլն եւ հայեցակարգը, դրա հիման վրա ներկայացնում են իրենց ընդհանուր տեսակետը:

Իսկ ինչ վերաբերում է Եվրախորհրդի, այսպես ասած, ծափահարություններին եւ ընդունմանը, այո, շատ բարձր գնահատվեց եւ վեճ առաջացավ պատմական ակնարկում՝ ցեղասպանության խնդիրների մասին մեր ձեւակերպումները, որովհետեւ ինքս էլ ասացի, որ հայկական մշակույթի զարգացումները խաթարվեցին 1914 թվից մինչեւ 1923 թվականը, առաջին համաշխարահային պատերազմի ընթացքում, ցեղասպանության պատճառով: Եվ այս առումով, դրա համար Թուրքիան նոտա ներկայացրեց:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Գագիկ Խաչատրյան, 1-ին խոսափող:

Գ. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ես նույնպես ուզում եմ օգտվելով առիթից շնորհավորել մեր սիրելի կանանց, այս գեղեցիկ տոնի կապակցությամբ, ցանկանալ ամենայն բարիք եւ երջանկություն:

Հարցս ուղղում եմ ֆինանսների նախարար պրն Խաչատրյանին: Գոհունակությամբ ուզում եմ նշել, որ վերջին շրջանում բավականին դրական տեղաշարժեր կան ընթացիկ աշխատավարձերի, թոշակների եւ նպաստների վճարման գծով: Սակայն կա մի հարց, որը բազմիցս արծարծվել է, բայց վերջնական պատասխան չենք ստացել եւ մեր հանդիպումների ժամանակ ընտրողների հետ այս հարցը անընդհատ բարձրացվում է: Խոսքս 99 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսների ուսուցիչների մի շարք տարածաշրջանների, այդ թվում նաեւ՝ Արագածոտնի մարզի ուսուցիչների աշխատավարձին է վերաբերում, որը մինչեւ օրս չի վճարվել: Եղել են խոստումներ, բայց կոնկրետ ժամկետ չի նշվել: Ես խնդրում եմ, եթե հնարավոր է այդպիսի ժամկետ ֆիքսել, պրն Խաչատրյան, նշեք եւ դա էլ ինձ թվում է կլինի լավագույն նվերը մարտի 8-ի առթիվ մեր ուսուցչուհիներին: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ֆինանսների եւ էկոնոմիկայի նախարար Վարդան Խաչատրյան:, ֆիքսենք ժամկետները:

Վ. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարցի համար, բայց որոշ տեղաշարժեր չեն: Եկեք խոսենք նյութի մասին առարկայական: Նպաստները. 6-7 ամիս պարտքեր կար այսօր 3 ամսվա պարտք է, թոշակները 6-7 ամսվա պարտք կար, այսօր հունվարը տվել ենք, փետրվարի թոշակների կեսը վճարում ենք, երբ 6 ամսով ուսուցիչները աշխատավարձ չէին ստանում 2000 թվականին, հասկանալի է՝ շատ վատ էր: Բայց այսօր փետրվարի աշխատավարձը ստացել են ուսուցիչները, որեւէ պարտք 2001-ում չունենք, 2000 նույնպես եւ մենք մտածում ենք 99-ին չվճարածների մասին, որը բնական է, լավ է:

Ասեմ, որ մինչեւ մարտի վերջ այդ հարցը արդեն Կառավարությունը որոշում ընդունել է, ոչ միայն 99 թվականի ուսուցիչների աշխատավարձն ենք տալու, այլ վերջին 1,5 ամսվա որոշ մարզերում, որ մոռացել էին, այլ սննդի փող կա պարտք, դա մենք վճարելու ենք: 2000 թվականի «Այբբենարանի» չվճարված գումարներն ենք վճարելու, գիտնականների պարտքն ենք վճարելու, որի մասին գիտեք, հավաքույթներ են լինում: Այդ խնդիրները, եթե ամեն ինչ գնա մեր ծրագրով, մարտ ամսվա մեջ կվճարենք, եթե որոշ պոչեր մնան՝ մինչեւ ապրիլի մեջտեղները:

Այսինքն՝ հատկապես Արագածոտնի ուսուցիչներին, քանի որ ամենամեծ պարտքը այդ մարզում է կաշխատենք այս ամիս վճարել, դա կապված է եկամուտների հետ: Բայց նախատեսված է, եթե հանկարծ մի քիչ հետաձգվի մինչեւ ապրիլի կեսերը անպայման կփակենք 99 թվականի, ես դա եմ ուզում ասել, պարտքերը: 2000 թվականին, 2001 թվականին, նորից կրկնում եմ, ուսուցիչների գծով պարտք չունենք արդեն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Նստեք, խնդրեմ: Մուշեղ Հարությունյան, 2-րդ խոսափող:

Մ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Առիթից օգտվելով, ես ուզում եմ շնորհավորել կանանց, ցանկանալով առողջություն եւ հաջողություն: Հարցս ուղղում եմ բնապահպանության նախարար պրն Մուրադյանին: Տարիներ շարունակ մեր անտառներում կատարվել է անխնա եւ բազմաթիվ ծառահատումներ: Եվ այսօրվա անտառների թշվառ վիճակը պարզ է: Արդյոք, հիմա գարուն է, արդյոք նախատեսվում է ծառատունկ, թե՝ ոչ, եթե նախատեսվում է՝ ինչքանով եւ որտեղ:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Մուրադ Մուրադյան՝ բնապահպանության նախարար:

Մ. ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Հարությունյան հարցի համար: Նախեւառաջ ասեմ, որ այդ ծառահատումները այս ժողովրդին խիստ անհրաժեշտ է եւ մենք պայքարում ենք, որ այդ հատումները կատարվեն օրինական, եւ այդ մուծումները՝ օրինական: Անցած տարվա ցուցանիշները ցույց տվեցին, որ ոչ մի անգամ չի կրկնվել Բնապահապանության նախարարությունում, ովքեր կասկածում են, կարող են գալ, եւ այդ ցուցանիշները ցույց տամ:

Ես կուզեի անցնել ձեր բուն հարցին, մեզ մոտ կա տնկի մոտ 5 միլիոն հատ, որից 1 միլիոնը թփուկներ են, 4 միլիոնը դա ծառի տնկիներ են՝ տարբեր տեսակի, ես չեմ ուզում հիմա հատ-հատ թվարկեմ: Մենք պատրաստ ենք այս տարի մոտավոր կատարելու 500 հեկտարի վրա 2 միլիոնի ծառատնկումներ, եթե մեզ հաջողվի այդ բոլորը իրականացնել, մենք կհամարենք դա գերազանց աշխատանք, բայց ես խնդրում եմ բոլորիդ, ովքեր հնարավորություն ունեն, ովքեր ունեն ձեռնարկություններ, ովքեր ունեն իրենց շրջապատում այդպիսի մարդիկ, դիմեն Բնապահպանության նախարարությանը, զեղչ գներով իրենց կտրամադրի տնկիները, այս բոլոր աշխատանքները կիրագործվի եւ ես կարող եմ ձեզ հավաստիացնել, որ այդ հատումները ամեն տարի, եթե մենք ծառատնկումները անենք ամեն տարվա հատումների համեմատ այս տարվանը, եթե իրագործենք մոտ 4 անգամ ավելի ծառատնկումներ են կատարվում: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Նստեք, խնդրեմ: Հարություն Փամբուկյան, 4-րդ խոսափող:

Հ. ՓԱՄԲՈՒԿՅԱՆ

-Ճիշտն ասած, հարցս ուղղված էր, կոնկրետ գիտության, կրթության նախարարին եւ քանի որ չեմ տեսնում դահլիճում եւ ես էլ ակնկալում էի սպառիչ պատասխան, հարցս տեղափոխում եմ:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, Հայկ Բաբուխանյան, 3-րդ խոսափող:

Հ. ԲԱԲՈՒԽԱՆՅԱՆ

-Հարցս վերաբերում է Սեւանի լճի մակարդակին: Ըստ տվյալների, մեկ տարվա ընթացքում վեց սանտիմետրով նվազել է Սեւանի մակարդակը: Ինձ հետաքրքրում է արդյոք նախատեսված էր այս մակարդակի իջեցումը, այսինքն՝ այն նորմատիվները, որոնք սահմանված էին ջրի բացթողման առումով, ենթադրում էին լճի մակարդակի նվազումը, թե չէին ենթադրում: Եվ եթե չէին ենթադրում, ապա ինչպես եղավ, որ մակարդակը նվազեց, եւ ինչ միջոցառումներ են իրականացվում, որ այդ վերջին տարիների տխուր տենդենցը կասեցվի:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Բնապահպանության նախարար... խնդրեմ Դավիթ Զադոյան, Սեւանի ջրերի, նավերի եւ նավատորմի...

Դ ԶԱԴՈՅԱՆ

-Ես ճիշտն ասած ուզում եմ մի փոքր ուղղում մտցնել, պարզապես, հունվարի 1-ի դրությամբ, մենք եթե հունվարի 1-ի դրությամբ ենք հաշվարկում, ապա Սեւանի մակարդակը 2000 թվականի հունվարի 1-ի նկատմամբ իջել էր 4 սանտիմետր: Ակնկալում էինք այդ իջեցումը, թե՝ ոչ: Այո, ակնկալում էինք, բայց տարվա կեսերից, որովհետեւ տարվա կեսերին արդեն զգացինք, որ ջերմաստիճանը շատ ավելի բարձր է եւ գոլորշիացումները ավելի բարձր պետք է լինեն:

Ինչ վերաբերում է Սեւանից բաց թողնված ջրին, ապա ջուրը բաց է թողնվում այն քանակությամբ, ինչ քանակությամբ հաստատվել է տարվա սկզբին: Դեռ 10 միլիոնի չափով պակաս ենք վերցրել եւ այս տարի, ավելի ճիշտ 2000 թվականին նաեւ Արփա գետից տեղափոխված ջուրը մոտ 10-15 միլիոնով ավելի էր, քան մյուս 99 թվականին:

Այս բոլորը գալիս է ասելու այն մասին, որ մակարդակը իջավ, որովհետեւ եղանակը երաշտ էր եւ ջերմաստիճանը բարձր էր: Նաեւ ուզում եմ բոլորիդ տեղյակ պահել, որ յուրաքանչյուր մեկ սանտիմետրը դա 12-ից 13 միլիոն խորանարդ մետր ջուր է: Այսքանը, շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-3-րդ խոսափող, Հայկ Բաբուխանյան:

Հ. ԲԱԲՈՒԽԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, իմ տվյալները մարտի 5-ի տվյալներն են, այսինքն՝ ստացվում է, որ հունվարի 1-ից մինչեւ մարտի 5-ը եւս 2 սանտիմետրով Սեւանը իջել է եւ դա շատ վտանգավոր տենդենց է, որովհետեւ այս շրջանում այն բնական գոլորշիացումը գոյություն չունի եւ ես, պարզապես, ուշադրություն եմ դարձնում, որ հնարավոր են տաք եղանակների պայմանները կրկնվեն նաեւ այս տարի եւ գուցե, այդ նորմատիվների մեջ ինչ-որ փոփոխություններ լինեն: Շնորհակալություն:

Դ. ԶԱԴՈՅԱՆ

-Իրոք, այսօրվա դրությամբ տարբերությունը 6 սանտիմետր է, բայց ես ուզում եմ, պարզապես, ուղղում մտցնել: Ինչպիսի ջերմաստիճան էլ լինի, գոլորշիացում տեղի ունենում է եւ այս տարի, եթե նկատում եք, նույնպես հատկապես տարեսկիզբը երաշտային էր, եթե հաշվարկ ենք անցյալ տարվա սկզբի հետ, ապա կտեսնենք, որ այս տարի սկիզբը բավականին ծանր է: Ջերմաստիճանը բավականին բարձր է, բայց մենք հույս ունենք, որ հիմա անձրեւայինները, որովհետեւ Հիդրոմետը մեզ տեղեկացրել է, որ հատկապես մարտի կեսերից եւ ապրիլ ամսին, մինչեւ մայիսի կեսերը կլինեն ավելի անձրեւային, քան անցյալ տարի, որ այդ հավասարակշռությունը կպահպանվի: Ինչ խոսք, ձեր դիտողությունը ընդունելի է ջուր բացթողնման պլանը հաստատելու ժամանակ հաշվի կառնվի: Շնորհակալություն:

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, Կիմ Բալայանը իր հարցը հանել է, այժմ մեր այս նիստն ավարտվում է: Ես ուզում եմ հիշեցնել, որ ժամը 18-ին, մենք ունենք արտահերթ նիստ:


Ժամը 1800

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐՄԵՆ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԳԱԳԻԿ ԱՍԼԱՆՅԱՆԸ

Տ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

- Հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ զբաղեցնել տեղերը, սկսում ենք արտահերթ նիստը։ Հարգելի գործընկերներ, խնդրում եմ նախապատրաստվել հերթագրման, կգրանցվենք։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

- Հարգելի պատգամավորներ, հրավիրում ենք դահլիճ։ Բոլոր պատգամավորներին, աշխատասենյակներում աշխատող պատգամավորներին հրավիրում ենք դահլիճ։

Ուրեմն, բոլորիս անունից ջերմորեն շնորհավորենք Սամվել Ավետիսյանին, վաղը նրա ծնունդն է (ծիծաղ դահլիճում), դա է պատճառը, որ մենք հիմա ենք գրել, ուրեմն, մնացյալը թողնում ենք իր երեւակայությանը։ Այսուհանդերձ, բոլորիս անունից ջերմորեն շնորհավորում ենք, հաջողություններ ենք կամենում եւ բոլոր երազների, իղձերի եւ փափագների իրականացում։

Հարգելի պատգամավորներ, հրավիրում ենք դահլիճ, խնդրում ենք զբաղեցնել ձեր տեղերը։ Խնդրում եմ ստուգել համակարգչի աշխատանքը։ Ստուգում։ Եթե դիտողություններ չկան համակարգչի աշխատանքի կապակցությամբ, խնդրում եմ նախապատրաստվել գրանցման։ Գրանցում։

Քվորում՝ 66 գրանցվել է 91 պատգամավոր, քվորում կա, սկսում ենք մեր աշխատանքը։

Անցնում ենք Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից ներկայացված «Էներգետիկայի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի նախագծի քննարկմանը։ Հեղինակի եւ գլխադասային հանձնաժողովի կողմից այն ներկայացվել է 2-րդ ընթերցմամբ ընդունելու համար։

Օրենքի նախագիծը ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է Կառավարության պաշտոնական ներկայացուցիչ՝ էներգետիկայի նախարար Կարեն Գալուստյանին։ Խնդրեմ, պրն Գալուստյան։

Կ.ԳԱԼՈՒՍՏՅԱՆ

- Մեծարգո նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, նախեւառաջ թույլ տվեք իմ երախտագիտությունը հայտնել «Էներգետիկայի մասին» օրենքի, ինչպես 1-ին ընթերցման, այնպես էլ դրանից հետո ընկած ժամանակահատվածում ձեր ակտիվ քննարկումների եւ բավականին արդյունավետ դիտողությունների եւ առաջարկությունների համար։ Այդ մասին խոսում է այն փաստը, որ 59 հոդվածից 40-ի վերաբերյալ ձեր կողմից արվեցին 90 գրավոր առաջարկություններ, իսկ անձնական հանդիպումների եւ աշխատանքային քննարկումների ժամանակ այդ թիվը գերազանցող նաեւ բանավոր կարծիքներ։

Մեծաթիվ դիտողությունների եւ առաջարկությունների քննարկման արդյունքում մեզ հաջողվեց համատեղ խմբագրել եւ հստակեցնել օրենքի շատ դրույթներ։ Հաջողվեց նաեւ արդեն իսկ ընկալման տեսակետից բավականին բարդ օրենքն ազատել մի շարք ոչ անհրաժեշտ դրույթներից։ Այս ամենի արդյունքում, մեր կարծիքով, 2-րդ ընթերցման նպատակով ձեր քննարկմանը ներկայացվող օրենքի նախագիծը կրել է մեծաթիվ եւ դրական փոփոխություններ։ Դա հետեւանք է այն հանգամանքի, որ ձեր կողմից արված 90 առաջարկություններից 76-ն ընդունվել են ամբողջությամբ, 2-ը՝ մասամբ, չեն ընդունվել 12-ը։

Բազմաթիվ առաջարկություններ են եղել, որոնք ներկայացվել են մեզ, եւ անհրաժեշտ եմ համարում նշել մի շարք պատգամավորների, որով ստեղծվել էր աշխատանքային խումբ՝ Հերմինե Նաղդալյանի, Ալեքսան Կարապետյանի, Գագիկ Խաչատրյանի, Հակոբ Հակոբյանի եւ Մարտին Մաթեւոսյանի մասնակցությամբ։ Բազմաթիվ առաջարկություններ են եղել նաեւ այլ պատգամավորների կողմից, այստեղ ուզում եմ նշել՝ Հրանտ Խաչատրյանը, Հայկ Բաբուխանյանը, Վարդան Բոստանջյանը, Արթուր Բաղդասարյանը։

Անհրաժեշտ եմ համարում նշել, որ ձեր կողմից նշված բանավոր կարծիքների ամփոփումը հնարավորություն տվեց Կառավարությանն օրենքի 1-ին ընթերցումից հետո առաջարկել այդ կարծիքներից բխող որոշակի լրացումներ, որոնք ես կներկայացնեմ առանձին։

Ընդհանուր առմամբ, կատարված փոփոխությունների արդյունքում որոշակի լուծումներ են տրվել Ազգային ժողովում հնչած մի շարք խնդիրներին ու անհանգստություններին։ Մասնավորապես, հանվել են մի քանի հասկացողություններ, որոնք դուք կարող եք տեսնել ձեզ բաժանված ամփոփագրում, հոդված 5։ Հստակեցվել են էներգետիկայի հանձնաժողովի իրավասությունները հոդված՝ 10, կետ 8-րդ, հոդված 13, կետ 2, հոդված 16, կետ 13, հոդված 17, կետեր 4, 6, 14, հոդված 22-ի կետ 7, հոդված 26, հոդված 37, կետ 2 եւ հոդված 40։

Ավելացել է նոր դրույթ՝ « Հայաստանի Հանրապետության անվտանգության ապահովման համար կարեւոր պաշտպանական նշանակություն ունեցող ռազմական օբյեկտների էներգամատակարարման հարցերի կանոնակարգման նպատակով», հոդված 47, կետ 2։

Տեղական էներգետիկ պաշարների առավելագույնս օգտագործումը խթանելու նպատակով հիդրոէլեկտրակայաններում արտադրվող ամբողջ էլեկտրակայանի էելկտրաէներգիայի պարտադիր գնման ժամկետը դարձել է 15 տարի, հոդված 59, կետ 1-ին գ)։

Այժմ թույլ տվեք մանրամասն ներկայացնել ձեր կողմից տրված առաջարկությունները եւ դրանց վերաբերյալ Կառավարության ամփոփ կարծիքը։

Պատգամավորների առաջարկությամբ խմբագրվել եւ քաղաքացիական օրենսգրքի դրույթներին են համապատասխանեցվել օրենքի նպատակի սահմանումը, հոդված 1։

Թվով ամենաշատ առաջարկները ստացվել են հոդված 4-ի օրենքում օգտագործվող հասկացողությունների վերաբերյալ։ Արդյունքում հանվել են «ազգային հաշվային պլան», «արտակարգ իրավիճակ», «մուտքի իրավունք» եւ «տեղեկատվություն ներքին շրջանառության համար» հասկացողությունները։ Ավելացվել է «էներգիա» հասկացողությունը եւ լուրջ շահեկան խմբագրական փոփոխություններ են կատարվել հիմնական հասկացողություններից 10-ի մեջ։

Ի շնորհիվ պատգամավորների արված առաջարկությունների, «Էներգետիկայի բնագավառում տեղական քաղաքականության կարեւոր սկզբունքներից մեկը հանրապետության էներգետիկական անկախության խթանումը», հոդված 5, կետ 9, իր ճշգրտումն է ստացել՝ «Ներկրվող եւ տեղական էներգետիկ պաշարների տարատեսակացման եւ արտադրական հզորությունների առավելագույնս օգտագործման ուղղության ամրագրումով»։

Չի ընդունվել հոդված 6-ի վերաբերյալ առաջարկը միայն այն պատճառով, որ այն համահունչ չէ ձեր իսկ կողմից որդեգրված եւ կիրառվող օրինաստեղծ տեխնիկային, չնայած առաջարկի հիմքը կազմող ցանկությունը մենք լիովին կիսում ենք եւ գտնում ենք, որ այն արժանի է հետագայում ուշադրության՝ համապատասխան ենթաօրենսդրական ակտերում։

Ընդունվել են հոդված 9-ի վերաբերյալ խմբագրական փոփոխությունները։

Նույնպես ամբողջությամբ ընդունվել է հոդված 10-ի վերաբերյալ տրված առաջարկությունները, ընդ որում՝ հստակեցվել է Էներգետիկայի հանձնաժողովի իրավասությունը, լիցենզավորված անձանց ներկայացված ներդրումային ծրագրերի ուսումնասիրման շրջանակների մասով։

Խմբագրվել են հոդված 12-ի մի քանի կետեր, այստեղ չի ընդունվել մի առաջարկի մի մասը միայն այն պատճառով, որ պաշտոնատար անձանց նշանակման նման ինստիտուտի կիրառումը, ուրեմն, այստեղ խոսքը գնում է հանձնաժողովի 2 անդամների առաջադրումն Ազգային ժողովի կողմից, ուրեմն, նախատեսված չէ այս գործող օրենսդրությամբ եւ չի համապատասխանում Սահմանադրության կողմից կիրառվող սկզբունքներին, խոսքը գնում է տարանջատման հետ կապված հարցերը։

Հոդված 13-ի 1-ին կետի վերաբերյալ պատգամավորի առաջարկը չի ընդունվել միայն այն պատճառով, որ առկա խմբագրությունն արդեն իսկ չէր արգելում հանձնաժողովի անդամների կողմից գիտական, մանկավարժական եւ ստեղծագործական աշխատանքների կատարումը։ Աշխատանքային խմբի կողմից բուն հոդվածի կետ 2-ի վերաբերյալ տրված առաջարկի ընդունմամբ էլ ավելի սահմանափակվեց հանձնաժողովի անդամների եւ աշխատակազմի իրավունքները՝ արգելելով նրանց նյութական շահագրգռվածությամբ ունենալ նաեւ գործունեության իրականացման համար անհրաժեշտ լիցենզավորված անձի գործարքներում, օրինակ՝ մատակարարների մոտ։

Հոդված 16-ի վերաբերյալ արված եւ մեր կողմից ընդունված մի շարք առաջարկություններից կարեւորում ենք ներկայացված առաջարկը՝ «Հանձնաժողովի պաշտոնատար անձանց պատասխանատվության մասին, օրենքով սահմանված կարգով», սա նույնպես ձեզանից շատերի կողմից ընդգծվել էր օրենքի 1-ին ընթերցման ժամանակ։

Հոդված 17-ի մասով չի ընդունվել առաջարկը՝ «Բնակչության մասով սակագների հաստատմանը, հանձնաժողովի ներկայացմամբ, Ազգային ժողովում իրականացնելու» վերաբերյալ, բացի այն, որ դա կխաթարի օրենքի ամբողջ գաղափարախոսությունը։ Այդ առաջարկը հակասության մեջ է մտնում, մեր կարծիքով, Սահմանադրության հետ։

Ընդունվել են այս հոդվածի վերաբերյալ այլ առաջարկություններ։ Մասնավորապես, կետ 4-ում հստակեցվել է հանձնաժողովի իրավասությունը՝ լիցենզավոված անձանց բաժնետոմսերի գնման պայմանների սահմանման մասով՝ «Բաժնետոմսերն ամբողջությամբ հանդիսանում են պետական սեփականություն»։

Չի ընդունվել առաջարկը հոդված 19-ի կետ 2-ի վերաբերյալ, որը վերաբերում է «Ազգային ժողովի կողմից հանձնաժողովի հաշվետվության հաստատմանը եւ չհաստատելու դեպքում հրաժարական տալուն»։

Աշխատանքային խմբի առաջարկի համաձայն պարզեցվել է հոդված 20-ի կետ 1-ին խմբագրությունը։

Աշխատանքային խմբի պատգամավորներ Արթուր Բաղդասարյանի, Հրանտ Խաչատրյանի եւ Հայկ Բաբուխանյանի առաջարկներով, ինչպես իմաստալից, այնպես էլ խմբագրական փոփոխություններ են կատարվել սակագների ձեւավորման սկզբունքներում, հոդված 21։ Մասնավորապես, «խելամիտ շահույթ» հասկացողությունը, որը 1-ին ընթերցման ժամանակ ընդունելություն չէր ստացել պատգամավորների կողմից, փոխարինվել է «ողջամիտ շահույթ» հասկացողությամբ, որն արդեն համապատասխանում է քաղաքացիական օրենսգրքին։

Մի քանի առանձին արված առաջարկություններ այս հոդվածի վերաբերյալ չեն ընդունվել։

Հոդված 22-ի վերաբերյալ արված եւ ամբողջությամբ ընդունված առաջարկներից կարեւորում ենք պատգամավոր Վարդան Բոստանջյանի առաջարկը, ըստ որի՝ հանում է հանձնաժողովի հետ համաձայնեցման մի անհրաժեշտություն եւս եւ օրենքում է սահմանում «Լիցենզավորված անձի համար սահմանված սակագնից ավելի ցածր սակագնով վաճառելու պայմանը, այն է՝ միայն շահույթի հաշվին»։

Մեր կողմից ամբողջությամբ ընդունվել են հոդվածներ 23-ը եւ 24-ը։ 24-ի վերաբերյալ պատգամավորների կողմից տրված առաջարկները։

Հանձնաժողովի իրավասության հստակեցման առումով կարեւոր է նաեւ առաջարկն՝ ուղղված հոդված 26-ում «Հանձնաժողովի կողմից պահանջվող երաշխիքները՝ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությանը չհակասելու պահանջին»։

Հիմնարար փոփոխություններ են կատարվել հոդված 27-ում, որում ամրագրված էին «լիցենզավորված անձանց սեփականության իրավունքի սահմանափակման պահանջները», այս առաջարկների արժեքը մեր կողմից առավել գնահատվում են՝ ելնելով այն հանգամանքից, որ 27 հոդվածի դրույթները հիմնականում ուղղված են էներգետիկ համակարգում մենաշնորհային դիրք գրավելու արգելակմանը։ Արված առաջարկների շնորհիվ մեզ հաջողվեց առավել հստակեցնել մենաշնորհային դիրք գրավելու արգելակման մեխանիզմները։

Ինչպես կարող եք տեսնել ձեզ բաժանված ամփոփագրում, ընդունվել են հոդված 28-ի եւ 29-ի վերաբերյալ արված խմբագրական բնույթ կրող առաջարկները, որի հետեւանքով շահեկանորեն հղկվել են այդ հոդվածների դրույթները։

Օրինաստեղծ տեխնիկայի պահանջների եւ խմբագրական առումով հղկվել է հոդված 31-ը։ Սույն հոդվածում նախատեսված օրենքի շուտափույթ մշակումն ու ընդունումը, որի մասին համապատասխան դրույթ է ավելացվել հոդված 59-ում, շատ բանով կնպաստի նոր տնտեսական փոխհարաբերությունների կայացման մթնոլորտում էներգետիկայի բնագավառում իրականացվելիք տեխնիկական վերահսկողության խնդիրների հստակեցումը, դրանք իրականացնող իրավասու մարմինների վստահ ու օրենքի շրջանակներում կատարվող աշխատանքների կանոնակարգմանը եւ բնագավառում ցանկալի կարգապահության հաստատմանը, ինչը ներկայումս բացակայում է։

Չի ընդունվել առաջարկը էլեկտրաէներգիայի արտահանումը պետական մենաշնորհ սահմանելուն վերաբերող հոդված 33-ը, որովհետեւ օրենքի գլխավոր նպատակներից մեկն է կարգավորել դաշտը, այլ ոչ թե արգելել։

Չի ընդունվել նույնպես պատգամավորների առաջարկը հոդված 36-ի վերաբերյալ, այն պատճառով, որ այդ հարցի կարգավորման մեխանիզմներն ամրագրված են արդեն 27-րդ հոդվածում։

Համակարգի օպերատորի լիցենզիան նկարագրող հոդված 37-ի վերաբերյալ, որի սահմանումն, ի դեպ, բացակայում էր գործող օրենքում, նույնպես առաջարկություն է ներկայացվել, ըստ այդ առաջարկի, «Էլեկտրաէներգետիկական համակարգի անվտանգության ու հուսալիության ցուցանիշների հաստատման իրավունքը վերապահվում է հանձնաժողովին եւ Կառավարության կողմից լիազորված մարմիններին», առաջարկությունն ընդունվել է։

Պատգամավորների կողմից ներկայացված առաջարկները մեզ օգնեցին հստակեցնել նաեւ էլեկտրական եւ ջերմային էներգիայի բաշխման լիցենզիայով սահմանվող իրավունքների շրջանակները, հոդված 38։

Աշխատանքային խմբի առաջարկի հիման վրա լրացում է կատարվել նաեւ հոդված 40-ում՝ հանձնաժողովում պայմանագրերի գրանցման առավելագույն ժամկետի սահմանման վերաբերյալ։

Սպառողների էլեկտրամատակարարման պայմանագրերին եւ դրանց խախտման դեպքում պատասխանատվությանը վերաբերող հոդված 21-ում կատարված խմբագրական փոփոխությունների արդյունքում հստակ մեկնաբանում ստացան հոդվածի որոշ դրույթներ։

Ամբողջությամբ ընդունվել են պատգամավորների առաջարկները հոդվածներ 42-ում եւ 45-ում փոփոխություններ անելու վերաբերյալ։

Հոդված 51-ի կետ 3-ի վերաբերյալ ներկայացված առաջարկի ընդունումն օգնեց որոշակիորեն տալու հաշվարկի սարքերի ձեռքբերման եւ տեղադրման ծախսերի կատարման գործընթացը։

Հոդված 54-ի նոր խմբագրությունը նպաստեց հոդվածի դրույթի ճշգրիտ ընկալմանը։

Ուրեմն, 58-րդ հոդվածում, օրենքի նախագիծը, որը ձեզ ներկայացված է, եղել է վրիպակ՝ անհրաժեշտ է «ընդունված» բառից հետո ավելացնել «օրենքի ուժ չունեցող այլ» բառերը, խոսքը գնում է ենթաօրենսդրական ակտերին, որը պետք է այդ հոդվածը նույնպես ներառի իր մեջ։

Մենք առավելապես բարձր ենք գնահատում օրենքի անցումային դրույթների մասով հոդված 59-ի, պատգամավորների կողմից ցուցաբերած աջակցությունը՝ այս հոդվածին ավարտուն տեսք տալու գործին։

Բացի մեծաքանակ խմբագրական առաջարկներից, իրենց կողմից ներկայացվեցին, իրոք, նոր դրույթներ, դրանով իսկ օրենքին տալով ավարտուն բովանդակություն եւ տեսք։

Այժմ թույլ տվեք առավել կարճ ներկայացնել օրենքի 1-ին ընթերցման ընթացքում եւ դրանից հետո ընկած ժամանակահատվածում Կառավարության կողմից ձեւավորված եւ 2-րդ ընթերցման ներկայացրած օրենքի տեքստում ներառված առաջարկները։

1-ինը՝ հոդված 5-ի կետ 11-ը ներկայացնել հետեւյալ խմբագրությամբ՝ «Գիտատեխնիկական առաջընթացի եւ նոր էներգաարդյունավետ ու էներգախնայող տեխնոլոգիաների ներդրման, կադրերի պատրաստման ու վերապատրաստման խրախուսումը»։

2-րդը՝ հոդված 17-ի կետ 6-ը ներկայացնել հետեւյալ խմբագրությամբ՝ «Հաստատում է շուկայի կանոնները՝ համագործակցելով Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից լիազորված մարմնի հետ»։

Հոդված 37-ի կետ 2-ը ներկայացնել հետեւյալ խմբագրությամբ՝ «Էլեկտրաէներգետիկական համակարգի օպերատորը, հիմք ընդունելով տեխնիկական կանոնակարգերի պահանջները եւ համագործակցելով գործունեության լիցենզիա ունեցող անձանց հետ, մշակում է համակարգի անվտանգության եւ հուսալիության ցուցանիշները, որոնք հաստատում են հանձնաժողովի եւ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից լիազորված մարմինները», այսինքն՝ այստեղ բալանսավորվեցին կարգավորվող մարմնի եւ քաղաքականություն ստեղծող մարմնի միջեւ հարաբերությունները։

4-րդը՝ հոդված 47-ում ավելացնել նոր կետ, հետեւյալ խմբագրությամբ՝ «Հայաստանի Հանրապետության անվտանգության ապահովման համար կարեւոր պաշտպանական նշանակություն ունեցող ռազմական օբյեկտների համար հանձնաժողովի կողմից կարող է նախատեսվել էներգիայով եւ բնական գազով սնման կազմակերպման առանձին տարբերակներ։ Այդպիսի օբյեկտների ցանկը հաստատում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը»։

Հոդված 59-ի կետ 2-ում ավելացնել հետեւյալ նախադասությունը՝ «Սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելու պահից հետո, Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը», ուրեմն, բ) կետում, «1տարվա ընթացքում Ազգային ժողով է ներկայացնում սույն օրենքի 31 հոդվածին համապատասխան օրենքի նախագիծ»։

Մեծարգո Նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, թույլ տվեք այսքանով սահմանափակել իմ ելույթը 2-րդ ընթերցման նպատակով Ազգային ժողովի քննարկմանը ներկայացված «Էներգետիկայի մասին» Հայաստանի Հանրապետության նոր օրենքի վերաբերյալ։ Եվ առաջարկում եմ օրենքը դնել քվեարկության 2-րդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու նպատակով։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

- Շնորհակալություն, պրն Գալուստյան։ Ձայնը տրվում է Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային, բյուժետային եւ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Հերմինե Նաղդալյանին։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

- Հարգելի գործընկերներ, «Էներգետիկայի մասին» օրենքը 1-ին ընթերցումով ընդունելուց հետո, Կառավարության հետ բավական լայնածավալ եւ արդյունավետ աշխատանք է կատարվել օրենքի նախագիծը բարելավելու ուղղությամբ։ Այդ աշխատանքին մասնակցել են այդ նպատակով Ֆինանսաբյուջետային հանձնաժողովի կազմում ստեղծված պատգամավորների հանձնախումբը, 5 պատգամավորներից բաղկացած, եւ պետք է ասեմ, որ օրենքի վրա բավական ակտիվ աշխատել են բոլոր խմբեր-խմբակցությունները, որոնք ներկայացված են Ազգային ժողովում։ Մեծ թվով պատգամավորներ, որոնք արել են բավական շատ առաջարկություններ։

Ես ուզում եմ առանձնահատուկ նշել «Սահմանադրական իրավունք» միության խորհրդարանական ֆրակցիան, Հայ հեղափոխական դաշնակցության, «Օրինաց երկիր» կուսակցությունների պատգամավորների ակտիվ մասնակցությունը եւ մեծ քանակով առաջարկությունները, ինչպես նաեւ Վարդան Բոստանջյանի, Հակոբ Հակոբյանի, Մարտուն Մաթեւոսյանի, Հայկ Բաբուխանյանի, Հրանտ Խաչատրյանի էլի բավականին արժեքավոր եւ ծավալուն առաջարկությունները, որոնք մեծ մասամբ տեղ են գտել օրենքի նախագծի մեջ՝ համաձայնեցնելով հեղինակների հետ։

Ներկայացվել են գրավոր դիտողություններ եւ առաջարկություններ, եւ ես ուզում եմ նաեւ հանձնաժողովի անունից շնորհակալություն հայտնել այն բոլոր պատգամավորներին եւ կուսակցական ֆրակցիաներին, որոնք այդքան ակտիվ մասնակցեցին այս օրենքին, գիտակցելով, որ օրենքն իրականում կարեւորագույն նշանակություն ունի երկրի համար։

Ուզում եմ նաեւ տեղեկացնել, որ օրինագիծը 1-ին ընթերցմամբ ընդունվելուց հետո նաեւ քննարկվել է «Միասնություն» դաշինքի նիստում, եւ նույնպես բավականին ակտիվ եւ մանրամասն քննարկումից հետո արվել են մի շարք առաջարկություններ, որոնց մի զգալի մասն ընդունվել է օրենքի նախաձեռնողի՝ հեղինակի կողմից։

Ընդհանուր առմամբ, պատգամավորների կողմից ներկայացվել են ավելի քան 85 գրավոր դիտողություն եւ առաջարկություններ, որոնց վերաբերյալ փոփոխություններ են կատարվել շուրջ 30 հոդվածներում։ Այդ ամբողջից Կառավարության կողմից ընդունվել է մոտ 70-ը եւ մասամբ 2 հոդվածում, եւ համապատասխան փոփոխություններ են կատարվել օրենքի նախագծում։

Չեն ընդունվել 12 առաջարկություններ։

Ձեզ բաժանված է ամփոփագիրը եւ լրամշակված նախագիծը նույնպես, այնպես որ, դուք կարող եք նաեւ ծանոթանալ այն առաջարկություններին, որոնք ընդունված են եւ մերժված, իսկ ես փորձեմ, չնայած, որ նախարարը բավականին մանրամասն ներկայացրեց այդ բոլոր ընդունված եւ չընդունված առաջարկությունները, ես փորձեմ հակիրճ՝ խմբավորելով մի քանի խումբ առաջարկություններ, ձեզ ներկայացնել։

Ուրեմն, բնութագրել կարելի է բոլոր առաջարկված առաջարկությունները հետեւյալ հիմնական խմբերի մեջ։

1-ին խումբ առաջարկները, որ կատարված են եղել օրենքում տեղ գտած հիմնական հասկացությունները հստակեցնելու եւ կրճատելու հետ։ Այդպիսի առաջարկներ արվել են մի քանի պատգամավորների կողմից, հիմնականում դրանք ընդունվել են, օրինագիծը հնարավորին չափ թեթեւացվել է հատկապես այն հասկացությունների վերաբերյալ, որոնք սույն օրենքի իմաստով առանձնահատկություններ չունեն։

2-րդը՝ ուրեմն, դա այն խումբն է առաջարկությունների, որոնցով սահմանվել է տեղական էներգետիկ պաշարների եւ արտադրական հզորությունների առավելագույն օգտագործումը խթանող պայմաններ։ Այս առումով, մասնավորապես, ուզում եմ նշել կարեւորագույն առաջարկներից մեկը, որը վերաբերում է փոքր ՀԷԿ-երի կողմից արտադրվող էլեկտրաէներգիայի պարտադիր գնման ժամկետը 10 տարուց մինչեւ 15 տարի։

3-րդ խումբը՝ առաջարկների՝ օրենքում ամրագրել դրույթներ, որոնցով կլուծվեն պետական անվտանգության ապահովման հարցերը։ Կարծում եմ, խիստ բնական է, որ այս բնույթի հարցերն ուշադրության կենտրոնում են եղել։

Եվ հաշվի առնելով, որ այս կարեւորագույն հարցի վերաբերյալ բազմաթիվ պատգամավորներ են հարցադրումներ արել եւ մտահոգություններ հայտնել, օրենքի հեղինակներն օրենքի նախագծի 47-րդ հոդվածում կատարել են մասնավորապես փոփոխություն, որով կարեւոր պաշտպանական նշանակություն ունեցող ռազմական օբյեկտների համար, իսկ այդ օբյեկտների ցանկը սահմանվելու է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից, ուրեմն, կարող են նախատեսվել էներգիայով եւ բնական գազով սնման կազմակերպման առանձին տարբերակներ։ Սա նշանակում է, որ ռազմական օբյեկտներին գազի եւ հոսանքի վաճառքի հարցում բաշխիչ ընկերությունների բացառիկ իրավունքը կարող է սահմանափակվել անհրաժեշտության դեպքում։

4-րդ խումբն՝ առաջարկների, որ ուզում եմ նշել, ուրեմն, վերաբերում էր նրան, որպեսզի հստակեցվեն եւ հավասարակշռվեն Էներգետիկայի կարգավորող հանձնաժողովի իրավասությունները եւ պատասխանատվության շրջանակները։

Կարծում եմ, դուք հիշում եք, որ համարյա բոլոր պատգամավորների ելույթների մեջ խոսվում էր այն մասին, համեմատություններ էր արվում, թե ներկայիս գործող օրենքի մեջ եւ այս օրինագծի մեջ ինչքանո՞վ է տարբերությունը, արդյո՞ք այս կարգավորող մարմնի իրավասությունները շատ են ընդլայնվել։ Ընդլայնվել են ի վնաս պետական կառավարման մարմնի գործառույթի եւ այլն։

Եվ, ուրեմն, պատգամավորների առաջարկությամբ 16-րդ հոդվածի 13 կետում սահմանվել է «Հանձնաժողովի պաշտոնատար անձանց պատասխանատվության» դրույթը՝ 1-ին։ Կրճատվել եւ հստակեցվել են Էներգետիկայի կարգավորող հանձնաժողովի թույլտվություններ տալու իրավասությունները, որը շատ մտահոգություններ առաջացրեց պատգամավորների մոտ։

Մասնավորապես, հանված է «Բաշխիչ ընկերության կողմից սպառողներին հանձնաժողովի սահմանած սակագնից ցածր սակագնով էլեկտրաէներգիայի իրացնելու համար հանձնաժողովից թույլտվություն ստանալու անհրաժեշտության մասին» դրույթը եւ այն փոխարինված է համապատասխան տնտեսական մեխանիզմով, այն է՝ օրենքի նախագծի 22-րդ հոդվածի 7-րդ կետում նշվել է, որ «Սակագների նման իջեցման դեպքում, նոր սակագներ սահմանելիս հանձնաժողովը հաշվի չի առնում նախորդ սակագների իջեցման հետեւանքով լիցենզավորված անձի կրած հնարավոր վնասները»։

Եվս մի խումբ կարեւոր առաջարկություններ, որ արվել են, վերաբերում են ատոմակայանի անվտանգ շահագործման եւ շահագործումից հանելու հետ կապված հարցադրումներից։ Այս խումբ հարցադրումների առումով, օրենքի նախագծի սակագների ձեւավորման սկզբունքերում ավելացվել է դրույթ, որով ամրագրվել է՝ «Ատոմակայանը շահագործումից հանելու համար անհրաժեշտ հիմնադրամի ստեղծման գաղափարը, դա հնարավորություն կտա նախօրոք կուտակել այնպիսի ֆինանսական միջոցներ, որոնք հնարավորություն կտան ատոմակայանը շահագործումից հանելուց հետո ապահովել վերջինիս անվտանգությունը»։ Սա մի հարց է, որի կարեւորությունը շատ հաճախ նշվում է եւ ոչ միայն Ազգային ժողովի նիստերի դահլիճում, նաեւ մեր մամուլում, մեր մասնագետների խոսքի մեջ, նաեւ, ուրեմն, պետական մի շարք բանակցությունների ընթացքում։

Բացի վերը նշվածներից, օրենքի նախագծում կատարվել են բազմաթիվ այլ բարելավումներ եւ խմբագրական բնույթի փոփոխություններ։ Կարծում եմ կարիք չկա այդ բոլորի մասին հիմա մանրամասն խոսել, հաշվի առնելով ժամանակի սղությունը, ուշ ժամը եւ նաեւ ձեր կողմից քաջատեղյակ լինելու պատճառով, չեմ ուզում դրա վրա մանրամասն կանգ առնել։

Համառոտ փորձեմ ներկայացնել Կառավարության կողմից չընդունված առաջարկությունների բնույթը։

1-ին հերթին ուզում եմ նշել մի բլոկը, այսպես, հարցադրումների մի խումբը, որոնք հիմնականում վերաբերում էին Էներգետիկայի կարգավորող հանձնաժողովի անդամների եւ հանձնաժողովի գործառույթի եւ Ազգային ժողովի, այսպես ասած, փոխհարաբերություններին։

Ուրեմն, այս առաջարկություններն՝ անդամների նշանակումը Ազգային ժողովի մասնակցությամբ, հանձնաժողովն Ազգային ժողովին հաշվետու լինելու, հանձնաժողովին անվստահություն հայտնելու, հանձնաժողովի ծրագիրը հաստատելու, Ազգային ժողովի կողմից սակագները հաստատելու մի խումբ առաջարկներ էին արվել։

Ես, թերեւս, կհամաձայնվեմ հեղինակների հետ, որ ոչ բոլոր հարցերն են այս բլոկից, որ միանշանակ պետք է որ ընդունվեին, իհարկե, իրավացի մերժում կստանար, ասենք, Ազգային ժողովի կողմից սակագնի հաստատման խնդիրը, որը բոլորովին Ազգային ժողովի գործառույթը չէ, իմ կարծիքով, իր բնույթով։ Բայց, համենայն դեպս, ուզում եմ ասել, որ այս բլոկ հարցերի մեջ կան մի քանի խումբ հարցեր, որոնք սահմանադրական բնույթի են եւ, որոնց փոփոխությունը, կարծում եմ սահմանադրական բարեփոխումների հունով, երբ մենք կարողանանք Սահմանադրության բարեփոխումներն իրականացնել։

Չեն ընդունվել նաեւ էլեկտրաէներգիայի արտահանումը պետական մենաշնորհ ամրագրելու գաղափարը, ինչպես նաեւ, Կառավարության կարծիքով, օրենքի խնդիր չհանդիսացող եւ կարգավորմանը չվերաբերող այլ առաջարկություններ։

Ուզում եմ ձեզ տեղեկացնել, հարգելի պատգամավորներ, որ անցած ուրբաթ օրը, Ֆինանսաբյուջետային հանձնաժողովում մեծ թվով պատգամավորների մասնակցությամբ, իսկ ընդհանրապես ուզում եմ ասել, որ «Էներգետիկայի մասին» օրենքի քննարկումներն անցել են հանձնաժողովում պատգամավորների աննախադեպ ակտիվ մասնակցությամբ, այդ 2-րդ ընթերցման համար նախապատրաստելիս այս օրենքին, ուրեմն, հանձնաժողովի նիստին մասնակցել են նաեւ մեծ թվով պատգամավորներ, որոնք հանձնաժողովի անդամ չեն հանդիսանում, պարզապես, լինելով առաջարկությունների հեղինակներ։ Ուրեմն, քննարկվեց 1-ին ընթերցումից հետո օրենքի նախագծի լրամշակման ուղղությամբ կատարված աշխատանքի արդյունքները, լսվեցին պարզաբանումներ էներգետիկայի նախարարի կողմից, ներկա եղան նաեւ Էներգետիկայի հանձնաժողովի անդամները, որոնք նույնպես տվեցին, ուրեմն, մի շարք բացատրություններ պատգամավորների հարցադրումներին։

Ամփոփելով այս ամբողջը՝ քննարման արդյունքները, հանձնաժողովը նշեց, որ, իրոք, նկատի ունենալով վերջին տարիներին հանրապետությունում կատարվող տնտեսական բարեփոխումների ուղղվածությունը եւ ընթացքը, ինչպես նաեւ էներգետիկայի բնագավառի զարգացման դինամիկան, «Էներգետիկայի մասին» նոր օրենքի ընդունումը խիստ անհրաժեշտ է։ այդ օրենքի ընդունումը հստակեցնում է պետության եւ բնական մենաշնորհի պայմաններում գործունեություն իրականացնող տնտեսավարող սուբյեկտների, ինչպես նաեւ վերջիններիս եւ սպառողների միջեւ ծագող փոխհարաբերությունները, նաեւ կանոնակարգում է ընկերությունների եւ սպառողների շահերի հավասարակշռմանն ուղղված օրենսդրական դաշտը։

Մի խոսքով, օրենքի կարեւորության եւ այս նոր խմբագրությամբ ընդունելու կարեւորության մասին երկրորդ կարծիք, կասկած, կարծես թե, չի հնչում։

Հանձնաժողովն ընդունել է այս տարբերակն՝ օրենքի, որը ձեզ հիմա ներկայացված է դրական եզրակացությամբ, եւ մենք առաջարկում ենք, որպեսզի Խորհրդարանն իր քվեարկությամբ նույնպես ընդունի «Էներգետիկայի մասին» այս օրենքի նախագիծը։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

- Շնորհակալություն, տիկին Նաղդալյան։ Սահմանված ժամկետում ներկայացված առաջարկությունների հեղինակները, կանոնակարգի համաձայն, ունեն 5 րոպե ելույթի իրավունք, եթե ցանկացողներ կան, խնդրեմ։

Խնդրեմ, պրն Բաբուխանյան։

Հ.ԲԱԲՈՒԽԱՆՅԱՆ

- Նախ՝ շնորհակալություն պետք է հայտնեմ մեր առաջարկությունները մանրակրկիտ ուսումնասիրելու եւ դրանց մեծ մասն ընդունելու առումով։

Այնուամենայնիվ, ես պետք է խոսեմ եւ ծանրանամ այն առաջարկությունների վրա, որոնք չեն ընդունվել, քանի որ ըստ մեր կուսակցության դիրքորոշման՝ այս հարցում, սրանք ամենակարեւոր ոլորտներն են շոշափում, 1-ին խումբ մերժված առաջարկություններն ասվեց այստեղ, դա Ազգային ժողով եւ էներգետիկայի ոլորտ, ասենք, լայն ասելով, շփումներն են եւ վերահսկողության խնդիրն է։

Եվ 2-րդը՝ դա պետական անվտանգության խնդիրն է, տվյալ դեպքում էներգետիկ համակարգի անվտանգության խնդիրն է։

Ինչ վերաբերում է Ազգային ժողովի կողմից վերահսկողություն իրականացնելու վերաբերյալ առաջարկություններին, ապա սա ընդհանուր տենդենց է։ Վերջին ժամանակներում Ազգային ժողովում հնչում են բազմաթիվ առաջարկներ, որ Ազգային ժողովը պետք է ներկայացնի նաեւ կադրային առաջարկություններ, Ազգային ժողովը պետք է ունենա հնարավորություն ավելի հստակ մեխանիզմներով իրականացնել վերահսկողությունը, սակայն այդ առաջարկությունները հիմնականում գործադիր իշխանությունում մերժվում են, եւ ուռճացվում է այն պատճառաբանությունը, որ սահմանադրության դրույթներին ինչ-ինչ հակասություններ կան։

Ոչ մի հակասություն այդտեղ չկա, իմ կարծիքով, այդտեղ կա անհանգստություն, որ Ազգային ժողովի վերահսկողությունը կարող է լրացուցիչ բարդություններ առաջացնել։ Իհարկե, Ազգային ժողովում լինում են նաեւ ոչ միշտ կոմպետենտ ելույթներ կամ ոչ միշտ համապատասխան առաջարկներ, սակայն Ազգային ժողովն այն մարմինն է, որը ներկայացնում է ընտրողների հավաքական կարծիքը, եւ ամբողջությամբ այդ կարծիքը սխալ լինել չի կարող։

Ուստի, մենք գտնում ենք, որ Ազգային ժողովի վերահսկողական դերը պետք է ուժեղանա եւ ոչ միայն էներգետիկայի, այլ՝ ընդհանրապես, երեկ խոսվում էր, «Հեռուստառադիոյի մասին» օրենքում եւ այլ օրենքներում։ Սա պետք է լինի տենդենց եւ 1-ին հերթին Ազգային ժողովի մեծամասնությունը պետք է շահագրգռված լինի, որպեսզի մենք կարողանանք վերահսկել պրոցեսները երկրում, եւ կարողանանք մեր ընտրողներին տալ համապատասխան պատասխաններ։

Ուստի, մենք ոչ մի տարօրինակ բան չենք գտնում, որ Էներգետիկ հանձնաժողովի այն 5 անդամներից 2-ին Նախագահին ներկայացնի Ազգային ժողովը, իսկ 3-ին ՀՀ Վարչապետը։

Նույն ուղղությամբ է արված այն առաջարկությունը, որ բնակչությանը մատուցվող սակագինը ներկայացվում է եւ հաստատվում է Ազգային ժողովում։ Այստեղ կարելի էր գալ եւ կոմպրոմիսի, կարելի էր դա հաստատել Կառավարությունում, սակայն հնարավոր է այսպիսի տարբերակ՝ օրինակի համար, Ազգային ժողովը նախատեսում է բնակչության համար նվազեցնել սակագինը, այդ տարբերությունը փոխհատուցելով բյուջեից։ Այդ դեպքում նման հնարավորություն, փաստորեն, այս օրենքի նախագծով չի ստեղծվում, որովհետեւ մի կողմից այդպիսի առաջարկություն հնարավոր չէ վերջնական քննարկել Էներգետիկ հանձնաժողովի հետ, մյուս կողմից՝ Էներգետիկ հանձնաժողովը պետք է երաշխիքներ ունենա, որ Ազգային ժողովն արդեն բյուջեով փոխհատուցելու է տարբերությունը եւ այլն։

Ուստի, առնվազն այստեղ կարելի էր հաստատել սակագինը Կառավարությունում, եթե ոչ Ազգային ժողովում։ Մեր կարծիքով, սա շատ կարեւոր դրույթ է եւ չի կարելի բնակչությանը մատուցվող սակագինը, մնացած սակագները թողնում ենք, այսպես ասած, պրոֆեսիոնալիզմին, բայց բնակչության հետ գործ ունենալիս Ազգային ժողովն ունի ուղղակի պատասխանատվություն ժողովրդի առջեւ, եւ մենք պետք է նախատեսենք որեւէ մեխանիզմներ՝ բնակչությանն այդ սակագինը փոխհատուցելու կամ նվազեցնելու։

Հիշում եք, անցած տարի եղան տարաձայնություններ սակագինը հաշվելու մեթոդիկայի վերաբերյալ եւ այլն։ Սա մեր պատասխանատվության ուղղակի դաշտն է։

Հաջորդը, որ մենք առաջարկում էինք, դա ընդհանրապես կա պրակտիկա, երբ մենք լսում ենք հաղորդումներ, բանկի հաղորդումն ենք լսում, լսում ենք Էներգետիկ հանձնաժողովի հաղորդումը, մեր կարծիքով, այդ հաղորդումները պետք է լինեն հաշվետվության տեսքով եւ հաստատվեն Ազգային ժողովում, հակառակ դեպքում ստացվում է, որ մենք, պարզապես, տեղեկություն ենք ստանում, որը կարող ենք ստանալ մամուլից, կարող ենք ստանալ այլ միջոցներով եւ պարտադիր չի դա լինի Ազգային ժողովի նիստում։

2-րդ խումբ առաջարկությունները վերաբերում են ...

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

- Ներողություն, վաղուց է սպառվել ձեր ժամանակը։

Հ.ԲԱԲՈՒԽԱՆՅԱՆ

- 2 րոպե, եթե կարելի է։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

- Խնդրեմ, 2 րոպե։

Հ.ԲԱԲՈՒԽԱՆՅԱՆ

- 2-րդ խումբը վերաբերում է էներգետիկ անվտանգությանը։ Այստեղ կոնցեպտուալ խնդիր է՝ ինչպիսին պետք է լինի մեր պետության դիրքորոշումն արտասահմանյան մեր գործընկերների հետ։

1-ին առաջարկը, որ մենք արել ենք, դա՝ «Այն սեփականատերը, որն ունի 51% բաշխիչ ցանցերում, չպետք է ունենա հնարավորություն գնելու 25% արտադրող ձեռնարկություններում»։ Մենք, պարզապես, վերցրել ենք այլ երկրների փորձը՝ Ղազախստան, Վրաստան եւ այլն, եւ գիտենք, որ այդ երկրներում այն ընկերությունը, որը ձեռք է բերում բաշխիչ ցանցերում 51%-ը, հաջորդ քայլով ցանկություն է հայտնում ձեռք բերել նաեւ արտադրող ձեռնարկությունները։ Մեր կարծիքով, նույն սցենարը կլինի նաեւ Հայաստանում բաշխիչ ցանցերը ձեռք բերելուց հետո՝ հաշվի առնելով այլ երկրների փորձը։

Ուստի, մենք առաջարկում ենք, մենք գտնում ենք, որ դա պետական անվտանգության խնդիր է եւ գտնում ենք, որ հնարավոր չէ մի ընկերության ձեռքը տալ եւ՛ արտադրող, եւ՛ բաշխող ձեռնարկությունները։ Եվ ես գտնում եմ անարդարացի այդ ծանր բեռը հետագայում դնել Էներգետիկ հանձնաժողովի ուսերին, որովհետեւ Ազգային ժողովն ավելի հզոր պոտենցիալ ունի դիմակայելու այդ ճնշմանը, քան Էներգետիկ հանձնաժողովը։

Մենք գտնում ենք, որ էլեկտրաէներգիայի արտահանումը պետք է լինի պետական մենաշնորհ, գոնե, այս դժվար, այսպես ասած, ժամանակաշրջանում, երբ, գիտեք՝ աշխարհում տեղի են ունենում գեոքաղաքական խնդիրներ եւ Հայաստանը եւ իր նաեւ էներգետիկ համակարգը հետաքրքրություն են ներկայացնում բազմաթիվ տերությունների համար։ Գոնե, 1-2 տարվա ընթացքում դա պետք է մնար պետական մենաշնորհ, որից հետո կարելի էր միայն վերանայել այս դրույթը։

Եվ 3-րդը՝ 47 հոդվածը, շատ լավ առաջարկություն է արել էներգետիկայի նախարարը, որպեսզի ռազմական օբյեկտները մենք կարողանանք հանել էքսկլյուզիվ դաշտից, այսինքն՝ մենք կարողանանք տիրապետել այդ օբյեկտների սնուցմանը, ես կառաջարկեի 2 տառ փոխել, ավելացնել այդտեղ, «ռազմականը» փոխել « ռազմավարականով», որովհետեւ, օրինակ՝ Ղազախստանում մի հսկայական մետալուրգիական կոմբինատ ոչնչացավ, որովհետեւ անջատվեց նրա սնուցումը։ Շնորհակալություն։

Մենք չենք կարող կողմ քվեարկել այս օրենքին, եթե չանցնի օրենքը, էդ դեպքում խնդրում ենք մեր առաջարկություններն առանձին դնել քվեարկության։ Շնորհակալություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

- Տիկին Նաղդալյան, եզրափակիչ ելույթի ցանկություն ունե՞ք, չունեք։ Եզրափակիչ ելույթի ցանկություն ունե՞ք, պրն Գալուստյան, չունեք։ Եղավ, հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Գ.ԱՍԼԱՆՅԱՆ

- «Էներգետիկայի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի նախագծի քննարկումն ավարտվեց։

Այժմ անցնենք հաջորդ հարցի քննարկմանը։ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից «Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի քննարկմանը։ Այս հարցը քննարկելիս հիմնական զեկուցողներ են Կառավարության պաշտոնական ներկայացուցիչ՝ արդարադատության նախարար Դավիթ Հարությունյանը, Ֆինանսավարկային, բյուջետային եւ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Հերմինե Նաղդալյանը։

Ձայնը տրվում է պրն Հարությունյանին՝ օրենքի նախագիծը ներկայացնելու համար։ Խնդրեմ, պրն Հարությունյան։

Դ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

- Շնորհակալություն։ Ընդհանուր առմամբ, օրենքի էությունը շատ պարզ է՝ առաջարկվում է «Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին» օրենքում կատարել 1 փոփոխություն, որպես լրացում ավելացնել 41 հոդվածում նոր 1-ին մաս, հետեւյալ բովանդակությամբ՝ «Էլեկտրաէներգիա բաշխող ընկերությունների սեփականատերերին իրավունք է տրվում», ավելի ճիշտ ես էսպես նշեմ, որ բուն հոդվածը վերաբերում է գույքի նկատմամբ իրավունքները եւ սահմանափակումները ո՞ր դեպքում ունեն իրավաբանական ուժ, անկախ պետական գրանցումից։

Եվ առաջարկվում է, որ ունեն իրավաբանական ուժ առանց անկախ պետական գրանցումից, էլեկտրաէներգիա բաշխող ընկերությունների սեփականատերերին պատկանող հողամասերի սահմանափակ օգտագործման իրավունքը, այսինքն՝ սերվիտուտը կապված էլեկտրահաղորդակցության ենթակայանների, բաշխիչ սարքվածքների, հոսանքատարների, այլ օբյեկտների, ինչպես նաեւ էլեկտրահաղորդման օդային գծերի եւ սահմանված անվտանգության գոտիների սպասարկման պահպանման կամ շահագործման համար։

Հարցը խիստ կարեւոր ենք համարում, քանի որ, եթե փաստենք այսօրվա իրողությունը, ապա պարզ է, որ այդ իրավունքից օգտվում են ընկերությունները միաժամանակ, այդ իրավունքները դեռեւս գրանցված չեն։ Գրանցումն՝ ինքնին լուրջ եւ աշխատատար գործընթաց է, եւ դրանով է պայմանավորված նման ամրագրումն օրենքում։

Հարկ եմ համարում նշել, որ այս օրենքի նախագիծը սերտորեն շաղկապված է հաջորդ օրենքի նախագծի հետ, որով մենք կսահմանենք՝ ի՞նչ հիմքով է սահմանվում սերվիտուտը, եւ այս շաղկապից ելնելով առաջարկվում է մեկ հանգամանք եւս, որ առաջարկում ենք սերվիտուտը, որը ծագում է օրենքի հիման վրա։

Ստիպված փոքրիկ ռակուրս պետք է անեմ հաջորդ հարցի մեջ, քանի որ, ըստ քաղաքացիական օրենսգրքի, սերվիտուտները կարող են սահմանվել այսօր 2 ձեւով, դա պայմանագրով եւ դատարանի վճռով, իսկ մեր առաջարկությունը կհնչի փոքր-ինչ ուշ, որ կարող են սահմանվել նաեւ օրենքի հիման վրա։

Ուստի, մեր 2-րդ փոփոխությունն օրենքի նախագծում պայմանավորված է հենց այդ հանգամանքով, նոր հիմքով, որի հետեւանքով ծագում է սերվիտուտը։ Այսքանը։

Գ.ԱՍԼԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Հարությունյան։ Հարգելի պատգամավորներ, պրն Հարությունյանին հարցերով դիմելու համար խնդրում եմ նախապատրաստվել հերթագրման։ Հերթագրում։

Հերթագրվել է 1 պատգամավոր։ Պատգամավոր Սամվել Ավետիսյան, խնդրեմ, 3-րդ խոսափող։

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

- Պրն Հարությունյան, եթե կարելի է, մի քիչ մանրամասնեք էդ վերջին պարբերությունը, ձեր ասած՝ օրենքով սերվիտուտների սահմանման ինստիտուտը, ինչպե՞ս է դա ապրվելու։

Դ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

- Ես կարող եմ հիմա պարզաբանել, սակայն սա, ըստ էության, 2-րդ հարցն է, որ այսօր ներկայացնելու եմ եւ ավելի մանրամասն, երեւի թե, իմաստ ունի ներկայացնել 2-րդ հարցի կապակցությամբ։

Ընդհանուր առմամբ, սերվիտուտները, շատ բնական է, ուրիշի հողամասից սահմանափակ օգտվելու իրավունքն է, եւ հիմնականում նման վեճեր ծագում են կամ նման հարցեր ծագում են, նման իրավահարաբերություններ ծագում են հարեւան հողամասերի սեփականատերերի միջեւ։

Սակայն այն պարագաներում, երբ հասարակական ծառայություններ մատուցող ծառայություններին է վերաբերում, շատ հաճախ իմաստ ունի ոչ թե դա անել պայմանագրով, որովհետեւ պատկերացրեք, թե քանի՞ հազարավոր սեփականատերերին է առնչվում այս սերվիտոոտը, ուստի եւ առաջարկություն կա, որպեսզի դրանք սահմանվեն օրենքի հիման վրա։ Այսինքն՝ օրենքն է սահմանում, որովհետեւ պատկերացրեք հետեւյալ իրավիճակը, որ պայմանագրով չի հաջողվում, սեփականատերը չի համաձայնվում տրամադրել իր հողամասի սահմանափակ օգտագործման իրավունք։ Ծառայությունը հասարակական արժեք է ներկայացնում, հանրության համար կարեւոր ծառայություն է, դա կարող է լինել հեռահաղորդակցություն, կարող է լինել էներգասնուցում, կարող է լինել ջրամատակարարում եւ այլն, եւ այդ պարագաներում միակ ելքը, ըստ այսօր սահմանած օրենքի, ըստ քաղաքացիական օրենսգրքի, դա դիմել դատարան։

Հազարավոր հայցերի հոսքն այսօր դատարան, երբ ոլորտը դեռ լիովին կանոնակարգված չէ, համարում ենք ոչ նպատակահարմար։ Ուստի, ենթադրում ենք, որ պետք է նախատեսել որպես հնարավորություն՝ սերվիտուտի սահմանումը օրենքի հիման վրա։ Մասնավորապես, ես արդեն նշեցի, որ այն օրենքով, որ մենք հիմա ենք ձեզ առաջարկում, մենք առաջարկում ենք, որպեսզի բաշխող ընկերություններն իրավունք ունենան այլ սեփականատերերին պատկանող հողամասների օգտագործման իրավունք, եւ նշեցինք ինչի համար՝ ենթակայանների, սարքավորումների եւ այլնի, շահագործման եւ սպասարկման համար։

Գ.ԱՍԼԱՆՅԱՆ

- Խնդրեմ, նստեք, պրն Հարությունյան։ Ֆինանսավարկային, բյուժետային եւ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի տեսակետը ներկայացնելու համար ամբիոնի մոտ է հրավիրվում պատգամավոր Հերմինե Նաղդալյանը։ Խնդրեմ։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

- Օրենքն իրականում շատ կոկիկ տեսք ունի։ Օրենքի փոփոխությունն ընդամենը 1 հոդվածի 2 կետերին է վերաբերում։ Արդարադատության նախարարը փորձեց հակիրճ բացատրել՝ խնդիրն ինչում է կայանում։

Ուրեմն, մենք իրականում այս խնդիրն ունենում ենք եւ դեռեւս ունենալու ենք, կարծում եմ, եւ սա վերաբերում է ոչ միայն էլեկտրաէներգիայի բաշխող ընկերություններին, այս խնդիրը մենք ունենալու ենք, կարծում եմ, բոլոր այն ծառայությունների մատուցման հարցում, որոնք կապված են ապրանքների տեղափոխման, էներգիայի տեղափոխման, ջուրն է, գազն է, այն բոլորը, որոնք անցնում են մեծ տարածքների, ուրեմն, ճանապարհների միջով, եւ տարբեր հողամասերի սեփականատերերի հետ է առնչվում, այս բոլոր պարագաներում մենք ունենալու ենք սերվիտուտի խնդիրը։

Այսօր փորձում ենք սերվիտուտի հարցում մեր օրենսդրության մեջ մինչեւ օրս եղած ձեւակերպմանը, սահմանմանն ավելացնել մի քանի էական նշանակություն ունեցող դրույթներ։ Սրանք կապված են լինելու սպասարկման պահպանման եւ շահագործման խնդիրների կարգավորման հետ։ Բնական է, պատկերացրեք այն իրավիճակը, եթե, ասենք, նույն էլեկտրաէներգիա բաշխող կազմակերպությունները, ընկերությունները փորձեն, մինչ օրս գործող օրենքով, սերվիտուտի իրենց իրավունքն իրականացնել, այսինքն՝ հսկայական ծախսեր պիտի կատարեն հարյուրավոր սեփականատերերի, նրանց հողամասերի գրանցումներն իրականացնելու, թույլտվությունները ստանալու, եւ խնդիրն այստեղ կայանում է ոչ միայն նրանում, որ թեթեւացվի այդ ընկերությունների խնդիրը, այլ նաեւ նրանում, որ այս ծախսերն, ի վերջո, մտնելու են սակագնի մեջ, ծանրանալու են սակագնի միջոցով, սակագնի տեսքով ծանրանալու են մեր սպառողների, մեր ազգաբնակչության ուսերին։

Սրանում է իրականում կայանում այս օրենքի անհրաժեշտությունը, եւ Ֆինանսաբյուջետային հանձնաժողովն այս օրենքի նախագիծը լսելով, հաշվի առնելով կարեւորությունն այս խնդրի, տվել է դրական եզրակացություն։ Այսքանը։

Գ.ԱՍԼԱՆՅԱՆ

- Շնորհակալություն։ Հարգելի պատգամավորներ, տիկին Նաղդալյանին հարցերով դիմելու համար խնդրում եմ նախապատրաստվել հերթագրման։ Հերթագրում (ռեպլիկ դահլիճից)։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

- Համենայն դեպ, եթե հարցեր ունեք, ոչ օրենքի հետ կապված։

Գ.ԱՍԼԱՆՅԱՆ

- Հարցեր չկան, խնդրեմ, նստեք, տիկին Նաղդալյան։

Այժմ անցնենք մտքերի փոխանակման։ Ելույթների համար խնդրում եմ նախապատրաստվել հերթագրման։ Հերթագրում։ Ելույթի համար ցանկացողներ չկան։

Եզրափակիչ ելույթի համար, տիկին Նաղդալյան, պրն Հարությունյան։ Քվեարկությունը կանցկացնենք հարմար պահին։

Ես կարծում եմ, այս հարցերը քննարկելուց, ավարտելուց հետո, նոր միանգամից կանցնենք քվեարկություններին։

Այժմ անցնենք հաջորդ հարցին՝ ՀՀ կառավարության կողմից ներկայացված «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի քննարկմանը։

Ձայնը տրվում է պրն Հարությունյանին՝ օրենքի նախագիծը ներկայացնելու համար։ Խնդրեմ, պրն Հարությունյան։

Դ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

- Ընդհանուր առմամբ 6 հարցեր են լուծվում այս օրենքի նախագծում։

1-ինը՝ այսօրվա գործող օրենքը սահմանում է սերվիտուտի իրավունքը հարեւան հողամասի սեփականատիրոջ նկատմամբ, այսինքն՝ մի հողամասի սեփականատերը նման իրավունք է ձեռք բերում հարեւան հողամասի սեփականատիրոջ նկատմամբ։ Սա շատ սահմանափակ մեկնաբանություն է սերվիտուտի եւ, կարծում եմ, հեղինակները ժամանակին՝ քաղաքացիական օրենսգրքի, ուղղակի, չեն նկատել, որ նման իրավունքներ կարող են ծագել նաեւ հատկապես հանրային ծառայությունների մատուցման պարագայում։

Այդ իսկ պատճառով, լրացվում է հոդվածն օգտագործողի եւ այլ հողամասերի սեփականատերերի դրույթով, այսինքն՝ եւ՛ հարեւան հողամաս օգտագործողները, եւ հողամասեր օգտագործողներն ընդհանուր առմամբ, պարտադիր չի, նախեւառաջ, որ լինի հարեւանություն, եւ պարտադիր չի, որ լինի զուտ սեփականատեր, նաեւ օգտագործողը կարող է լինել։ Սա 1-ին փոփոխությունը։

2-րդը՝ ես արդեն նշեցի, որ կան 2 տիպի սերվիտուտներ՝ կամավոր եւ հարկադիր։ Կամավոր սերվիտուտը, շատ բնական է, նրա հիմքում ընկած է պայմանագիրը, իսկ հարկադիր սերվիտուտը սահմանվում էր համաձայն քաղաքացիական օրենսգրքի 212 հոդվածին՝ դատարանի վճռի հիման վրա։ Այս պարագայում մենք առաջարկում ենք եւս 1 հարկադիր սերվիտուտ՝ դա օրենքն է։ Օրենքը հիմք է հարկադիր սերվիտուտ սահմանելու համար։

3-րդը՝ դա սերվիտուտի գրանցումն է։ Համաձայն քաղաքացիական օրենսգրքի 213 հոդվածի, սերվիտուտը ենթակա է պարտադիր գրանցման, եւ այդ գրանցման ուժով է ստանում սերվիտուտն իրավաբանական ուժ։

Առաջարկության իմաստը հետեւյալն է, որ էներգետիկայի բնագավառում, անկախ նման գրանցման, 213 հոդվածին է վերաբերում խոսքը, սերվիտուտն ունենա իրավաբանական ուժ, այս պարագայում էլ սերտորեն շաղկապվում է նախորդ ներկայացված հարցի հետ։

Հաջորդը քաղաքացիական օրենսգրքի 214 հոդվածն է, համաձայն որի, նախատեսված է, որ սերվիտուտը վճարովի է եւ այն սահմանվում է պայմանագրով՝ սերվիտուտի դիմաց վճարը, իսկ այն պարագայում, երբ հարկադիր սերվիտուտ է սահմանված դատարանի վճռով, ապա՝ վճռի հիման վրա։

Առաջարկության իմաստը պայմանավորված է նրանով, որ մենք արդեն նախատեսում ենք նախորդ հոդվածների փոփոխությամբ, որ հարկադիր սերվիտուտ կարող է սահմանվել նաեւ օրենքի հիման վրա, ուստի եւ վճարը կարող է սահմանվել եւս օրենքով, եթե սերվիտուտը սահմանված է օրենքի հիման վրա։

Հաջորդը՝ դա 553 հոդվածն է, արդեն այլ գլխին է վերաբերում, համաձայն որի, ֆիզիկական անձի կողմից օգտագործվող էներգիայի քանակը չի սահմանափակվում։ Թերեւս, ես ընթերցեմ գործող օրենքի դրույթը՝ «Եթե էներգամատակարարման պայմանագրով, որպես աբոնենտ հանդես է գալիս էներգիակենցաղային սպառման համար օգտագործող քաղաքացին, ապա նա իրավունք ունի օգտագործել իր համար անհրաժեշտ քանակի էներգիա»։

Առաջարկվում է «իր համար անհրաժեշտ քանակի էներգիան» փոքր-ինչ ձեւափոխել եւ դարձնել «իր համար խելամտորեն անհրաժեշտ քանակի էներգիա»։ Անշուշտ, այստեղ կարող է հարց ծագել՝ ի՞նչ է նշանակում «խելամտորեն», դա միշտ ենթակա է դատական վիճարկմանը եւ ասեմ, որ օրենսգիրքը եւս օգտագործում է մի շարք նմանատիպ տերմիններ, ինչպես «բարեխիղճ», «ողջամիտ», «պատշաճ», «անպատշաճ» եւ այլն։

Եվ վերջին առաջարկությունը՝ խոսքը վերաբերում է էներգամատակարարման պայմանագրի փոփոխմանը եւ լուծմանը։

Առաջարկություն կա, որ այս հոդվածում, իսկ այնտեղ դրույթը հետեւյալն էր, որ կարող են, ներեցեք, ես ուղղակի մեջբերեմ համապատասխան հոդվածը, հետեւյալն է ձեւակերպումը՝ «Այն դեպքում, երբ էներգամատակարարման պայմանագրով- որպես աբոնենտ հանդես է գալիս էներգակենցաղային սպառման համար օգտագործող քաղաքացին, նա իրավունք ունի միակողմանի լուծել պայմանագիրը, այդ մասին էներգամատակարարող կազմակերպությանը տեղեկացնելով եւ օգտագործված էլեկտրաէներգիայի համար ամբողջությամբ վճարելու պայմանով»։

Այս պարագայում մենք հանում ենք «քաղաքացի» տերմինը, այսինքն՝ հանում ենք «այն դեպքում, երբ» եւ այլն, մինչեւ «քաղաքացի» բառը, ինչով ասում ենք նրան, որ պայմանագիրը կարող է միակողմանի լուծվել նաեւ եւ ֆիզիկական անձանց պարագայում։ Սա է բուն հարցի էությունը։

Այս 6 փոփոխություններ են, որ առաջարկվում է քաղաքացիական օրենսգրքում։

Գ.ԱՍԼԱՆՅԱՆ

- Հարգելի պատգամավորներ, պրն Հարությունյանին հարցերով դիմելու համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրում։

Հարցեր չկան։ Խնդրեմ, նստեք, պրն Հարությունյան։

Ֆինանսավարկային, բյուջետային եւ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի տեսակետը ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է տիկին Նաղդալյանին։ Խնդրեմ։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

- Հարգելի գործընկերներ, կուզեի արդարադատության նախարարին հավելել ընդամենը մի քանի հակիրճ դրույթներ՝ էներգետիկայի բնագավառում սերվիտուտի հարցի վերաբերյալ։

Սերվիտուտի դրույթն, ինչպես արդեն ասվեց, մենք մեր օրենսդրության մեջ ունեցել ենք։ Մենք ունեցել ենք սերվիտուտի գոյության 2 տարբերակ, մեկը՝ պայմանավորվածության, այսինքն՝ կողմերի պայմանավորվածության, եւ մյուսը՝ դատարանի որոշմամբ կամ դատարանի վճռով։ Հիմա, երբ մենք օրենքում ամրագրում ենք նաեւ 3-րդ տեսակը՝ սերվիտուտի, այսինքն՝ օրենքով սահմանված սերվիտուտ, հետեւաբար, նաեւ առաջանում են մի քանի փոփոխություններ քաղաքացիական օրենսգրքում, ուրեմն, այս հոդվածների վերաբերյալ։

Ուրեմն, 1-ինը, ինչ շատ կարեւոր էր եւ նշվեց նախարարի կողմից, դա 210 հոդվածի փոփոխությունն է, որը նախատեսում է, որ սերվիտուտ պահանջելու իրավունքը ոչ միայն սեփականատիրոջ հողամասից, այլեւ հարեւան հողամասից, եւ այստեղ լրացումը կայանում է նրանում, որ լրացվել է օգտագործողի եւ այլ հողամասերի սեփականատերերից սերվիտուտ ստանալու իրավունքը։

Այս կապակցությամբ 2 հոդվածի մեջ՝ 210-ում եւ 211-ում կատարվել են փոփոխություններ։ 211-ի փոփոխությունը նույն բնույթի է՝ հարեւան եւ այլ հողամասերի վերաբերյալ։

212 հոդվածի համաձայն, «Հարկադիր սերվիտուտը կարող է սահմանվել միայն դատարանով» եւ նախատեսվել է, որ «Հարկադիր սերվիտուտը կարող է սահմանվել նաեւ օրենքներով», որովհետեւ բնական է, կարող եք պատկերացնել այն իրավիճակը, որը կառաջանա, եթե այդքան քանակի հայցեր ներկայացվեն դատարանները, կարծում եմ, պարզապես, դատարանները կխորտակվեն դրանց բեռի տակ։

213 հոդվածը պահանջում է, որ սերվիտուտը գրանցվի, բնական է, որ էներգետիկայի բնագավառում հնարավոր չէ այդքան գրանցել, եւ սրանով է պայմանավորված այս լրացումը, որ կատարում ենք, որպեսզի նույնպես գրանցող մարմնին չդնենք այս հսկայական քանակի դիմումների բեռի տակ։

Քաղաքացիական օրենսգրքի 214 հոդվածը նախատեսում է, որ «Սերվիտուտը վճարովի է եւ սահմանվում է պայմանագրով, իսկ հարկադիր սերվիտուտը՝ դատարանի կողմից»։ Այստեղ լրացումը կայանում է նրանում, որ սերվիտուտի դիմաց վճարը կարող է սահմանվել նաեւ օրենքով, եթե այդպիսի բան, ուրեմն, պահանջվի կամ սահմանվի օրենսդրությամբ։

Եվս 2-ը՝ դա 553 հոդվածի փոփոխությունն է, որի համաձայն ֆիզիկական անձի կողմից օգտագործվող էներգիայի քանակը չի սահմանափակվում, սակայն այստեղ գործում է «խելամտորեն» կամ, ինչպես մեր քաղաքացիական օրենսգրքում կիրառվում է «պատշաճ», «անպատշաճ», «ողջամիտ» եւ նման տերմինները։

Իսկ ինչ վերաբերում է 558 հոդվածին, դա էներգամատակարարման պայմանագրերը փոփոխելու եւ լուծելու, լուծարելու վերաբերյալ հոդվածն է։

Այս հոդվածի 1-ին կետից հանվել է հետեւյալ ֆրազը՝ «այն դեպքում, երբ էներգամատակարարման պայմանագրով, որպես աբոնենտ հանդես է գալիս էներգիան կենցաղային սպառման համար օգտագործող քաղաքացին»։

Ուրեմն, սրանից եզրակացնում ենք, այս ֆրազը հանելուց հետո ստանում ենք, որ «Ֆիզիկական անձանց պարագայում նույնպես պայմանագիրը կարող է միակողմանի լուծվել»։

Սա հակիրճ, շատ կարճ իրական բովանդակությունն է այն փոփոխությունների, որոնք կատարվում են այս օրինագծով, եւ հարցեր լինելու դեպքում ես պատրաստ եմ պատասխանելու։

Գ.ԱՍԼԱՆՅԱՆ

- Խնդրում եմ հերթագրվել՝ տիկին Նաղդալյանին հարցերով դիմելու համար։ Հերթագրում։ Ներողություն, իրոք, ես հարց ունեմ, տիկին Նաղդալյան։

Գ.ԱՍԼԱՆՅԱՆ

- Մենք էստեղ ամրագրում ենք, որ հողի սեփականատերն իրավունք ունի պահանջելու հարեւան հողի սեփականատիրոջից սահմանափակ օգտագործման իրավունք։ Եթե իրավունքով նա պահանջում է, նա մերժում է, հետո՞։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

- Չէ, մենք հիմա օրենքով, ես հիմա ասեմ, ուրեմն, մենք մինչեւ օրս ունենք արդեն մեր օրենսդրության մեջ սահմանված սերվիտուտի հետեւյալ 2 տարբերակը, մեկը՝ պայմանավորվածությամբ, այսինքն՝ ես ասում եմ, դուք համաձայնում եք, մյուսը՝ դատարանի վճռով, այսինքն՝ ես ասում եմ, դուք չեք համաձայնում, ես դիմում եմ դատարան, դատարանն ինձ համար որոշում է կայացնում։

Հիմա 3-րդը, որ մենք հիմա ենք սահմանում՝ օրենքովը, այսինքն՝ օրենքով, ի վերուստ, արդեն ասված է, որ, եթե դու սա անում ես, սերվիտուտը պարտավոր է, ինձ համար արդեն կա։ Էստեղ չհամաձայնելու քո ձեւը միայն մեկն է՝ լոբբիզմ անես, որպեսզի էս օրենքը փոխվի, վերադառնա, հետո նոր դատարանով քո համար խնդիրը լուծես։

Գ.ԱՍԼԱՆՅԱՆ

- Եղավ, շնորհակալություն։ Խնդրեմ, նստեք։ Հարգելի պատգամավորներ, ելույթ ունենալու համար խնդրում եմ նախապատրաստվել հերթագրման։ Հերթագրում։ Ելույթի ցանկացողներ չկան։

Եզրափակիչ ելույթի համար, պրն Հարությունյան, տիկին Նաղդալյան, չկա ցանկություն։

Այժմ անցնենք հաջորդ հարցի քննարկմանը։ Կառավարության կողմից ներկայացված «Հայաստանի Հանրապետության 2001 թվականի պետական բյուջեի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացում կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի քննարկմանը։ Այս հարցը քննարկելիս հիմնական զեկուցողներ են՝ Կառավարության պաշտոնական ներկայացուցիչ, քաղաքաշինության նախարար Դավիթ Լոքյանը, Ֆինանսավարկային, բյուջետային եւ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Մարտուն Մաթեւոսյանը։

Ամբիոնի մոտ է հրավիրվում պրն Լոքյանը, խնդրեմ։

Դ.ԼՈՔՅԱՆ

- Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, «Հայաստանի Հանրապետության 2001 թվականի պետական բյուջեի մասին» օրենքում առաջարկվում ա փոփոխություն։ Ես մի փոքր բացատրություն տամ ձեզ փոփոխման էության մասին։

Փաստորեն, բյուջեում մենք տող էինք նախատեսել՝ «Լոռու մարզ, թիվ 19-րդ դպրոց, 120 մլն», ուսումնասիրությունները եւ համատեղ պայմանավորվածությունները Լոռու մարզի եւ Վանաձորի քաղաքապետի հետ, մեզ հանգեցրեց այն ընդհանուր եզրակացությանը, որ թիվ 19-րդ դպրոցի շինարարության համար դրվելիք այդ գումարն անհրաժեշտ չի։

Կառավարությանն առաջարկվեց 120 մլն դրամ գումարը տեղափոխել բյուջետային մեկ ուրիշ տող, ավելի շուտ՝ բյուջետային 2 ուրիշ տողեր, որի միջոցով լուծվում է Բազում գյուղի եւ Պուշկինո գյուղի դպրոցների շինարարության հարցը։ Այսինքն՝ աղետի գոտու ծրագրում 3 դպրոցների լուծման խնդիրը լուծվում է այս փոփոխության միջոցով։ Շնորհակալություն։

Գ.ԱՍԼԱՆՅԱՆ

- Պրն Լոքյանին հարցերով դիմելու համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրում։ Հարցեր չկան։

Դ.ԼՈՔՅԱՆ

- Շնորհակալ եմ։

Գ.ԱՍԼԱՆՅԱՆ

- Ֆինանսավարկային, բյուջետային եւ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի տեսակետը ներկայացնելու համար ամբիոնի մոտ է հրավիրվում հանձնաժողովի անդամ Մարտուն Մաթեւոսյանը։

Պատգամավորներին հրավիրում ենք դահլիճ, հարցերի քննարկումն ավարտվում է, անցնելու ենք քվեարկության։

Մ.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ

- Ես միանգամից ասեմ, որ հանձնաժողովը դրական եզրակացություն է տվել այս օրենքն 1-ին ընթերցմամբ անցկացնելու համար։

Նաեւ ուզում եմ նշել, որ հանձնաժողովի նախագահի առաջարկությամբ եւ նախարարի հրավերով, մենք շաբաթ, կիրակի եղանք Վանաձորում, իրոք, նման խնդիր կա, եւ դա բավականին նորմալ լուծում է։

Եվ ընդհանրապես, հիմա, որովհետեւ ժամանակը կարճ է, ինձ թվում է, աղետի գոտու վերականգնման աշխատանքների 98-2001թթ. ծրագիրը լուրջ վերանայման կարիք ունի, եւ ոչ թե գումարային, այլ հնարավոր բյուջեում եղած նախատեսված գումարների շրջանակում շատ ավելի մեծ ծրագիր եւ առաջնահերթ ծրագիր իրականացնելու խնդիր կա։ Սա 1-ին խնդիրն է, որ Կառավարությունը մտցնում է Ազգային ժողով եւ, կարծում ենք, որովհետեւ նաեւ մեզ մոտ բուռն քննարկում գնաց, թե 2 ամիս հետո բյուջեի փոփոխություն բերելն ի՞նչ է նշանակում, բայց կա այդ խնդիրը, մենք դրանից չենք կարող փախնել, կա առաջնահերթությունների ճշտման խնդիր՝ եղած միջոցներն ավելի էֆեկտիվ առաջնահերթ խնդիրների վրա ծախսելու խնդիր։

Եվ մեր հանձնաժողովը պատրաստ է Կառավարության բոլոր այն առաջարկությունները, որը կբերի օպտիմիզացման՝ միջոցներն ավելի էֆեկտիվ ծախսելու, մենք կընդառաջենք եւ, կարծում եմ, Ազգային ժողովը պիտի ընդառաջի նման խնդիրներին։ Այսքանը, առաջարկում ենք ընդունել 1-ին ընթերցմամբ։

Գ.ԱՍԼԱՆՅԱՆ

- Պրն Մաթեւոսյանին հարցերով դիմելու համար, հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ նախապատրաստվել հերթագրման։ Հերթագրում։ Հարցեր չկան։ Խնդրեմ, նստեք, պրն Մաթեւոսյան։

Պատգամավորները հրավիրվում են դահլիճ։ Այժմ անցնենք քննարկվող հարցի մտքերի փոխանակությանը։ Ելույթների համար նախապատրաստվել հերթագրման։ Հերթագրում։

Ելույթի ցանկություն ունեցողներ չկան։ Եզրափակիչ ելույթի համար՝ պրն Լոքյան, պրն Մաթեւոսյան, ոչ։ Ավարտվեց նաեւ օրակարգով նախատեսված վերջին հարցի քննարկումը։

Այժմ, հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ նախապատրաստվել քվեարկության։ Դիմում եմ աշխատասենյակներում եւ ճեմասրահում գտնվող պատգամավորներին՝ հրավիրվում եք դահլիճ՝ քվեարկություն անցկացնելու համար։ Մենք քննարկեցինք եւ ավարտեցինք 4 հարցերի քննարկումը։ Այժմ, հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ նախապատրաստվել քվեարկության։

Քվեարկության է դրվում ՀՀ կառավարության կողմից ներկայացված «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում»... ավելի ճիշտ կլինի, որ մենք քվեարկություններն անցկացնենք նույն հերթականությամբ, ինչ հերթականությամբ քննարկումներն ենք արել։ Սկզբից «Էներգետիկայի մասին», այնուհետեւ մյուս հարցերը։

Այժմ քվեարկության է դրվում ՀՀ կառավարության կողմից ներկայացված «Էներգետիկայի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի նախագիծը 2-րդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 71, դեմ՝ 2, ձեռնպահ՝ 3, որոշումն ընդունված է։

Այժմ քվեարկության է դրվում ՀՀ կառավարության կողմից ներկայացված «Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 77, դեմ, ձեռնպահ՝ չկա, որոշումն ընդունված է։

Այժմ քվեարկության է դրվում ՀՀ կառավարության կողմից ներկայացված «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 73, դեմ՝ չկա, ձեռնպահ՝ 2, որոշումն ընդունված է։

Եվ վերջին հարցի քվեարկությունը՝ քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված « Հայաստանի Հանրապետության 2001 թվականի պետական բյուջեի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 70, դեմ՝ չկա, ձեռնպահ՝ 1, որոշումն ընդունված է։

Արտահերթ նիստն ավարտվեց, շնորհակալություն, ցտեսություն։




ԱԺ Նախագահ  |  Պատգամավորներ  |  Հանձնաժողովներ  |  Խմբակցություններ, խմբեր  |  Աշխատակազմ
Օրենսդրություն  |   Նախագծեր  |  Նիստեր  |   Լուրեր  |  Արտաքին հարաբերություններ   |  Գրադարան  |  Ընտրողների հետ կապեր  |  Հղումներ  |  RSS