Տպել
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՉՈՐՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ՅՈԹԵՐՈՐԴ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 13

06 ապրիլի 2010

Ժամը 12:00

  ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ՀՈՎԻԿ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՍԱՄՎԵԼ ՆԻԿՈՅԱՆԸ
 

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի պատգամավորներ, հարգելի աշակերտներ, մանկավարժներ, որոնք որ հրավիրված են այսօրվա ԱԺ նիստին մասնակցելու համար։ Հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ ստուգել գրանցման համակարգը եւ նախապատրաստվել գրանցման։ Գրանցում։ Գրանցվել են 105 պատգամավորներ, քվորում ունենք, սկսում ենք մեր աշխաանքները։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, «ԱԺ չորրորդ գումարման յոթերորդ նստաշրջանի օրակարգում լրացումներ կատարելու մասին» ԱԺ որոշման նախագիծը ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանին։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ձեզ բաժանված «ԱԺ չորրորդ գումարման յոթերորդ նստաշրջանի օրակարգում լրացումներ կատարելու մասին» ԱԺ որոշման նախագիծը բաղկացած է 3 մասից։ 1-ին մասում ընդգրկված են այն օրենսդրական նախաձեռնությունները, որոնց օրակարգ ընդգրկելու վերաբերյալ գլխադասային հանձնաժողովները տվել են դրական եզրակացություն։ Դրանք 8-ն են։

2-րդ մասում ընդգրկված է 1 հարց՝ ԱԺ պատգամավորներ Արծվիկ Մինասյանի, Ստյոպա Սաֆարյանի, Արտյուշ Շահբազյանի, Վահան Հովհաննիսյանի, Գագիկ Գեւորգյանի, Արա Նռանյանի, Լիլիթ Գալստյանի, Ռուզաննա Առաքելյանի եւ Արայիկ Գրիգորյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն է, որի առնչությամբ գլխադասային հանձնաժողովը դրական եզրակացություն չի ներկայացրել։

3-րդ մասում նշված են պարտադիր եւ ըստ անհրաժեշտության քննարկվող 7 հարցեր, որոնք ընդգրկվում են յոթերորդ նստաշրջանի օրակարգ, առանց քվեարկության։

Հանձնաժողովներից ստացվել է նստաշրջանի օրակարգում օրենսդրական նախաձեռնությունները հետաձգելու վերաբերյալ մի շարք առաջարկություններ։ Առաջարկվում է «Մինչեւ 15, 30, 60 եւ 90 օրով հետաձգել մի շարք օրենսդրական նախաձեռնությունների ընդգրկումը ՀՀ ԱԺ չորրորդ գումարման յոթերորդ նստաշրջանի օրակարգում»։

Հարգելի գործընկերներ, այսպիսով, առաջարկում եմ քվեարկության դնել «Հետաձգումների վերաբերյալ ԱԺ որոշումների նախագծերը», «2-րդ բաժնում ընդգրկված հարցը» եւ «Յոթերորդ նստաշրջանի օրակարգում լրացումներ կատարելու մասին» որոշման նախագծի 1-ին մասը։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, ձեզ ներկայացվեց «ԱԺ չորրորդ գումարման յոթերորդ նստաշրջանի օրակարգում լրացումներ կատարելու մասին» ԱԺ որոշման նախագիծը։ Հարցեր տալու համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրում։ Հերթագրվել է 2 պատգամավոր, Ստյոպա Սաֆարյան։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Բարի լույս բոլորին, բարի լույս, պրն Աբրահամյան։ Ես ուզում եմ հիշեցնել, որ դուք բազմիցս հայտարարել եք այս օրակարգում ներառված հայ-թուրքական արձանագրությունների վերաբերյալ այն, որ ըստ էության դրանք մի փոքր հատուկ ընթացակարգով կքվեարկվեն, կքննարկվեն, եւ դուք նկատի եք ունեցել արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի առաջարկությունն այդ ընթացակարգի վերաբերյալ։

Ես ուզում եմ հարց տալ,  որեւէ բան փոխվե՞լ է, արդյոք, քանի որ գործադիրը, որպես կանոն, ԱԺ-ին տեղյակ է պահում իր ցանկալի ժամկետի վերաբերյալ, եւ կցանկանայի իմանալ արդյո՞ք որեւէ բան փոխվել է այս ընթացքում, եւ արդյո՞ք մեզ սպասվում է թե՛ քննարկում, կամ միգուցե նաեւ հետ վերցնել արձանագրությունները ԱԺ մեծ օրակարգից։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Պրն Սաֆարյան, ոչ մի բան չի փոխվել, ես իրոք, ինձ համար շատ կարեւոր է հանձնաժողովի կարծիքը, եւ կքննարկվի, կարծիքը կներկայացվի մեզ, իսկ գործադիրի կողմից ոչ մի բան չի փոխվել, քանի որ մեր ռեսուրսները դեռ կան, քննարկելու ՀՀ եւ թուրքիայի միջեւ հարաբերությունների արձանագրությունների վավերացման հարցը, իմ կարծիքով, դա օրակարգում է, եւ մենք անպայման առաջիկայում ԱԺ-ում այդ հարցը կքննարկենք։

Իսկ ինչ վերաբերում է գործադիրի հետ վերցնելուն, նման որեւէ առաջարկություն դեռ ԱԺ-ն չի ստացել։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ Հեղինե Բիշարյան։

Հ.ԲԻՇԱՐՅԱՆ

-Պրն Աբրահամյան, իմ հարցը վերաբերում է 3-րդ կետին, պարտադիր եւ ըստ անհրաժեշտության քննարկվող հարցերի 58-րդ կետին, որտեղ առաջարկվում է 2010 թվականի պետական բյուջեում կատարել փոփոխություններ՝ կապված Հայրենական մեծ պատերազմի վետերանների ավանդների վերադարձման հետ։

Ես ուզում եմ ասել, որ դուք, ինչպես հիշում եք, նախորդ քառօրյայում մենք կատարել էինք հարցապնդում, որը լսվեց, եւ նաեւ մեր խմբակցությունն ունի շրջանառության մեջ դրված օրենքի նախագիծ այս հարցի հետ կապված։ Քանի որ խնդիրը կոալիցիոն է եւ բոլոր քաղաքական ուժերի կողմից դրական մոտեցումներ կան, եւ կառավարությունը նույնպես մեր նախագծին տվել է դրական եզրակացություն, հարցապնդման ժամանակ նույնպես դրական արձագանքներ եղան կառավարության կողմից, ուստի եւ ես առաջարկում եմ, պրն Աբրահամյան՝ ձեզ, մեկ անգամ եւս կոալիցիոն քննարկել եւ կոալիցիոն լսել այս հարցը։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Ես պատրաստ եմ հարմար առիթին քննարկել այս հարցը, դա Հանրապետության Նախագահի առաջարկությունն է եղել, որը ստացել է իր աջակցությունը կոալիցիոն ուժերի կողմից։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին։ Մտքերի փոխանակության համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հիշեցնեմ, որ խմբակցությունները կարող են հայտ ներկայացնել՝ մինչեւ 2 րոպե ելույթ ունենալու համար։ Հերթագրում։ Հերթագրվել է 6 պատգամավոր, Ստյոպա Սաֆարյան։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես ուզում եմ օրակարգի քննարկման այս առիթն օգտագործել եւ վերստին «Ժառանգություն» խմբակցության կողմից հայտարարել, որ այնքան ժամանակ, քանի դեռ հայ-թուրքական 2 արձանագրությունները ներառված կլինեն ԱԺ նստաշրջանի եւ քառօրյայի օրակարգում, այդքան ժամանակ «Ժառանգություն» խմբակցությունը հարկադրված կլինի դեմ քվեարկել նստաշրջանի եւ քառօրյայի օրակարգերին։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդը՝ Գալուստ Սահակյան։

Գ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, խնդիրը վերաբերում է  «ՀՀ տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն  կատարելուն, որը վերաբերում է հայրենատիրությանը։ Ասեմ հետեւյալը, որ 2008 թվականից այս խնդրով զբաղվել եմ ես, խմբակցությունը, եւ տարբեր առիթներով պատասխանել ենք, համապատասխան տեսակետներ են արտահայտվել եւ՛ կառավարության կողմից, եւ՛ Ակադեմիայի կողմից, եւ տարբեր հասարակական կազմակերպությունների կողմից։

Ասեմ, որ նաեւ չեմ հրաժարվում այն մտքից, որ հարկ եմ համարում նշել, որ հայրենատիրությունը՝ որպես գաղափարախոսություն, ՀՀԿ-ի գաղափարախոսության ամենածանրակշիռ գործոններից մեկն է, սակայն պատասխանել ենք, որ հայրենաիրությունը դա գաղափարախոսություն է, ոչ մի ռեալ փաստարկի հետ չի կարելի կապել, առավել եւս, հարգելով եւ՛ Վիլսոնի, եւ՛ Սեւրի պայմանագիրը՝ մենք չենք կարծում, որ գաղափարախոսությունը պետք է կապվի Սեւրի հետ, որը նախատեսում էր 4 նահանգներ եւ այլն։

Մենք դեմ ենք քվեարկելու, բայց դա չի նշանակում, որ հայրենատիրության օր չի ունենա մեր պետությունը, առավել եւս, ասեմ, որ սա օրենքի խնդիր չէ, կառավարության որոշում է։ Խնդրում եմ, որ նախաձեռնողներն ընթերցեն նաեւ համապատասխան օրենքի 18-րդ հոդվածը։ Այնպես որ, կխնդրեի, որպեսզի, եթե հնարավոր է, նորից քննարկումները հետաձգեն, պարզապես, դեմ կքվեարկենք, բայց հայրենատիրության օր անպայման մենք կունենանք։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդը՝ Արծվիկ Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, իմ խոսքը վերաբերում է հայրենատիրության օրվա նախագծին, որը նախորդ ուրբաթ օրը պետաիրավական հանձնաժողովում դրական եզրակացություն չստացավ։ Եթե ձեզանից շատերը ներկա լինեին այդ նիստին, կզգայիք, թե ինչպիսի ջերմեռանդությամբ են հանդես գալիս մարդիկ, որոնք ոչ միայն չեն ուսումնասիրել ազգային, պետական գործիչների խոսքերը, այլ նաեւ հատկապես Գարեգին Նժդեհի արտահայած մոտեցումները։ Նրանք նույնիսկ առաջարկում էին այնպիսի մոտեցումներ, որ սահմանում տվեք հայրենասիրության կամ հայրենիքի եւ այլն։

Ավելին, նույնիսկ եղան դեպքեր, երբ որ հայրենատիրության գաղափարը փորձ արվեց կապել աղբահանության հետ։ Այսպիսի մոտեցումներով, ես կարծում եմ, ոչ միայն ազգային ուժը, ում գաղափարախոսական հիմքում դրված է Գարեգին Նժդեհի ազգանվեր գործունեությամբ արտաբերված մոտեցումները, այդ թվում նաեւ հայրենատիրության գաղափարը, ոչ թե պետք է դեմ արտահայտվի, եւ ես հորդորում եմ, որ քննարկենք, քվեարկեք կողմ, որպեսզի կարողանանք հետագայում բարելավել օրենքի նախագիծը։ Հակառակ դեպքում, ես կարծում եմ, որ դուք պետք է պատասխան տաք ոչ թե մեզ, այլ հասարակությանը, պատասխան էլ չասեմ, բացատրություն, թե ինչու՞ է, այնուամենայնիվ, այս գաղափարախոսությունը, իրեն համար հիմք համարող քաղաքական ուժը եւ կոալիցիոն մյուս ուժերը, ովքեր տեղի, անտեղի արտաբերում են թե՛ Գարեգին Նժդեհին, թե՛ նաեւ ազգային գաղափարախոսությունը, դեմ քվեարկելու այս օրինագծին։

Եվ որեւէ այլ արդարացում, թե, իբր, սա կարող է լինել կառավարության իրավասության հարց, առնվազն, միամտություն է։ Եթե մենք տոների եւ հիշատակի օրերին չունենանք այսպիսի օր, չենք էլ ունենա հնարավորություն քննարկելու, ընդհանրապես, ազգային, պետական կարեւոր նշանակություն ունեցող այնպիսի հարցեր, որոնք մեզ կմիավորեն եւ կբերեն հենց նույն հայրենատիրության գաղափարի ավելի մեծ ընկալման շուրջ։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Պրն Մինասյան, կարծում եմ, բավարար բացատրությունն արդեն տրվեց, հաջորդը՝ Արտյուշ Շահբազյան։

Ա.ՇԱՀԲԱԶՅԱՆ

-Այնուամենայնիվ, ես կավելացնեմ։ Մենք պատահական չենք հայրենատիրության օր նշել, այլապես պահանջատիրության օր կարող էինք դնել, բայց նկատի ունենալով, որ մեր գործընկերները, ինչպես պրն Սահակյանն ասաց՝ գաղափարախոսության համար ծանրակշիռ գործոն է, ուզեցինք այնպես անել, որ համահունչ լինի մեր բոլորի ձգտումներին եւ մեր բոլորի գաղափարախոսությանը։ Ցավում ենք, որ այդպես չի։ Այնունմենայնիվ, սրա վերաբերյալ առաջարկներ չարվեցին, այդ 2 տարվա ընթացքում քննարկելու, խնդիրն ուսումնասիրելու։

Այո, այսօր Հայաստանի ղեկավար կուսակցության գաղափարախոսության հիմքում է «հայրենաիրություն» գաղափարը, բայց դրա համար ոչ ոք ՀՀ-ին ոչ նոտա է ներկայացրել, ոչ սպառնացել է, պահանջել է հանել կամ հրաժարվել դրանից, որովհետեւ ազգերն իրենց իրավունքներին, իրենց գաղափարներին միշտ աշխատում են տեր կանգնել։ Մեր հարեւաններն իրենց ագրեսիվ նկրտումները՝ պանթուրքական պետություն ստեղծելու, որը մինչեւ Ալթայ կհասնի ու մինչեւ Ֆինլանդիա, չեն էլ թաքցնում, նրանց էլ ոչ ոք դրա համար չի դատապարտում։ Զիջումները բերում են նոր զիջումների։

Այսօր մենք կանգնած ենք մի եզրին, որից անընդհատ մեզ պարտադրում են զիջումներ, զիջել Ղարաբաղը, ընդունել Կարսը, զիջել այս, այս։ Այսպես չի կարելի, մենք մի տեղ մեր իրավունքները պետք է դնենք, պաշտպանենք, որ իմանան, որ ուժեղ, հաղթող պետության հետ գործ ունենք։ Սրան էր ուղղված, եւ մեր ժողովրդին մի գեղեցիկ, արժանապատվությունը բարձրացնող, ամրացնող մի տոն կարող էինք նվիրել, որը կլիներ, եթե Հայաստանը չկործանվեր 20 թվականին։

Իմ կոչը նույնն է։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Ռուզան Առաքելյան։

Ռ.ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

-Ես նույնպես պետք է խոսեմ հայրենատիրության օրվա նախագծի հետ կապված, թեեւ իմ ընկերները կիսով չափ կիսեցին իմ կարծիքը։ Ես նույնպես առիթ ունեցա մասնակցելու հանձնաժողովի քննարկմանը, ինձ համար շատ տարօրինակ էր, որ խիստ առանձնացվում էր գաղափարախոսությունը եւ պատմական իրադարձությունները։ Ցանկացած գաղափարախոսություն ծնունդ է պատմական իրադարձությունների։ Մենք «հայրենատիրություն» անվանումը դրել էինք, որպեսզի նաեւ ներառվեր մեր պատմական իղձերն ու նպատակները։ Այսինքն՝ տեր այս հայրենիքին եւ այն հայրենիքին, որը մեր երազանքների, մեր ձգտումների եւ իդեալների մեջ էր։

Իմ կարծիքով, ճիշտ բացատրություն չտրվեց հենց «հայրենատիրություն» բառի արտահայտմանը եւ այդ պատճառով գուցեեւ մերժվեց տոնի գաղափարը։ Բայց ես նույնպես պնդում եմ, որ մենք մեր սերունդների համար պետք է ունենանք այսպիսի մի տոն, եթե միացյալ Հայաստանի գաղափարը, ամբողջական Հայաստանի գաղափարը դեռ մեր մեջ կրում ենք, այսպիսի տոն անպայման պետք է ունենանք։

Ես նաեւ պետք է հավելեմ, որ հենց Սեւրի դաշնագիրը ծնունդն էր գաղափարախոսության, եւ այս տոնի մեջ կարող էր արտահայտվել նաեւ եւ՛ Սեւրի պայմանագիրը, եւ օրը՝ որպես նոյեմբերի 22, հենց խորհրդանշական իմաստով էր վերցված։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց։ Ձայնը տրվում է պրն Աբրահամյանին։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, առաջարկում եմ քվեարկության դնել «Հետաձգումների վերաբերյալ ԱԺ որոշումների նախագծերը», «2-րդ բաժնում ընդգրկված հարցը» եւ «Յոթերորդ նստաշրջանի օրակարգում լրացումներ կատարելու մասին» որոշման նախագծի 1-ին մասը։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Քվեարկության է դրվում «ՀՀ ԱԺ չորրորդ գումարման յոթերորդ նստաշրջանի օրակարգում մի շարք օրենսդրական նախաձեռնությունների ընդգրկումը մինչեւ 15 օրով հետաձգելու մասին» ԱԺ որոշման նախագիծն ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 104
Դեմ՝ 1
Ձեռնպահ՝ չկա

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում «ՀՀ ԱԺ չորրորդ գումարման յոթերորդ նստաշրջանի օրակարգում մի շարք օրենսդրական նախաձեռնությունների ընդգրկումը մինչեւ 30 օրով հետաձգելու մասին» ԱԺ որոշման նախագիծն ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 103
Դեմ՝ չկա
Ձեռնպահ՝ չկա

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում «ՀՀ ԱԺ չորրորդ գումարման յոթերորդ նստաշրջանի օրակարգում մի շարք օրենսդրական նախաձեռնությունների ընդգրկումը մինչեւ 60 օրով հետաձգելու մասին» ԱԺ որոշման նախագիծն ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 103
Դեմ՝ չկա
Ձեռնպահ՝ չկա

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում ՀՀ ԱԺ չորրորդ գումարման յոթերորդ նստաշրջանի օրակարգում ԱԺ պատգամավոր Վիկտոր Դալլաքյանի կողմից ներկայացված «Օտարերկրյա պետություններից եւ միջազգային կազմակերպություններից փոխառությունների եւ վարկերի ստացման գործընթացի կազմակերպման եւ այդ միջոցների օգտագործման վերահսկողության մասին» եւ «Վերահսկիչ պալատի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթի ընդգրկումը մինչեւ 90 օրով հետաձգելու մասին» ԱԺ որոշման նախագիծն ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 102
Դեմ՝ 1
Ձեռնպահ՝ չկա

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավորներ Արծվիկ Մինասյանի, Ստյոպա Սաֆարյանի, Արտյուշ Շահբազյանի, Վահան Հովհաննիսյանի, Գագիկ Գեւորգյանի, Արա Նռանյանի, Լիլիթ Գալստյանի, Ռուզաննա Առաքելյանի եւ Արայիկ Գրիգորյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը ԱԺ չորրորդ գումարման յոթերորդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին» ԱԺ որոշման նախագիծն ընդունելու մասին հարցը։

Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Արմեն Մարտիրոսյան։

Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, մի փոքր դիտարկում ունեմ քվեարկությունից առաջ, որպեսզի եւս կողմնորոշվեք։ Այնուամենայնիվ, Վուդրո Վիլսոնի իրավարար վճիռը դա իրավական փաստաթուղթ է եւ իրավական հարթության մեջ է գտնվում, եւ այս առումով մեր դիրքերն անխոցելի են։

Իսկ ինչ վերաբերում է ավելի մեծ հայրենիք ունենալու գաղափարին՝ բոլորս կողմնակից ենք դրան, բնականաբար, բայց դա արդեն քաղաքական հարթության մեջ է, որը մի փոքր, առավել մեծ ջանքեր է պահանջում, եւ դրա համար եւս իրավական փաթեթներ պատրաստելու խնդիր կա։ Կարծում եմ, որ բոլորս կողմ կլինենք նրան, որպեսզի այն առկա իրավական փաթեթը, որ այժմ կա մեր ձեռքին, մենք փորձենք սկզբնական էտապում դա իրացնել, այսօր մտցնելով նաեւ օրակարգ։

2-րդ էտապում արդեն մեծ հայրենիքի տեսլականը կփորձենք բոլորս միասին իրականացնել եւ կյանքի կոչել։ Շնորհակալություն։
 

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Քվեարկություն։

Կողմ՝ 26
Դեմ՝ 58
Ձեռնպահ՝ 6

Որոշումը չի ընդունվել։

Քվեարկության է դրվում «ԱԺ չորրորդ գումարման յոթերորդ նստաշրջանի օրակարգում լրացումներ կատարելու մասին» ԱԺ որոշման նախագծի 1-ին մասը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 96
Դեմ՝ 5
Ձեռնպահ՝ 1

Որոշումն ընդունվել է։

Ձայնը տրվում է ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանին՝ ԱԺ 2010 թվականի ապրիլի 6-ից 8-ի նիստերի օրակարգը ներկայացնելու համար։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, ձեզ բաժանված ԱԺ 2010 թվականի ապրիլի 6-ից 8-ի նիստերի օրակարգի նախագծի 1-ին բաժնում ընդգրկված են 14 օրենսդրական նախաձեռնություններ, որոնց վերաբերյալ գլխադասային հանձնաժողովները տվել են դրական եզրակացություն։

Նախագծի 2-րդ բաժնում ընդգրկված հարց չկա։

Նախագծի 3-րդ բաժնում ընդգրկված են Սահմանադրությամբ եւ կանոնակարգի 37-րդ հոդվածով նախատեսված պարտադիր եւ ըստ անհրաժեշտության քննարկվող հարցերը, որոնք ընդգրկվում են չորսօրյա նիստերի օրակարգ առանց քվեարկության, դրանք 88-ն են, որոնցից 25-ը միջազգային պայմանագրեր եւ համաձայնագրեր են։

ԱԺ ապրիլի 6-ից 8-ի նիստերի օրակարգի նախագծի ձեւավորման հետ կապված գլխադասային հանձնաժողովներից ստացվել են մի շարք օրենսդրական նախաձեռնություններ՝ հետաձգելու վերաբերյալ առաջարկություններ, որոնց համաձայն կազմվել է ԱԺ որոշման 4 նախագծեր։

Առաջարկվում է մինչեւ 15, 30, 60 եւ 90 օրով հետաձգել մի շարք օրենսդրական նախաձեռնությունների ընդգրկումը ԱԺ նիստերի օրակարգում։

Հանձնաժողովների կողմից ներկայացվել են նաեւ առաջարկություններ «Մի շարք նախագծերի քննարկման հատուկ կարգի մասին» ԱԺ որոշման 3 նախագիծ։ Որոշման նախագծերը բաժանված են ձեզ։

Այսպիսով, առաջարկում եմ քվեարկության դնել «Հետաձգումների եւ մի շարք օրենսդրական նախաձեռնությունների քննարկման հատուկ կարգի մասին» որոշումների նախագծերը եւ «ԱԺ 2010 թվականի ապրիլի 6-ից 8-ի նիստերի օրակարգի նախագծի 1-ին բաժինը»։

Հարգելի պատգամավորներ, ձեր ուշադրությունը հրավիրում եմ չորսօրյա նիստերի 3-րդ բաժնի 59-րդ հարցին, ԱԺ պատգամավորներ Վահան Հովհաննիսյանի, Արմեն Ռուստամյանի, Արտյուշ Շահբազյանի եւ Արծվիկ Մինասյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ միջազգային պայմանագրերի մասին» օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ «ԱԺ կանոնակարգ» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթին։ Այս հարցի առնչությամբ գլխադասային հանձնաժողովն օրակարգ ընդգրկելու վերաբերյալ դրական եզրակացություն չի ներկայացրել, սակայն ՀՀԴ խմբակցությունն առաջնորդվելով կանոնակարգի 35-րդ հոդվածի 4-ի 1 կետով եւ 104.2 հոդվածով՝ հարցը համարել է արտահերթ։ Կանոնակարգի 104.2 հոդվածի համաձայն այս նախագիծը մենք կքննարկենք այսօր, 2-րդ նիստում։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Պրն Աբրահամյանին չորսօրյա նիստերի օրակարգի վերաբերյալ հարցեր տալու համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրվածներ չկան։ Այժմ հերթագրում՝ մտքերի փոխանակության համար։ Հերթագրում։ Հերթագրվածներ չկան։

Հարգելի գործընկերներ, ձայնը տրվում է պրն Աբրահամյանին։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Առաջարկում եմ քվեարկության դնել «Հետաձգումների,  մի շարք օրենսդրական նախաձեռնությունների քննարկման հատուկ կարգի մասին» որոշումների նախագծերը եւ «ԱԺ 2010 թվականի ապրիլի 6-ից 8-ի նիստերի օրակարգի նախագծի 1-ին բաժինը»։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Քվեարկության է դրվում օրենսդրական նախաձեռնության կարգով ներկայացված «Մի շարք օրենսդրական նախագծերի քննարկումն ՀՀ ԱԺ չորսօրյա նիստերի օրակարգում մինչեւ 15 օրով հետաձգելու մասին» ԱԺ որոշման նախագիծն ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 102
Դեմ՝ չկա
Ձեռնպահ՝ չկա

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավորներ Վահան Հովհաննիսյանի, Լիլիթ Գալստյանի, Արա Նռանյանի, Արմեն Ռուստամյանի,   Արծվիկ Մինասյանի, Արմեն Աշոտյանի եւ Արտյուշ Շահբազյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագծի քննարկման 2-րդ ընթերցումը ԱԺ չորսօրյա նիստերի օրակարգում մինչեւ 30 օրով հետաձգելու  մասին» ԱԺ որոշման նախագիծն ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 94
Դեմ՝ 5
Ձեռնպահ՝ 1

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավորներ Վիկտոր Դալլաքյանի, Վարդան Բոստանջյանի, Վազգեն Կարախանյանի եւ Գոհար Ենոքյանի   կողմից ներկայացված «Բռնադատվածների մասին» եւ «Քրեական դատավարության օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագծի քննարկումն ԱԺ չորսօրյա նիստերի օրակարգում մինչեւ 60 օրով հետաձգելու  մասին» ԱԺ որոշման նախագիծն ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 101
Դեմ՝ 1
Ձեռնպահ՝ չկա

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում կառավարության կողմից ներկայացված «Ֆինանսական համահարթեցման մասին» եւ «ՀՀ բյուջետային համակարգի մասին»  օրենքում  լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագծի քննարկումն ԱԺ չորսօրյա նիստերի օրակարգում մինչեւ 90 օրով հետաձգելու մասին» ԱԺ որոշման նախագիծն ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 99
Դեմ՝ 1
Ձեռնպահ՝ չկա

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում կառավարության ներկայացրած «Երկակի նշանակության ապրանքների արտահանման, ՀՀ տարածքով դրանց տարանցիկ փոխադրման, ինչպես նաեւ երկակի նշանակության տեղեկատվության եւ մտավոր գործունեության արդյունքների փոխանցման նկատմամբ հսկողության մասին» եւ «Մի շարք օրենքների նախագծերի փաթեթի քննարկման հատուկ կարգի մասին» ԱԺ որոշման նախագիծն ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 95
Դեմ՝ 5
Ձեռնպահ՝ 1

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության ներկայացրած «ՀՀ 2010 թվականի պետական բյուջեի մասին»  օրենքում  լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագծի քննարկման հատուկ կարգի մասին» ԱԺ որոշման նախագիծն ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 94
Դեմ՝ 6
Ձեռնպահ՝ 1

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության ներկայացրած «Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին»  օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ  «Մի շարք օրենքների նախագծերի փաթեթի քննարկման հատուկ կարգի մասին» ԱԺ որոշման նախագիծն ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 91
Դեմ՝ 6
Ձեռնպահ՝ 4

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում «ԱԺ 2010 թվականի ապրիլի 6-ից 8-ի նիստերի օրակարգի նախագծի 1-ին բաժինն ընդունելու մասին» հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 97
Դեմ՝ 5
Ձեռնպահ՝ չկա

Որոշումն ընդունվել է։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, առաջարկում եմ քվեարկել նախորդ նիստում քննարկված հարցերը։ Քվեարկության է դրվում Կառավարության ներկայացրած «Քաղաքացիության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 2-րդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 102
Դեմ՝ չկա
Ձեռնպահ՝ չկա

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության ներկայացրած «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Ավելացված արժեքի հարկի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» եւ «ՀՀ-ում ստուգումների կազմակերպման եւ անցկացման մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 91
Դեմ՝ 2
Ձեռնպահ՝ 8

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության ներկայացրած «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Ստյոպա Սաֆարյան։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Պրն Աբրահամյան, քանի որ քվեարկության դրվելիք օրինագծերում 2 նույնատիպ օրենք կա «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին», կխնդրեինք, որպեսզի հստակեցնեիք նաեւ նախաձեռնության ցուցաբերման օրը, որպեսզի մենք կողմնորոշվենք։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Քարտուղարությունը կաջակցի՞ մեզ։ Պրն Սաֆարյան, դեկտեմբերի 23, 2009 թվական։ Բավարարվա՞ծ եք, շնորհակալություն։

Քվեարկություն։

Կողմ՝ 93
Դեմ՝ 5
Ձեռնպահ՝ 3

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության ներկայացրած «ՀԴՄ-ների կիրառման մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 92
Դեմ՝ 4
Ձեռնպահ՝ 5

Որոշումն ընդունված է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության ներկայացրած «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 99
Դեմ՝ 1
Ձեռնպահ՝ 2

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության ներկայացրած «Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին»  օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ  «Մի շարք օրենքների նախագծերի փաթեթը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 91
Դեմ՝ 5
Ձեռնպահ՝ 3

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկություններն ավարտվեցին, հարգելի գործընկերներ, ներկայացնեմ քննարկվող հարցերի հաջորդականությունը, հետո կանցնենք ընդհատված հարցի քննարկմանը։

2005 թվականի ապրիլի 13-ին Նյու-Յորքում ստորագրված «Միջուկային ահաբեկչական գործողությունների դեմ պայքարի մասին» միջազգային կոնվենցիան, կառավարության կողմից ներկայացված  «Երկակի նշանակության ապրանքների արտահանման, ՀՀ տարածքով դրանց տարանցիկ փոխադրման, ինչպես նաեւ երկակի նշանակության տեղեկատվության եւ մտավոր գործունեության ապրանքների փոխանցման նկատմամբ հսկողության մասին» եւ «Մի շարք օրենքների նախագծերի փաթեթը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին» հարցը, կառավարության ներկայացրած «ՀՀ 2010 թվականի պետական բյուջեի մասին»  օրենքում  լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը, ԱԺ պատգամավոր Կարեն Վարդանյանի ներկայացրած «Հսկիչ նշանների միջոցով տեսաձայնային, մագնիսական կրիչների պարտադիր դրոշմավորման մասին» եւ «ՀՀ քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքների  նախագծերի փաթեթը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը, ԱԺ պատգամավորներ Գալուստ Սահակյանի, Ռաֆիկ Պետրոսյանի, Արտակ Դավթյանի, Վարդան Բոստանջյանի, Վիկտոր Դալլաքյանի, Արամ Սաֆարյանի, Արաիկ Հովհաննիսյանի եւ Համլետ Հարությունյանի կողմից ներկայացված «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ   լրացում կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը 2-րդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Առաջարկում եմ քննարկել ընդհատված հարցը։ Նախորդ նիստում քննարկում էինք կառավարության ներկայացրած «Իրավական ակտերի մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» եւ «ԱԺ կանոնակարգ» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հարցի քննարկումն ընդհատվել է մտքերի փոխանակության փուլում։

Ելույթի համար ձայնը տրվում է Արա Նռանյանին, նախապատրաստվի Լարիսա Ալավերդյանը։ Պրն Նռանյանը բացակայում է, գործուղման է, հա՞, Արա Նռանյանը։ Լարիսա Ալավերդյան, համեցեք։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Բարի լույս ձեզ։ Քրիստոս հարեաւ ի մեռելոց։ Շնորհակալություն, ձեզ ու մեզ մեծ Ավետիս։

Ես շատ հակիրճ եմ ելույթ ունենալու, քանի որ իմ հիմնական մտքերը ես արտահայտել եմ հարցերիս մեջ։ Ես հիշեցնեմ օրենքի նախագիծը, որտեղ խոսվում է այն մասին, որ երբ որ բյուջեն ներկայացվում է մեզ, կա նախապատրաստական փուլ եւ  2-րդ փուլ, երբ որ նախագիծն արդեն մտնում է ԱԺ եւ մենք սկսում ենք մանրամասն քննարկել։ Մեզ առաջարկվել է, որ մենք հրաժարվենք այն պահանջից, որ կառավարությունը եւ՛ 1-ին, եւ՛  2-րդ անգամ մեզ ներկայացնի իր ամփոփ եզրակացությունն այն առաջարկությունների մասին, որոնք որ կարող են հանդես գալ ԱԺ-ի համար... դեռ նախնական փուլում ինչ-որ օգտակար բան, որ մենք իմանանք, թե ինչ է եկել հասարակությունից։ Մեզ առաջարկում է, որ 1-ին փուլում այդ պահանջը վերացվի։

Ճիշտն ասած, ես հասկանում եմ զուտ ռեալիստիկ տեսակետից, պրագմատիկ տեսակետից, որ ինչու՞ է պետք 2 անգամ բավականին գործատար, ժամանակատար մի գործ անել, բայց ես այստեղ ունեմ հակասելու մի խնդիր։ Հարցն այն է, որ այդ պահանջը չի մտցվել, ուղղակի, զուտ բերել եւ ծանր վիճակի մեջ գցել մեր կառավարության աշխատողներին, բայց սա դրվել է նրա համար, որ մեր հանրությունը գնալով ավելի ու ավելի իրեն մասնակից զգա մեր երկրի կառավարման գործընթացին։ Սա մարդու իրավունքների ամենակարեւոր իրավունքներից մեկն է։ Դա նշանակում է, որ նա կարող է ոչ միայն մասնակցել երկրի կառավարման գործընթացին, ընտրյալ, իր կողմից ընտրված եւ ԱԺ-ում ներկայացված պատգամավորների, նրանց կողմից նշանակված կառավարության եւ այլ ձեւերով նշանակված դատարանների կողմից, բայց նա պետք է հնարավորություն ունենա եւ անձնական, իր ուղղակի մասնակցությունն ունենա։ Ես դա շատ եմ կարեւորում։

Ես արդեն ասել եմ, որ երբ որ Հայաստանում քննարկվում էր Աղքատության հաղթահարման ծրագիրը, ՀՀ-ն Սովետական Միության նախկին հանրապետությունների մեջ, որոնք որ այդ գործն անում էին, ուղղակիորեն դրականորեն տարբերվել է մնացած բոլորներից։ Այստեղ Ֆինանսների եւ էկոնոմիկայի նախարարությունը շատ մեծ դերակատարություն է ունեցել, նա ոչ միայն սպասել է, թե երբ այդ մասնակիցները կգան, այլեւ փորձագետների այն խմբի հետ, որոնք Աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ծրագրով... եւ ինքն ունակություններ է տվել ու զարգացրել հասարակության մեջ, որոնցով նրանք գան եւ օգտակար լինեն այդ գործընթացին։ Հասարակության համար ամենակարեւոր փորձը, որը մեր մեջ մնացել է այդ ժամանակներից, եղել է այդ մասնակցային գործընթացը։ Այստեղ նստած են այնպիսի պատգամավորներ, որոնք որ շատ ակտիվ մասնակցություն են ունեցել ոչ միայն անձամբ՝ ինչպես քաղաքացիներ, այլ ինչպես տեղական ինքնակառավարման մարմինների ներկայացուցիչներ կամ պետական պաշտոնյաներ, այդ գործում։

Ես գտնում եմ, որ ոչ թե մենք պետք է գնանք այն ուղղությամբ, որ, եկեք, թեթեւացնենք, այդպես է ստացվում, որ քանի որ հանրությունից քիչ են գալիս առաջարկություններ, եւ դա ձեւական բնույթի է վերածվում։ Ես առաջարկում եմ, որ ավելի ծանրաբեռնվեն մեր պաշտոնատար անձինք, աշխատեն նրա վրա, որ ակտիվ լինի այդ գործընթացը, եւ արդեն 1-ին իսկ այդ փաստաթղթում ներառված լինեն եւ ակտիվ մասնակցություն ունենան հասարակության եթե ոչ բոլոր անձինք, եթե ոչ բոլոր հասարակական կազմակերպությունները, ապա գիտնականները, ինչպես ասում են՝ մեր գիտական համայնքը, որը շատ պասիվ է լինում այդ օրերին, բայց կարելի է նրանց ընդգրկել, ընդգրկել մասնագիտացված հասարակական կազմակերպություններում։

Մենք ունենք հատուկ մի խորհուրդ, որը որ... մենք Աղքատության հաղթահարման ծրագիրը փոխարինել ենք Կայուն զարգացման ծրագրով։ Այդտեղ ինստիտուցիոնալ կառույց կա, հասարակական կազմակերպություններից եւ քաղաքացիական հասարակության այլ մասնակիցներից բաղկացած։ Իմ առաջարկությունն է՝ թողնել այնպես, ինչպես եղել է, ավելի ընդգրկուն դարձնել այդ գործընթացը, որովհետեւ փորձը ցույց է տվել, որ դրանից հետո երբ որ նա գալիս է ԱԺ, դրանից հետո ստացվում է, որ մենք հետագայում փոփոխություն ենք կատարում թվային, հիմնական մասում, այս կամ այն առումով նշանակություն տալով այս կամ այն ծրագրերին, իսկ նախնական փուլում հնարավորություն է ունենում հասարակությունը հանդես գալու փիլիսոփայության, ինչ-որ փոփոխության, բյուջեի, կոնցեպտուալ առաջարկություններով եւ այլն։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց։ Եզրափակիչ ելույթների անհրաժեշտություն կա՞, պրն Սաֆարյան, կա՞, համեցեք, մենք միշտ ուրախ ենք ձեր ձայնը լսել։

Պ.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ինչպես ասաց ԱԺ նախագահը, սա հետաձգված հարցի քննարկում է, փաստորեն դուք այսօր հնարավորություն ունեցաք լսելու միայն պատգամավոր Լարիսա Ալավերդյանի ելույթը։

Ես չեմ ուզենա ձեր համբերությունը շատ երկար օգտագործել։ Ասեմ, որ նախորդ նիստի ժամանակ ելույթ ունեցողները... օրենքի նախագծի վերաբերյալ... օրենքի նախագիծն ընդունվել էր, այսինքն՝ ոչ թե իրավաբանորեն, այլ օրենքի նախագծի վերաբերյալ առարկություններ չկային։ Ելույթ ունեցողները հիմնականում անդրադառնում էին «Իրավական ակտերի մասին» օրենքին, որը անցյալ տարի է ընդունվել։ Ասեմ, որ որոշ հարցադրումների հետ բովանդակային առումով ես ինքս համաձայն եմ, շեշտադրումների հետ իհարկե՝ ոչ։ Բայց քանի որ կառավարությունը ներկայացրել է այս օրենքի նախագիծը, ես ձեր ուշադրությանը կներկայացնեմ միայն այս օրենքի նախագծի վերաբերյալ տիկին Ալավերդյանի դիտարկումները։

Տիկին Ալավերդյան, իմ պատասխանը պարզաբանման բնույթ ունի։ Մենք այս օրենքի  նախագծով չենք առաջարկում, որպեսզի 2 անգամ ներկայացվելիք եզրակացությունն ընդամենը 1 անգամ ներկայացնենք, այս օրենքի նախագծով առաջարկվում է՝ որպես եզրակացություն կառավարության, «Պետական բյուջեի մասին» օրենքի, համարվի բյուջետային ուղերձը՝ որպես միջազգային ստանդարտներով կազմված փաստաթուղթ։

2-րդը՝ մենք առաջարկում ենք, որ հանրային քննարկումները սկսվեն ձեր ասած մեթոդոլոգիայով, այդ Աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ծրագրի հատուկ կազմակերպչական ձեւերով իրականացվի պետական բյուջեն ԱԺ ներկայացնելուց 3 օրվա ընթացքում։ Արդյունքների վերաբերյալ կառավարությունը համապարփակ ձեւով ձեզ կներկայացնի ամփոփաթերթիկ։

Օրենքի նախագծի իմաստը սա է՝ կանոնակարգել, որովհետեւ այսօրվա դրությամբ պետական բյուջեի... իրավական ակտի առումով կանոնակարգված չէ, օրենքը նման նպատակ է հետապնդում։

Շնորհակալություն բոլոր ելույթ ունեցողներին։ Հարգելի պրն Աբրահամյան, առաջարկում եմ պատեհ պահին նախագիծը դնել քվեարկության։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարակից զեկուցման համար խոսափողի մոտ է հրավիրվում պետաիրավական հանձնաժողովի նախագահ Արտյուշ Շահբազյանը։ Ներողություն, ես պետք է հարցնեի, անհրաժեշտություն տեսնու՞մ եք, շնորհակալություն։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ քննարկում ենք ՀՀ Նախագահի կողմից ներկայացված 2005 թվականի ապրիլի 13-ին Նյու-Յորքում ստորագրված «Միջուկային ահաբեկչական գործողությունների դեմ պայքարի մասին» միջազգային կոնվենցիան կից առարկությամբ։ Հիմնական զեկուցող՝ կառավարությանն առընթեր ազգային անվտանգության ծառայության տնօրենի տեղակալ Ռոմիկ Հարությունյան։

Ռ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Հարգարժան ԱԺ նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, «Միջուկային ահաբեկչական գործողությունների դեմ պայքարի մասին» միջազգային կոնվենցիայի նպատակն է միջուկային ահաբեկչական գործողությունների կանխարգելման եւ մեղավորներին քրեական հետապնդման ու պատասխանատվության ենթարկելու համար արդյունավետ, գործնական միջոցների մշակման ու ձեռնարկման ուղղությամբ պետությունների միջեւ համագործակցության ամրապնդման ապահովումը։

Կոնվենցիան ուժի մեջ է մտել 2007 թվականի հուլիսի 7-ին, 2009 թվականի սեպտեմբերի 22-ի դրությամբ կոնվենցիան ստորագրել են 115 պետություն, ուժի մեջ է մտել 54 պետության կողմից։ Կոնվենցիայի դրույթները չեն հակասում ՀՀ օրենսդրությանը։ Կոնվենցիայով ՀՀ-ն ֆինանսական պարտավորություններ չի ստանձնում։

ՀՀ սահմանադրական դատարանը... 2009 թվականի նոյեմբերի 3-ի որոշմամբ՝ կոնվենցիայում ամրագրված պարտավորությունները համապատասխանում են ՀՀ Սահմանադրությանը։

Գտնում եմ, որ «Միջուկային ահաբեկչական գործողությունների դեմ պայքարի մասին» միջազգային կոնվենցիան նպատակահարմար է վավերացնել։ Կոնվենցիան ՀՀ-ին կվերահաստատի իր կողմից միջազգային  հանրության առջեւ սանձնած պարտավորությունները, պայքարել ահաբեկչության դեմ դրա բոլոր դրսեւորումներով հանդերձ։ Շնորհակալություն ուշադրության համար։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Հարությունյան։ Այժմ հերթագրում՝ հարցերի համար։ Հերթագրվել է 1 պատգամավոր, Լարիսա Ալավերդյան։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Ես մեկ հարց ունեմ, որի վերաբերյալ ես կխնդրեի, որ դուք ավելի լայնարձակ ներկայացնեիք։ Այս կոնվենցիան ստորագրվել է 2005 թվականին, հիմա 2010 թվականն է, մենք 5 տարուց հետո ենք սրան անդրադառնում։ Այսինքն՝ ո՞րն է պատճառը, որ մենք այսքան ժամանակ չենք բերել այսպիսի կոնվենցիա, ինչ-որ խնդիրներ կայի՞ն,  իրապես չուսումնասիրված ինչ-որ պահեր կայի՞ն։

Կարո՞ղ է տարածաշրջանում չկան պետություններ, որոնք միացել են, մենք առաջի՞նն ենք, թե՝ վերջինն ենք։ Մի քիչ պատկերացրեք Հայաստանի վիճակը, նրան, այսպես ասած, այդ սանդղակի մեջ։

Ռ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Տիկին Ալավերդյան, ձեզ տեղեկանքի կարգով ներկայացնեմ, որ ընդհանրապես միջազգային պրակտիկան է այդպես, որ հիմնական միջազգային կոնվենցիաները մնում են բաց, եւ բոլոր պետությունները դա խորապես ուսումնասիրում են, եւ ըստ իրենց մասնակցության։

Ինչ վերաբերում է մեր տարածաշրջանին, ապա ձեզ տեղեկացնեմ, որ Ադրբեջանը 2009 է թվականին է դա վավերացրել, երբ որ ինքնել է ստորագրել 2005 թվականին։ Ադրբեջանն այդտեղ արել է համապատասխան հայտարարություն, որ ՀՀ-ն օկուպացրել է Ադրբեջանի 20% տարածքը եւ այդ տարածքն օգտագործում է որպես միջուկային ահաբեկչության դեմ պայքարի, եւ որպես տարածք... դա։

Ինչ վերաբերում է, թե մեր կողմից ինչու է այդքան ուշ վավերացվում, կներեք, ես չեմ կարող ստույգ պատասխան տամ, քանի որ երբ որ դա ներկայացվել է, Արտգործնախարարությունն է դա ներկայացրել եւ ԱԺ-ն է որոշում կայացրել, թե...

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման համար՝ Լարիսա Ալավերդյան։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Երբ որ Ադրբեջանն այդպիսի հայտարարություն արել է, որեւէ արձագանք եղե՞լ է Հայաստանի կողմից, թե՝ դա մնացել է անարձագանք։ Մենք ունենք այդպիսի տխուր պրակտիկա։

Ես կխնդրեի, որ այդպիսի կոնվենցիաները ներկայացնելիս դուք բերեիք այդ տեղեկանքները։ Ես այն գնահատողներից եմ, կոնվենցիայի, եւ գտնում եմ, որ Հայաստանն ինչքան շուտ դա աներ, այնքան ավելի քիչ կհանդիպեր այդպիսի անհեթեթ, բայց բոլոր դեպքերում հնչեղություն ստացող հարձակումներին։

Այս առումով իմ հարցի 1-ին մասը մնում է հարց, եղե՞լ է արձագանք Հայաստանի կողմից, թե՝ ոչ։

Ռ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Տիկին Ալավերդյան, ասեմ ձեզ, որ իրենց հայտարարությունից հետո Արտգործնախարարության կողմից եղել է եւ հիմա էլ պատրաստ է, այդ փաստաթղթերի մեջ ներկայացված է տեղեկանքը, որ Արտգործնախարարությունը պատրաստել է համապատասխան արձագանք, վավերացվելուց հետո դա կհրապարակվի։ Այդ արձագանքը քննարկվել է կոմիտեի նիստում։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Կներեք, պրն Հարությունյան, այստեղ նշված է՝ կից առարկությամբ, առարկությունը ՀՀ-ն է ներկայացնում, այո՞, եւ ինչի՞ն է վերաբերում։

Ռ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Եթե կարելի է, ես դա... կներկայացնեմ, դա պատրաստված է Արտգործնախարարության կողմից։ Ադրբեջանի Հանրապետության կողմից «Միջուկային ահաբեկչական գործողությունների դեմ պայքարի մասին»  կոնվենցիան 2005 թվականի սեպտեմբերի 15-ին ստորագրման ժամանակ, կատարված վավերագրի հանձնման ժամանակ հաստատված հայտարարության վերաբերյալ ՀՀ-ն հայտարարում է՝

«Ադրբեջանի Հանրապետությունը միտումնավոր կերպով խեղաթյուրում է ԼՂ-ի հիմնախնդրի էությունը՝ հակամարտության պատճառների եւ հետեւանքների առումով։ Հակամարտությունը ծագել է Ադրբեջանի ԼՂ-ի բնակչության ազատ կամքի ճնշմանն ուղղված էթնիկ զտման քաղաքականության հետեւանքով, որին հաջողվել է լայնածավալ ռազմական ագրեսիա ընդդեմ ինքնորոշման՝ ԼՂՀ-ին։ Արդյունքում ԼՂՀ որոշ տարածքներ օկուպացվել են  Ադրբեջանի Հանրապետության կողմից»։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Դուք ներկայացրեցիք կից առարկությունը, որ ՀՀ-ն ներկայացրել է։ Շնորհակալություն։ Հարցերն ավարտվեցին։

Հարակից զեկուցման համար խոսափողի մոտ է հրավիրվում արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի անդամ Շիրակ Թորոսյանը։

Շ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Ուզում եմ նշել, որ 2005 թվականին ստորագրված այս կոնվենցիան ուժի մեջ է մտել 2007 թվականին եւ մեր խորհրդարանի նախագահի կողմից ներկայացվել է 2009 թվականի նոյեմբեր ամսին։ ՀՀ-ն արդեն միացել է ահաբեկչության դեմ պայքարի միջազգային բոլոր հիմնական կոնվենցիաներին։ «Միջուկային ահաբեկչական գործողությունների դեմ պայքարի մասին» միջազգային կոնվենցիայի դրույթները համապատասխանելով միջազգային ահաբեկչության դեմ պայքարի ոլորտում ՀՀ-ի բազմակողմ եւ երկկողմ նշված, միջազգային պայմանագրերով ստանձնած պարտավորություններին, համարժեք կերպով կկարգավորեն նաեւ միջազգային խաղաղությանն ու անվտանգությանը սպառնացող վտանգներին վերաբերող հարցերը։

ՀՀ-ն հանդիսանալով խաղաղ նպատակներով ատոմային էներգետիկան օգտագործող երկիր՝ իր տարածքում տնօրինում է կոնվենցիայում նշված ռադիոակտիվ նյութի, միջուկային նյութի եւ միջուկային օբյեկտի, ինչը ՀՀ-ի համար լրացուցիչ պարտավորություններ է սահմանում ահաբեկչության դեմ պայքարի միջազգային գործընթացում։

Կոնվենցիայի վավերացման նպատակահարմարությունը պայմանավորված է միջուկային ահաբեկչության կանխարգելմանն ուղղված ՀՀ-ի ձգտումները մասնակից պետությունների ջանքերին ուղղորդելու անհրաժեշտությամբ։ Վավերացնելով կոնվենցիան ՀՀ-ն կվերահաստատի իր կողմից միջազգային հանրության առջեւ ստանձնած պարտավորությունները՝ պայքարել ահաբեկչության դեմ, դրա բոլոր դրսեւորումներով հանդերձ։

Մենք նաեւ ունենք կից տեղեկանքները Ֆինանսների նախարությունից, որտեղ նշվում է, որ մենք ֆինանսական պարտավորություններ չենք ստանձնում, բայց ունենք մի խնդիր մեր ներպետական օրենսդրության հետ կապված։ Անհրաժեշտություն է առաջանում, որ այս կոնվենցիան ուժի մեջ մտնելուց հետո ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ եւ 10-րդ բաժինների համապատասխան հոդվածների դիսպոզիցիաները լրացնել՝ «ռադիոակտիվ սարք եւ միջուկային օբյեկտ» տերմիններով։

Ուզում եմ նշել, որ մեր տրամադրության տակ մենք ունենք նաեւ ՀՀ սահմանադրական դատարանի դրական եզրակացությունը։ Ձեզ ներկայացվեց նաեւ  Ադրբեջանի Հանրապետության վերապահումն այս կոնվենցիայի հետ կապված, որտեղ նշվում էր, որ Ադրբեջանի Հանրապետությունը կոնվենցիայի դրույթներն իր ամբողջ տարածքի վրա չի կարող ապահովել, քանի որ իր տարածքի 20%-ն օկուպացված է, որին, ինչպես ձեզ ներկայացվեց արդեն, ՀՀ-ն հանդես է եկել վերապահումով, որտեղ նշված է, որ Ադրբեջանի Հանրապետությունը խեղաթյուրում է ԼՂ-ի խնդրի էությունը եւ կարեւորությունն այն  հակասության պատճառների եւ ազդեցության վերաբերյալ, որն առաջացել է ԼՂ-ի բնակչության դեմ Ադրբեջանի էթնիկ զտման քաղաքականության հետեւանքով, ուղղված ազատ կամքի ճնշմանը, որին հետեւում է մեծ քանակությամբ զինված ուժերի  ագրեսիան ուղղված անկախ ԼՂՀ-ի դեմ։ Արդյունքում ԼՂՀ որոշ տարածքներ օկուպացվել են  Ադրբեջանի Հանրապետության կողմից։ Սա մեր պատասխան առարկությունն է Ադրբեջանի վերապահման հետ կապված։ Այսքանը։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Թորոսյան, այժմ հերթագրում՝ հարակից զեկուցողին հարցեր ուղղելու համար։ Հերթագրվածներ չկան։ Հերթագրում՝ ելույթների համար։ Հերթագրվածներ չկան։ Եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն կա՞, խնդրեմ, պրն Հարությունյան։

Ռ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Ուղղակի, ես ուզում էի ձեզ տեղեկացնել, հարգելի պատգամավորներ, որ հանձնաժողովի նիստի ժամանակ նաեւ քննարկման է ենթարկվել այս հայտարարությունը, որի վերջին նախադասությունը ես կընթերցեմ՝

«Արդյունքում ԼՂՀ որոշ տարածքներ օկուպացվել են Ադրբեջանի Հանրապետության կողմից եւ որոշ ադրբեջանական արածքներ անցել են ԼՂ-ի հսկողության տակ»։ Այս վերջին նախադասության կեսը, որը որ ներկայացրել էր Արտաքին գործերի նախարարությունը, հանձնաժողովի նիստի ժամանակ որոշում էր կայացվել, որպեսզի դա հանվեր։ Մենք բանակցել ենք Արտաքին գործերի նախարարության կողմից, եւ դա հանվել է։ Առանց դրա, այդ վերջին որոշումը... այդ փոփոխությունը...

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Հարությունյան, պրն Թորոսյան, անհրաժեշտություն չկա՞, շնորհակալություն։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք կառավարության կողմից ներկայացված  «Երկակի նշանակության ապրանքների արտահանման, ՀՀ տարածքով դրանց տարանցիկ փոխադրման, ինչպես նաեւ երկակի նշանակության տեղեկատվության եւ մտավոր գործունեության ապրանքների փոխանցման նկատմամբ հսկողության մասին», «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին» օրենքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» եւ «Ստուգումների կազմակերպման եւ անցկացման մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքների  նախագծերի փաթեթը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ Գառնիկ Բադալյան, խնդրեմ։

Գ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի փոխնախագահ, հարգելի պատգամավորներ, «Երկակի նշանակության ապրանքների եւ տեխնոլոգիաների, ինչպես նաեւ ՀՀ տարածքով դրանց տարանցիկ փոխադրման վերահսկողության մասին», «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» եւ «Ստուգումների կազմակերպման եւ անցկացման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» ՀՀ օրենքների  նախագծերի փաթեթի վերաբերյալ 1-ին ընթերցումից հետո եղել է 6 առաջարկություն։ Բոլոր առաջարկությունները տրվել են ՀՀ կառավարության կողմից։

1-ին առաջարկությունը եղել է երկակի նշանակության տեղեկատվության եւ մտավոր գործունեության սահմանման վերաբերյալ օրենքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ կետում։ Առաջարկությունն ընդունվել է եւ կատարվել է համապատասխան փոփոխություն։

Հաջորդ առաջարկությունը, որը բովանդակային է, դա 3-րդ առաջարկությունն է, խոսքը վերաբերում է արտահանող կամ փոխանցող անձին թույլտվության, գործողության կասեցման տեղեկացման մասին։ Առաջարկն ընդունվել է, 11-րդ հոդվածում կատարվել է համապատասխան փոփոխություն։

Հաջորդ 4 առաջարկները խմբագրային են, որոնք նույնպես ընդունվել են, կատարվել են համապատասխան փոփոխություններ։

Խնդրում եմ օրենսդրական փաթեթն ընդունել 2-րդ ընթերցմամբ։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ քվեարկությունից առաջ կամ հետո, կամ եթե ձեր անունը հնչեցվել է, պրն Բադալյանը, կարծես թե, չհնչեցրեց ձեր անունը։

Հարակից զեկուցման համար խոսափողի մոտ է   հրավիրվում տնտեսական հարցերի հանձնաժողովի անդամ Հերմինե Նաղդալյանը։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան փոխնախագահ, հարգելի կոլեգաներ, ես պարտավոր եմ ձեզ զեկուցել այն մասին, որ այս օրինագիծը եւս մեկ անգամ շատ մանրամասն քննարկվեց հանձնաժողովում, բավականին ուշադրություն դարձվեց այն առաջարկություններին, որոնք արվել են, այդ 6 առաջարկություններն ընդունված են կառավարության կողմից։ Հանձնաժողովի ընդհանուր կարծիքն էր, որ այդ առաջարկություններով հանդերձ օրենքն ավելի ամփոփ է դառնում եւ ավելի ամբողջական։ Մենք արդեն ասել ենք, որ այս օրենսդրական նախաձեռնությունն էականորեն լիբերալիզացնում է դաշտը, այնտեղ, որտեղ որ դրա անհրաժեշտությունը կա,  եւ շատ ավելի պարզ է դարձնում այն մարդկանց համար, ովքեր ուզում են օգտվել այս իրավունքից եւ աշխատել այս դաշտում։ Կատարված առաջարկությունները սահմանում եւ կանոնակարգում են այն մասերը, որոնք բացթողնված էին, այդ թվում նաեւ՝ թույլտվության գործողության կասեցման խնդիրը։ Ուզում եմ առանձնահատուկ ձեւով սա նշել, որովհետեւ որոշակիորեն բացթողում էր, եւ այս առաջարկություններով այդ բացթողումը շտկվում  է եւ այս բացը փակվում է։

Պետք է ասեմ, որ բացի կատարված այս առաջարկություններից, եղել են նաեւ մի շարք բանավոր առաջարկություններ, որոնք հետագայում նաեւ գրավոր կարգով ներկայացվեցին, օրինագծի հեղինակների եւ պատգամավորների համատեղ աշխատանքով մենք եկանք այն պայմանավորվածության, որ այդ առաջարկությունները զետեղվելու են ենթաօրենսդրական ակտում, սույն օրենքը սպասարկող կառավարության որոշման մեջ։

Այսքանով հանդերձ հանձնաժողովը որոշում կայացրեց դրական եզրակացություն տալ եւ դիմել լիագումար նիստին, դրական եզրակացությունով քվեարկել այս օրինագծի օգտին։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Նաղդալյան։ Ես նայում էի տեղականքը, որ ներկայացրել է կառավարությունը, առաջարկությունների վերաբերյալ այստեղ նշված է, որ միայն կառավարությունն է առաջարկություններ ներկայացրել, այդ իսկ պատճառով ես հարցերի համար հերթագրում չկազմակերպեցի, քանի որ պատգամավորները հարցեր չեն ներկայացրել։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Բացի դրանից էլ, պրն Նիկոյան, ինչ առաջարկ էլ, որ կա, դրանք էլ կառավարությունն ինքն իրեն առաջարկել է, ինքն իրեն ընդունել է։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Ես շնորհակալ եմ այդպիսի վերաբերմունքից։ Հարգելի գործընկերներ, այժմ անցնում ենք մտքերի փոխանակությանը։ հերթագրում՝ ելույթների համար։ Հերթագրվել է 3 պատգամավոր, 1-ինը՝ Ստյոպա Սաֆարյան։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, կառավարության հարգարժան ներկայացուցիչ, ես կցանկանայի հերթական անգամ զարմանք արտահայտել, որ դահլիճում բազմաթիվ բանավոր հարցեր են բարձրացվել, եւ միշտ կառավարության ներկայացուցչի խղճին, կամ այսպես ասենք՝ պատասխանատվությանն է թողնվել, արդյո՞ք, նրանք բանավոր առաջարկներն ընդունում են, թե՝ ոչ։ Եղել են կառավարության բազմաթիվ ներկայացուցիչներ, ովքեր անգամ գրավոր արված առաջարկները ներառել են օրինագծի փաթեթում։

Ուզում եմ հիշեցնել, որ նմանատիպ բազմաթիվ առաջարկներ 1-ին ընթերցման ժամանակ արել է «Ժառանգություն» կուսակցությունը, ելույթ եմ ունեցել ես՝ վերհանելով բազմաթիվ անորոշություններ այս օրինագծում, բայց չտեսա, որ ոչ միայն հիշատակված լինեն այդ առաջարկները, այլ նաեւ պատասխաններ տրված լինեն այդ առաջարկներին, չնչին բացառություններով իհարկե։

Ես վատ ավանդույթի շարունակություն եմ համարում, երբ կառավարությունն ԱԺ է բերում օրինագծեր, որոնց վերաբերյալ բացի այն, որ պատգամավորներն են հնչեցնում տարբեր առարկություններ, հետո էլ պարզվում է, որ կառավարությունն ինքն իրեն առաջարկ է անում։ Սա, կներեք, այնքան էլ հասկանալի մոտեցում չէ, ես չեմ ուզում այլ բառ օգտագործել։

Նախորդ քննարկման ընթացքում ես այս օրինագծից քննարկման առարկա էի դարձրել հոդված 2-ը, որն օրենքի ելակետերից մեկն է, քանի որ այս հոդվածում են տրվում հիմնական սահմանումները։ Դրանցից են ուրվագծվում պրակտիկայում այն բոլոր հիփոթետիկ սցենարները, որոնց մասին մենք կարող ենք խոսել։

Նախկինում հոդված 2-ի 2-րդ մասն ուներ բավականին տարօրինակ ձեւակերպում, որից ստացվում էր այնպես, որ տեղեկությունները համարվում են երկակի նշանակության այն պահից, երբ դրանց փոխադրողը գիտակցում է, որ դրանք կարող են երկակի նշանակությամբ ըգտագործվել։ Սա եղել է իմ կողմից բարձրացված մի մտահոգություն, եւ  այսօր մեզ տրամադրված լրամշակված տարբերակում այդ ձեւակերպումն ունի հետեւյալ տեսքը։ Ես ցանկանում եմ իմ գործընկերների համար վերստին ընթերցել այդ դրույթը։

«Երկակի նշանակության տեղեկատվություն եւ մտավոր գործունեության արդյունքներ, որոնք այսուհետ կլինեն հսկվող ոչ նյութական արժեքներ, ցանկացած բնույթի տեղեկատվություն, մտավոր գործունեության արդյունք, համակարգչային ծրագրեր, որոնք կիրառվում են քաղաքացիական նպատակների համար եւ իրենց բնույթին համապատասխան կարող են օգտագործվել նաեւ ռազմական նպատակներով, ներառյալ զանգվածային ոչնչացման զենքի եւ դրանց փոխադրման միջոցների ստեղծման համար»։

«Սույն օրենքով...», ուշադրություն եմ հրավիրում հատկապես այս ձեւակերպման վրա, որն ինչպես մեզ ներկայացվեց՝ փոփոխված է կառավարության իսկ ներկայացրած առաջարկի հիման վրա, մեջբերում եմ՝ «Սույն օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ հսկվող, ոչ նյութական արժեքների փոխանցման համար անձը ենթակա է պատասխանատվության միայն այն դեպքում, երբ գիտակցել է կամ պարտավոր էր գիտակցել, որ դրանք, բացի քաղաքացիական նպատակներից, կարող են օգտագործվել նաեւ ռազմական նպատակներով, ներառյալ զանգվածային ոչնչացման զենքի եւ դրանց փոխադրման միջոցների ստեղծման համար»։

Որքան էլ այս ձեւակերպումը խնդրահարույց էր նախորդ տարբերակում, պետք է գնահատական տամ, որ այն նույնքան խնդրահարույց է նաեւ այս ձեւակերպման պարագայում, որովհետեւ կարծում եմ, որ իմ գործընկերներից շատերը կհամաձայնվեն, որ տարընթերցումների տեղիք է տալիս, թե ինչ ասել է՝ «երբ գիտակցել է կամ պարտավոր էր գիտակցել»։

Ի դեպ՝ մեկ այլ առաջարկություն, որն ուղղակիորեն կապված է սրա հետ, վերաբերում է այն բանին, որ 11-րդ հոդվածի 3-րդ մասում դրույթներ չեն սահմանվել այն մասին, թե ինչ եղանակով է արտահանող կամ փոխանցող անձը տեղեկանում թույլտվության գործողության կասեցման վերաբերյալ, ինչպես նաեւ անհրաժեշտ է համարվել, որպեսզի 3-րդ մասում հստակ եւ սպառիչ սահմանվեն թույլտվության գործողության կասեցման դեպքերը, ինչպես նաեւ կասեցման հիմքերը։

Երբ դիտարկում ենք այս նորամուծությունները, այնուամենայնիվ, անպատասխան է մնում, թե ով է անձին տեղեկացնում կամ ինչպես է անձը պարտավոր գիտակցել, որ իր կողմից, ենթադրենք՝ փոխադրվող կամ արտահանվող համակարգչային ծրագիրը, որը ստեղծել է ծրագրավորողը եւ որը կարող է օգտագործվել երկակի նշանակությամբ, տվյալ պարագայում, ինչպես նշված է՝ ռազմական նպատակներով։ Ո՞վ է որոշելու, որ անձը պարտավոր է, այդպիսի համակարգչային ծրագիր ստեղծած կամ այն փոխադրող անձը պարտավոր էր իմանալ դրա երկակի նշանակության բնույթի մասին։

Ես շարունակում եմ հորդորել կառավարությանը, որպեսզի այս սահմանումների վրա լրջագույնս ուշադրություն դարձնեն։ Այս սահմանումները հետագայում թույլ են տալու կամայական գործողություններ իրականացնել այդ մարդկանց նկատմամբ։ Հասկանալի է, որ այդպիսի ցանկը սահմանվելու է լիազոր մարմնի կողմից։ Ենթադրենք՝ այդ ցուցակում ներառված են լինելու, կամ այդ ցուցակն արտագրված է լինելու աշխարհում հայտնի այլ ցուցակներից, ինչպես որ կարգն է լինում։ Բայց տվյալ պարագայում սույն սահմանումն այնքան խոցելի է դարձնում տվյալ մարդուն, ով կարտադրի որեւէ տեղեկատվություն, ով կարտադրի որեւէ տեղեկատվական տեխնոլոգիա, որոնք կարող են երկակի նշանակության լինել, եւ տվյալ պարագայում կառավարությունն այս օրինագծով  ասում է, որ այդ անձը պարտավոր է գիտակցել, որ դրանք,  բացի քաղաքացիական նպատակներից, կարող են օգտագործվել նաեւ ռազմական նպատակներով։

Ես խնդիր եմ տեսնում այս ձեւակերպումների մեջ եւ վերստին կառավարպութզյուն ներկայացուցչի ուշադրությունը հրավիրում եմ սրա վրա։ Սա էր պատճառը, որ ես ելույթ ունենալու ցանկություն հայտնեցի։ Ես կցանկանայի, որ կառավարության ներկայացուցիչն իր եզրափակիչ խոսքում արձագանքեր իմ կողմից հնչեցված այս մտահոգություններին։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Սաֆարյան, մեկ ճշտում եմ ուզում ստանալ, դուք գրավոր առաջարկներ եք ներկայացրե՞լ, թե՝ խոսքը վերաբերում էր բանավորին... բանավո՞ր։

Հարգելի գործընկերներ, այստեղ նաեւ հաջորդ հարցի պատասխանը, թե ինչպես է կառավարությունը ներկայացրել նախագիծ, եւ ինքը առաջարկություններ է արել փոփոխությունների վերաբերյալ։ Եթե գրավոր առաջարկներ չկան, բայց մեր կողմից հնչեցվել է բավականին բանավոր առաջարկություններ, միգուցե կառավարությունն այս ձեւով է արձագանքում տվյալ բանավոր առաջարկություններին, այլապես այլ կերպ չի կարող լինել։

Հաջորդը՝ Վարդան Բոստանջյան, խնդրեմ։

Վ.ԲՈՍՏԱՆՋՅԱՆ

-Ես հակված չեմ վերլուծելու օրենքի նախագիծը, Սաֆարյան Ստյոպան ինչ որ ասաց, լրիվ կիսում եմ դա։ Օրենքը՝ մշուշի մասին, երկակին՝ կապված ռազմական... Օրինակի համար, պետք եկած պարագայում հնարավոր է, որ, ասենք, ՀՀ-ում արտադրվող պաղպաղակը երկակի նշանակություն ունի, քանի որ կողքի երկիր որ գնա, ռազմական  ոլորտում աշխատողը կարող է հայկական պաղպաղակ ուտի, պատկերացնու՞մ եք։ Ցանկացած պարագայում ապրանք արտադրողը, փոքր երկրի, փոքր արտահանում ունեցող երկրի, կարող է նաեւ... ես ամենածայրահեղ վիճակն եմ ասում, որ հանկարծ մի օր պարտադրված լինի, մի երրորդ ուժի թելադրամամբ ընդհանրապես չարտահանի։ Սա է այդ օրենքը, այ, դրա մասին է այդ օրենքը։  Նման օրենքներ շատ ենք ընդունել, ինչի՞ մասին է խոսքը։

Ես կուզենայի ուրիշ բանի մասին խոսել, որ ցանկացած օրենքում դա արդեն ավանդույթ է դարձել։ Կառավարությունն օրենք է բերում, ենթադրենք՝ բանավոր առաջարկները չի լսում, ինքն էլ առաջարկություններ է անում, այդ նոր օրենքից ավելի մեծ օրենք է բերում իրեն առաջարկություններով։ Ամենահետաքրքիրն այն է, որ ինքը սիրով ընդունում է այդ առաջարկությունները, դուք պատկերացնու՞մ եք։ Սա միայն չի վերաբերում երկակի նշանակությանը, վերցրեք ցանկացած բան, ապրանքային նշաններ, աշխարհագրական նշումներ, ցանկացած տեղ նայում եք, այսինքն՝ ի՞նչ է նշանակում՝ կառավարության առաջարկություններ։ Այսինքն՝ երեկ դու չէիր պատկերացնում, հիմա պատկերացրեցի՞ր, ավելի ճոխացրեցի՞ր այդ օրենքը։

Ես կուզեի, որ մենք հետեւողական լինենք մեր առաջարկները ձեւակերպելուց։ Հասկանում եմ, որ անկախ ամեն ինչից, միշտ վատ եք ապրելու, բայց պետք է անեք այդ առաջարկությունները, իսկ եթե չեք անում, թող կառավարությունը բարի լինի, բանավոր առաջարկությունները վերածի գրավոր առաջարկությունների եւ ավելի զուսպ մոտեցում ունենա, ասի, որ այսպիսի առաջարկությունն այս պատգամավորի կողմից է։ Ես կուզենայի աշխատելու այս ձեւը հետին պլան մղենք, եւ եթե կառավարությունը լավ է ճանաչում այն հարաբերությունները, որոնք որ ուզում է կարգավորել իր նախաձեռնությունների միջոցով, պետք է բերի վերջնական... ոչ թե հետո ինքը մտածի, քանի որ ոչ ոք չլսեց, ոչ ոք չհուզվեց, ուրեմն կարելի է սրա վրա առաջարկություն անել, ինչն էլ անում են։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց։ Ամփոփիչ ելույթների անհրաժեշտությու՞ն, տիկին Նաղդալյան, խնդրեմ։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Արտահանվող մառոժնու, խիարի թթվի, սիրուն ծրագրերի եւ այլ կարեւոր բաների մասին։ Օրենքն անցել է բովանդակային շատ էական քննարկում։ Պրն Բոստանջյանն անձնապես, ես հիմա հատուկ իրեն անունը տալիս եմ, վարել է հանձնաժողովի այն նիստը, որի ժամանակ օրենքը քննարկվել է։ Եվ մառոժնու եւ խիարի թթվի մասին, ամեն ինչ այդ նիստի ժամանակ կարող էր ասել, թեեւ արդարացի լինելու համար, իսկ ես արդարացի մարդ եմ, պետք է ասեմ, որ իրականում պրն Բոսանջյանն այդ նիստը վարել է բավականին մանրակրկիտ ձեւով, ես շնորհակալ եմ նրան դրա համար։ Նիստի ժամանակ շատ էական ձեւով քննարկվել եւ վերլուծվել է այս խնդիրը։ Իհարկե կարող են լինել մոտեցումների խնդիրներ, որովհետեւ մեկն այսպես է տեսնում, մեկ քաղաքական ուժը կամ մեկ կուսակցությունը, մյուսը մեկ այլ ձեւով է տեսնում։ Սա տեսակետների խնդիր է, յուրաքանչյուրն իրավունք ունի տեսակետ ունենալու, տեսակետների պայքարի մեջ հաղթում է այն տեսակետը, որը տվյալ պահին ավելի ուժեղ է։

Տվյալ պահին կառավարությունը ներկայացրել է իր տեսակետները, մենք այդ տեսակետներին հանձնաժողովով աջակցել ենք եւ որեւէ այլ ամրապնդված, պատճառաբանված տեսակետ, որը կարող էր ուժեղ գնվել, այդ պահին չկար։

Ինչ վերաբերում է առաջարկություններին, իհարկե շատ լավ կլինի, որ կառավարությունը բարի լինի, իհարկե շատ լավ կլինի, որ այնքան բարի լինի, որ, ասենք, մեր փոխարեն էլ աշխատի։ Օրինակ՝ մենք, սիրելի պատգամավորներս, գանք, հենց այնպես խոսենք, ելույթներ ունենանք, իսկ մեր պարտականությունը, որ վերցնենք եւ մի հատ առաջարկություն գրենք մեր ասածների մասին, դա էլ թողնենք կառավարության վրա, բայց կարող է նաեւ բարի չլինի, օրինակ։

Հարգարժան պատգամավորներ, եկեք հիշենք, որ մեր պարտականությունը ոչ միայն ելույթ ունենալն է, հնարավոր են տարբեր տեսակետներով, հնարավոր է դատարկամիտ, հնարավոր է տեղին կամ անտեղի։ Որեւէ մեկին այս իմաստով չեմ ակնարկում, ընդամենը ասում եմ, որ մեր պարտականությունն առաջարկություն գրելն է։ Տվյալ պարագայում այս օրենքի վերաբերյալ կառավարությունը որեւէ գրավոր առաջարկ չի ստացել, դա նույնպես շատ հետաքրքիր է։

ինչ վերաբերում է պրակտիկային, ես էլ եմ բազմիցս խոսել այն մասին, որ վերջին ժամանակներս մենք այդ պրակտիկան ունենում ենք, երբ կառավարությունն ինքն իրեն առաջարկություններ է գրում։ Դա կարող է շատ տարբեր բովանդակություն ունենալ, որովհետեւ մենք ունենում ենք շատ հիմնարար, մեծածավալ, ֆունդամենտալ օրենքներ, որոնք գալիս են եւ այստեղ էական քննարկման են ենթարկվում։ Կառավարությունը եւ նախագծի հեղինակներն այդ քննարկման արդյունքներով բավական լուրջ նյութ են հավաքում իրենց համար եւ փորձում են օրենքները բերել այն տեսքի, որն ընդունելի կլինի եւ՛ իրենց համար՝ որպես նախաձեռնող, եւ՛ առաջարկությունները կատարողների, եւ՛ քննարկմանը մասնակցողների, նաեւ հասարակական կարծիքի, հասարակական մասնակցության, առաջարկած կարծիքների իմաստով։ Կարծում եմ, որ այս օրինագիծը հնարավոր է, որ հենց այդպիսիններից լիներ։  Երբ պատգամավորները ելույթներ ունեցան, բայց զլացան, որ որեւէ մեկը  որեւէ մի բան գրեր, ապա կառավարությունը փորձեց, որ այդ ելույթների մեջ հնչած բանավոր առաջարկները ինչ-որ տեսքի բերել եւ այդ տեսքով ներկայացնել։ Եվ այդ տեսքով էր, որ մենք հանձնաժողովի նիստի ժամանակ 2-րդ ընթերցման ռեժիմով քննարկեցինք եւ ընդունեցինք։

Այնպես որ, սիրելի բարեկամներս, եկեք, ինքներս աշխատենք, մեր պարտականությունները կատարենք, կառավարության բարության վրա հույսներս չդնենք, եւ ոչ էլ նախատենք կամ կշտամբենք այն բանի համար, որն իր պարտականությունը չէ, այլ մեր պարտականությունն է, պարզապես ուզում ենք, որ մեկ ուրիշի ուսերի վրա դա բարդենք։

Այսպիսով, տվյալ օրինագծի վերաբերյալ կառավարության կողմից ունեցել ենք այս առաջարկները, եւ չենք ունեցել որեւէ առաջարկ պատգամավորների կողմից։

Ինչ վերաբերում է բովանդակային մասին, ապա ես նկատեցի եւ բարձրաձայնեցի, որ այս առաջարկների մեջ կառավարությունը փորձեց որոշ իմաստով ի մի բերել այն ամենը, ինչ որ հնչել էր քննարկման ժամանակ։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Ամփոփիչ ելույթի համար՝ էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ Գառնիկ Բադալյան, խնդրեմ։

Գ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-Հարգելի խորհրդարան, այստեղ հնչվեց, որ անցած անգամ եղել են տարբեր բանավոր դիտողություններ, եւ մենք չենք անդրադարձել։ Միանշանակ հայտարարում եմ, որ բոլոր բանավոր եւ գրավոր դիտողություններին մենք անդրադարձել ենք։ Ելույթ ունեցողները պետք է կոնկրետ ասեին, թե որ բանավոր դիտողության մասին էր խոսքը։ Ակնհայտ էր, որ 1-ին ելույթ ունեցողն ընդհանրապես  այս օրենքը չհասկացավ։ Ես ստիպված պետք է նորից ասեմ, որ այս օրենքը մանրամասն քննարկվել է 4-5 գերատեսչությունում, միջազգային փորձագետների հավանությանն է արժանացել։ Ելույթի այն մասը, որ հիմնականում  վերաբերում էր երկակի նշանակության տեղեկավության եւ մտավոր գործունեության արդյունքների սահմանմանը, այո, կառավարության կողմից նորից քննարկվել էր, մեզ համար ընդունելի սահմանում էր տրվել, որի իմաստը հետեւյալն է՝ այն ժամանակ մենք ասում էինք, որ երկակի է եւ մարդը գիտակցում է։ Քննարկումից հետո պարզվեց, որ ավելի ճիշտ կլինի, որովհետեւ երկակին մարդու գիտակցելուն կապված չէ։ Մենք գիտակցման հետ կապեցինք ընդամենը նրա պատասխանատվության հարցը։

Իմ կարծիքով, 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասը բավական հստակ, որ մենք գրել ենք, վրդովեցուցիչ բան չէր գրված։ Պետք է կոնկրետ սահմանում տայիք գրավոր, թե չէ ընդհանուր խոսելով ոչ մի բան չի լինում։

2-րդ ելույթին ընդհանրապես չեմ ուզում անդրադառնամ։ Խնդրում եմ ընդունեք 2-րդ ընթերցմամբ։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Լավ եք անում, որ չեք ցանկանում անդրադառնաք։ Շնորհակալություն, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Դուք կարող եք շատ ելույթների ոչ... տոնին չհամաձայնել, մենք էլ ձեր տոնին եւ ոճին չհամաձայնվել, ոչինչ։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի գործընկերներ, ես ցանկանում եմ հիշեցնել, որ ընդմիջմանը նկարչուհի Արեւիկ Պետրոսյանի ցուցահանդեսի բացումն է, ԱԺ ղեկավարությունը ձեզ հրավիրում է բացման արարողությանը։

Հարգելի գործընկերներ, ճիշտ է, մենք ունենք մի քանի րոպեներ, բայց ձեր թույլտվությամբ ես հայտարարում եմ ընդմիջում։


Ժամը 14:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՍԱՄՎԵԼ ՆԻԿՈՅԱՆԸ

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սկսում ենք մեր աշխատանքները։ Այժմ քննարկում ենք Ազգային ժողովի պատգամավորներ Վահան Հովհաննիսյանի, Արմեն Ռուստամյանի, Արտյուշ Շահբազյանի եւ Արծվիկ Մինասյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ միջազգային պայմանագրերի մասին» օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ «ԱԺ կանոնակարգ» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիշեցնեմ, որ այս օրենսդրական նախաձեռնությունը «Հայ հեղափոխական դաշնակցության» խմբակցության կողմից համարվել է արտահերթ, եւ այս հարցի քննարկումն իրականացվում է ԱԺ կանոնակարգի 104 հոդվածի 2-րդ կետում նշված ընթացակարգով, այն է՝ զեկուցումների եւ եզրափակիչ ելույթների համար հատկացվում է մինչեւ 7-ական րոպե։ Հարցերի եւ դրանց պատասխանների համար հատկացվում է մինչեւ 1-ական րոպե։ Հարցերի եւ դրանց պատասխանների ընդհանուր տեւողությունը չի կարող գերազանցել 20 րոպեն։ Ելույթների, այդ թվում արտահերթ՝ խմբակցությունների ներկայացուցիչների ելույթների համար, հատկացվում է մինչեւ 3 րոպե։ Ելույթների ընդհանուր տեւողությունը չի կարող գերազանցել մինչեւ 30 րոպեն։ Հարցերի քննարկման ժամանակ ընդմիջում կարող է հայտարարվել միայն Ազգային ժողովի որոշմամբ։

Հարգելի գործընկերներ, հիմնական զեկուցման համար այժմ խոսափողի մոտ է հրավիրվում ԱԺ պատգամավոր Արմեն Ռուստամյանը։ Խնդրեմ, պրն Ռուստամյան։

Ա.ՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մեծարգո նախագահող, հարգելի գործընկերներ, իհարկե, մենք առիթ ունեցանք այս նախաձեռնության մասին նախնական քննարկում ունենալ՝ կապված կառավարության ներկայացրած համապատասխան օրենսդրական փոփոխության հետ, որ Ազգային ժողովն արդեն ընդունեց, ստորագրությունը հետ կանչելու հետ կապված այդ նոր լիազորությունը նախագահին վերապահելու մասով։

Ես հիմա ավելորդ չեմ համարում եւս մեկ անգամ հստակ մատնանշել այս օրենսդրական նախաձեռնության նպատակը, դրա հետ կապված խնդիրները եւ նաեւ անդրադառնալ արդեն կառավարության կողմից մեզ փոխանցված առարկությունների տեքստին, եւ մանրամասն տալ նաեւ դրա հետ կապված մեր պարզաբանումները։

Օրենսդրական նախաձեռնությունն ունի շատ հստակ մեկ նպատակ՝ դա Ազգային ժողովին միջազգային պայմանագրերը վավերացնելու պետության համար կարեւորագույն գործում ձեռք բերի իրական բովանդակային գործառույթներ։ Սա իրականացնելու համար ավելի լիարժեք դերակատարություն ունենա հենց Ազգային ժողովը, որովհետեւ Հայաստանի Հանրապետությունն իրականացնելով նման գործառույթներ, Հայաստանի Հանրապետության հնարավորությունները չպետք է սահմանվեն, միայն սահմանափակվեն միայն գործադիրով, այլ Հայաստանի Հանրապետություն ասելով, մենք պետք է հասկանանք այս ամբողջ գործընթացի մեջ Նախագահ, Ազգային ժողով, կառավարություն՝ մեկ ամբողջության մեջ։

Եվ բնականաբար,  մեր նպատակն է առանց գերազանցելու Սահմանադրությամբ Ազգային ժողովին վերապահված լիազորությունները, ավելի լայնորեն իրականացնել դրանց իր կողմից չօգտագործված մասը։ Այսինքն, կան լիազորություններ, մեր խորին համոզմամբ, որոնք Սահմանադրությամբ ամրագրված են, բայց այդ լիազորությունները լիարժեք չեն իրացված։ Եվ հենց մեր այս նախաձեռնության նպատակն էլ դա է, որ այդ չիրացված մասը հնարավորինս փորձենք օգտագործել լիարժեքորեն։ Առաջնորդվելով մասնավորապես Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ըստ որի՝ պետական իշխանությունն իրականացվում է Սահմանադրության եւ օրենքներին համապատասխան՝ օրենսդիր, գործադիր եւ դատական իշխանությունների բաժանման եւ հավասարակշռման հիման վրա։ Եվ մեր խորին համոզմամբ, հենց այս խնդիրը լիարժեք իրացված չի, բաժանման եւ հավասարակշռման նպատակը մեր դիրքերի ամրացումն է եւ մեր խնդիրների, մանավանդ միջազգային ատյաններում մեր խնդիրների ավելի արդյունավետ հետապնդումն է։

Եվ, բացի դրանից, պատահական չի, որ Սահմանադրության 81-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նախատեսում է, որ Ազգային ժողովին են վերապահված միջազգային պայմանագրերի վավերացումը, կասեցումը կամ չեղյալ հայտարարումը։ Եվ հատկապես ամրագրված են առանձնակի կերպով այն բոլոր պայմանագրերը, որոնք պարտադիր պետք է վավերացվեն Ազգային ժողովի կողմից։ Եվ հենց այս տրամաբանությունն է, որ ըստ մեզ, խախտված է եւ մեր օրենքները, այսօրվա գործող հիմնական օրենքը «Միջազգային պայմանագրերի մասին», այս սահմանադրական հնարավորությունները լիարժեք իրականացնելու հնարավորության մեջ Ազգային ժողովի դերակատարությունը խիստ սահմանափակ է ներառել։

Եվ այս ուղղությամբ, հենց այս նպատակն իրականացնելու համար առաջարկվում է կատարել օրենսդրական դաշտի համապատասխան փոփոխություն երեք հիմնական ուղղություններով՝ դաշտը մեծացնել այնպես, որ Ազգային ժողովը կարողանա այս գործառույթն իրականացնել։

Առաջին ուղղությունն այն է, որ մինչեւ ուժի մեջ մտնելը, Հայաստանի Հանրապետության կողմից, Հայաստանի Հանրապետությա՛ն կողմից, ոչ թե միայն Նախագահի, այլեւ Ազգային ժողովի, չեղյալ հայտարարելը, ինչպես նաեւ միջազգային պայմանագրի գործողությունը դադարեցնելը, տեղի ունենա, իսկապես, Հայաստանի Հանրապետության կողմից, տեղի ունենա Ազգային ժողովին այդ հնարավորությունը տալու միջոցով։

Երկրորդ ուղղությունը՝ Ազգային ժողովին վավերացման փուլում եւ կամ հայտարարություն կատարելու փուլում սահմանել դրա հնարավորությունը։ Այսինքն՝՝ Ազգային ժողովն ունենա հնարավորություն եւ նախատեսվի դա օրենքով, որ կարողանա վերապահում կամ հայտարարություն կատարել վավերացման փուլում։

Երրորդ խնդիրը, որ դրվում է՝ օրենքով սահմանել վերապահումներ կատարելու պարտադիր դեպքերը։ Այսինքն՝ օրենքը հստակ ասի, որ մենք, եթե միջազգային հարաբերություններում գնում ենք տարբեր տեսակի պայմանագրեր կնքելու, պարտադիր պետք է լինեն դրա հետ կապված այնպիսի վերապահումները, որոնք մեր շահերից պետք է բխեն։

Ես հիմա կանդրադառնամ կառավարության փաստարկներին եւ դրա հետ  միասին նաեւ ավելի կպարզաբանեմ մեր մոտեցումների հիմնավորվածությունը։ Առաջին հարցի հետ կապված կառավարությունը, ըստ էության, ասում է, որ չի կարելի այդպիսի իրավասություն վերապահել Ազգային ժողովին։ Այսինքն, Ազգային ժողովը կասեցման, դադարեցման, չեղյալ հայտարարելու մեջ պետք է իրավասություն չունենա, դա պիտի ունենա Նախագահը, որի վերաբերյալ մենք այստեղ օրենք ընդունեցինք, եւ էդտեղ մենք ասում էինք, որ սա շատ նեղ ընկալում է եւ թուլացնում է մեր դիրքերը։ Մանավանդ կա հստակ մեկ ժամանակահատված, որն այդ անցած օրենքը, որ մենք ընդունել ենք, դա նկատի չի առել։ Օրինակ՝ կարող է իրավիճակ առաջանալ, երբ որ պայմանագիրը մենք վավերացնում ենք Ազգային ժողովի կողմից, սակայն  համապատասխան ընթացակարգերը չավարտվելու պատճառով, այդ պայմանագիրը դեռ ուժի մեջ չի մտել։

Մասնավորապես, օրինակ, շատ հեռու չգնանք, հենց Հայաստան-Թուրքիա արձանագրությունները։ Պատկերացրեք մի իրավիճակ, որ մենք՝ Ազգային ժողովը, ավելի շուտ է վավերացնում պայմանագիրը, բայց Թուրքիան ձգձգում է պայմանագրի վավերացումը կամ ավելին ասեմ. վավերացնում է՝ կատարելով մեզ համար ուղղակի անընդունելի, մեր շահերին դեմ վերապահումներ։ Ի՞նչ պիտի անի էդ ժամանակ Հայաստանի Հանրապետությունը, եթե արդեն վավերացման փուլով անցել է Ազգային ժողովի միջոցով, Նախագահն ինչպե՞ս կարող է Ազգային ժողովի կողմից վավերացված փաստաթուղթը իր որոշումով...

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Պրն Ռուստամյան, ես ներողություն եմ խնդրում, ձեր ժամանակը սպառվեց։

Ա.ՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆ

-Սպառվե՞ց...

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Այո, այո։ Հարգելի գործընկերներ, այժմ հերթագրում՝ հարցերի համար։ Երեւի, այդ ընթացքում դուք կարողանաք ձեր ասելիքն ասել։ Հերթագրում։ Ցանկանում եմ հիշեցնել, որ հարցերի համար նախատեսված է  1-ական րոպե եւ նույնը՝ պատասխանի համար։

Հերթագրվել է 3 պատգամավոր։ Առաջինը՝ Կորյուն Նահապետյան։

Կ.ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ձեր ներկայացրած օրենսդրական նախաձեռնությունը, կարծում եմ, նախեւառաջ, իրավական գնահատման պետք է արժանանա ՀՀ գործող Սահմանադրության տեսանկյունից։

Եվ այդ շրջանակում ես ուզում եմ, որ դուք հստակ պարզաբանեք. դուք շատ նրբորեն շրջանցեցիք Հանրապետության Նախագահի լիազորությունը միջազգային պայմանագրերը վավերացման ներկայացնելու եւ Հանրապետության Նախագահի առաջարկությամբ միջազգային պայմանագրերը կասեցնելու կամ չեղյալ հայտարարելու մասին։ Խոսքը վերաբերում է մասնավորապես Սահմանադրության 81-րդ հոդվածին, որտեղ շատ հստակ նշված է, որ «Հանրապետության Նախագահն է առաջարկում վավերացնել, կասեցնել կամ չեղյալ հայտարարել միջազգային պայմանագրերը»։ Եվ 55-րդ հոդվածի համաձայն, «Հանրապետության Նախագահն է կնքում միջազգային պայմանագրեր»։

Ես կուզենայի, որ դուք պարզաբանեիք՝ Հանրապետության Նախագահին Սահմանադրությամբ վերապահված այս լիազորությունների շրջանակում որքանո՞վ է ձեր ներկայացրած օրենսդրական նախաձեռնությունը համապատասխանում ՀՀ Սահմանադրությանը։

Եվ երկրորդ հարցը...

Ա.ՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆ

-Ես ոչ թե նրբորեն շրջանցեցի, այլ պարզապես ժամանակը չհերիքեց, ես շատ բան ունեմ էստեղ ասելու, դժբախտաբար, ես չէի նախատեսել, որ իսկապես 7 րոպե է։

Ինչ վերաբերում է հենց 81 հոդվածին, այո՛, դուք շատ լավ հիշատակեցիք, ես էդ 81 հոդվածն էլ հենց նկատի ունեմ, որ որեւէ կերպ մենք նախ՝ Նախագահի լիազորությունների սահմանափակում էստեղ չենք իրականացնում։ Նախագահն ինչ լիազորություններ ունի, այդ լիազորությունները շարունակում է իրականացնել։ Այս օրենքով որեւէ սահմանափակում չի դրվում Նախագահի լիազորությունների վրա։ Այո՛, Նախագահն առաջադրում է եւ Ազգային ժողովը վավերացնում է, բայց Սահմանադրության նեղ ընկալումն է, ըստ իս, պատճառը, որ կառավարությունը սա համարել է մեր իրավասությունների, Ազգային ժողովի իրավասությունների գերազանցում։ Ինչու՞, որովհետեւ եթե էդպես նեղ նայենք հարցին, ընդհանրապես Նախագահը չի էլ գրված, որ վերապահումներ է կատարում։

Գրված է, որ «Նախագահն առաջարկում է Ազգային ժողովին վավերացնել, չեղյալ հայտարարել, դադարեցնել», վերապահման մասին էլ խոսք չկա։ Ուրեմն, Նախագահն էլ իրավունք չունի վերապահում անելու, եթե էդպես ուղղակի նայենք հարցին։ Ուրեմն...

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Նորից ներողություն եմ խնդրում, ուղղակի, դուք ժամացույցին պետք է հետեւեք, ձեր ժամանակը սպառվեց։ Հաջորդը՝ Ստյոպա Սաֆարյան։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալության։ Մենք քաղում ենք, ուղղակի, մեր իսկ ընդունած օրենքի պտուղները։

Եվ հարցս հետեւյալին է վերաբերում, պրն Ռուստամյան, հնարավորություն տալով նաեւ ձեզ՝ արտահայտվելու հենց կառավարության ներկայացրած գնահատականի մասով. դուք ինչպե՞ս եք մեկնաբանում, հասկանալի է, որ Սահմանադրության ձեր մեկնաբանությունը չի, որ իշխում է մեր երկրում, բայց, այնուամենայնիվ, եթե Սահմանադրությամբ ամրագրված է, որ Ազգային ժողովը վավերացնում կամ չի վավերացնում օրենքները, արդյոք սա չի՞ նշանակում, որ վավերացման հետ կապված ցանկացած իրավունք կարող է ունենալ նաեւ Ազգային ժողովը, որովհետեւ նորից հղում կատարելով ձեր բառին՝ Սահմանադրության շատ նեղ, սահմանափակ մեկնաբանման պարագայում, իհարկե, կարող ենք Ազգային ժողովին պատկերացնել ընդամենը դակիչի դերում՝ կամ վավերացնում է, կամ չի վավերացնում։ Բայց վավերացման ընթացակարգը՝ դա Ազգային ժողովում քննարկում է, թե Ազգային ժողովում, ուրեմն, բանավեճ է, դա Ազգային ժողովում ներկայացվող կարծիքի իրավական ամրագրում է։

Ինչպե՞ս եք դուք մեկնաբանում դա։

Ա.ՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆ

-Նախ՝ ամբողջ թյուրիմացությունը գալիս է նրանից, որ վերապահում ասածը մենք ինքներս ենք ուզում էստեղ սահմանել։ Վերապահումը սահմանված է կոնվենցիայով, վերապահում է հենց հայտարարությունը, հայտարարությունները երկրի կողմից, պետության կողմից կատարված միակողմանի հայտարարությունները վերապահումներ են։ Ազգային ժողովն այդպիսի հայտարարություններ անելու իրավունք արդեն ունի սահմանադրորեն։ Եվ մենք  այդպիսի հայտարարություններ անում ենք։

Ավելին ասեմ՝ մենք երբ որ որոշում ենք կայացնում վավերացնել պայմանագրերը, էնտեղ գրում ենք՝ վավերացնում է վերապահումով, վավերացվում է կից հայտարարությամբ։ Ուրեմն, էդ որոշումներն էլ բոլորը խախտումներ են եղել Սահմանադրության, եթե մենք էդ տրամաբանությամբ առաջնորդվենք։ Այսինքն, էստեղ հենց էդպիսի սխալ ընկալման հետեւանք է, որ «վերապահում» ասածն ինչ-որ մի նոր կատեգորիա է, որն Ազգային ժողովը չունի, որովհետեւ Սահմանադրությունն էդպիսի հնարավորություն չի տալիս, եւ մենք հայտնվում ենք աբսուրդ վիճակում։

Ավելին ասեմ՝ պարտադիր վերապահումների մենք արդեն փաստ ունենք ամրագրած մեր օրենսդրությամբ։ «Միջազգային պայմանագրերի մասին» 16-րդ հոդվածը, եթե բացեք նայեք 2-րդ մասը, էնտեղ գրվում է, որ՝ «Սահմանադրական դատարանն է...

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Լարիսա Ալավերդյան։ Պրն Ռուստամյան, սա մեր ընդունած օրենքն է, եւ եթե ուսումնասիրենք, հավանաբար, այս օրենքին նաեւ դուք եք կողմ քվեարկել։ Այնպես որ, աշխատենք այս օրենքով։

Ա.ՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆ

-Դրանով էլ աշխատում ենք։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Լարիսա Ալավերդյան։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հուսամ, բարով մաշենք, արագ մաշենք այս օրենքը, մի նոր օրենք ընդունենք, բայց բոլոր դեպքերում հարցս հետեւյալն է՝ կարծես թե, ձեր այս նախագիծը հենց դրդումը, դրդված եք եղեք այս հայ-թուրքական արձանագրություններով, թե՞ կար մեկ այլ տրամաբանություն, որովհետեւ ես ինքս, երբ որ ուսումնասիրում եմ արդեն երկրորդ տարին մեր այդ օրենքը՝ միջազգային պայմանագրերի մասին, այնտեղ շատ տարօրինակ եւ կոնցեպտուալ, ես կասեի՝ բախումային սցենարների տանող կան հոդվածներ։

Դուք սրան նայել եք ուղղակի որպես օրհասական, այս պահին այսպիսի միջոցառումներով, կներեք, նախաձեռնությա՞մբ հանդես գալու բանալի կամ միջոց, թե՞ դուք տեսնում եք, որ իրականում Ազգային ժողովը պետք է անդրադառնա թե՛ այդ օրենքին, բավականին լրջորեն եւ թե՛ առանձին Կանոնակարգ օրենքին շաղկապված կամ փոխկապակցված դրա հետ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆ

-Շատ ճիշտ հարց եք տալիս, իհարկե, սա առնչվում է Հայաստան-Թուրքիա արձանագրություններին։ Ասեմ, Հայաստան-Թուրքիա արձանագրությունները թե՛ օգտակար դեր են խաղացել, թե՛ վնասակար։ Օգտակար նրանով, որ մեզ ստիպեցին մի քիչ ավելի լավ տեսնենք՝ ի՞նչ թերություններ ունի մեր օրենսդրությունը եւ շտկենք, դա անում էր նաեւ կառավարությունը, երբ որ իր նախորդ առաջարկությունն էր բերել։ Դա անում ենք նաեւ մենք ՝ավելի լիարժեք, բայց վնասակարը գիտե՞ք ինչ է՝ ես վստահ եմ, հարյուր տոկոսով վստահ եմ, եթե Հայաստան-Թուրքիա արձանագրությունները չլինեին, մենք էս մեր օրենսդրական փոփոխությունները մի օրում ընդունած կլինեինք։

Ոչ մի կերպ էս փոփոխությունները մեր երկրին դեմ չեն, ընդհակառակը՝ սրանք ճիշտ են, որեւէ Սահմանադրությանը մենք չենք խախտում, բայց ենթատեքստը քանի որ Հայաստան-Թուրքիան է, բնականաբար, սրանից ի՞նչ է բխում, որ պարտադիր պետք է վերապահումներ կատարենք, պարտադիր պիտի վերապահումներ անենք։ Այ, սրանից ենք խուսափում, էս է քաղաքական ենթատեքստը, որ թաքնված է էս ամեն ինչի հիմքում։ Վստահեցնում եմ ձեզ՝ մի տարի առաջ սա անեինք, հաստատ կանցներ եւ էսպիսի պրոբլեմ չէր լինի։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Պրն Ռուստամյան, հարցերն ավարտվեցին, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Ա.ՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆ

-Ափսոս։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Դուք էլի հնարավորություն կունենաք խոսելու, հարակից ելույթի հնարավորություն էլ կունենաք։ Այժմ հարակից զեկուցման համար խոսափողի մոտ է հրավիրվում արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ Շիրակ Թորոսյանը։

Շ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգարժան նախագահող, հարգարժան կոլեգաներ, ես ներկայացնում եմ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի մեծամասնության կարծիքը, եւ մինչեւ հիմնավորումներին անցնելը միանգամից նշեմ, որ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը մեծամասնությամբ դեմ է քվեարկել այս նախագծին, որպեսզի այն բացասական եզրակացությամբ մտնի օրակարգ։

Իհարկե, ես շատ լավ հասկանում եմ օրենքի հեղինակների մտահոգությունը, եւ ուղղակիորեն նաեւ համաձայն եմ, որ օրենքը ոչ միայն, ասենք, եթե արձագանքին անդրադառնամ պրն Ռուստամյանի ձեւակերպմանը, որ եթե չլիներ ենթատեքստում հայ-թուրքական հարաբերությունները, անպայման կընդունվեր։ Ես կարող եմ նաեւ նշել, որ եթե չլինեին այս արձանագրությունները, երեւի, կարիք էլ չէր լինի այս օրենքի նախագիծն առաջ քաշելու, որովհետեւ մինչեւ հիմա այսպիսի օրենքի նախագիծ առաջ քաշելու անհրաժեշտություն չենք ունեցել, ըստ երեւույթին, եւ հիմա է եկել այս օրենքի նախագիծն առաջ բերելու անհրաժեշտությունը։

Ես հիմա ուզում եմ հիմնավորել, թե ինչու՞ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը դեմ է քվեարկել այս օրենքի նախագծին։ Բերելու եմ Սահմանադրությունը միայն որպես հիմք, եւ ուզում եմ երկու հոդված ընթերցել, վերհիշեցնել ձեզ 55 հոդվածի կետ 7-ը՝ «ՀՀ Նախագահը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետությունը միջազգային հարաբերություններում, իրականացնում է արտաքին քաղաքականության ընդհանուր ղեկավարումը, կնքում է միջազգային պայմանագրեր, Ազգային ժողովի վավերացմանն է ներկայացնում միջազգային պայմանագրեր եւ ստորագրում դրանց վավերագրերը, հաստատում, կասեցնում կամ չեղյալ է հայտարարում վավերացում չպահանջող միջազգային պայմանագրերը»։

Այստեղից ակնհայտ երեւում է, որ Հայաստանի Հանրապետության ժողովուրդը Սահմանադրությամբ ՀՀ Նախագահին է վերապահել արտաքին քաղաքականության ընդհանուր կառավարումը, եւ հիմնական պատասխանատուն արտաքին քաղաքականության ՀՀ Նախագահն է։ Իհարկե, բնականաբար, արտաքին քաղաքականություն իրականացնող մարմիններ են համարվում նաեւ կառավարությունը՝ ի դեմս հենց Արտաքին գործերի նախարարության, եւ Ազգային ժողովը, այո՛, եւս արտաքին հարաբերություններ իրականացնող մարմին է, բայց միեւնույնն է կոորդինացիան, ղեկավարումը, ուղղորդումը ՀՀ Նախագահի կողմից է իրականացվում։

Եվս ուզում եմ ընթերցել եւս մեկ հոդված Սահմանադրությունից, 81-րդ հոդվածի 2-րդ կետը՝ «ՀՀ Նախագահի առաջարկությամբ Ազգային ժողովը վավերացնում, կասեցնում կամ չեղյալ է հայտարարում ՀՀ միջազգային պայմանագրերը»։ Խոսքն այն պայմանագրերի մասին է, որոնք ենթակա են Ազգային ժողովի կողմից վավերացման։ Այսինքն, Ազգային ժողովը միջազգային վավերացում պահանջող, խորհրդարանի կողմից վավերացում պահանջող միջազգային պայմանագրերը կարող է վավերացնել, կասեցնել կամ չեղյալ հայտարարել։ Ես էլ չեմ մանրանում, թե ո՞ր միջազգային պայմանագրերն են խորհրդարանի վավերացմանը ենթակա, բայց ուզում եմ ասել, որ Սահմանադրությամբ ՀՀ քաղաքացիները խորհրդարանին արդեն իսկ բավական լուրջ լիազորություն են վերապահել՝ ներազդելու արտաքին քաղաքականության վրա, ելնելով այն հանգամանքից, որ կարող են վավերացնել, կասեցնել կամ չեղյալ հայտարարել։

Եվ ուզում եմ նաեւ մեջբերել օրենքի հեղինակների կողմից օրենքի ընդունման հիմնավորման մեջ տեղ գտած մի նախադասություն, որ «Վիեննայի 1969 թվականի միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին» կոնվենցիան առանձին բացառություններով չի արգելում պետության կողմից, մինչեւ պայմանագրի ուժի մեջ մտնելը, միակողմանիորեն չեղյալ ճանաչելու հնարավորությունը, ստորագրությունը հետ կանչելը, հաստատված կամ վավերացված պայմանագիրը, մինչեւ դրա գործողության մեջ մտնելը, վավերացնելը եւ այլն։

Այս հարցի հետ կապված ուզում եմ ձեզ հիշեցնել, որ մենք փոփոխություն մտցրեցինք «Միջազգային պայմանագրերի մասին» օրենքի մեջ, որով Հանրապետության Նախագահին տվեցինք լիազորություն՝ մինչեւ վավերացումը կամ հաստատումը հետ կանչել իր ստորագրությունը։ Չենք թաքցնում, բնական է, որ սա եւս կապված էր հենց հայ-թուրքական արձանագրությունների  հետ, եւ հայ-թուրքական արձանագրությունների ենթատեքստում էր, որ առաջ քաշվեց «Միջազգային պայմանագրերի մասին» օրենքի այս փոփոխությունը։ Եվ եթե չլիներ հայ-թուրքական արձանագրությունների խնդիրը, վստահ եմ, որեւէ մեկը որեւէ կերպ չէր առաջարկի «Միջազգային պայմանագրերի մասին» օրենքում նման փոփոխություն։

Այսինքն, օրենքի հեղինակների առաջարկած փոփոխությունները, որը նախատեսում է Ազգային ժողովին էլ հնարավորություն տալ վերապահում մտցնելու եւ պայմանագրում բովանդակային փոփոխություններ մտցնելու, տվյալ դեպքում դա արդեն իսկ կարող է անել Նախագահը։ Եվ այս օրենքի նախագծով, գուցե, ես չեմ ուզում ավելի, ասենք, այլ բնութագրում տալ, բայց, գուցե, մենք չե՞նք վստահում Հանրապետության Նախագահին եւ ուզում ենք իրադարձությունների մեջ ներքաշել նաեւ խորհրդարանի՞ն։ Կարծում եմ, որ խորհրդարանի կոալիցիոն մեծամասնությունը հենց Նախագահին է ներկայացնում խորհրդարանում եւ բնականաբար, Նախագահն իր որոշումները միջազգային պայմանագրերի հետ կապված կարող է շատ հանգիստ իր տրամաբանական հանգրվանին հասցնել եւ խորհրդարանում։

Եվ այս պահին, կարծում եմ, նման փոփոխությունը ոչնչի չի բերի եւ բնականաբար, հաշվի առնելով այս ամենը, հանձնաժողովը դեմ է քվեարկել կոալիցիոն մեծամասնությունը, եւ ես այս տեսակետը ներկայացնում եմ որպես նաեւ կոալիցիոն մեծամասնության տեսակետ, եւ ենթադրում եմ, որ օրինագիծը դրական  եզրակացություն չի ունենա նաեւ խորհրդարանում։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Թորոսյան։ Հարգելի գործընկերներ, այժմ հերթագրում՝ հարակից զեկուցողին հարցեր տալու համար։

Հեթագրվել է 4 պատգամավոր։

Առաջինը՝ Արմեն Մարտիրոսյան։ Ես ցանկանում եմ հիշեցնել, նախորդ ռեժիմը գործում է՝ 1-ական  րոպե հարցերի եւ 1-ական րոպե պատասխանի համար։

Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Փորձներս արդեն տառապանք ունի, ավելի ճիշտ՝ տառապանքներս փորձ ունի։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հակառակը։

Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-Հա... Պրն Թորոսյան, դուք  ասեցիք Ազգային ժողովի մեծամասնությունը Նախագահին է ներկայացնում, երեւի թե ուզում եք ասել գործող Նախագահին, որովհետեւ այս Ազգային ժողովի մեծամասնությունն այլ Նախագահի ժամանակով է ձեւավորվել, մի խոսքով։

Անցնեմ հաջորդ դիտարկմանը՝ ըստ էության...

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Ըստ էության խոսեք, պրն Մարտիրոսյան, 1 րոպե ունեք։

Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-Ըստ էության, դուք նախկինում ասում եք, որ Նախագահի հետկանչի այդ օրինագիծը, որ ընդունվեց, դա կապված չի հայ-թուրքական արձանագրությունների հետ, հիմա ասում եք՝ կապված է։ Այստեղ քննարկվում է այս հարցը, ասում են՝ կապ չունի, դուք ասում եք՝ կապ ունի, այնուամենայնիվ, չե՞ք ուզում ընդունել, որ եթե հայ-թուրքական արձանագրությունները չլիներ, մենք ոչ մեկս այսպիսի աշխատանք չէինք տանի, որպեսզի այս օրինագիծը կամ նախորդ օրինագիծն ընդունվեր։

Շ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մարտիրոսյան, ես արդեն իսկ իմ ելույթում նշեցի, որ եթե չլինեին հայ-թուրքական արձանագրությունները, այս օրենքի նախագծի անհրաժեշտությունն էլ չէր լինի եւ դրա վերաբերյալ այս քննարկումներն էլ, ըստ երեւույթին, չէին լինի։ Եվ հենց ենթատեքստում ունենալով հայ-թուրքական արձանագրությունների հետ կապված հետագա, առաջիկա զարգացումները, մենք օրենքում փոփոխություն մտցրեցինք՝ Հանրապետության Նախագահին հնարավորություն տալով հետ կանչելու իր ստորագրությունները, եթե ընթացքը մեզ չի բավարարում։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ Արծվիկ Մինայսան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Թորոսյան, դուք հիշատակեցիք 55 հոդվածի 7-րդ կետը եւ նշեցիք, որ միջազգային պայմանագրի կնքման իրավասությունը, լիազորությունը տրված է Նախագահին։

Ես ձեր ուշադրությունն եմ ուզում հրավիրել «Միջազգային պայմանագրերի մասին» օրենքի 8-րդ հոդվածին, որտեղ տրված է, թե «միջազգային պայմանագրի կնքում» հասկացությունն իրենից ի՞նչ է ներկայացնում։ Նշված է՝ «Պայմանագրի կնքումը միջազգային պայմանագրի կնքման նախաձեռնության դրսեւորման եւ այդ պայմանագրի վավերացման կամ հաստատման հետ կապված, եւ դրա ուժի մեջ մտնելու համար անհրաժեշտ ընթացակարգերի ամբողջությունն է»։

Արդյոք դուք հակասություն չե՞ք տեսնում այս եւ սահմանադրական նշված նորմի մեջ, երբ ասում եք, որ եթե կնքման լիազորությունը տրված է Նախագահին, ապա այդպիսի լիազորությունը չի կարող տրված լինել այլ մարմնի, այդ թվում նաեւ Ազգային ժողովին։ Ձեր մեկնաբանությամբ կամ այդպիսի նեղ ընկալումով ստացվում է, որ արդեն գործող օրենքը հակասում է Սահմանադրությանը։

Շ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մինասյան։ Ես կարծում եմ, որ պետք է մեկնաբանենք այլ տեսանկյունից։ Ձեր նշած հոդվածում նշվում է, որ Հանրապետության Նախագահը, ոչ միայն այդ հոդվածը, այլ ընդհանրապես միջազգային պայմանագրերը կնքվում են Հանրապետության Նախագահի կողմից կամ Նախագահի հանձնարարությամբ՝ իրավասու անձանց կողմից։ Դա կարող է լինել որեւէ գերատեսչության ղեկավար, արտաքին գործերի նախարար կամ այլ գերատեսչությունների ղեկավարներ՝ Նախագահի հանձնարարությամբ։

Եվ քանի որ Նախագահն իրավասություն չունի հանձնարարություններ իջեցնելու Ազգային ժողովին պայմանագրեր կնքելու կամ Ազգային ժողովն ինքը՝  Սահմանադրությամբ եւ օրենքներով իրավունք չունի պայմանագրեր կնքելու, հետեւաբար եւ տրամաբանությունն այն է, որ նաեւ չի կարող պայմանագրերում փոփոխություններ մտցնել։ Բայց Ազգային ժողովն իրավասություն ունի պայմանագրերը կասեցնելու, վավերացնելու կամ չվավերացնելու։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ Ստյոպա Սաֆարյան։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Իմ շատ հարգելի Շիրակ Թորոսյան, այսուհետ կհորդորեմ հանձնաժողովի կարծիքը ներկայացնելիս դրան չկցել նաեւ կոալիցիայի կարծիքը, որովհետեւ կոալիցիան, կարծեք թե, այդպիսի հնարավորություն կարող է ունենալ խմբակցությունների տեսակետը ներկայացնելիս։

Երկրորդը՝ շատ հստակ մի հարց. դուք ներկայացրեցիք, դուք այնքան հոդվածներ կարդացիք Սահմանադրությունից, տպավորություն ստեղծվեց, որ...

Շ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Ընդամենը երկու հոդված։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը ներկայացրել է Սահմանադրությանը գերհակասող մի օրինագիծ, եւ ասում եք, որ Նախագահն է, որ ընդհանուր կառավարում է իրականացնում արտաքին քաղաքականության։

Խնդրում եմ բացատրեք՝ այդ ինչպե՞ս է այս օրինագիծն ընդհանուր կառավարում իրականացնելու արտաքին քաղաքականության ոլորտում, որ դուք սա համարում եք Նախագահի սահմանադրորեն վերապահված այդ լիազորությանը հակասող։ Այսինքն, Ազգային ժողովին տալով վերապահումներ անելու իրավունք, ինչպե՞ս է նա ընդհանուր ղեկավարում իրականացնելու արտաքին հարաբերությունների ոլորտում, որ կոալիցիոն մեծամասնությունը դա գտնում է որպես Սահմանադրությանը հակասող։

Շ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Սաֆարյան, ձեր այդ հարցերի պատասխանները, ըստ էության, իմ մյուս պատասխաններում հնչել են, ես չեմ ուզում կրկնվել, բայց ուզում եմ անդրադառնալ ձեր այն արտահայտությանը, որ ես որակել եմ Հայ հեղափոխական դաշնակցության օրինագիծը գերհակասահմանադրական։

Ուզում եմ նշել, շատ սիրելի իմ ընկեր պրն Սաֆարյան, որ երբեք ձեզ չի հաջողվի սեպ խրել իմ եւ դաշնակցության միջեւ, որովհետեւ Հայ հեղափոխական Դաշնակցությունն իմ կողմից հարգված լավագույն կուսակցություններից մեկն է, ազգային եւ պետականամետ կուսակցություն, եւ խմբակցության բոլոր, անխտիր բոլոր ներկայացուցիչներն իմ լավ ընկերներն ու բարեկամներն են։ Այնպես որ այստեղ որեւէ խնդիր չեմ տեսնում, եւ շատ ու շատ հարցերում անձամբ ես Դաշնակցության հետ համագործակցել եմ, համագործակցելու եմ ինձ հետաքրքրող շատ ոլորտներում։ Շնորհակալություն։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Իմ կարծիքով, Ստյոպա Սաֆարյանը նման ցանկություն չունի։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Արթուր Աղաբեկյան։

Ա.ԱՂԱԲԵԿՅԱՆ

-Պրն Թորոսյան, ես ձեզ ճանաչում եմ որպես ուղիղ խոսք ասող մարդու, կարճ հարց տամ, կարճ պատասխան ակնկալեմ՝ դուք անձնապես դե՞մ եք այս նախագծին։ Խնդրում եմ «այո» կամ «ոչ»-ով պատասխանեք, եթե հնարավոր է։

Շ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Պրն Աղաբեկյան, ուրեմն, իմ կոչումն է այս պահին այստեղ ներկայացնել ՀՀ Ազգային ժողովի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի տեսակետը, եւ ես ներկայացնում եմ այդ տեսակետը...

Հա, բայց ավելացնեմ, որ ես ինքս իմ դեմ երբեք չեմ գնում։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն պատասխանի համար։ Հարցերն ավարտվեցին, դուք կարող եք զբաղեցնել  ձեր տեղը։

Այժմ հարակից զեկուցմաեն համար խոսափողի մոտ է հրավիրվում հանձնաժողովի կողմից  հատուկ կարծիքը նախագծի վերաբերյալ ներկայացնող «Ժառանգություն» խմբակցության ղեկավար Ստյոպա Սաֆարյանը։ Դա «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի  30-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, ես կարծում եմ, իրականում մենք գործ ունենք բավականին լուրջ օրինագծի հետ, եւ արժանին պետք է մատուցել օրինագծի հեղինակներին՝ նման նախաձեռնություն ցուցաբերելու համար։

Ցավոք, Ազգային ժողովում ստեղծվել է մի վատ տրադիցիա, երբ խոսքը վերաբերում է հատկապես գլխադասային հանձնաժողովների աշխատանքին, երբ խորհրդարանական մեծամասնությունն ունենալով հնարավորություն որեւէ պահի դեմ քվեարկությամբ մերժել օրինագծի ընդունումը կամ դեմ քվեարկել օրինագծին, անգամ, թող ինձ ներվի ասել, ես խնդրում եմ վիրավորանք չտեսնել, ժլատություն է ցուցաբերվում թույլ տալու հարցում, որ օրինագիծը մտնի օրակարգ եւ դառնա քննարկման առարկա։

Հարգելի գործընկերներ, միեւնույնն է, եթե դուք ունեք ձեր քաղաքական դիրքորոշումը, եթե դուք ունեք ձեր քաղաքական տեսակետը, որը մենք հարգում ենք եւ պատրաստ ենք հարգել, ընդունել ի գիտություն, չհամաձայնելով դրանց հետ, այնուամենայնիվ, հորդորը մեկն է՝ թույլ տվեք օրինագծերը դառնան Ազգային ժողովում բուռն քննարկման առարկա, լիարժեք քննարկման առարկա, եւ ոչ թե այս, կներեք, անլուրջ ընթացակարգով, որը, ցավոք սրտի, ընդունվեց Ազգային ժողովի կողմից խորհրդարանական ընդդիմության համար՝ խորհրդարանական ընդդիմության դեմ լինելու պարագայում, եւ մենք այսօր իսկապես, հնարավորություն չունենք այս օրինագիծը,  ըստ էության, քննարկելու։

Իհարկե, ես որպես հատուկ կարծիք ներկայացնող հանձնաժողովի անդամ, պիտի ասեմ, որ ներկայացնում եմ արտաքին հարաբերությունների իմ եւս երկու գործընկերների՝ Վահան Հովհաննիսյանի եւ Արմեն Ռուստամյանի տեսակետը, եւ չեմ ներկայացնի օրինագծի դրույթները, քանի որ օրենսդրական նախաձեռնության հեղինակները դա ներկայացրեցին, որքան էլ հակիրճ, բայց կարծում եմ՝ սպառիչ կերպով, այլ կցանկանայի, ուղղակի անդրադառնալ թե՛ հանձնաժողովում, թե՛ նաեւ այսօր այստեղ վեր հառնող մի շարք խնդիրներին։

Մասնավորապես, իմ կողմից շատ հարգված, ինչպես արդեն նշեցի, հիմնական զեկուցողը մեր հանձնաժողովից, ներկայացրեց, գրեթե, կառավարության փաստարկները, բայց որոնք թե՛ հանձնաժողովում հարցի քննարկման պահին, թե՛ նաեւ հիմա, որեւէ կերպ չեն կարողանում սպառիչ պատասխան տալ այն հարցերին, որոնք բարձրացնում ենք։ Այդ ինչպե՞ս է, որ այս օրինագիծը, որով ընդամենը խաղի կանոն է սահմանվում, ուշադրություն եմ հրավիրում՝ խաղի կանոն է սահմանվում արտաքին քաղաքականության ոլորտում եւ ոչ ավելին, չի իրականացվում արտաքին քաղաքականություն, չի դրվում արտաքին քաղաքական որեւէ նպատակ, որը կարող է, ուղղակի, ենթադրենք, սպառնալ կամ խաթարել հանրապետության ղեկավարի կողմից արտաքին քաղաքականության ղեկավարումը, ընդամենը խաղի կանոններ են սահմանվում արտաքին քաղաքականության ոլորտում՝ ճիշտ այնպես, ինչպես մենք նույն խաղի կանոնները փորձում ենք սահմանել ներքին կյանքի բազմաթիվ ոլորտներում։ Եվ ստացվում է, որ հանկարծ Ազգային ժողովն իրեն վերապահում է սահմանադրորեն իրեն չվերապահված լիազորություն։

Սահմանադրությունը խոսում է Ազգային ժողովում պայմանագրերի վավերացման մասին։ Եթե շարժվելու լինենք նեղ մեկնաբանություններով, ապա պետք է ընդունել, որ այդ դեպքում վավերացնողը, այնուամենայնիվ, Ազգային ժողովն է։ Եթե վավերացնողը նա է, ուրեմն, նա էլ պետք է ունենա վավերացման վերապահումներ առաջադրելու ինստիտուտ, եթե, կրկնում եմ՝ առաջնորդվում ենք Սահմանադրության նեղ մեկնաբանություններով։ Այդ դեպքում այդ լիազորությունը վերապահված է, ուրեմն, Ազգային ժողովին, ամենեւին կարիքը չկար, որպեսզի Սահմանադրությունը գնար այնպիսի դետալների, որ սահմաներ, թե  նա կարող է վերապահումներով վավերացնել՝ առանց վերապահումների։

Այս խնդիրները, ուղղակի, սրանք միջազգային իրավունքից եւ նաեւ, կարծում եմ, ներպետական կյանքում հրաշալի ծանոթ հասկացություններ են, եւ կարծում եմ, պետք չէ, ուղղակի, դրանց մանիպուլյացիաներով զբաղվենք, որպեսզի ասենք,  որ հատուկ Սահմանադրության մեջ գրված չի, որ Ազգային ժողովն ունի վերապահումներ անելու իրավունք։

Սահմանադրությամբ ամրագրված է, որ Ազգային ժողովն ունի վավերացնելու իրավունք եւ լիազորություն։ Սա արդեն միանգամայն բավարար է հասկանալու համար, որ այն գործիքը, որը վերապահվել է գործադիր իշխանությանը եւ պետության գլխին՝ ի դեմս վերապահումներ առաջադրելու, կարող է նաեւ պատկանել կամ վերապահվել նաեւ Ազգային ժողովին, եւ որեւէ հակասություն Սահմանադրության հետ չկա։

Հաջորդը, որը նաեւ հանձնաժողովում քննարկվեց եւ այստեղ Էլ՝ ի՞նչ է, չե՞նք վստահում Հանրապետության Նախագահին։ Մի օրինակ կոնկրետ բերվեց, որը կոալիցիոն պատգամավորներից մեկը, այսպես ասեմ՝ շատ, միգուցե, ճիշտ չընկալվեց խնդրի դրվածքը, բայց մոտավորապես, դա հաստատ այնպես չէր ձեւակերպվում, որ բա որ Հանրապետական իշխանություն չլինի։ Խոսքը վերաբերում է տեսական իրավիճակի, երբ խորհրդարանական մեծամասնությունը մեկ այլ քաղաքական ուժ է ներկայացնում, պետության գլուխը՝ մեկ այլ։

Ըստ որում խորհրդարանական մեծամասնությունը չի ցանկանում իմպիշմենթ հայտարարել, ենթադրենք, երկրի ղեկավարին, բայց ձեւավորում է կառավարություն, որը նաեւ մշակում է արտաքին քաղաքականություն։ Ի՞նչ վստահության մասին է խոսքը, կա օբյեկտիվ քաղաքական իրավիճակով պայմանավորված շահերի բախում, եւ եթե մենք առաջնորդվում ենք ժողովրդավարության սկզբունքներով, որ իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, եւ նա այն իրականացնում է իր իշխանության մարմինների եւ պաշտոնատար անձանց միջոցով, ապա այդ դեպքում, կներեք, արտաքին քաղաքականության ձեւավորումը ժողովրդավարության սկզբունքով պետք է վերապահված լինի խորհրդարանական մեծամասնությանը՝ ով ձեւավորում է կառավարություն։

Եվ Հանրապետության Նախագահին նման իրավիճակներում, նման դեպքերում ոչինչ չի մնում, քան այո՛, ընդհանուր ղեկավարում իրականացնել արտաքին քաղաքականության։ Եվ հետեւաբար՝ պետք չէ հակասություններ փնտրել Սահմանադրության եւ այս օրինագծի միջեւ։ Այս օրինագիծը, եւ պետք է ասեմ, որ ի դեպ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում կրկին, երբ քննարկվում էր այս օրինագիծը, խորհրդարանական մեծամասնության ներկայացուցիչներից պրն Համլետ Հարությունյանն ինքը, խոսելով այս օրինագծի եւ Սահմանադրության համապատասխանության վերաբերյալ կառավարության հայտնած, այսպես ասենք՝ մտահոգություններից, առաջարկեց այս հարցով դիմել Սահմանադրական դատարան։

Եվ ես կարծում եմ, որ եթե մենք ունենք որեւէ վեճ Սահմանադրության այս օրինագծի... ես ավարտեցի՞։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Այո, դուք ավարտեցիք։ Հարգելի գործընկերներ, այժմ հերթագրում՝ հարցերի համար։ Հերթագրում։

Հերթագրվել է 1 պատգամավոր՝ Կորյուն Նահապետյան։

Կ.ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Սաֆարյան, ես ուզում եմ անդրադառնալ ձեր հենց վերջին մտքին՝ կապված իրավական վեճի եւ Սահմանադրական դատարան տեղափոխելու խնդրին։

Ինչպե՞ս եք դուք պատկերացնում՝ դեռ չընդունված օրենքը ներկայացնել Սահմանադրական դատարան՝ դրա սահմանադրականության հարցը պարզելու համար։ Չէ՞ որ մեր Սահմանադրությամբ միայն օրենքների սահմանադրականության հարց է լուծում ՀՀ Սահմանադրական դատարանը։

Եվ այս իմաստով դուք նշում եք, որ Սահմանադրության հետ կապված որեւէ խնդիր չկա՝ փորձելով յուրովի մեկնաբանել սահմանադրական նորմերը։

Եվ այստեղ խնդիր է առաջանում Հանրապետության Նախագահի եւ Ազգային ժողովի սահմանադրական լիազորությունների բովանդակության ընկալման, սահմանադրական լիազորությունների սահմանազատման առումով, եւ այս շրջանակում չե՞ք կարծում, որ իսկապես, մենք Հանրապետության Նախագահի սահմանադրական լիազորությունը կարող ենք սահմանափակել, երբ Ազգային ժողովին իրավունք վերապահենք վերապահում անելու այն դեպքում, երբ Հանրապետության Նախագահը վերապահում անելու ցանկություն չունի կոնկրետ միջազգային պայմանագրի հետ կապված։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Նախ՝ Սահմանադրական դատարան դիմելու հարցով համաձայն եմ ձեր գնահատականի հետ։ Ես պարզապես հիշեցրեցի, որ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում խորհրդարանական մեծամասնության ներկայացուցչին է պատկանել այդ գաղափարը։ Բայց, ես կարծում եմ, մի բան հստակ կարող ենք  անել՝ դա Ազգային ժողովի կողմից, բոլորով դիմենք Սահմանադրական դատարանին՝ մեկնաբանություն խնդրելով այս խնդրի կապակցությամբ։

Իհարկե, տվյալ պարագայում կասեք, որ Սահմանադրական դատարանն իրավունք չունի մեկնաբանություն տալու կամ կարծիք հայտնելու մի փաստաթղթի կամ օրենքի վերաբերյալ, որը հնարավոր է, որ դառնա իր քննության առարկան, բայց, այնուամենայնիվ, ցանկության դեպքում մենք կարող ենք  Սահմանադրության հավաստի մեկնաբանություններ ստանալ եւ դա չանել այս ամբիոնից եւ բոլորիս կողմից։

Ինչ վերաբերում է Նախագահի լիազորությունները սահմանափակելուն, ապա թույլ  տվեք ձեր հարցին պատասխանել  հարցով՝ իսկ եթե Ազգային ժողովը չվավերացնի Հանրապետության Նախագահի կնքած որեւէ,  ստորագրած որեւէ պայմանագիր, ի՞նչ է, Ազգային ժողովն այդ դեպքում զավթու՞մ է Հանրապետության Նախագահի լիազորությունը։ Չի ցանկանում եւ չի վավերացնում այդ պայմանագիրը, սա չի նշանակում, որ Հանրապետության Նախագահի կողմից արտաքին քաղաքականության իրականացման դաշտ է մտնում։ Ամենեւին պարտադիր չէ վավերացման...

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Սաֆարյան, հարցերն ավարտվեցին, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Այժմ հարակից զեկուցման համար խոսափողի մոտ է հրավիրվում արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Շավարշ Քոչարյանը։

Շ.ՔՈՉԱՐՅԱՆ

-Հարգարժան Ազգային ժողովի նախագահ պրն Աբրահամյան, հարգելի վարող պրն Նիկոյան, հարգելի պատգամավորներ, թույլ տվեք ներկայացնել կառավարության եզրակացությունն այս նախագծի վերաբերյալ։ Արդեն արձանագրվեց, որ նախագիծը պարունակում է իր մեջ երեք դրույթ։

Առաջինը՝ ուրեմն, մինչեւ պայմանագրի ուժի մեջ մտնելը, պայմանագրի դադարեցում, հեղինակն էլ արդեն այս ամբիոնից հայտարարեց, որ այդ հարցն արդեն լուծված է հենց ձեր իսկ կողմից ընդունված օրենքով, փոփոխությամբ՝ «Միջազգային պայմանագրերի մասին» օրենքով։

Մնաց երկու հարց, մեկը վերաբերում է այն հանգամանքին, որ այս նախագծով ենթադրվում է, որ Ազգային ժողովին պետք է վերապահվեն լիազորություններ՝ կապված պայմանագրի դադարեցման հետ, վերապահում անելու հետ, այսինքն, լրացուցիչ լիազորություններ, որոնք առ այսօր Ազգային ժողովը չի ունեցել։

Եվ վերջապես երրորդ դրույթը վերաբերում է նրան, որպեսզի սահմանել, հստակ նշել այն հիմքերը՝ ո՞ր դեպքում է դադարեցվում, չեղյալ հայտարարվում, վերապահում արվում։

Ինչ վերաբերում է այն լիազորություններին, որոնք վերաբերում են պայմանագրի վերաբերյալ վերապահում անելուն, դադարեցնելու եւ այլն, ես պետք է կրկին հիշեցնեմ՝ խնդիրը կայանում է հետեւյալում. Ազգային ժողովի լիազորությունները սահմանված են Սահմանադրությամբ։ Այդպիսի սահմանափակում իշխանության մնացած  թեւերի նկատմամբ չկա, հետեւաբար՝ այն ինչ որ Սահմանադրության մեջ գրված է որպես Ազգային ժողովի լիազորություններ, դրանից ավել գրելը նշանակում է խախտել Սահմանադրության այդ դրույթը։

Ինչ վերաբերում է միջազգային պայմանագրերի ոլորտին, այստեղ Սահմանադրությունը շատ հստակ ասում է, որ «Նախագահի ներկայացմամբ Ազգային ժողովը վավերացնում, կասեցնում կամ չեղյալ է հայտարարում պայմանագրերը»՝ ո՛չ ավելին։ Սա՛ է Ազգային ժողովի լիազորությունը եւ իր ազդեցության հնարավորությունը վարվող արտաքին քաղաքականության վրա։ Ազգային ժողովը կարող է չեղյալ հայտարարել կամ չհայտարարել Նախագահի ներկայացմամբ, վավերացնել կամ չվավերացնել եւ ոչ ավելին։

Հիշեցնեմ, համաձայն Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության, ուրեմն, «Արտաքին քաղաքականությունը մշակում եւ իրականացնում է կառավարությունը՝ Նախագահի հետ համատեղ»։ Տեսեք, Ազգային ժողով այստեղ չի հիշատակվում, իսկ ոչ մեկս չի կարող ժխտել այն հանգամանքը, որ վերապահում անելը՝ դա վերաբերում է եւ՛ մշակմանը, ուղղություն տալը, եւ՛ իրականացմանը։ Այսինքն, սա էլ խոսում է նրա մասին, որ այս նախագիծը Սահմանադրությունից վեր լիազորություն է փորձում տալ Ազգային ժողովին։

Ինչ վերաբերում է դադարեցման հիմքերին, տեսեք, իհարկե, կարելի է թվարկել, բայց ցանկացած թվարկում անմիջապես առաջացնում է հետեւյալ խնդիրը՝ անհնարին է թվարկել բոլոր իրավիճակները եւ հանգամանքները։ Այն, ինչ որ ընդհանուր տեսքով տալիս է Վիեննայի կոնվենցիան, կարծում ենք, որ դա լիովին բավարար է։ Եթե մենք Վիեննայի կոնվենցիայից առանձին հատվածներ ենք հստակեցնում, եւ մենք էլ ենք փորձում լրացուցիչ հանգամանքներ նշել, էդ պարագայում մենք կորցնում ենք ճկունությունը։

Կյանքը շատ ավելի հարուստ է, քան թվարկված առանձին իրավիճակները։ Այս իսկ պատճառով կառավարությունը գտնում է աննպատակահարմար օրենքի ընդունումը, փոփոխության ընդունումը։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Ավարտեցի՞ք դուք։

Շ.ՔՈՉԱՐՅԱՆ

-Այո։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հերգելի գործընկերներ, այժմ հերթագրում՝ հարցերի համար։

Հերթագրվել է 7 պատգամավոր, առաջինը՝ Ստյոպա Սաֆարյան։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Քոչարյան, այնուամենայնիվ, կցանկանայի շատ հստակ մի հարց առաջադրել եւ ստանալ հստակ, սպառիչ պատասխանը։

Հանրապետության Նախագահը ցանկանում է կոնկրետ մի պայմանագիր վավերացնել տալ Ազգային ժողովին, Ազգային ժողովը չի վավերացնում այդ պայմանագիրը, ինչի իրավունքն ունի։ Ի՞նչ եք կարծում, Ազգային ժողովը գերազանցե՞լ է Սահմանադրությամբ իրեն վերապահված լիազորությունները, քանի որ թույլ չի տվել երկրի ղեկավարին իրականացնել արտաքին քաղաքականությունը, թե՞ ոչ։

Եվ երկրորդը՝ եթե գտնում եք, որ Սահմանադրության մեջ ամրագրված ոչ մի բառ չպետք է բացվեր, ապա «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքն էլ չպետք է լիներ, որովհետեւ «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքում, այնտեղ ամրագրված մի շարք հասկացություններ, ուղղակի, բացվել, պրակտիկ տեսանկյունից իրականացման հնարավորություն են ստացել։ Այդ դեպքում կստացվի, եթե մենք վավերացում, իսկապես, ընդամենը կոճակասեղմում ենք հասկանում, առանց որեւէ քննարկման, կարող ենք դրա տակ չհասկանանք նաեւ պառլամենտում ընդհանրապես հարց ու պատասխանի բացակայությունը։

Այսինքն՝ բերեցին, դակեցինք, ուղարկեցինք՝ վերջ, կամ եթե այդպես շարունակենք, իսկապես, կարող ենք շատ ավելի հեռուն գնացող եւ շատ ավելի, կներեք, վուլգար մեկնաբանություններ տալ սահմանադրորեն ամրագրված իրավունքներին։

Շ.ՔՈՉԱՐՅԱՆ

-Կներեք, պրն Սաֆարյան, երբ առաջին մասը հնչեցրիք, ուղղակի, ես ականջակալը չէի վերցրել, լավ չլսեցի։ Խնդրում եմ, եթե թույլ է տալիս կանոնակարգը, առաջին մասը...

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Դուք մյուս հարցերին պատասխանեք։

Շ.ՔՈՉԱՐՅԱՆ

-Հիշեցի, այնուամենայնիվ, այսինքն, հարցը կայանում էր նրանում, որ եթե չի վավերացնում, ոչ դա հակասահմանադրական չի, որովհետեւ դա հենց Ազգային ժողովի լիազորությունն է, որը Սահմանադրությամբ է սահմանված։ Խնդիրը վերաբերում է նրան, որ այն, ինչը որ Սահմանադրությամբ լիազորություն ունի Ազգային ժողովը, դա պետք է իրականացնի, դա խելամիտ է եւ դա այն վերահսկողական իրավասությունն է, որն ունի Ազգային ժողովը, պայմանագիրը կամ վավերացնելը, կամ չվավերացնելը, չեղյալ ներկայացված պայմանագիրը կամ չեղյալ հայտարարելու, կամ չհայտարարելու։

Չի խախտվում, որովհետեւ դա Սահմանադրությամբ է։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ Արծվիկ Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Պրն Քոչարյան, երկու հարց։ Առաջինը՝ դուք հիշատակեցիք արդեն ընդունված օրենքը կառավարության ներկայացմամբ, այս օրենքի նախագծով գրված է, որ Նախագահը կարող է, ընդունված օրենքով Նախագահը կարող է հետ կանչել։

Դուք խնդրում եմ պատասխանեք հստակ՝ երբ Ազգային ժողովը վավերացնում է պայմանագիրը եւ մինչեւ ուժի մեջ մտնելը, Նախագահը, երբ հետ է կանչում ստորագրությունը՝ դուրս է գալիս գործընթացից, արդյոք չի՞ ստացվում, որ նա խախտեց իշխանության բաժանման սկզբունքը, եւ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված որոշումը վերացրեց կամայական։

Եվ երկրորդ հարցը՝ դուք նշեցիք, որ լրացուցիչ լիազորություն է տրվում Ազգային ժողովին։ Հարցը հետեւյալն է, ինչը տվեցի նաեւ Շիրակ Թորոսյանին. երբ գրված է՝ Նախագահը կնքում է միջազգային պայմանագիր, եւ «կնքում» հասկացությունն օրենքով արդեն տրված է, որ նաեւ վավերացումն էլ է մտնում այդ լիազորության մեջ, արդյոք սա արդեն իսկ ձեր կողմից բերված փաստարկներով հակասահմանադրական նորմ չէ՞՝ գործող օրենքը, եւ լավ... մյուսը՝ ելույթի ժամանակ։

Շ.ՔՈՉԱՐՅԱՆ

-Ըստ էության, դուք երկրորդ հարցով առաջինի պատասխանը տվեցիք։ Կնքելը՝ դա նշանակում է ամբողջ ընթացակարգը մինչեւ ուժի մեջ մտնելը։ Հանրապետության Նախագահին է վերապահված այդ լիազորությունը, բայց այստեղ ունեն իրենց մասնակցությունն իշխանության տարբեր թեւեր՝ կառավարությունը։ Դա չի նշանակում, որ Նախագահը մենակ բանակցություն է վարում, մենակ վավերացնում եւ ստորագրում եւ այլն, եւ այլն։

Հենց դրանում է իմաստը, որ կնքման ընթացակարգը ենթադրում է աշխատանք տարբեր իշխանության թեւերի, այստեղ եւ՛ կառավարությունն իր գործողությունն ունի, իր լիազորությունները, եւ՛ Ազգային ժողովը՝ վավերացնելով։ Ավելին՝ վավերացնելը դեռեւս չի պարտադրում Նախագահին ստորագրել, ըստ Սահմանադրության, Նախագահը կարող է նույնիսկ չստորագրել՝ ինքը ներկայացնի, վավերացումից հետո ինքը կարող է չստորագրել՝ ելնելով իրավիճակից։ Այդ տեսակետից սա անհարկի է համեմատել չեղյալ հայտարարելու հետ արդեն ուժի մեջ մտած պայմանագրի։

Այդ իսկ պատճառով ձեր հարցի երկրորդ մասը պատասխանն է առաջին մասի՝ այո՛, կնքման գործընթացը գտնվում է լիարժեք Նախագահի ընդհանուր ղեկավարման տակ, ինքն է կնքողը, բայց ամեն մի իշխանության հետ ունի իր  մասնակցությունը։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդը՝ Արտյուշ Շահբազյան։

Ա.ՇԱՀԲԱԶՅԱՆ

-Պրն Քոչարյան, վերապահումով վավերացումը վավերացման ձեւ՞ է, թե՞ ոչ։

Շ.ՔՈՉԱՐՅԱՆ

-Իհարկե։

Ա.ՇԱՀԲԱԶՅԱՆ

-Դե, Ազգային ժողովն ունի...

Շ.ՔՈՉԱՐՅԱՆ

-Նախագահի ներկայացմամբ, դուք ցիտում եք երկրորդ մասը։ Դուք ցիտում եք երկրորդ մասը, ասում եք, որ Ազգային ժողովը վավերացնում է, իսկ նշված է՝ Նախագահի ներկայացմամբ միջագզային պայմանագրի վավերացումը, վերապահումը՝ դա պայմանագրի անբաժանելի մասն է։

Նախագահը, երբ որ ներկայացնում է միջազգային պայմանագիրը, իր վերապահումով՝ դրանք անբաժանելի մաս են։ Եթե Նախագահը ներկայացնում է միջազգային պայմանագիրն իր տեսքով, եւ Ազգային ժողովը բերում է վերապահում՝ անբաժանելի մաս, ապա արդեն դրանով դուք մտնում եք Նախագահի լիազորությունների մեջ։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ Արամ Սաֆարյան։

Ա.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Պրն Քոչարյան, հիպոթետիկ իրավիճակ, որը կարող է եւ պատահել. Թուրքիայի ազգային մեծ ժողովը վավերացնում է հայ-թուրքական արձանագրությունները վերապահումով, որտեղ ասում է՝ Ղարաբաղի հարցում Հայաստանը միակողմանի զիջումների պիտի գնա։ Հայաստանի Ազգային ժողովն ուզում է վավերացման գործընթացը զուգորդել վերապահումներով, որը մենք դեռ կմտածենք, կշարադրենք, հիմա չարժի դրա մասին բարձրաձայնել։

Ինչպե՞ս եւ ի՞նչ մեխանիկայով ենք իրականացնելու այս գործընթացը, եթե մենք չենք գնում այդ ճանապարհով, ինչ որ առաջարկում է Դաշնակցությունը։

Շ.ՔՈՉԱՐՅԱՆ

-Եթե դուք ենթադրում եք, որ մինչ այդ տեղի է ունեցել Հայաստանի Ազգային ժողովի կողմից վավերացում, եթե ոչ, ապա դրանից հետո գործադիրը կարող է համապատասխան կողմնորոշվել՝ կամ ներկայացնել վերապահումով, կամ դադարեցնել իր մասնակցությունը։ Այստեղ մենք ունենք լայն հնարավորությունների շրջանակ։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Կամ Ազգային ժողովը, ուղղակի չի վավերացնի եւ վերջ։ Հաջորդը՝ Մանվել Բադեյան։

Մ.ԲԱԴԵՅԱՆ

-Պրն Քոչարյան, Ազգային ժողովին տրված է այնպիսի կոշտ գործիք, ինչպիսին է ներկայացված համաձայնագիրը չվավերացնելն առհասարակ։

Ինչպե՞ս կարող է Ազգային ժողովին կոշտ գործիք տրամադրվի, իսկ ավելի փափուկ գործիք, որը նշանակում է վավերացնել, բայց վերապահումով, համարվի հակասահմանադրական։ Տրամաբանությունը խնդրում եմ բացատրեք։

Շ.ՔՈՉԱՐՅԱՆ

-Դա համարելը չի, դա Սահմանադրությունում գրված է։ Դրա համար էստեղ համարելով չի, մենք պիտի առաջնորդվենք Սահմանադրությամբ...

Գիտե՞ք ինչ, կան բաներ, երբ որ հստակ նշվում է, որ Ազգային ժողովի լիազորությունները սահմանվում են Սահմանադրությամբ, եւ թվարկվում են այն լիազորությունները, որոնք վերաբերում են միջազգային պայմանագրերին, ապա դրանից դուրս լիազորությունը, բնական է՝ արդեն կստացվի այդ դրույթի խախտում։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ Լիլիթ Գալստյան։

Լ.ԳԱԼՍՏՅԱՆ

-Պրն Քոչարյան, միջազգային պայմանագրերը ՀՀ իրավական համակարգի բաղկացուցիչ մաս են՝ հստակ է։ Վիեննայի համաձայնագիրը, որին մենք անդամակցել եք, կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածում ասվում է, որ «Վերապահում նշանակում է վավերացման ընդունման կամ հաստատման ժամանակ պետության կողմից արված միակողմանի հայտարարություն»։ Ըստ էության, հայտարարությունը եւ վերապահումը՝ սրանք հոմանիշներ են միջազգային տերմինաբանության մեջ։

Ազգային ժողովի կանոնակարգով մեզ՝ Ազգային ժողովին,                                                                                      վերապահված է հայտարարություն անելու իրավունք։ Օգտագործեմ ձեր բառապաշարից «ճկունություն» բառը. ինչու՞ ենք մեզ, ձեզ դիվանագիտական դաշտում զրկում ճկունության լրացուցիչ գործիքից, չէ՞ որ մեր ամբողջ այս կռիվը մեր Նախագահին լրացուցիչ ճկունություն դիվանագիտական դաշտում ապահովելուն է ուղղված։

Շ.ՔՈՉԱՐՅԱՆ

-Հասկացա ձեր հարցը, ոչ ոք չի զրկում Ազգային ժողովին այդ ճկունությունից, այսինքն՝ հայտարարություն անելու իրավասությունից։ Ցանկացած պահի դուք կարող եք հայտարարություն անել, բայց ոչ կապելով հայտարարությունը վավերացման հետ, դրանք օրակարգային տարբեր հարցեր են։ Որպեսզի դուք հանդես գաք հայտարարությամբ, դրա համար կա ձեր կանոնակարգով նախատեսված ընթացակարգ, այդ ընթացակարգով դուք կարող եք ցանկացած հայտարարություն  անել, ձեզ ոչ ոք այդ հնարավորությունից չի զրկում։,

Բայց երկու օրակարգային տարբեր հարցերը, Նախագահի նախաձեռնությամբ, քննարկվում է միջազգային պայմանագրի վավերացման հարցը՝ սա մի հարց է, ձեր հայտարարությունն այլ հարց է։ Խնդրեմ, դա ձեր իրավունքն է, եթե ցանկանում եք, կարող եք ցանկացած հայտարարություն անել՝ ըստ Սահմանադրության, բայց միք կապի մի հարցը մյուսի հետ։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Քոչարյան։ Հաջորդ հարցը՝ Կորյուն Նահապետյան։

Կ.ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Քոչարյան, վերջին 2 ամսվա ընթացքում արդեն երկրորդ անգամ քննարկվում է «Միջազգային պայմանագրերի մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու հարց։ Այս քննարկումների ընթացքում ցանկություններ ներկայացվեցին միջազգային պայմանագրերի կնքման ընթացակարգերին առավել պատշաճ իրավական ձեւակերպումներ տալ։ Խոսքը վերաբերում է պայմանագրերի կնքման տարբեր փուլերին, մեխանիզմներին եւ ընթացակարգերին։

Ես կուզենայի իմանալ՝ արդյոք կառավարությունը նախատեսու՞մ է եւս մեկ անգամ անդրադառնալու «Միջազգային պայմանագրերի մասին» օրենքին՝ առավել արդյունավետ մեխանիզմներ նախատեսելու միջազգային պայմանագրերի կնքման գործընթացում։

Շ.ՔՈՉԱՐՅԱՆ

-Այո, պրն Նահապետյան, այդ խնդիրը հասունացել է։ Բազմաթիվ փոփոխություններ են կատարվելու «Միջազգային պայմանագրերի մասին» օրենքում կան դրույթներ, որոնք հնացած են։

Ելնելով դրանից, այո՛, ես ձեզ կարող եմ ասել, որ արդեն սկզբնական փուլում կա մի նախագիծ, որը հենց Արտգործնախարարությունն է մշակել, եւ անշուշտ, այդ նախագիծը պարտադիր կքննարկվի նաեւ Ազգային ժողովում։ Մենք կներկայացնենք նախապես արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովին, պետաիրավական հանձնաժողովին, որ ունենանք նաեւ ձեր մոտեցումները։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Քոչարյան, հարցերն ավարտվեցին, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հարգելի գործընկերներ, այժմ հերթագրում՝ ելույթների համար։ Հերթագրում։

Հերթագրվել է 6 պատգամավոր, Արմեն Ռուստամյան։

Հարգելի գործընկերներ, մեկ անգամ եւս հիշեցնում եմ, որ ելույթների համար նախատեսված է 3-ական րոպե։

Ա.ՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆ

-Քանի որ իմ ժամանակը չհերիքեց, ես անդրադառնում եմ եւս մեկ կարեւոր հարցի։ Տեսեք ի՞նչ է տեղի ունենում՝ մենք, երբ որ ասում ենք Ազգային ժողովը վերապահում կատարի, ասում ենք՝ չէ, Ազգային ժողովն էդ իրավասությունը չունի, Սահմանադրությանը հակասում է, Սահմանադրության լիազորությունները մենք գերազանցում ենք։

Ասում ենք՝ լավ, մյուս առաջարկությունը կա՝ վերապահումների անհրաժեշտությունը սահմանել օրենքով, էդ էլ հո Սահմանադրությանը չի՞ հակասում, չէ։ Էդ Սահմանադրությանը չի հակասում, բայց պարզվում է՝ մեր ճկունությունն է փոքրացնում, այսինքն՝ պարզ է, որ մենք չենք ուզում պարզապես վերապահումներ անել, հարգելիներս։ Եվ դրա համար իմ համար ակնհայտ է, որ սա, ուղղակի, կապված է Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների այս գործընթացի հետ։

Հիմա վերապահման հնարավորությունն ուղղակիորեն կապված է երկրի շահերը պաշտպանելու անհրաժեշտության հետ, սա հանրահայտ ճշմարտություն է, եւ որեւէ մի երկիր վերապահում է անում հենց էդ նպատակով։ Չկա մի երկիր, որ վերապահում կատարի որեւէ պայմանագրին միանալու ժամանակ, որ իր շահերից չբխի, նա դա անում է հենց դրա համար։ Այսինքն, վերապահումը հենց էն գլխավոր միջոցն է, որով մենք մեր շահերը պաշտպանելու կարեւոր քայլ պիտի իրականացնենք, որ հենց նպատակն է այս օրենսդրական նախաձեռնության։ Մեծացնենք մեր հնարավորությունը, գործիքներ ստեղծենք, որ ավելի լիարժեք մեր շահերը պաշտպանենք, բայց դա մենք չենք ուզում անենք։

Եթե մենք դա չենք ամրագրում օրենքով, ոչ թե ճկունության թուլացում է, մեր դիրքերի թուլացում է դա նշանակում։ Ամբողջ աշխարհը կարդալով մեր օրենքը, պարզ կիմանա, որ Հայաստանի հետ հարաբերվելիս, պիտի իմանան, որ էս երկիրն էդ դեպքերում վերապահումներ է անելու։ Միանշանակ պարզ է դառնալու, որ մեր հետ էնպիսի պայմանագիր չփորձեն կնքել, որը կհակասի մեր շահերին։ Ի՞նչ ճկունության  կորստի մասին ենք մենք խոսում էստեղ կամ, եթե էդպես է, մենք մոռացե՞լ ենք, որ արդեն պարտադիր վերապահում կատարելու մի նախադեպ ունենք, հարգելիներս։

Մեր օրենքը, որն ընդունել ենք, հիմա գործում է, 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասն ասում է, որ՝ «Մենք պարտավոր ենք վերապահում կատարել բոլոր այն դեպքերում, երբ որ կոնվենցիան կամ որեւէ պայմանագրին միանալը ենթադրում է, որ դա ուժի մեջ պիտի մտնի ստորագրման պահից», եւ կան էդպիսի պայմանագրեր, որոնք ուժի մեջ են մտնում ստորագրման պահից անմիջապես հետո։ Եվ քանի որ մեր Սահմանադրությանը դա հակասում է, մենք ասում ենք՝ չէ, եթե չի վավերացվել, որովհետեւ վավերացում է անհրաժեշտ տվյալ պայմանագրի հետ կապված, որ 81-րդ հոդվածն է, մենք պարտավոր ենք նախապես նշել, որ այս կետը մեր համար չի գործի այնքան ժամանակ, քանի համապատասխան գործընթացը չի ավարտվել, քանի վավերացումը չի կատարել Ազգային ժողովը։

Բա ու՞ր մնաց էդ պահանջի պարտադիր կիրառման դեպքը, մի դեպքում կարելի է՝ դա մեր ճկունությունը չի թուլացնում, բայց մյուս կողմից, երբ որ բերում ասում ենք՝ էլի պարտադիր բաներ կան, եկեք էդ էլ նշենք՝ չէ, դա թուլացման է տանում։ Լավ, եթե էդպես նեղ հասկանանք մեր ճկունության հետ կապված մոտեցումները, ընդհանրապես...

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արմեն Մարտիրոսյան՝ հաջորդ ելույթը։

Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ։ Ընդդիմության այս լիազորությունները եւ այլն, անցնեմ օրինագծի հետ կապված հարցերին։

Հարգելի մեծամասնություն, դուք ինքներդ եք ասում, որ Նախագահի մեծամասնություն եք եւ նրա քաղաքականությունն եք այստեղ իրականացնում։ Այդ դեպքում վերապահումը, որ Ազգային ժողովն ընդունի, ձեր մեծամասնության քվեարկությամբ չի՞ տեղի ունենալու, հո փոքրամասնության քվեարկությամբ տեղի չի՞ ունենալու։ Ձեր՝ մեծամասնության քվեարկությամբ է տեղի ունենալու, ինչի՞ եք վախենում դրանից։ Ազգային ժողովի լիազորություններ եք ուզում բարձրացնեք, դերն եք ուզում բարձրացնեք, դե, բարձրանում ա, ըսենց ա բարձրանում։

2005 թվականին այստեղ նստած մեծամասնության մեծամասնությունը կողմ էր քվեարկում սահմանադրական փոփոխություններին, որ պետք է Նախագահի լիազորություններն իջեցներ, Ազգային ժողովի լիազորությունները բարձրացներ։ Առավել եւս, որ հեղինակներն էլ նշեցին, որ մենք Նախագահի լիազորությունների շրջանակի մեջ ընդհանրապես չենք մտնում, ի՞նչ խնդիր կա։ Լավ, վերջապես Ազգային ժողովում հո անընդհատ էն իրավիճակը չի՞ լինելու, որ կարող ա... (չի հասկացվում), որ համապատասխանի օրվա Նախագահի քաղաքականությանը կամ կեցվածքին։ Ըլնելու ա չէ՞ մի օր, որ քաղաքականությունն Ազգային ժողովում այլ քաղաքական ուժ ա իրականացնելու, Նախագահն այլ քաղաքական ուժի ներկայացուցիչ ա լինելու։ Է, հնարավորություն ընձեռենք, որ քաղաքական մեծամասնությունը միշտ ունենա էդ հնարավորությունը, այդ լիազորությունները։

Այստեղ իմ գործընկերները, թեեւ բազմաթիվ անգամներ Հայ հեղափոխական դաշնակցությունից, ներկայացնում են, որ Սահմանադրությանը չի հակասում, բայց հարգարժան գործընկեր պրն Նահապետյանը նաեւ ՍԴ դիմելու հետ կապված հարցը տվեց Ստեփան Սաֆարյանին։ Իմիջիայլոց, ես ուզում եմ ձեր տրամաբանությունը շարունակեմ, պրն Նահապետյան. էդ դեպքում ես կառաջարկեմ, որ մենք բոլորով կողմ քվեարկենք այս օրինագծին։ Եվ Ազգային ժողովի մեծամասնությունն այդ լիազորությունը եւ հնարավորությունը նաեւ պատգամավորների թվով ունի, որպեսզի դիմի ՍԴ՝ Սահմանադրական դատարանին, եւ այս ընդունված օրինագիծը, եթե իսկապես Սահմանադրությանը չի համապատասխանում, հակասահմանադրական ճանաչվի։ Շատ, կարծում եմ, տրամաբանական ուղի է։

Եվ վերջացնելով, կարծում եմ, բոլորիս համար էլ միանշանակ պարզ է, որ սա, այս նախաձեռնությունն առաջ եկավ հայ-թուրքական արձանագրությունների հետ կապված, բայց, կարծում եմ, նաեւ այս արձանագրություններից հետո, քանի որ մենք դինամիտ փոփոխվող աշխարհում ենք ապրում եւ շատ արժեքներ, որոնք երկար ժամանակ մեր համար կարեւոր են եղել, եւ ինչ-որ մի պահի փորձվում են ջարդել։ Հնարավոր է, որ այլ ղեկավարներ լինեն, որոնք այլ պայմանագրեր կամ այլ քաղաքականություն իրականացնեն, որը հնարավոր է նույնիսկ ընդհանրապես ընդունելի չլինեն։

Ուստի, Ազգային ժողովին միշտ, կարծում եմ, պետք է տալ նմանատիպ հնարավորություն, որ իրականացնի համապատասխան քաղաքականություն։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արտյուշա Շահբազյան։

Ա.ՇԱՀԲԱԶՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, օրենքի նախագծին դեմ խոսողների տրամաբանությունը հանգում էր մեկ փաստարկի միայն՝ այն, ինչ որ էստեղ լսեցինք, եւ ըստ էության, կարելի էր էսպես հասկանալ՝ մենք դեմ չենք, բայց ի՞նչ անենք, օրենքն էսպես է, չենք կարող։ Այսինքն, մեզ խանգարում է Սահմանադրությունը, թե չէ, հո մենք դեմ չե՞նք։ Հասկանալի է, որ եթե ցանկությունը լինի, Սահմանադրությունը չի խանգարի, բայց ես չեմ ուզում հիմա դրան անդրադառնալ, իմ ընկերներն ասեցին եւ դեռ կասեն էդ մասին։

Ես ուզում եմ խնդրի քաղաքական մեկ ասպեկտին անդրադառնալ։ Այսօր ստացվել է, որ ամբողջ մի կարեւորագույն խնդրում, մի խնդիր, որ դարերով չի լուծվել, որը դարձել է մեր եւ հարեւան ժողովրդի հակամարտության պատճառ, որի հետեւանքով ոչնչացվել է մեր ժողովուրդը, մեր հայրենիքն ենք կորցրել եւ այլն, եւ այլն։ Էս խնդիրները, որ չեն լուծվել, եկել հասել են մեզ, այսօր մեկ անձի վրա դրված է ամբողջ ժողովրդի անցյալի, ներկայի եւ ապագայի պատասխանատվությունը։ Կարող է մի քիչ բարձրագոչ հնչել, բայց դա էդպես է։

Լա՞վ է, որ էդպես է, ես կհարցնեի Հանրապետության Նախագահին։ Պրն Նախագահ, լա՞վ է, որ դուք եք էդ ամբողջի պատասխանատուն, լավ չի՞ լինի էդ պատասխանատվությունը կիսել, ավելի հեշտ չի՞ լինի էդ պատասխանատվությունը կիսել։ Վերջերս մի համեմատություն արեցի, կներեք, ինքս իմ համեմատությունն եմ ասում՝ Սասունցի Դավթի հետ, որեւէ մեկը կարո՞ղ է իր վրա վերցնել էդպիսի պատասխանատվություն՝ միայնակ ազգի ճակատագիրը տնօրինելու, ավելի լավ չի՞ էդ պատասխանատվությունը կիսել։

Ուզում եմ օրինակ բերել Թուրքիայի վարչապետ Էրդօղանի օրինակը, ասեց՝ ես չեմ կարող երաշխավորել վավերացումը, որովհետեւ մենք ունենք Ազգային ժողով, անկախ մարմին է, ներողություն, պառլամենտ ունենք, կուզի կվավերացնի, կուզի՝ չէ, ինքն է որոշելու։ Բոլորը գիտեն դա սուտ է, եւ նաեւ Դավիթօղլուն դա  հաստատեց, որ դա սուտ է, ասեց՝ 3 օրում մենք դա կարող ենք վավերացնել, կուզեն կվավերացնեն, կուզեն՝ չէ, բայց պատասխանատվությունը կիսեց։ Հիմա քաղաքական պահով մենք ինչու՞ չենք ուզում պատասխանատվությունը կիսել։

Էսօրվա փաստն եմ ասում, Հանրապետության Նախագահը շուտով գնալու է Ամերիկա, մենք գիտենք՝ ինչու, կանչել են, ասել են... ներողություն, իմ Հանրապետության Նախագահին ես էլ շատ հարգում եմ որպես խորհրդանիշ, որպես սիմվոլ։ Հասկանալի ա, կանչել են, տանեն, եւ միայն գնալ-գալը երեւույթ է լինելու, նրանից հետո երկու, էսպես, հավուր պատշաճի նախադասություն է ասվելու, որից հետո Ամերիկայի Նախագահը հայտարարելու է, որ՝ դե, գիտե՞ք ինչ, չխանգարենք, տեսնում եք մարդիկ ճանապարհը գտել են։

Գիտենք,որ մեր ցեղասպանության նախօրյակին գնում են հերթական անգամ մեզ ծաղրելու։ Ինչու՞ ենք էսպես պատասխանատվությունը դնում մեկ անձի վրա, ինչու՞ է էս կրքով էս հարցը ցանկանում պաշտպանել։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Շահբազյան, մենք էլ կարող ենք վավերացնել կամ չվավերացնել, ինչպես բոլոր պառլամենտները։ Արծվիկ Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես, քանի որ շատ կարճ է ժամանակը, անդրադառնալու եմ երկու հիմնական հարցի։

Նախ պետք է արձանագրենք մենք՝ բոլորս, կառավարության բոլոր փաստարկները՝ իրավական, թե քաղաքական, սնանկ դուրս եկան։ Ո՛չ իրավական առումով մի նորմալ փաստարկ է ներկայացվում եւ ոչ էլ քաղաքական առումով նորմալ իրավիճակ է ներկայացվում։ Սնանկությունն իրավական առումով շատ պարզ է, հստակ է, եւ այն, թե իբր Ազգային ժողովին լրացուցիչ լիազորություն է վերապահվում, սա աբսուրդ է։ Այդ դեպքում, եթե կնքման պարտավորությունը, լիազորությունը դրված է Նախագահի վրա, եւ Նախագահը կարող է էդ իր իրավասությունները տարաբաժանել մեծ ուրախությամբ ու հաճույքով կառավարման բոլոր մարմիններին, այդ թվում՝ ի դեպ, նաեւ Ազգային ժողովին վավերացման շրջանակներում, էդ դեպքում թող օրենքի ստորագրման իրավասությունն էլ փոխանցեք այլ մարմնի, չէ՞ որ դա էլ է իր լիազորությունների տարր։

Չի՛ կարելի Սահմանադրությունը նեղ, սեփական քաղաքական ակնոցներով մեկնաբանելու արդյունքում աղավաղել մեր սերունդների վաղվա ապագան։ Չի՛ կարելի, շատ պարզ չի՛ կարելի, որովհետեւ այս նույն Սահմանադրությունը, որին այդքան կրքոտորեն պաշտպանել եք բոլորդ, հատկապես էսօրվա քաղաքական մեծամասնությունը, ճիշտ նշվեց՝ նպատակ ուներ նաեւ ընդլայնելու Ազգային ժողովի դերակատարությունը։ Եվ էսօր եկել է էդ պահը, հստակ պահը, որպեսզի էդ դերակատարության եւս մեկ կարեւոր գործիք ավելացնենք։

Իսկ ինչ վերաբերում է քաղաքական մասին, ապա տարօրինակ է էստեղ շատ հնչում, երբ ամեն ինչ տեղափոխելով գործադիր իշխանության վրա, հետո փորձում են Ազգային ժողովին պատասխանատվության հրավիրել կամ պատասխանատվության կանչել։

Ի դեպ, էստեղ նշվում է, որ չգործող կամ ուժի մեջ չմտած օրենքի շրջանակներում մենք ինչպե՞ս կարող ենք Սահմանադրական դատարան դիմել։ Ես ուզում եմ հիշեցնել, հարգարժան մեծամասնություն քաղաքական եւ նաեւ կոալիցիայի անդամ մեր հարգարժան «Օրինաց երկիր» կուսակցության նախաձեռնությամբ, ստորագրահավաքով, արդեն կա նախադեպ, երբ պատգամավորը հեռացվում էր կուսակցությունից կամ դուրս էր գալիս խմբակցությունից, ապա այդպիսի դեպքերում նա պետք է զրկվեր մանդատից, եւ այդ մեկնաբանությամբ դիմեր Սահմանադրական դատարան՝ ստանալու համար պատշաճ պատասխան։

Ես ուզում եմ ասել՝ նույնիսկ տարրական իրավական տեխնիկան անգամ եւ դրա տիրապետելը բավարար է, որպեսզի հասկանանք՝ մենք կարո՞ղ ենք այս լիազորությունը տալ Ազգային ժողովին։

Եվ վերջացնեմ խոսքս հետեւյալով՝ հայերենում շատ մի լավ, գեղեցիկ բառ կա՝ հաճկատար, իմ ընկերները նաեւ դրա մասին, կարծում եմ, հետագայում կարտաբերեն, սա խոսում է այն մասին, որ մենք, երբ որ ուրիշի հաճույքների բավարարման համար քայլեր ենք կատարում, մի հատ էլ մտածենք մեր երկրի ապագայի մասին։ Չի՛ կարելի ամեն ինչ տեղափոխել այդ հաճույքների դաշտ, որով բավարարվում են մյուսները, բացառությամբ մեր եւ բացի մեր ազգի ներկայացուցիչներից։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Ստյոպա Սաֆարյան։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Փորձեմ 3 րոպեի մեջ, պարզապես, տամ ամփոփ գնահատական այս օրինագծին եւ դրա քննարկմանը։ Իմ տպավորությամբ, պարզապես, Ազգային ժողովում կա վախ արտաքին քաղաքականությանը մոտենալու, անգամ դրանից խոսելու եւ մեծ անորոշություն՝ թե ի՞նչ կարող է անել պառլամենտն արտաքին քաղաքականության ոլորտում եւ ի՞նչ չի կարող անել։

Ես ուզում եմ իմ հարգելի գործընկերներին հիշեցնել, որ իշխանության երեք ճյուղեր կան Հայաստանում, որոնք համահավասար ունեն ընդհանուր ստատուս, իհարկե, տարբեր բաներ են անում, տարբեր գործառույթներ ունեն։ Եվ այս ամբողջի բնականոն գործունեությունն ընդամենն իրականացնում է պետության գլուխը։ Եկեք չչափազանցեցնենք պետության ղեկավարի կողմից արտաքին քաղաքականության ընդհանուր կառավարում իրականացնելու սահմանադրական նորմը, որովհետեւ, նորից եմ կրկնում՝ ոչ բացառելի է Ազգային ժողովում քաղաքական հարաբերակցության փոփոխությունը, երբ իշխանության մի ճյուղը՝ օրենսդիրը, կներկայացնի մեկ այլ քաղաքական ուժ, իսկ պետության գլուխը կլինի մեկ այլ ուժի ներկայացուցիչ։

Պետք է, իսկապես, հստակ հասկանալ, որ ի դեպ, պրն Շահբազյանը հիշեցրեց Էրդօղանի հայտարարությունը, ես մի փոքր այլ մեկնաբանություն տամ դրան։ Մարդը հստակ ասաց՝ իմ պառլամենտը կարող է գրավոր պայման դնել, այո՛, դա այն պայմանն է, որի մասին ես միշտ խոսել եմ։ Սա ամենեւին չի նշանակում, որ անպայման, եթե ասվում է վերապահումներ անելու իրավունքը պատկանում է բացառապես պետության գլխին, սա չի նշանակում, թե պառլամենտը՝ որպես իշխանության անկախ ճյուղ, ինքնուրույն ճյուղ, չպետք է ունենա այդ իրավունքը։

Եվ իմ գործընկեր Արմեն Մարտիրոսյանը նույնպես հիշեցրեց, կարծում եմ բավականին տեղին, որ այս գործիքը, իսկապես, ճկունություն է հաղորդելու արտաքին քաղաքականության մեջ, եւ սա թույլ է տալու խորհրդարանին ակտիվ դերակատարում ունենալ նաեւ արտաքին քաղաքական կյանքում։ Պետք չէ վախենալ ընդունելու այդ օրինավոր՝ սահմանադրական լիազորությունը, որը դրված է Ազգային ժողովի վրա։ Աբսուրդ է, բայց մինչեւ հիմա քննարկվում է՝ Ազգային ժողովն իրավական մարմի՞ն է, իրավական քննարկումների տե՞ղ է, թե՞ քաղաքական քննարկումների։ Հիշու՞մ եք, տարիներ շարունակ այս բանավեճն էր գնում։

Հիմա էլ պարզվում է՝ մենք դեռեւս չենք որոշել Ազգային ժողովն արտաքին քաղաքականություն վարելու սուբյե՞կտ է, թե՞ ոչ։ Իշխանության ճյուղ է... ավարտվե՞ց, պրն Նիկոյան։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Ներողություն, ուղղակիորեն չի տրվել որեւէ պատգամավորի անուն... ինչի՞ համար պարզաբանում, խմբակցության անուն է տրվել, խմբակցության անունից ամբողջ խմբակցությունը պետք է պատասխանի՞։ Ես խնդրում եմ, ամեն դեպքում չխախտենք կանոնակարգը։

Արթուր Աղաբեկյան։

Դուք կարող եք խմբակցության անունից, վերջին ելույթն է, հայտ ներկայացնել։

Ա.ԱՂԱԲԵԿՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, անձնական կարծիք հայտնելու համար 3 րոպեն շատ-շատ ա, քաղաքական մեծամասնությանը համոզելու համար շատ քիչ ա։ Դրա համար այդ նպատակը չունեմ, ուզում եմ, ուղղակի, որպես անվտանգության բնագավառի ինչ-որ տեղ մասնագետ, ասեմ, որ քանի որ այս նախագիծն ուղիղ առնչվում է անվտանգության հարցում պատասխանատվություն կրելու գործին, ապա պետք է փաստենք, որ քաղաքական մեծամասնությունն ինչ-որ տեղ խուսափում է նման բնագավառում պատասխանատվություն ստանձնելու։

Պրն Քոչարյանը պետք է հիշի նախորդ գումարման Ազգային ժողովում, երբ այստեղ քննարկվում էր Իրաք զորախումբ ուղարկելու հարցը, երբ պաշտպանության նախարարն այստեղ ներկայացնում էր այդ խնդիրը, ելույթ ունեցան ընդդիմությունը ներկայացնող բոլո՛ր պատգամավորները, կարծիք հայտնեցին, անձնական կարծիք, խմբակցության անունից կարծիք հայտնեցին։

Մենք այդ օրն այնքան էինք ուզում, որ քաղաքական մեծամասնությունը ներկայացնող պատգամավորները հստակ կարծիք հայտնեին։ Եվ վերջը չդիմացավ Հրանտ Խաչատրյանը եւ այս ամբիոնից հայտարարեց՝ չփորձեք ամբողջ պատասխանատվությունը գցել պաշտպանության նախարարի վրա, քաղաքակա՛ն մեծամասնություն, Իրաք զորախումբ ուղարկելը՝ դա ուղիղ քաղաքական մեծամասնության պատասխանատվության հարց է։

Վստահ եմ, որ այս նախագիծը չլինի, մեկ այլ նախագծի պարագայում գալու են այսպիսի պահեր, երբ անվտանգության բնագավառում պատասխանատվություն ստանձնելու հարց լինի՝ ստանձնե՞լ, թե՞ չստանձնել։ Կարծում եմ, եթե այսօր մենք դեմ լինենք այս նախագծին, նշանակում է մեր ժողովուրդը պետք է գիտակցի, որ նման պատասխանատվություն ստանձնելու ցանկություն չունենք։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ելույթներն ավարտվեցին, այժմ անցնում ենք խմբակցությունների կողմից ելույթներին։

Հարգելի գործընկերներ, ցանկանում եմ, ես հիշեցնեմ նաեւ՝ մեր «Կանոնակարգ» օրենքի եւս մեկ նորմ, որ սա պետք է ավարտենք մենք մեկ նիստի ընթացքում, մեզ մնացել է ընդամենը 15 րոպե։ Ես խնդրում եմ հնարավորինս հակիրճ լինել, որպեսզի եզրափակիչ ելույթում կամ կառավարության տեսակետն արտահայտելու համար տանք փոքր հնարավորություններ։

Առաջինը «Ժառանգության» անունից՝ Լարիսա Ալավերդյան։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ավելորդ եմ համարում ասել, թե ինչքան կարեւոր են այսպիսի քննարկումները՝ լինեն դա կապված մի միջազգային պայմանագրերի հետ, թե մի քանիսի։

Հարցն այն է, որ ես մնում եմ այն կարծիքին, որ 2007 թվականին ընդունված այս օրենքն ունի բավականին մեծ խութեր, ու ես կարծում եմ, որ մենք պետք է վերին աստիճանի ուշադիր ուսումնասիրենք այդ օրենքը եւ հանդես գանք ավելի համապարփակ առաջարկություններով։

Ինչ վերաբերում է այս նախագծին, այս ամբիոնը, մի քանի հոգի էդտեղ հորդորել են՝ չօգտագործել իրար համոզելու համար, բայց տեսեք, որ չի օգնում այդ հորդորը, եւ մենք գալիս ենք այստեղ իրար համոզելու համար։ Ստացվում է այդպես, որ կարծես թե, այդ չվավերացնելու այդ հնարավորությունը բոլորիս ավելի է ուժեղացնում, քան եւս մեկ հնարավորություն ունենալը։ Եվ դրանով ոչ թե ընդդիմանալ Նախագահին, այլ ավելի հստակ կոմպրոմիսային քաղաքականություն վարել։ Ինձ համար դա զարմանալի է, դա ավելի, էդպես, ծայրահեղական այդ մոտեցումներն ուղղակի ընդունելի չեն, ես կարծում եմ, բավականին, դա իմ խոսքերը չեն, պատմական նշանակություն, պատմական շրջադարձային նշանակություն ունեցող ժամանակներին։

Ես գտնում եմ, որ ինքս, ես այդպիսի նախաձեռնությամբ հանդես չէի գա, որովհետեւ ես մի հորդորով եմ հիմա հանդես գալու՝ եկեք չվավերացնենք ու դրանով թողնենք, տեսնենք հետո մենք ի՞նչ ենք անում։ Բայց քանի որ ես գիտեմ, որ այդ մենք կարող ենք չվավերացնել՝ զուտ խոսքեր են, դրա համար, ես գտնում եմ, որ այսպիսի նախաձեռնությունը կարող է, կրկնում եմ՝ բախումային սցենարներից, երկրում զարգացումների բախումային սցենարներից տանի համաձայնությունների, այդպես մի բարի ճանապարհով։

Երկրորդը՝ մենք, երբ որ ասում ենք բարի կամք ենք դրսեւորում, իսկ քաղաքական առումով սա բարի կամք դրսեւորելու խնդիր է Ամերիկայից առաջ Նախագահի գնալու, ես գտնում եմ, որ մենք պետք է էդպես չար կամք չդրսեւորենք ինքներս մեր ժողովրդի հանդեպ։ Եկեք մեր ժողովրդին թույլ տանք կամ անցկացնեն հանրաքվե, որովհետեւ դա շատ կարեւոր է, կամ, գոնե, թույլ տանք, որ Ազգային ժողովը՝ որպես ընտրված ժողովրդի կողմից, կարողանա արտահայտել։ Հետո այդ ինչի՞ գործադիրը կունենա բոլոր իրավունքները վերապահումներ անել եւ հստակեցնել իր մոտեցումը, Ազգային ժողովը դրանից զրկվում է, այստեղ կա շատ տարօրինակ խտրականություն այս իշխանությունների թեւերի միջեւ։

Եվ վերջապես մենք հստակեցնենք՝ ռազմավարական նշանակություն ունեցող բոլոր միջազգային պայմանագրերը պետք է որ գան եւ անցնեն Ազգային ժողովի քննությունը, եւ մենք քվեարկելու ենք կողմ։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արծվիկ Մինասյան, եթե հնարավոր է, ձեր 3 րոպեն ամբողջությամբ միք օգտագործի։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ներկայացնելով Հայ հեղափոխական դաշնակցության խմբակցության տեսակետը՝ վերահաստատում ենք, որ իսկապես, կառավարության եւ քաղաքական մեծամասնության պնդումները եւ հակափաստարկները որեւէ ձեւով արդարացված չեն, որեւէ իրավական, քաղաքական հիմնավորումներ չկան, որոնք կբխեն մեր երկրի զարգացման շահերից։

Եվ դրա պատճառը ոչ թե այն է, որ պարզապես քաղաքական մեծամասնությունը եւ կառավարությունն այլ ձեւով են պատկերացնում ընդհանրապես միջազգային քաղաքականության ոլորտում երկրի իրավասությունները, այլ բացառապես եւ միայն կապում են հայ-թուրքական առկա թնջուկի հետ։ Եվ սա է պատճառներից մեկը, որ կառավարությունը ի սկզբանե սխալ ուղի ընտրեց՝ ոչ թե առաջարկելու փոփոխություններ կատարել նախագծերում, այլ միանգամից մերժման քաղաքականությունը որդեգրեց, կապելով այն  հայ-թուրաքական արձանագրությունների հետ, եւ իրենց ավելի վախվորած վիճակում եւ մեր երկրին վախվորած վիճակում դնելու շրջանակների քաղաքականությունը տարավ։ Ինչն էլ հանգեցրեց նրան, որ ներկայումս մենք լսում ենք նույնիսկ այնպիսի հակափաստարկներ այս նախաձեռնությանը, որոնք պարզ տրամաբանությունից էլ են դուրս, էլ չասած՝ սահմանադրական իրավունքի տարրական  կանոններից՝ սկսած նրանից, որ Ազգային ժողովին նոր լիազորություն ենք տալիս, ավարտված նրանով, որ չի կարելի սպառիչ կերպով թվարկել միջազգային իրավունքով նախատեսված եւ մեր հայրենի օրենսդրությամբ նախատեսված հիմքերը։

Ես ուզում եմ հիշեցնել՝ մեր առաջարկի կարեւոր դրույթներից մեկն էլ վերաբերում է Սահմանադրական դատարանի որոշումին։ Սա այն իրավական հիմքն է, որին անդրադարձել է նաեւ Սահմանադրական դատարանն իր 2009 թվականի տարեկան արդյունքներն ամփոփելիս։ Եվ կոչ է անում, պնդում, պահանջում է՝ օրենսդիր եւ քաղաքական իշխանություն իրականացնող մարմիններից, որ մի՛ շրջանցեք Սահմանադրությամբ նախատեսված պահանջները եւ Սահմանադրական դատարանի իրավական մեկնաբանությունները, դիրքորոշումները, պարտավոր եք դուք ձեր որոշումներում հաշվի առնել եւ իրացնել դրանք։

Ահա այս նախագիծը կոչված էր այդ իրացումն ապահովելուն։ Հիմա դուք դեմ արտահայտվելով, փաստորեն, դուք դեմ եք նաեւ Սահմանադրական դատարանի եւ նաեւ Սահմանադրությամբ ձեր իսկ, մեր իսկ համար նախատեսված պարտավորություններին։ Եվ արդեն իսկ այսպիսի վարքագիծը, հաշվի առնելով նաեւ Հանրապետության Նախագահի կողմից հայ-թուրքական արձանագրություններով, առանց վերապահումների, վավերացման պահանջը, արդեն իսկ ստիպված ենք արձանագրել, որ հակասում է ՀՀ Սահմանադրությանը։

Եվ հիմա դուք թույլ եք տալիս, եթե դեմ քվեարկեցիք, եւս մեկ քայլ Սահմանադրությանը հակասող վարքագիծ հաստատելու մեր երկրում։ Կոչ ենք անում ձեզ՝ հետ կանգնեք այդ քայլից եւ շարժվեք ի շահ երկրի եւ ի շահ պետականության։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Գալուստ Սահակյան՝ «Հանրապետական» ֆրակցիայի անունից։

Գ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, միանգամից ասեմ, որ դեմը դեմ ենք քվեարկելու, բայց նաեւ ասեմ  հետեւյալը, որ նման քննարկումները շատ գնահատելի են, որովհետեւ իշխանություններին ավելի զգոն են դարձնում, իսկ մեզ՝ վճռական։

Ինչ վերաբերում է օրինագծին, ասեմ հետեւյալը, որ մեր Սահմանադրության հիմնական գաղափարախոսությունն իշխանությունների տարանջատման մեխանիզմն է։ Չի կարող իշխանության տարբեր թեւերը միեւնույն լիազորություններն ունենան, դրանք տարբեր պիտի լինեն։ Իսկ ըստ էության ասեմ, որ ոչ թե միայն ձեր սահմանադրական վեճ-կռիվներին եմ ուզում մասնակցել, մեր տեսակետը եւ նաեւ մեր գործընկերների, քննարկել են խնդիրը կոալիցիոն շրջանակներում, մենք ընդամենը դեմ ենք այս տեսակետին։

Մեզ փորձում են ապացուցել, որ ինչու՞ պատասխանատվությունը միմիայն երկրի Նախագահի վրա, ասեմ հետեւյալը, որ երկրի Նախագահը թիմ ունի եւ ամբողջ պատասխանատվությունն ընկնում է այդ թիմի վրա եւ նաեւ երկրի Նախագահի վրա։

Հարցադրում եղավ, բա որ հետո իշխանությունը փոխվի՞։ Երբ որ իշխանության կգան այնպիսի ուժեր, որ իրենց քաղաքականությունն այդպիսին կլինի, սա օրենսդրություն է, շատ հանգիստ կարող եք փոփոխել օրենսդրությունը։ Միեւնույն ժամանակ ասեմ հետեւյալը, եթե նույնիսկ այս օրենքը ձեր ասած տեսքով էլ ընդունվեր, միեւնույնն է՝ որեւէ, այն վճռականությունը, որ մենք ունենք, որեւէ բան չէր փոխելու։ Բայց, համենայն դեպս, քննարկումները գնահատելի են, եւ ինչքան որ տարբեր կարծիքներ լինեն, ընդհանուր գործին շատ օգուտ է բերելու։

Եվ վերջում ասեմ, որ մենք դեմ ենք քվեարկելու այս օրինագծին։ Ոչ թե սա կապված է սահմանադրական ոչ սահմանադրական վեճերի հետ, այլ դա մեր հիմնական սկզբունքներն են, եւ եղած իրողություններում, անկախ նրանից, թե ի՞նչ կլինի, պատասխանատվությունը մեր վրա ենք վերցնում։ Պատասխանեմ նաեւ քաղաքական մեծամասնության մասին, որ քաղաքական մեծամասնությունը չխոսեց եւ այլն, քաղաքական մեծամասնությունն իր քվեարկումներով հաստատում է մշտապես իր համոզմունքները, միայն խոսելով չի, նաեւ գործելով է։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ամփոփիչ ելույթների անհրաժեշտություն, պրն Քոչարյան, ունե՞ք։ Եթե այո, ես խնդրում եմ 2 րոպեում տեղավորվել, որպեսզի հնարավորություն տանք պրն Ռուստամյանին եւս 2 րոպեում արտահայտվել։

Շ.ՔՈՉԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն քննարկման համար։ Այն եզրակացությունը, որ մենք ներկայացրել ենք, մնաց անփոփոխ, ուղղակի մի հարցում կցանկանայի մի, այսպես ասած՝ կոմենտար անել։

Ասվեց այս ամբիոնից, որ Էրդօղանը հայտարարել է, որ պառլամենտը կարող է ներկայացնել վերապահումներ, որոնց մասին ինքը, նախապայմաններ, որոնց մասին ինքը խոսել է։ Իրականում հայտարարությունը ճիշտ այլ ձեւի էր, նա հայտարարել է հետեւյալը՝ երբ ստորագրում էինք, նախապայմաններ չկային, վավերացման ժամանակ կարող են լինել։ Այսինքն, ինքն ընդունել է, որ դա առանց նախապայմանների է արվել։

Եվ եւս մեկ բան կուզենայի ավելացնել՝ այս փոփոխությունը վերաբերում է ցանկացած պայմանագրի, չլինի տպավորություն, որ այս փոփոխությունը նեղ՝ միայն Թուրքիայի համար է։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Քոչարյան։ Պրն Ռուստամյան, ես խնդրում եմ 1 րոպե թողնեք, որպեսզի պրն Մարգարյանը վարման կարգի վերաբերյալ ամեն դեպքում հասցնի ասելիքն ասել։

Ա.ՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆ

-Լավ, իհարկե, ժամանակը շատ քիչ է, բայց ես ուզում եմ մեկ-երկու հարցի անդրադառնալ։

Ակնհայտ է, որ ի սկզբանե մերժման տրամաբանությամբ է առաջնորդվել գործադիրը եւ կառավարությունը, որովհետեւ բերված փաստարկները շատ հեշտությամբ կարելի էր լուծել։ Օրինակ, եթե ասվում է, որ Սահմանադրությանն է հակասում, նախ՝ էստեղ շատ խոսվեց նրա մասին, որ պիտի օրենք լինի, որ գնա Սահմանադրությանն ասվի հակասու՞մ է, թե՞ չէ։ Չնայած դրա նախադեպն ունենք, օրենք չեղած ժամանակ էլ մենք ուղարկել ենք։ Եթե այս նորմը չի գործում, արդյոք չի՞ հակասում էդ տրամաբանությամբ, եւ դա մենք արդեն իսկ արել ենք։ Այնպես որ, էդ ճանապարհը փակ չի, կամ ընդունենք օրենք, թող Սահմանադրությունն ասի։

Ավելին, Սահմանադրությունը պետք ա, Սահմանադրական դատարանը պետք ա մեկնաբանի եւ դա է իրական, մենք ինչի՞ ենք նախապես Սահմանադրական դատարանի ֆունկցիաներ ստանձնել եւ ասում՝ չէ՛, հակասում ա, դրա համար պետք չի էս ընդունել։ Ո՞վ ձեզ իրավունք տվեց Սահմանադրական դատարանի տեղը մեկնաբանություն անել։ Է, դիմենք, թող ասի։

Հիմա ես առաջարկում եմ, կոչ եմ անում մեծամասնությանը՝ 27 ստորագրություն է պետք, հավաքենք 27 ստորագրություն, դիմենք Սահմանադրական դատարան։ Թող էս վեճը Սահմանադրական դատարանը որոշի ի վերջո, որովհետեւ սա, ինչպես շատ ճիշտ նշեց պրն Քոչարյանը, Հայաստան-Թուրքիայի հետ միայն կապված չի, ընդհանրապես շատ կարեւոր հարցի է վերաբերվում։

Եվ մյուս խնդիրը, որ ասում եք ճկունության հետ կապված, լավ, մի տողով կարելի էր էդ հարցը լուծել, չէ՞։ Կարելի էր գրել, օրինակ՝ էդ մեր թվարկած պարտադիր պահանջները, հետո ավելացնել եւ այլ կոնվենցիայով նախատեսված դեպքեր, հարցը կփակվեր, չէ՞։ Ինչի՞ բա էդ չենք ասում, որովհետեւ չենք ուզում ընդունվի, է՛ս է ամբողջ խնդիրը։ Այսինքն, եթե մենք ուզենանք, որ էս օրենքն ընդունվի եւ մեր դիրքերն ամրապնդենք, կարող էինք աշխատել շատ ավելի կառուցողական։ Առաջարկեք էդ կամ առանց առաջարկելու մենք արդեն կարող ենք  ընդունել, գրել էդ տողը, որ այլ կոնվենցիայով սահմանված դեպքեր, որ չասեք՝ կաշկանդում ենք մեզ, չենք կաշկանդում ոչնչով։

Այսինքն, պարզ է, որ տրամաբանությունը հստակ է գործել ի սկզբանե՝ սա ամեն դեպքում կասեցնել, բայց հետո ի՞նչ կլինի, այ, էդ հետեւանքների մասին շատ քիչ ենք մտածում։ Իսկապես, չի՛ կարելի պատասխանատվությունն էսօր թողնել միայն Նախագահի վրա, իսկ հետո, երբ որ կանգնենք փաստի առաջ, կտեսնենք մեր գործիքները քիչ են էս վիճակից դուրս գալու համար, մեր նպատակը դա՛ է եղել։

Դաշնակցության նպատակը դա՛ է եղել՝ օգնել մեր երկրին լրացուցիչ գործիք ունենանք, որ կարողանանք ավելի լիարժեք մեր շահերը պաշտպանել։ Մենք, պարզապես, դրանից հրաժարվեցինք, ցավում եմ դրա համար։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ՝ խնդրեմ, պրն Մարգարյան։

Հ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ընդամենն իմ գործընկերոջ հետ կապված մի պարզաբանում բերած օրինակին, որ խոսքը վերաբերել է միայն համամասնական ընտրակարգով պատգամավորներին, եւ խոսքը վերաբերել է ոչ թե հեռացնելուց խմբակցությունից, այլ երբ դիմումի համաձայն դուրս է գալիս խմբակցությունից։

Եվ վերջաբանում մեր գործընկերները նույնպես ստորագրել էին այդ փաստաթղթի տակ, երբ դիմեցինք Սահմանադրական դատարան։ Ի վերջո, ես պատրաստակամ եմ, քանի որ ինքս ներկայացրի մեր գործընկերների դիմումը Սահմանադրական դատարանում։ Ցանկացած պահի, եթե կլինի նման խնդիր՝ զորակցել, աջակցել, կոնսուլտացիաներ, պատրաստ եմ, խնդիր չկա։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մեր ժամանակը սպառվեց, հայտարարվում է ընդմիջում։


Ժամը 16:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ՀՈՎԻԿ  ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՍԱՄՎԵԼ ՆԻԿՈՅԱՆԸ
 

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, բոլորիդ հրավիրում ենք դահլիճ, սկսում ենք մեր աշխատանքները: Այժմ քննարկում ենք կառավարության ներկայացրած «ՀՀ 2010 թվականի պետական բյուջեի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը: Հիմնական զեկուցող` ֆինանսների նախարար Տիգրան Դավթյան:

Տ.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, ԱԺ հարգելի պատգամավորներ, ձեր քննարկմանն ենք ներկայացնում «ՀՀ 2010 թվականի պետական բյուջեի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը: Օրենքի նախագիծը բաղկացած է 2 հոդվածից: Առաջին հոդվածով առաջարկվում է «ՀՀ 2010 թվականի պետական բյուջեի մասին» օրենքի մեջ կատարել հետեւյալ լրացումը հետեւյալ բովանդակությամբ` «ԽՍՀՄ խնայբանկի Հանրապետական բանկում մինչեւ 93 թվականի հունիսի 10-ը ներդրված ավանդների դիմաց փոխհատուցում ծրագրով, նախատեսված հատկացումների հաշվին, նախկին ԽՍՀՄ խնայբանկի մինչեւ 93 թվականի հունիսի 10-ը ներդրված դրամական ավանդների դիմաց փոխհատուցումը տրամադրվում է նաեւ Հայրենական մեծ պատերազմի վետերաններին` արտահերթ, կառավարության կողմից սահմանված կարգով»:

Ըստ էության, այս օրենսդրական նախաձեռնության էությունը կայանում է նրանում, որ ինչպես գիտեք, մենք մայիսի 9-ին նշելու ենք Հայրենական մեծ պատերազմում մեր հաղթանակի 65 ամյակը, եւ կառավարությունը մի շարք այլ միջոցառումների եւ նախաձեռնությունների հետ մեկտեղ, նախաձեռնել է մի նախաձեռնություն, ըստ որի հնրավորություն է ընձեռվում ավանդների փոխհատուցումը արտահերթ կարգով կատարել այս տարվա ընթացքում Հայրենական մեծ պատերազմի վետերանների համար:

Սա, մեր կարծիքով, հարգանքի տուրքն է Հայրենական պատերազմի վետերաններին, եւ ըստ էության, այս օրենսդրական փոփոխությունը ընդունելու պարագայում, մենք հնարավորություն կունենանք Հայրենական պատերազմի վետերաններին ամողջությամբ, վետերաններին, որոնք կազմում են 3700 հոգի, ամբողջությամբ փոխհատուցել իրենց ավանդները ԽՍՀՄ խնայբանկում:

Կարծում ենք, որ այս նախաձեռնությունը որոշ չափով կնպաստի նրանց սոցիալական վիճակը բարելավելուն, եւ այս նախաձեռնությունը, ընդհանուր առմամբ ունի սոցիալական նախաձեռնություն եւ, նախ եւ առաջ, մեր հարգանքի տուրքը մատուցելու Հայրենական պատերազմի վետերաններին:

Ընդ որում, առաջարկում ենք, որ այս օրենքը ուժի մեջ մտնի պաշտոնական հրապարակման հաջորդ օրվանից, որ մենք հնարավորություն ունենանք մինչեւ մայիսի 9-ը սկսենք իրականացնել այդ փոխհատուցումները: Խնդրում եմ հավանության արժանացնել այս նախագիծը: Շնորհակալություն:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հերթագրում` հարցերի համար: Հերթագրվել է 7 պատգամավոր: Առաջինը` Հովհաննես Մարգարյան:

Հ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Դավթյան, ես մի քանի հարց ունեմ եւ, բնականաբար, ավելի մանրամասն իմ ելույթում կանդրադառնամ: Առաջին հարցս վերաբերում է, եթե հիշում եք, երբ մեր խմբակցության կողմից գրավոր հարցադրում ներկայացվեց, ավելի մանրամասն եկան հաշվարկները, եւ՛ գումարային տեսքով, եւ՛ վետերանների քանակի հետ կապված, ուղղակի ցանկալի կլիներ, որ հիմնավորման մեջ ավելի մանրամասն այդ թվային տվյալները լինեին, եւ մոտավոր հաշվարկները: Խոսքը վերաբերում է, մասնավորապես, այնտեղ պատասխանել էիք, քիչ առաջ էլ նշեցիք` շուջ 3700: 3900 է այդ թիվը, 200 եւ ավելին արդեն իսկ ստացել են փոխհատուցում, հիմա 3700-ից արդյո՞ք հաշվարկ կա, քանի՞ վետերան ունենք ավանդատու, որովհետեւ, բնական է, պետք է իրենք, օրենքը ընդունվելուց հետո մոտենան համապատասխան սոցիալական ծառայություններին եւ գրանցվեն, իրենց խնայողական ավանդների փաստաթղթերով: Խոսքը վերաբերում է այդ գրքույկներին: Սա առաջին հարց` հաշվարկ կա՞:

Երկրորդ հարցս` եթե այս հաշվարկներով, եւ ձեր կողմից արդեն հաշվարկվել էր այդ տեղեկանքներով, որ շուրջ 250 հազարի կարգի մոտավորապես կլինի փոխհատուցմանը չափը, եւ եթե այս գումարները լինեն ոչ թե ըստ այդ հաշվարկի, այսինքն` թիվը քիչ լինի այն վետերանների, ովքեր ավանդներ ունեն ներդրված եւ չեն ստացել, այս պահի դրությամբ, 300-ից 400 միլիոն դրամ, ոչ թե 900 միլիոն դրամի սահմաններում, արդյոք կառավարությունը հնարավորություն կգտնի՞ այս լրացուցիչ գումարները ներկայացնի, եւ այն հաստատված գումարը, որ կա, ի դեպ, ես դա էլ էի ուզում ճշգրտել, այս տարվա բյուջեով 1,6, թե՞ 1,7 միլիարդ է տրամադրվել այդ նպատակին:

Երրորդ հարցս զուտ վերաբերում է նախագծին, քանի որ այսպիսի նախագիծը շրջանառության մեջ է արդեն, եւ նախագիծը ներկայացվել է քաղաքական կոալիցիայի կողմից` հեղինակությամբ: Այս ներկայացված նախագծում արդյոք չպե՞տք է մենք փոփոխություն կատարենք նաեւ «2006 թվականի բյուջեի մասին» օրենքում: Կարծում եմ, որ պետք է կատարենք այնտեղ փոփոխություն, որովհետեւ   մինչ այս, յուրաքանչյուր տարի, երբ բյուջեով սահմանել ենք, այսինքն` բյուջեով գումար ենք տրամադրել եւ սկսել ենք փոխհատուցումը, այն չափորոշիչներով է, որը գործում է «2006 թվականի բյուջեի մասին» օրենքով: Այնտեղ ավելի ծավալուն էր ներկայացված, երբ էլի կոալիցիան ներկայացրեց օրենքի նախագիծ, եւ ընդունվեց: Արդյոք այնտեղ պետք է փոփոխություն չկատարե՞նք, որովհետեւ այստեղ հղում չկա այնտեղի փոփոխության վրա: Միգուցե այնտեղ էլ պետք է կատարենք:

Վերջին հարցս վերաբերում է, քանի որ դուք եք հիմնական զեկուցողը` կոալիցիայի կողմից շրջանառության մեջ դրված նախագիծը, քանի որ նույն նպատակն է հետապնդում, ի՞նչ կարծիքի եք, որ մենք միավորենք այս նախագիծը կառավարության ներկայացրած նախագծի հետ: Շնորհակալություն:

Տ.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցերի համար, ես փորձեմ ներկայացնել մի քանի թվային տվյալներ: Ընդհանուր գումարը, որ պետական բյուջեում նախատեսված էր ավանդների փոխհատուցման համար, 1 միլիարդ 680 միլիոն դրամ է, դրա համար 1,6-1,7, այդ գումարը 1,7-ին ավելի մոտ է, եւ համարենք, որ 1,7 միլիարդ է նախատեսված: Ընդհանուր վետերանների քանակը այս տարվա սկզբին եղել է 3760-ն է, եւ միջինացված այդ հաշվարկը, որի հիմքում դրվել է այն տեղեկությունը, որը կա նաեւ ձեր տրամադրության տակ, դա 922 միլիոնի կարգի է անում այդ գումարը, բայց դա մաքսիմալ գումարն է, որը մենք հասկանում ենք, որ այդ պարագայում, այն ենթադրությունից է ելնում, որ բոլոր վետերանները միջինացված ավանդներ ունեն: Թե վետերաններից որքա՞նը ունեն ավանդներ, այս պահի դրությամբ ես պատրաստ չեմ այդ հարցին պատասխանել, հիմա Սոցապ նախարարությունը այդ հաշվարկները կատարում է: Ձեր ենթադրությունն է, որ, իհարկե, այդ գումարը ավելի փոքր կլինի, քան այդ 922-ը, որը հաշվարկված է այդ 100% հավանականությամբ, որ բոլոր վետերանները ունեն ավանդներ, որը ակնհայտորեն այդպես չի լինի: Ըստ մեր գնահատականի, դա մոտավորապես նախնական` 700-ից 800 միլիոնի կարգի կկազմի` փոխհատուցումը:

Ինչ վերաբերում է լրացուցիչ միջոցներ նախատեսելուն, իհարկե, ցանկալի կլիներ, բայց այն տարբերակը, որ ներկայացված է, դա այս տարվա բյուջեում եղած գումարների հաշվին է իրականացվելու: Բայց դա չի նշանակում, որ պետությունը իր վրա, ըստ էության, վերցնում է լրացուցիչ ֆինանսական պարտավորություն, եթե ոչ այս տարվա համար, ապա առաջիկա տարիների համար, որովհետեւ ամենայն հավանականությամբ, մենք կշարունակենք այդ գործընթացը, եւ այն ցանկերում, որոնք հաստատված էին, այդ ցանկերում մենք ունենում ենք լրացուցիչ մինչեւ 3670 մարդ, որը նշանակում է լրացուցիչ ֆինանսական պարտավորություն է, ուղղակի այդ ֆինանսական պարտավորությունը մենք այս տարվա համար չենք նախատեսում, այլ առաջիկա տարիների համար է լինում: Այնպես որ, այս տարբերակը, որը ներկայացված է, դա նախ եւ առաջ, մեր հարգանքի տուրքն է վետերաններին, այստեղ նաեւ մոտեցման խնդիր է, եւ այն տեղավորվում է պետական բյուջեի այն ծավալների մեջ` միլիարդ 680-ի մեջ, որը մենք ունենք եւ, ըստ էության, բյուջեի փոփոխություն չի նախատեսում:

Մենք գիտենք, որ նմանատիպ նախագիծ կար նաեւ կոալիցիայի կողմից ներկայացված, եւ կարծում եմ այն նախագիծը, որ մենք ներկայացրել ենք, համահունչ է եւ էականորեն չի տարբերվում այդ տարբերակից եւ, ըստ էության, կառավարությունը նույն նախագիծն է ներկայացնում ձեր դատին: Ինչ վերաբերում է համարել միասնակա՞ն, թե՞ ոչ, մենք պատրաստ ենք քննարկել դա: Ինչեւիցե, այն տարբերակը, որ մենք ներկայացնում ենք, կարծում ենք այս պահի դրությամբ համապատասխանում է թե՛ նպատակներին, թե՛ մեր իրողություններին: Շնորհակալություն: Եթե ինչ-որ բան բաց թողեցի, խնդրեմ:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Կարծում եմ... Պարզաբանման համար` Հովհաննես Մարգարյան:

Հ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Նախ` շնորհակալություն հանգամանալից ներկայացնելու համար, ուղղակի դուք չանդրադարձաք իմ վերջին հարցին, խոսքը վերաբերում էր «2006 թվականի բյուջեի մասին» օրենքին, երբ այդ չափորոշիչները սահմանվեցին, եւ բնականաբար, այդտեղ, ըստ ձեր կարծիքի, քանի որ մենք մեր նախագծով նախատեսել էինք, որ այնտեղ էլ պետք է փոփոխություն կատարեիք եւ ավելացնեինք վետերանների հետ կապված եւ, բնականաբար, մենք էլ ենք այդ նկատի ունեցել` հեղինակներս, որ սա նվազագույն մեր երախտիքի խոսքը կլինի, հարգանքի տուրքը մեր վետերաններին, ովքեր իրենց անմնացորդ նվիրումով կերտեցին այդ հաղթանակը: Շնորհակալություն:

Տ.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Կարծում եմ, այն տարբերակը, որ կա, ըստ էության, այս նախագծով նախատեսվում է արտահերթ կարգով, ըստ էության, կարծում եմ, որ այն օրենքում փոփոխության անհրաժեշտությունը չկա: Շնորհակալություն:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդը` Ռաֆիկ Գրիգորյան:

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ինձ մտահոգող հարցի պատասխանը ես ստացա` ինչքան վետերաններ եւ հաշվարկված էր այդ գումարը: Արդեն անդրադարձան, իհարկե, կոնկրետ պատասխանը չհնչեց, աշխատանքներ տարվում են: Սա էր ինձ հետաքրքրող խնդիրը, շնորհակալություն:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հաջորդը` Արծվիկ Մինասյան:

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն նախարար, մի քանի հարց: Առաջինը վերաբերում է օրենքի նախագծի այս տեսքով ներկայացմանը, արդյոք դուք չէ՞ք գտնում, որ սա պետք է, այս արտոնությունը ներառվեր «Հայրենական մեծ պատերազմի վետերանների մասին» ՀՀ օրենքում, այդ թվում նաեւ առանձին կից ներկայացվող հավելվածով, որովհետեւ նույն օրենքի հոդված 5-ը սահմանում է, որ սոցիալ-տնտեսական արտոնությունների իրագործման երաշխիքները ապահովում է կառավարության լիազորված մարմինը, պետական նպատակային ծրագրերի իրականացման միջոցով: Առաջին հարցս սա է:

Երկրորդը` ինչպիսի՞լարվածություն, ըստ ձեզ, կմտնի վետերաններին տրվող փոխհատուցումների եւ ընտանեկան նպաստում ընդգրկված այն անձանց միջեւ, ովքեր այսքան ժամանակ սպասում էին իրենց փոխհատուցմանը, քանի որ, ըստ ձեզ, սա իրականացվելու է նույն ֆոնդից եւ արտահերթ կարգով: Արդյոք այդ մտավախությունը չկա՞:

Երրորդը` որպես կանոն, ՀՀ-ում վետերաններին եւ նրանց ընտանիքի անդամներին, ինչպես նաեւ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցների հետ հավասարեցված անձանց համար կիրառվել է նույնատիպ աջակցության ծրագրեր: Հիմա, դուք առաջարկում եք կտրել այդ ծրագրերը իրարից, իսկ արդյո՞ք անարդարության տարր չեք տեսնում նաեւ ընտանիքի այն անդամներին այդպիսի իրավունք չվերապահելու հարցում, երբ, օրինակ ընտանիքի մեկ անդամն է կենդանի մնացել, ընդունենք` ամուսիններից միայն մեկը, ով նույնքան տառապանք է կրել, ինչ որ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցը:

Վերջին հարցս ուղղված է հետեւյալին` կոնկրետ ո՞ր ամսաթվով վետերանները պետք է... Վետերանների համար ո՞ր ամսաթվով է ցանկը կազմվում: Մենք ունենք այսպիսի պրակտիկա, երբ նախորդ ծրագրերի ժամանակ` ավանդների փոխհատուցման, մարդը մտնում էր ցանկի մեջ, բայց ընթացքում մահանում էր, եւ նրա փոխհատուցումը չէր հասնում: Արդյո՞ք այստեղ այդ խնդրի լուծման ինչ որ տարբերակ դուք ունեք: Շնորհակալություն:

Տ.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ցանկը կազմվել է հունվարի 1-ի դրությամբ, որ ես ասացի, ներառված են 3760 մասնակիցներ: Սա հարցի մեկ պատասխանն է:

Երկրորդը` տարազատումը այս խմբի համար: Այս օրենսդրական նախաձեռնությունը անմիջապես առնչվում է եւ կապված է Հայրենական մեծ պատերազմի 65 ամյակին: Այդ իսկ պատճառով ընտրվել է այս խումբը, այսինքն` Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներին է վերաբերում, եւ առնչվում է 65 ամյակին: Սա է տրամաբանությունը եղել:

Ինչ վերաբերում է այլ օրենսդրական նախագծով սա առաջարկել, մեր կարծիքով, եւ կոալիցիայի մեր գործընկերների հետ աշխատելու արդյունքում իրավական տեսքի առումով այս նախագիծը գտնվել է առավել պրագմատիկ եւ խնդրին պատասխանող: Շնորհակալություն:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման համար` Արծվիկ Մինասյան:

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Ես շատ կարճ կարձագանքեմ, որովհետեւ ելույթ եմ ունենալու: Այդ դեպքում, պրն նախարար, գուցե պետք է նշվի, որ հունվարի 1-ից է գործում այս օրենքը, որ մարդիկ կարողանան իրացնել իրենց իրավունքը:

Իսկ ինչ վերաբերում է առանձին օրենքով, ես ելույթում կանդրադառնամ, թե որքան վտանգավոր է այս տեսքով օրենքի ընդունումը: Շնորհակալություն:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը` Վահագն Մախսուդյան:

Վ.ՄԱԽՍՈՒԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Եթե պրն Դավթյան, դու պատասխանեիր իմ գործընկերոջ հարցին` Արծվիկ Մինասյանի, եթե ամուսիններից մեկը կա, վետերանը մահացել է, մեկը կա, կոնկրետ ժողովրդին հետաքրքրում է այդ հարցը, ինչպե՞ս է կարգավորվում այդ հարցը: Ընտանիքի անդամները դնենք մի կողմ, կարճ ասած, մնացել է կինը, եւ միայնակ է, նա իր խնայողությունները չպե՞տք է ստանա: Խնդրում եմ այդ հարցին պատասխանեք:

Տ.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Ասեմ, որ ավանդների վերադարձման պրակտիկայում ժառանգները, այրիները, որդիները եւ ամուսինները, իրենց համար նախատեսված չէ, այսինքն` մենք շարունակում ենք այն տրամաբանությունը, որը դրված է ավանդների վերադարձի փոխհատուցման գործընթացի մեջ: Այստեղ  մենք նոր կարգ չենք նախատեսում, այնպես որ, ցավոք սրտի, սա վերաբերվելու է անմիջապես պատերազմի մասնակիցներին, եւ բացի դրանից, պատերազմի մասնակիցները, իրոք, տարբերություն կար պատերազմի անմիջական մասնակիցի եւ այրու, որը գտնվում էր թիկունքում:

Ոչ, որովհետեւ ավանդների վերադարձի տրամաբանության մեջ հենց այդ դրույթն է դրված, որ անմիջապես հենց մասնակիցը կամ ավանդատուն է փոխհատուցում ստանում:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Փոխհատուցման տրամաբանության, ոչ թե` վերադարձի:

Տ.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Փոխհատուցման:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման համար` Վահագն Մախսուդյան:

Վ.ՄԱԽՍՈՒԴՅԱՆ

-Պրն Դավթյան, մենք սա հատուկ կարգ սահմանեցինք, պատերազմի 65 ամյակի կապակցությամբ վետերաններին ինչ-որ փոխհատուցելու: Ինձ թվում է, որ եթե ամուսիններից մեկը կենդանի է, իր անվամբ ինչ-որ բան ունի, վետերանից փոխանցվել է իր կնոջը, նա անպայման պետք է ստանա որպես իրավահաջորդ, չէ՞ որ, ի՞նչ հիմքով ենք մենք իրենց բաժանել:
 
 

Տ.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Փոխհատուցման սկզբունքը, փոխհատուցումը տրամադրվում է ավանդի, կոնկրետ ավանդատուին: Սա է եղել տրամաբանությունը, եւ այդ տրամաբանությունը այս օրենքով չի փոխվելու: Հետագայում...

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը` Վազգեն Կարախանյան:

Վ.ԿԱՐԱԽԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Պրն նախարար, դուք ձեր կարճատեւ ելույթի ժամանակ բազմաթիվ անգամ նշեցիք Հայրենական մեծ պատերազմի մեր մասնակիցների մասին: Հարցս` ուզում եմ ճշտել, արդյո՞ք խոսքը վերաբերում է երկրորդ աշխարհամարտի մասին:

Տ.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Այո:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը` Արծրունի Աղաջանյան:

Ա.ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ճիշտն ասած, ես հանձնաժողովում շատ հարցեր եմ տվել, հիմա էլ իմ հարցերից տրվեց, բայց մի երկու պարազաբանում կուզենայի անել: Պրն նախարար, առաջինը` ինձ թվում է, որ մինչեւ երկրորդ ընթերցում դուք կներկայացնեք, թե այդ 3760-ից քանի՞սն ունեն ավանդներ եւ ի՞նչ գումար են կազմում, որովհետեւ դրա արդյունքում որոշակի վերլուծություն կարելի է անել:

Երկրորդը` եթե հնարավոր է, նախարարությունը հաներ, թե ինչքա՞ն այրի կա այսօր Հայաստանում, նրանց թիվը, եւ ավանդներ ունե՞ն, թե՞ ոչ: Խնդրում եմ այդ թիվը եւս երկրորդ ընթերցման ընթացքում ներկայացնեք տեղեկանքի նման: Շնորհակալություն:

Տ.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Ես կխնդրեմ իմ գործընկերներին, Սոցապ նախարարությունում, եթե հնարավոր է, այդ տեղեկատվությունը հանել:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը` Լարիսա Ալավերդայն:

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես, կարծես թե պետք է շարունակեմ պրն Կարախանյանի հարցը: Մենք Հայաստանում ունենք եւ այնպիսի անձինք, ովքեր հավասարեցված են այդ վետերաններին: Խոսքը գնում է թե ժամանակին չինական-սովետական այդ բախումների ժամանակ այդ կարգավիճակը ստացած եւ մասնավորապես, եթե ոչ առաջնահերթ, արցախյան պատերազմի ժամանակ այդ նույն կարգավիճակին հավասարեցված որոշ սոցիալական պաշտպանվածության առումով: Հիմա, արդյոք վերաբերվելու՞ է այդ խնդիրը նրանց հավասարեցված այդ անձանց, դա շատ կարեւորում են ես հնչեցնել, առնվազն, եւ պարզ պատասխան ստանալ:

Երկրորդ հարցը, երեւի թե շարունակությունն է այն արդեն հնչեցված հարցապնդումներին: Մենք ժամանակին ունեցել ենք տարբերակում` անձանց, ովքեր դա արել են վ տիլու, ես ցավոք սրտի, հիմա չեմ հիշում բառը...

(Հուշում են առանց խոսափողի` թիկունքում)

...թիկունքում, այսինքն` նրանք ոչ թե բոլորն են, ովքեր ընդհանրապես աշխատել են, այլ կար ժամանակին այդպիսի մի կարգավիճակ, որ նա լինելով թիկունքում, ընդգրկված է եղել, ասենք` այդ պաշտպանողական, ինչ-ինչ, լինի դա գործարան, լինի դա մարմին, լինի դա ինչ-որ վարչական կառույց, արդյոք դրանց վերաբերվելու՞ է այդ նորությունը, թե՞ ոչ:

Երրորդ հարցս, եթե մենք հաշվում ենք, ապա ստացվում է, որ բոլոր այդ մարդիկ, ըստ էության, 70 տարին անց են: Ես բազմաթիվ մարդկանց դիմումներ ունեմ, որոնք արդեն 80-ին մոտ են, եւ այդ հարցը ուզում եմ հնչեցնել` արդյոք ընդհանրապես այն անձինք, ովքեր Հայաստանում միջին տարիքից բարձր, պաշտոնական այդպիսի տարիք կա Հայաստանում, արդյոք չարժե՞, որ մենք, եթե ոչ այս անգամ, ապա այս տարի անդրադառնանք եւ դրանց: Ես կարծում եմ, որ այստեղ կա բոլորի համար հասկանալի հարցապնդում, մասնավորապես այն լույսի ներքո, այն կետի ներքո, որ դուք ասում եք, գիտեք, որ հետագայում այդ գումարները ուղղակի, երեւի թե որեւէ մեկին չեն են կարող վերադարձվել: Շնորհակալություն, կամ` փոխհատուցվել:

Տ.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Տիկին Ալավերդյան, ես երկու հարցը միացնեմ եւ պատասխանեմ: Այս նախաձեռնությունը անմիջապես առնչվում է, եւ դրդապատճառը  մայիսի 9-ին նշվող հաղթանակի 65 ամյակն է, այնպես որ այս խնդրին է նվիրված, եւ ձեր նշած բոլոր խնդիրները այս դաշտից դուրս են: Շնորհակալություն:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Այժմ, հարակից զեկուցման համար խոսափողի մոտ է հրավիրվում ֆինանսավարկային, բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Գագիկ Մինասյանը:

Գ.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, թույլ տվեք ձեր ուշադրությանը ներկայացնել մեր հանձնաժողովի եզրակացությունը ներկայացված օրենսդրական նախաձեռնության վերաբերյալ: Պետք է ասեմ, որ բավականին բուռն քննարկում տեղի ունցավ մեր հանձնաժողովում այս օրենսդրական նախաձեռնության վերաբերյալ: Մի բան բոլոր պատգամավորների մոտ ընդհանուր է: Դա այն է, որ մենք պետք է փորձենք հավուր պատշաճի մատուցել մեր երախտիքը Հայրենական պատերազմի մեր վետերաններին: Իսկապես, նրանց շնորհիվ է` մեր հայրերն ու պապերն են, որ կարողացել են  մեզ համար այդ օրհասական  ժամանակներում իրենց կյանքի եւ արյան գնով ապահովեն հաղթանակը ֆաշիզմի նկատմամբ:

Չեմ ուզում անդրադառնալ այն խնդրին, թե որքա՞ն է դա կարեւոր հենց հայ ժողովրդի համար, որովհետեւ այստեղ կանգնած էր, Արաքսի մյուս ափին` Թուրքիան, որը պատրաստ էր Ստալինգրադի ճակատամարտի անհաջող ավարտից հետո ներխուժել Հայաստան, իր բոլոր հետեւանքներով:

Քննարկելով այս հարցը, մենք, այնուամենայնիվ, եկանք այն կարծիքին, որ դրական եզրակացություն պետք է տանք հենց այն նախագծին, որը ներկայացրել է կառավորությունը: Իհարկե, եղան առաջարկությունների ինչ-որ չափով ընդլայնել այս ցանկը, մասնավորապես` այրիների հետ կապված խնդիրը բարձրացվեց, մեծացնել գումարը, որպեսզի ավելի լայն շրջանակ ներառվի: Սակայն այն իրողությունը, որը այսօր առկա է մեզանում, դա բյուջետային հնարավորություններ են, եւ այն նախագիծը, որը ներկայացրել էր պրն Դավթյանը մեր հանձնաժողովի նիստին եւ այստեղ ներկայացրեց ձեր դատին, մեր կողմից ստացավ դրական գնահատական:

Ըստ էության, մենք այսօր ունենք մեր պետական բյուջեով նախատեսված 1,68 միլիարդ դրամի գումար, նախատեսված այդ կարգի մեր անապահով խավի ներկայացուցիչների ավանդների փոխհատուցումը իրականացնելու համար, եւ առաջարկվում է, որպեսզի 65 ամյակի կապակցությամբ մեր շուրջ 3700 պատերազմի վետերաններին արտահերթ տրամադրվի այդ փոխհատուցումները:

Ըստ նախնական գնահատականների, դա կարող է կազմել շուրջ 900 միլիոն դրամ: Ինչու՞ եմ ասում` ըստ նախնական գնահատականների, որովհետեւ ակնհայտ է, որ նրանցից ոչ բոլորը կունենան խնայողական ավանդներ, եւ այս պարագայում, միգուցե հավանական է, որ այդ գումարը, որը նախապես հաշվարկված է` 900 միլիոն, տատանվի 700-ից 800 միլիոնի շրջանակներում:

Սա է այս օրենսդրական նախաձեռնության նպատակը, եւ մեկ անգամ էլ եմ ուզում ասել, մեր հանձնաժողովը քննարկելով, բազմաթիվ հանգամանքներ հաշվի առնելով, կողմ քվեարկեց այս օրենսդրական նախաձեռնությանը: Շնորհակալություն:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մինասյան: Այժմ հերթագրում հարցերի համար: Հերթագրում: Հերթագրվել է 1 պատգամավոր` Վարդան Բոստանջյան:

Վ.ԲՈՍՏԱՆՋՅԱՆ

-Պրն Մինասյան, ես ճի՞շտ հասկացա, որ 2010 թվականի համար հատկացվելիք 1,7 միլիարդից պետք է դուրս գանք այդ 900-ը, 800-ը կամ    700-ը: Այո՞: Այդ պարագայում բոլոր նրանք, ովքեր ըստ սահմանված կարգի պետք է ստանային, հիմա այս շերտերի մեջ արդյոք չի՞ կարող առաջանալ ընդհարումներ, անհանդուրժողականություն կամ անհամաձայնություն տվյալ երեւույթի վերաբերյալ, քանի որ որաշակի շերտը գիտեր, որ 2010 թվականի ընթացքում, ըստ սահմանված կարգի, իրենք պետք է ստանային: Հիմա, եթե վետերանները առաջին պլան են մղվում, բնականաբար, նրանք չեն ստանա: Ես ուզում էի այդ հետեւանքների մասին ասեիք, եթե կլինեն այդպիսիք:

Գ.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Պրն Բոստանջյան, իհարկե, ես չեմ կարող ասել կլինի՞ այդպիսի հետեւանքներ, թե՞ չեն լինի, բայց կարող եմ ասել մեկ ուրիշ բան` այն վերաբերմունքը, որ մենք` բոլորս, ունենք մեր վետերանների նկատմամբ, ես ենթադրում եմ, որ ունեն նաեւ մեր հասարակության բոլոր շերտերը, մեր վետերանների նկատմամբ: Մարդկանց նկատմամբ, որոնք 60, 65 տարի առաջ իրենց կյանքը եւ արյունը չեն խնայել մեր այսօրվա կարգավիճակի համար: Այդ հարցի պատասխանը միգուցե կարող են տալ հենց այն վետերանները, հենց այն քաղաքացիները, որոնց մասին դուք ասում եք: Ես ինձ թույլ չեմ տալիս նրանց փոխարեն «այո» կամ «ոչ» ասել:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արաձագանքման համար` Վարդան Բոստանջյան:

Վ.ԲՈՍՏԱՆՋՅԱՆ

-Արձագանքս փոքր է, հանկարծ չստացվի այն տպավորությունը, որ ես դեմ եմ: Բնականաբար, բոլորս հասկանում ենք, այդուհանդերձ ես մտածում եմ, որ այդպիսի բան կարող է լինել:

Գ.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Դժվարանում եմ ասել, «այո» կամ «ոչ», միայն մի բան պետք է ասեմ, որ արդեն ասացի` վերաբերմունքը մեր վետերանների նկատմամբ, ես կարծում եմ, տարիքային առանձնահատկություններից չի տարբերակվում: Այդպիսի վերաբերմունք ունեն եւ՛ նրանց հասակակիցները` ունեցել են դեռ այն ժամանակ, երբ իրենք մնացել են թիկունքում, իսկ մյուսները գնացել եւ կռվել են ֆաշիզմի դեմ, եւ՛ ավելի երիտասարդները, եւ՛ բոլորովին երիտասարդները: Սակայն ձեր հարցի հստակ պատասխանները կտան հենց այն մարդիկ, որոնց մասին դուք ասում եք: Ես չեմ կարող տալ: Շնորհակալություն:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հերթագրում ելույթների համար: Հերթագրվել է 8 պատգամավոր:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, կանոնակարգի 35-րդ հոդվածի 3-րդ կետի համաձայն, քառօրյա նիստերի յուրաքանչյուր երկուշաբթի օրը ժամը 17-ին, պատգամավորները ըստ հերթագրման հաջորդականության կարող են հանդես գալ մինչեւ 3 րոպե տեւողությամբ հայտարարություններով: Ընդ որում, սկզբում հայտարարություններով կարող են հանդես գալ ընդդիմադիր խմբակցությունների երեքական հերթագրված պատգամավորներ, որից հետո հայտարարություններով հանդես են գալիս հերթագրված մյուս պատգամավորները: Անհրաժեշտության դեպքում կարող է նիստը վարողը նիստը երկարաձգել մինչեւ 30 րոպեով: Հերթագրում հայտարարությունների համար: Հերթագրում: Հերթագրվել է 16 պատգամավոր: Առաջին հարցի իրավունքը` Լիլիթ Գալստյան:

Լ.ԳԱԼՍՏՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ցավալի է, եւ նույնքան տարակուսելի, որ միատար մեր հանրապետությունում, ուր ազգաբնակչության բացարձակ մեծամասնությունը հայեր են, մեր լեզուն` հայերենը, որին գուրգուրանքով մայրենի ենք ասում, եւ դեռ պետական տոնացույցով էլ մայրենիի օր նշում, պահպանելու եւ պաշտպանելու խնդիր ունի:

Այո, պաշտպանելու, եւ ինքներս մեզանից: Սա այն դեպքում, երբ հազարամյակների ընթացքում ինքնապաշտպանական առողջ բնազդով կարողացել ենք պահպանել մեր ինքնությունը, խարսխելով այն լեզվի, մշակույթի եւ հավատքի վրա: Շատերը կընդվզեն, հակազդելով թե «Լեզվի մասին» օրենք ունենք, 2002 թվականին հաստատված լեզվաքաղաքականության պետական ծրագիր, եւ ի վերջո, նույն թվականից գործող լեզվի պետական տեսչություն, որը վերահսկողական գործառույթներ է իրականացնում եւ պատասխանատվության միջոցներ կիրառում: Այո, ամեն ինչ հրաշալի է, բայց միայն թղթի վրա, ճիշտ այնպես, ինչպես բազմաթիվ հայեցակարգեր, ճիշտ այնպես, ինչպես ՀՀ-ն Սահմանադրությամբ հայտարարված է սոցիալական եւ իրավական պետություն:

Այն, որ «Լեզվի մասին» օրենքը խախտվում է ամենուր եւ ամեն վայրկյան, անզեն աչքով էլ ակներեւ է: Կիսագրագետ եւ ժարգոնային, կեղծ շեշտադրությամբ լեզու` հեռուստատեսությամբ եւ «Գովազդի մասին» օրենքի համընդհանուր խախտում թե՛ հեռուստատեսությամբ, թե՛ փողոցում: Շրջեք մայրաքաղաքում, եւ ամենուր ձեզ կդիմավորեն լատինատառ «Star»-ը, «ST»-ն, «LG»-ն, «Best»-ը,  «Moskvichka»-ն, «Online $ van»-ը, «Garderob»-ը, «Fresh»-ն ու «Becon»-ը: Շարքը անվեջ է: Միամտություն կլինի կարծել, թե լեզվի պետական տեսչության խեղճ տեսուչը իր 50 հազարանոց տուգանքով ի վիճակի է կարգի հրավիրել սեփականատիրոջը, պաշտպանել ՀՀ օրենքն ու հանրային շահը: Մի՞թե հստակ չի, որ օրենքի դուրս ապրող, խանութների ամենակարող սեփականատերերը, որոնք խանութամերձ ավտոկանգառների համար հանրային այգիներ եւ մայթեր են զավթում, կանաչ տարածքներ ոչնչացնում, դպրոցների լուսամուտներ փակում, խաղահրապարակներ նվաճում եւ շարունակում ժամկետն անց ապրանքներ իրացնել, թքած ունեն ազգային եւ հանրային շահի վրա: Եվ այս ամենաթողության եւ «ամեն ինչ կարամ»-ի մթնոլորտում գավառամիտներին հավանաբար թվում է, որ օտար անուններ օգտագործելով եվրոպական ինտեգրացիայի ճանապարհն են բռնել:

«Աղավաղված լեզում աղավաղված բարքերի նշան է» ասում էր Սենեկան: Անկարելի է չհամաձայնել այս դասական ճշմարտությանն ու չհիշեցնել, որ եվրոպական արժեքները, նախ` մտքի, բովանդակության եւ վարքագծի մեջ պետք է ունենալ: Այո, ցավալի է, որ անկախ Հայաստանում լեզվի կարեւորության ընկալման եւ իմաստավորման խնդիր ունենք թե՛ հանրային, թե՛ պետական մակարդակներում, որովհետեւ լեզվագործությունը պետության մենաշնորհ է եւ խնդիր, եւ հայերենի փաստացի գերակայության պահպանումը ոչ միայն ազգային արժանապատվության, այլեւ անվտանգության գործոն է: Բայց այս ամենը` առայժմ թղթի վրա:

Հայտարարությունս ավարտում եմ ինչպես միշտ` «Մեր պարտությունները փնտրենք մեր մեջ»:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Լարիսա Ալավերդյան, նախապատրաստվի Արծվիկ Մինասյանը:

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Իմ հայտարարությունը վերաբերվելու է ոչ այնքան խոսքի ազատությանը, ինչի մասին մենք շատ ենք հայտարարությամբ հանդես եկել, ինչքան տեղեկացված լինելու իրավունքների մասին: Այսինքն` խոսքը գնում  է ոչ թե այդ տեղեկատվությունը տվողների մասին, այլ խոսքը գնում է հասարակության մասին, որի իրավունքները այս անգամ Գյումրիում եւս մեկ անգամ կոպիտ ոտնահարվել են: Խոսքը գնում է «Գալա» ընկերության հանդեպ եւս մեկ, ես կասեի ալիքի այս իր իրավունքները ոտնահարելով, փաստորեն, քաղաքացիների իրավունքների ոտնահարման մասին: Հարցն այն է, որ «Գալա» ընկերության մի երկու դեպք է տեղի ունեցել այս մի քանի  օրերի  մեջ, որոնք ավելի քան տարակուսանք են, պետք է որ տարակուսելի թվան մեզ:

1-ինը` գրեթե 40 տնտեսավարող սուբյեկտ գրեթե միաժամանակ, այսպես կոչված, հետ են վերցրել իրենց պայմանագրերը գովազդների վերաբերյալ, այսինքն` «Գալա»-ով հեռարձակելու համար: Դա ավելի քան անհանգստացնող է, քանի որ խոսում է, որ ազատ շուկայական հարաբերություններ հայտարարած երկրում տեղի են ունենում միանձնյա, կամ մի կենտրոնից` ուղղակի վարչահրամայական կառավարման մեթոդների վերականգնումը:

2-րդը` փաստորեն մարտի 22-ից, 2010 թվականի` այս տարվա, սկսվել է մի գործընթաց, որը կարելի է  կոչել «Գալա»-ին պատկանող բեռների մաքսազերծման գործընթացի կասեցում: Բոլորիս հայտնի է, թե ընդհանրապես հեռուստաընկերության համար ի՞նչ նշանակություն ունի անգամ մեկ օրվա հետաձգումը, այդպիսի գործընթացներում, բացի նրանից, որ դա ուղղակի ֆինանսական վնասների կրում է որպես հետեւանք իրենից ենթադրում, դա, փաստորեն, եւ այն որակյալ տեղեկատվություն կամ որակյալ ձեւով տեղեկատվություն ստանալու իրավունքների կոպիտ ոտնահարում է:

Ասեմ, որ այս օրերի ընթացքում ավելի քան, գրեթե տասնյակ նամակներով հանդես է եկել «Գալա»-ն, դիմելով պետեկամուտների կոմիտե, որ պարզաբանում ստանա: Ցավոք սրտի, այստեղ եւս մենք ունենք մի ավելի քան տարօրինակ վիճակ, երբ որ պետեկամուտների կոմիտեն չի պատասխանել որեւէ այդպիսի հարցի, այնինչ «Գալա»-ն պատրաստ է, եւ քանիցս   հայտարարել է, որ սկսած մարտի 22-ից, բոլոր իր նամակներով հայտնել է իր պատրաստ լինելը` կատարել մաքսային բոլոր վճարումները, բայց քանի որ այդ բեռին...

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Արծվիկ Մինասյան, նախապատրաստվի Անահիտ Բախշյանը: Տիկին Ալավերդյան:

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-(Առանց խոսափողի) կներեք:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Ներում ենք:

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, ինչպես գիտեք ՀՅԴ խմբակցությունը գրավոր հարցապնդում է ներկայացրել Հայաստանի կառավարությանը, կապված գազի գնի եւ ընդհանրապես, գազամատակարարման քաղաքականության վերաբերյալ: Առ այդ, շուրջ 11 հարցից բաղկացած այս հարցապնդման մեջ հիմնական շեշտադրումը գնում է ինչպես գազի մատակարարման համակարգի վերաբերյալ կառավարության քաղաքականությանը, այսինքն` ինչպես է ստացվել, որ երկու խոշոր ընկերություններ են իրականացնում Հայաստանում գազի մատակարարումը, եւ մանրամասն տեղեկատվություն ենք պահանջել այս ընկերությունների ձեւավորման, կազմավորման, գործունեության, ֆինանսական ցուցանիշների, ինչպես նաեւ թափանցիկ գործունեության վերաբերյալ:

Երկրորդ խոշոր խումբ հարցերը վերաբերում են ՀՀ մտնող եւ ՀՀ-ում շրջանառվող ստվերային գազի հնարավոր ծավալների ճշգրտմանը, կամ առնվազն, եթե կառավարությունը վստահ է, ապա` բացառմանը եւ դրա մեխանիզմների ներկայացմանը:

Երրորդ խումբը վերաբերում է սպառողների համար բավական բարձր սակագների սահմանման ընթացակարգերին, մեխանիզմներին եւ հիմնավորումներին: Մեր խնդիրն է, որ մենք կարողանանք քննարկել եւ լուծում տալ այն հարցեր, որոնք ոչ թե պատճառված բացասական հետեւանքների մեղմացմանն են միայն ուղղված, ինչպես դա կառավարությունն է փորձում անել տարբեր ծրագրերի միջոցով, այդ թվում` կենսաթոշակների եւ նպաստների չնչին բարձրացումներով, որով ոչինչ հիմնավոր լուծել հնարավոր չէ, այլ պատճառները վերացնելուն ուղղված կոնկրետ գործողություններ: Այն է` ՀՀ-ում ձեւավորված գերմենաշնորհային մի իրավիճակ գազի ոլորտում, թե՛ գազի ստացման եւ Հայաստանում դրա տարածման, եւ թե՛ նաեւ ՀՀ-ում տարբեր տեսակի խոշոր գազալցակայանների կողմից իրականացվող մենաշնորհային քաղաքականությանը կոնկրետ ուղղություն տալու տեսանկյունից:

Ավարտելով խոսքս, հատկապես ուզում եմ կարեւորել այն հանգամանքը, որ մենք այսքանով չենք սահմանափակում մեր գործողությունները: Մենք մտադիր ենք ԱԺ-ի արտահերթ քննարկման հարց դարձնել նաեւ սա, հաշվի առնելով քաղաքական ընդդիմությանը վերապահված իրավասությունը, ինչպես նաեւ հանդես գալ կոնկրետ օրենսդրական նախաձեռնություններով, որ այս համակարգում մենք ունենանք, իսկապես, մեր սպառողների շահերին համապատասխանող գազի մատակարարման համակարգ, եւ որեւէ մեկի մտքով չանցնի, որ հնարավոր է Հայաստանում իրականացնել այնպիսի քաղաքականություն, որի արդյունքում մեր սպառողները օրեցօր ավելի ցածր կենսամակարդակ արձանագրեն: Շնորհակալություն:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Անահիտ Բախշյան, նախապատրաստվի Սուքիաս Ավետիսյանը:

Ա.ԲԱԽՇՅԱՆ

-Օրերս «Ժառանգություն» կուսակցությունը բովանդակ հայ ժողովրդի հետ, խիստ անհանգստացած լինելով հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման եւ արցախյան խնդիրների շուրջ տեղի ունեցող հնարավոր վտանգավոր զարգացումներից, կոչ արեց իշխանական եւ ընդդիմադիր գործող ուժերին, առանց նախապայմանների նստել կլոր սեղանի շուրջ, եւ սեղանին դնելով հասարակությանը հուզող բոլոր հիմնական խնդիրների վերաբերյալ ընդդիմադիր ու իշխանական ուժերի տեսակետները, փորձել գալ ընդհանուր հայտարարի կարեւորագույն հարցերում: Կլոր սեղանը կարող է լինել առաջին քայլը ազգային միասնության առավել լայն ձեւաչափի կայացման ուղղությամբ, եւ վստահ եմ, կխթանի ժողովրդավարական բարեփոխումներին:

Մեր այս առաջարկի վերաբերյալ հնչած առաջին արձագանքները տխուր մտորումների տեղիք են տալիս: Ինչպես դիպուկ նկատեց իմ գործընկեր Ստեփան Սաֆարյանը, տպավորություն է ստեղծվում, որ իշխանությունը պատրաստ է ցանկացած զիջում անել արտաքին ուժերին, միայն թե որեւէ զիջում չանի սեփական երկրի ընդդիմությանը, քաղաքացիական հասարակությանը, որը անշուշտ կուժեղացներ պետությունը եւ ավելի իրական կդարձներ արտաքին ճակատում ՀՀ-ի ազգային շահերի տեսակետից վտանգավոր որեւէ զիջում չանելու հնարավորությունը:

Իմ կողմից ավելացնեմ, որ ընդդիմադիր որոշ գործիչներ էլ այս վտանգավոր պահին պատրաստ են մի կողմից խրախուսել իշխանությանը` արտաքի զիջումներն անելու ուղղությամբ, մյուս կողմից էլ հրահրել սոցիալական պայթյուն: Հիրավի, երկու այս անզիջում ուժերի ձեռքին Հայաստանը կարող է հայտնվել 20 թվականի Ղարսի ամրոցի հանձնմանը համանման աղետի եզրին, որի հաջորդ արարը պետականության կորուստն է:

Ես բոլորին սթափության կոչ եմ անում:

Ինչ մեղքս թաքցնեմ, Սերժ Սարգսյանին, որպես ՀՀ նախագահ պաշտոնավարման անցնելուց հետո ներսումս թաքուն հույս էի փայփայում, որ նա կփորձի արմատական բարեփոխիչ քայլեր կատարել, եւ դրանով իսկ հասարակությանը ասել, որ ինքը մարտի մեկյան արյունոտ քայլերի համախոհը չէր, որ ինքն այսուհետ իր գործողություններով փորձելու է մեղմել քաղաքական, սոցիալական լարվածությունը, որ ինքը, ինչպես հայտարարեց 2008-ի ապրիլի 9-ին, իսկապես, Հայաստան պետության բոլոր քաղաքացիների Նախագահն է եւ սահմանադրական ազատությունների եւ իրավունքների երաշխավորը: Ցավոք, երկրորդ նախագահի արյունոտ հրամաններին ոչ միայն գնահատական չտրվեց, այլ նաեւ մեր քաղաքացիների սահմանադրական ազատությունների եւ իրավունքներին ուղղված քայլերը դեռեւս չեն երեւում:

Ազգային կոնսոլիդացիայի ուղղությամբ քայլեր անելու փոխարեն ի՞նչ է կատարվում այսօր: Այն ուժերը ովքեր երկու տարի առաջ հերքումը անհիմն էին համարում Ռոբերտ Քոչարյանի մասին լուրերը, այսօր սկսում են հիմնավորել եւ արդարացնել մի մարդու վերադարձը, որի կառավարման 10 տարիների ընթացքում Հայաստանում վերջնականապես հաստատվեց մինչ այդ ձեւավորված ավտորիտար իշխանական բուրգը, ով որ մի եզր չուներ Սահմանադրությամբ ամրագրված օրենքի իշխանության հետ, ով պետության հաշվին դիզեց հսկայական հարստություն, եւ մեր պատմության մեջ նրա անունը անխզելիորեն կապեց հոկտեմների 27-ի եւ մարտի 1-ի հետ:

Անառարկելի է, որ Ռոբերտ Քոչարյանի վերադարձը որեւէ պետական պաշտոնի, կարող է մեծ հարված հասցնել արտաքին եւ ներքին հուժկու մարտահրավերներին, ազգային կոնսոլիդացիայի դեռեւս պահպանվող փխրուն հնարավորությանն ընդառաջ: Շնորհակալություն:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Սուքիաս Ավետիսյան, նախապատրաստվի Արա Սիմոնյանը:

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Իմ հայտարարությունը վերաբերվում է կոնկրետ  մի բնագավառի, երբ Երեւանում հաստատվեց կարգ ու կանոն ճանապարհատրանսպորտային երթեւեկության հետ կապված, մենք բոլորս ուրախացանք եւ, այո, դա բոլորիս պարտականությունն է: Բայց, ցավոք սրտի, այդ ճանապարհային երթեւեկության կարգ ու կանոնը, եւ՛ ճանապարհների վիճակը, եւ՛ լուսացույցների, եւ՛ գծանցների վիճակը կարծես թե վերաբերում է միայն Երեւանին: Երեւանից դուրս ենք գալիս, եւ հանրապետության մյուս քաղաքներում խայտառակ իրավիճակ է տիրում: Որպեսզի հեռու չգնամ, կոնկրետ Գյումրի քաղաքի հետ եմ ուզում այս ամենը կապել: Այսօր, ցավոք սրտի, երբ մեր օրենքը մենք փոխեցինք եւ ճանապարհային այդ երթեւեկության օրենքով մենք այդ բոլոր ինֆրաստրուկտուրաները թողեցինք տեղական ինքոնակառավարման մարմինների վրա եւ տվեցինք որպես պարտադիր լիազորություններ, համայնքներին հանձնվեցին ֆիզիկապես եւ բարոյապես մաշված լուսացույցներ, եւ ցավոք սրտի, Գյումրի քաղաքում շաբաթներով լուսացույցները չեն աշխատում, որը հանիրավի եւ՛ մարդկանց բողոքն է արտահայտում, եւ՛ նաեւ այսօր պրոբլեմ է առաջացնում, անտեղի վեճեր են տեղի ունենում ճանապարհային ոստիկանության եւ վարորդների միջեւ, որովհետեւ լուսացույցի մի կողմը աշխատում է, մյուս կողմը` ոչ, եւ հանիրավի այստեղ բողոքներ են լինում:

Երկրորդ խնդիրը` մենք համայնքներին շատ դեպքերում պարտադիր լիազորությունները տալիս ենք, բայց, ցավոք սրտի, այսօր համայնքների սուղ բյուջեները հնարավորություն չեն տալիս այդ պարտադիր լիազորությունները կատարելու, եւ ստացվում է, որ միայն Երեւանը գեղեցիկ եւ բարետես տեսնելուց հետո, որը շատերիս համար շատ ուրախալի էր, մենք հանրապետության մյուս քաղաքները չենք կարողանում այդ վիճակին տեսնել: Կոնկրետ Գյումրի քաղաքը հետաղետյան ժամանակահատվածում ոչ մի կոնկրետ ծրագիր չի եղել քաղաքի բարեկարգման հետ կապված, եւ շատ-շատերը, ովքեր այս վերջին ամիսներին եղել են Գյումրիում, կհաստատեն, որ քաղաքի որեւիցե երկրորդական փողոց նորմալ վիճակում չի գտնվում: Լրիվ անբարեկարգ վիճակում են փողոցները, եւ հանիրավի, երբ որ մենք այս հարցը բարձրացնում ենք, այո, մեզ ասում են, որ տեղական բյուջեի վրա պետք է հույսներս դնենք:

Ես ուզում եմ կառավարությանը հորդորել, եւ կառավարության հետ հորդորել նաեւ այն գերատեսչություններին եւ այն խոշոր ընկերություններին, որոնք միլիոնավոր եկամուտներ են ստանում Գյումրի քաղաքից, դա ԱրմենՏելն է, Հայռուսգազարդն է, Հայէլցանցերն է, Հայփոստն է, եւ կարծում եմ, որ նրանք էլ պետք է մտածեն իրենց ծառայությունների շուրջ, որտեղ տեղադրված են իրենց ծառայությունները, այդ փողոցների եւ մայթերի բարեկարգման մասին, որովհետեւ մեր քաղաքացիները ամեն օր հաճախում են այնտեղ, բայց, ցավոք սրտի, անբարեկարգ մայթերով, անբարեկարգ փողոցներով եւ ցեխոտ վիճակում: Ես կարծում եմ, որ սա ուշադրության արժանի է, եւ մենք բոլորս սրա մասին պետք է խոսենք: Շնորհակալություն:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Արա Սիմոնյան, նախապատրաստվի Ռուբեն Գեւորգյանը:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ապրիլի 12-ից 13-ին ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամայի հրավերով Վաշինգտոնում մասնակցելու է «Գլոբալ միջուկային անվտանգության հարցերով գագաթաժողովին», որտեղ չի բացառվում նրա հանդիպումը Թուրքիայի վարչապետ Էրդողանի հետ: Ես կարծում եմ, եւ համոզված եմ, որ նպատակահարմար կլինի, որ ՀՀ ԱԺ-ն այս պահին ընդունի հայտարարություն, որտեղ մենք պետք է մեր համերաշխությունը հայտնենք Հանրապետության Նախագահի մոտեցումներին եւ պնդումներին, որոնք նա արտահայտել է 2009 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Հայաստանի ժողովրդին եւ համայն  հայությանը ուղերձում, ինչպես նաեւ հետագայում բազմիցս վերահաստատել է արաբական «Ալ-Ջազիրա», ֆրանսիական «Ֆիգարո», «ԵվրոՆյուզ», սիրիական «Ալ-Վաթան» գերմանական «Շպիգել» լրատվամիջոցներին տրված հարցազրույցներում, ինչպես նաեւ Դեր Զորում ունեցած ելույթում:

Մենք վերստին պետք է արձանագրենք, որ սատարում ենք Հանրապետության Նախագահի սկզբունքային մոտեցումներին, այն է.

1-ին` ցանկացած հարաբերություն Թուրքիայի հետ չի կարող կասկածի տակ դնել հայ ժողովրդի հայրենազրկման եւ ցեղասպանության իրողությունը, որի փաստը պետք է ճանաչվի եւ դատապարտվի ողջ առաջադեմ մարդկության կողմից:

2-րդ` Հայաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ առկա սահմանների հարցը ենթակա է լուծման միջազգային իրավունքի համաձայն, եւ արձանագրությունները դրանից ավելի ոչինչ չեն ասում:

3-րդ` հայ-թուրքական հարաբերությունները որեւէ ձեւով չեն առնչվում եւ չեն կարող առնչվել ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման հետ, որն անկախ եւ ինքնուրույն գործընթաց է:

4-րդ` Թուրքիայի կողմից արձանագրությունների վավերացման ձգձգումը կամ վավերացումը, վավերացման նոր պայմանների առաջադրումը հայկական կողմի համարժեք վերաբերմունքին կարժանանա միջազգային իրավունքի նորմերին համապատասխան:

Դիմելով ձեզ, սիրելի բարեկամներ, առանձնակի կարեւորությամբ ընդգծում եմ` այսօր առավել քան երբեւէ հայ ժողովրդին ազգային միաբանություն է պետք: Համոզված եմ, որ ԱԺ-ն իր հայտարարությամբ կվերահաստատի մեր ժողովրդի միաբանությունը արտաքին քաղաքական լուրջ մարտահրավերներին դիմակայելու հարցում, եւ կամրապնդի Հանրապետության Նախագահի թիկունքը սպասվելիք գործընթացներում: Գտնում եմ, որ ճիշտ կլինի, եթե սփյուռքահայ մեր եղբայրներին միավորող մեր կազմակերպությունները, ինչպես նաեւ այնտեղ գործող հայկական ավանդական կուսակցությունները այս օրերին միահամուռ կերպով, հրապարակավ հայտնեն իրենց համերաշխությունը եւ լիակատար սատարումը խնդրո առարկայի շուրջ` ՀՀ Նախագահի հայտնած դիրքորոշումներին, ինչն էլ կհանդիսանա համայն հայության պատասխանը այս օրերին հնչող հակահայկական...

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Ռուբեն Գեւորգյան, նախապատրաստվի Տաճատ Վարդապետյանը:

Ռ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Մեծարգո ԱԺ նախագահ, սիրելի պատգամավորներ, վերջին ժամանակներում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման պրոցեսների զարգացումը Թուրքիան դարձնում է հայ-թուրքական հարաբերություններում սկսված քաղաքական գործընթացի խաթարման միջոց: Դա միայն առիթ է ստորագրված հայ-թուրքական արձանագրություններից հրաժարվող Թուրքիային աշխարհի առաջ անհուսալի գործընկերոջ կերպարը սքողելու համար: Թուրքիան քաջ գիտակցում է, որ ցեղասպանությունը միջազգային իրավունքի նորմերը խախտող, մարդկության հանդեպ կատարված ծանրագույն հանցագործություն է, եւ միջազգային համագործակցության եկած քաղաքակիրթ պետությունները անկախ ժամանակի ընտրության, պարտավոր են այն ճանաչելու եւ դատապարտելու: Թուրքիայի իշխանությունների այսօրվա քաղաքական վարքագիծը խոսում է այն մասին, որ Թուրքիան մինչ այսօր մարդկային քաղաքակրթության առաջընթաց չի ապրել, եւ արտաքին աշխարհի հետ իրենց կողմից վարվող քաղաքականության հիմքում ամուր նստած է Օսմանյան կայսրությունից ժառանգած գաղափարախոսությունը:

Թուրք ժողովուրդը, եթե քաղաքակիրթ հասարակություն է ուզում ձեւավորել, պետք է իրենց նախկին ռեժիմի կողմից կատարված Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը իրենց համար դարձնեն դեպի քաղաքակրթություն տանող բանալի, այլապես այդ ռեժիմի կողմից մարդկության հանդեպ կատարված ծայրագույն հանցագործության պատասխանը բոլոր ժամանակներում մնալու է ամեն մի թուրք քաղաքացու ուսերին: Ինչեւէ, քաղաքակրթությունը երբեւիցե հասանելի կդառնա մարդկության տվյալ տեսակին, թե` ոչ, դա այսօրվա թուրքի խնդիրն է, բայց որ Օսմանյան կայսրության կողմից կատարված Հայոց ցեղասպանությունը պատմական փաստ է եւ ողջ քաղաքակիրթ աշխարհն է ճանաչելու եւ դատապարտելու այն, երկրորդ կարծիք լինել չի կարող: Այսօր ունենք առավել հուսադրող, եւ մեզ բոլորիս միավորող կարեւոր մի փաստ, դա մեր երկրի Նախագահի կողմից տարվող քաղաքական կոշտ եւ հայանպաստ դիրքորոշումն է, կապված Հայոց ցեղասպանության եւ Արցախի հիմնահարցի կարգավորման խնդիրներում, որն առավել ցայտուն երեւաց Անգլիայից մինչեւ Դեր Զորում ունեցած իր բոլոր ելույթներում: Տարվող նախաձեռնողական քաղաքականության անհաջողության պատճառը միմիայն կարող է դառնալ միմյանց նկատմամբ աշխարհի գերտերությունների շահերից բխող քաղաքական կեղտը: Այսօր աշխարհում քաղաքակրթություն քարոզող գերտերությունները առաջինը պետք է ստիպեն Թուրքիային, ճանաչել իրենց նախկին ռեժիմի կողմից կատարված Հայոց ցեղասպանության փաստը, եւ դրանով ոչ միայն իրենց վրայից կմաքրեն այդ ոճրագործության հանդեպ թույլ տրված անտարբերության մեղքը, որը ամենամեծ խարանն է քաղաքակիրթ մարդկության ճակատին, այլ`դատապարտելով այն, միջազգային իրավունքի պատմության մեջ վերջ կդնեն մարդկության հանդեպ նման ծանրագույն հանցագործություններ կատարող ոճրագործ ռեժիմի անպատժելիությանը: Շնորհակալություն:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Տաճատ Վարդապետյան, նախապատրաստվի Խաչիկ Հարությունյանը:

Տ.ՎԱՐԴԱՊԵՏՅԱՆ

-ԱԺ մեծահարգ նախագահ, պատվելի ներկաներ, հայ-թուրքական սահմանի բացման գործընթացն, իսկապես, վերածվեց գորդյան հանգույցի, եւ այդ հանգույցի խարդավանքը թուրքական հանրահայտ դիվանագիտության կասկածահարույց խոհանոցում հունցվեց: Սահմանի բացման Ցյուրիխյան հայտնի արձանագրությունների ստորագրումից հետո թուրքական կողմը դեն շպրտեց այն ձեռնոցները, որոնք ի հակ ստորագրել էին այն, եւ նրանց այլեւս բաց ձեռքերին երեւաց ոչ անսպասելի դաջվածքը, նախ` ղարաբաղյան խնդրի ադրբեջանաշահ լուծում, այնուհետ նոր կբացվի այն սահմանը, որը տրված է մեզանից խլված մեր իսկ պատմական հայրենիքի սրտում:

Այդ սահմանն առայժմ փակ է: Ինչ խոսք, որ մարդկությունն անտեղյակ չէր Օսմանյան կայսրության հայաջինջ քաղաքականությանը, շուրջ 2 միլիոն հայության սպանդին, բայց եւ այնպես, հայ-թուքական առայժմ չլուծվող հարաբերությունների կոշտացումը մի կողմից, մյուս կողմից Մեծ եղեռնի 95 ամյակի նախաշեմին ոճրագործության ճանաչման գործընթացների ակտիվացումը ջղաձիգ տագնապի մատնեցին թուրքական իշխանություններին: Զավեշտալի ջղաձգություն, որն Էրդողանի երակներում փոթորկեց Համիդ-Թայլաթյան հայատյաց արյունը: Նրա հայտնի արնահոտ այն հայտարարությունը, որ ոչ այլ ինչ էր, քան բացահայտ հորդոր եւ սպառնալիք, աշխարհով մեկ պայթեց ռումբի նման եւ որի հետադարձ ալիքը նախ եւ առաջ հարվածեց հենց իրեն` Էրդողան փահլեվանին, այնուհետեւ, տակավին քաղաքակիրթ աշխարհի դռները թակող թուրքական պետության հեղինակությանը: Բայց ինչպես հանրածանոթ խոսքն է ասում` «Ստի ոտքը կարճ է», եւ այդ ստի դեմ այսօր քաղաքակիրթ աշխարհը իր դռներն է փակում եւ փակում է զայրույթային շրխկոցով:

Ասվածի վկայությունը` ընդամենը շաբաթներ առաջ բարոնուհի Քերոլայն Քոքսի նախաձեռնությամբ Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանի լորդերի պալատում անցկացված քննարկումները: Նմանատիպ գործընթաց սկսվեց նաեւ Շվեդիայում, երբ այս երկրի խորհրդարանը որոշում կայացրեց 1915 թվականին Օսմանյան Թուրքիայում կայացած իրադարձությունները ճանաչել որպես ցեղասպանություն: Այո, իրադարձությունների այս ընթացքը պետք է որ փոթորկեր Էրդողան թուրքի հոգում մոլեգնող կրքերը:

Ի տարբերություն նրա բանականախախտ ամբիցիաների, ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանը վերջերս Սիրիա կատարած պաշտոնական այցի ժամանակ կրկին հավաստեց մեր երկրի եւ պետության հավասարակշիռ, արժանապատիվ եւ կառուցողական դիրքորոշումը, հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման առնչությամբ, չմոռանալով սակայն հիշեցնել, թե երբ եւ որտեղ է հայերի Նյուրմբերգը: Լինելով Դեր Զորում, Հայաստանի ղեկավարը բարձրաձայնեց, մեջբերում` «Այս անապատը դարձավ հարյուր հազարավոր հայերի վերջին հանգրվանը, աշխարհում ամենամեծ հայկական գերեզմանատուն հանգստարանը: Վստահ եմ, որ Սրբոց նահատակած եկեղեցու մասունքները դեռ մարդկային արդարության ականատեսն են լինելու: Այդ արդարության ականատեսը լինելու դեպքում է, որ լռելու է ոճրագործության մամլիչը, այլապես Սիամանթոն կասեր` «Օ, դու մարդկային կամ անմարդկային կեղծ արդարություն, ես` Սիամանթոս, ավելի մեռած, քան ապրած, սիրած, բանաստեղծս հայ, թքել եմ ես քո կեղտոտ ճակատին»»: Շնորհակալություն:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Խաչիկ Հարությունյան, նախապատրաստվի Միշա Ստեփանյանը:

Խ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, օրեր առաջ ԱԺ գյուղատնտեսական եւ բնապահպանական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամները Արմավիրի մարզից ընտրված պատգամավորների հետ միասին, ԱԺ նախագահի գլխավորությամբ եղան Արմավիրի մարզում, ծանոթանալու այնտեղ ընթացող գարնան գյուղատնտեսական աշխատանքներին: Այցը բավականաչափ լուսաբանվեց լրատվամիջոցներով, այդ պատճառով կանդրադառնամ գյուղացիների կողմից բարձրացված ընդամենը մի քանի հարցերի, եւ գյուղատնտեսության բնագավառին վերաբերող մի քանի հիմնախնդիրների:

Նախ` հարկ է շեշտադրել մի կարեւոր հանգամանք: Այն է` ինչքան էլ շուկայական տնտեսությունը ենթադրում է զարգացման ազատականացված ռեժիմներ, մեկ է, տնտեսության յուրաքանչյուր բնագավառի համար անհրաժեշտ է ունենալ եւ առաջնորդվել զարգացման մոտակա եւ հեռահար ռազմավարական ծրագրերով, որոնք հնարավորություն կտան ըստ ժամանակահատվածի եւ բնակավայրի, ունենալ զարգացման կոնկրետ տեսլական: Առավել եւս, երբ խոսքը այնպիսի մի բնագավառի մասին է, ինչպիսին գյուղատնտեսությունն է, որի դերը Հայաստանի նման երկրի համար դժվար է գերագնահատել, եւ որտեղ տնտեսական աճի միջին տարեկան ցուցանիշը մինչեւ ճգնաժամը, կազմում էր շուրջ 7%, եւ ապահովում երկրի համախառն ներքին արդյունքի մոտ 20%-ը:

Հանուն ճշմարտության պետք է փաստել, որ արդեն մշակման փուլում է, եւ ամենայն հավանականությամբ այս տարի կընդունվի Հայաստանի պարենային անվտանգության հայեցակարգը: Սակայն պակաս կարեւոր չէ, եւ նույնիսկ անհրաժեշտ է, որ կառավարությունն արդեն այսօր իրականացնի կարճաժամկետ ծրագրեր, իրավիճակը բարելավելու համար: Մեր հանդիպումները ցույց տվեցին, որ չնայած տնտեսության նախորդ տարվա բացասական ցուցանիշներին, գյուղացիական տնտեսություններում այնքան էլ սուր չէր դրված արտադրանքի իրացման հարցը: Գյուղացիներին ավելի շատ մտահոգում էին ոռոգման, պարարտացման, բարձր որակի սերմերով ապահովման, մեքենայացման շնորհիվ արտադրողականության բարձրացման խնդիրները: Հարց է առաջանում, եթե մենք այսօր հնարավորություն չունենք ոլորտում ներդնել մեքենայացման առաջավոր տեխնոլոգիաներ, որը բնական է, արդյոք հնարավորություն չունե՞նք նաեւ օգնելու գյուղացուն, ձեռք բերելու որակյալ եւ մատչելի գներով պարարտանյութեր, կամ արդյոք մեզ համար անլուծելի խնդի՞ր է հացահատիկային կուլտուրաների, եւ մասնավորապես` ցորենի բարձր վերարտադրողություն ապահովող սերմացուների ձեռք բերումը եւ տրամադրումը գյուղացիներին մատչելի գներով: Կարծում եմ` ոչ: Ավելին, եթե մտածում ենք տեղական արտադրության պարենամթերքով երկրի ինքնաբավության մակարդակը բարձրացնելու, վերջին թանկացումների ֆոնի  վրա  գյուղմթերքների գների իջեցման մասին, ապա ինչպես բոլոր առաջավոր երկրներում, մեր պետությունն էլ պետք է էական մասնակցություն ունենա, եւ զգալի ներդրումներ կատարի գյուղատնտեսության ոլորտում: Առավել եւս, որ կառավարության 2008-2012 թվականների ծրագրում կարեւորվում է գյուղատնտեսության առանցքային դերը եւ՛ երկրի պարենային անվտանգության ապահովման, եւ՛ աղքատության կրճատման տեսանկյունից: Շնորհակալություն:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Պրն Հարությունյան, հորդորում եմ այս ելույթը ուղարկեք գյուղատնտեսության նախարարին:

Միշա Ստեփանյան, նախապատրաստվի Արծրունի Աղաջանյանը:

Մ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ՀՀ կառավարության համապատասխան ծրագրում ագրարային ոլորտը դիտարկվում է որպես պետության ծախսային քաղաքականության գերակայություններից մեկը, եւ գյուղատնտեսության հարկային արտոնությունների տրամադրումից անցում է կատարվում բազմակողմանի գործիքների կիրառմանը: Մեր հանրապետության տարբեր գյուղատնտեսական գոտիներում, պայմանավորված բնական եւ արտադրական պայմանների տարբերությամբ, այսօր առկա է գյուղատնտեսական գործունեությունն իրականացնող տնտեսավարող սուբյեկտների մրցակցային հնարավորությունների անհավասարություն: Այս իրավիճակում պետական կարգավորիչ գործիքը, դա գյուղատնտեսության սուբսիդավորումն է, որի կիրառումը հանդիսանում է ՀՀ ագրարային քաղաքականության հիմնական ուղղություններից մեկը:

Դեռեւս 2007 թվականից մեր հանրապետությունում գյուղատնտեսության, բուսաբուծության ճյուղը պիլոտային ծրագրով սուբսիդավորվել է: Հետագա տարիներին սուբսիդիաները ավելացել են: 2009 թվականին կազմել է 1 միլիարդ 602 միլիոն: Այս տարի այդ ծրագրով բյուջեից նախատեսվել է 1 միլիարդ 100 միլիոն դրամ, որից սակայն 550 միլիոն դրամը տրվել է հակակարկտային կայաններին, իսկ մնացած տարբերությունը, իմ կարծիքով շատ քիչ է:

Մինչեւ 2009 թվականը կառավարությունը սուբսիդիա էր տրամադրում նաեւ պարարտանյութերի ձեռք բերման նպատակով, եւ մեկ պարկ պարարտանյութի համար գյուղացին վճարում էր 3500 դրամ: Անցյալ տարի պարարտանյութի մեկ պարկը վաճառվում էր 6000-ից 7000 դրամով, իսկ այս տարի մեկ պարկի գինը հասնում է մինչեւ 10000 դրամ: Գյուղատնտեսական մթերքներ արտադրելը, բոլորս գիտեք, թե ինչպիսի՞ դժվարությունների հետ է առնչվում: Արդյունաբերության այլ ոլորտներում գումար ներդնելուց հետո, որոշ ժամանակ անց գործարարները օգուտներ են ստանում, իսկ հողի մշակը գյուղմթերքներ արտադրելու համար գումարներ է ներդնում, եւ սպասում է կլիմայի քմահաճույքներին: Միջազգային փորձի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ զարգացած երկրներում տնտեսության շուկայական կարգավորումը զուգակցում է գյուղատնտեսության պետական աջակցություն ցուցաբերելու քաղաքականության հետ:

Հաշվի առնելով ՀՀ կառավարության վերոհիշյալ ծրագիրը, եւ ՀՀ կառավարության 2005 թվականի հոկտեմբերի 27-ի թիվ 23.10-մ որոշումով հաստատված «Գյուղատնտեսության սուբսիդավորման ուղղությունների եւ մեխանիզմների մասին»  հայեցակարգը, առաջարկում եմ 2011 թվականից իրականացվող սուբսիդավորման հետ միաժամանակ սուբսիդավորել նաեւ պարարտանյութերի հատկացման գործընթացը, եւ համոզված եմ, որ սուբսիդավորման նպատակային իրականացումից հետո ակնկալվող սոցիալ-տնտեսական արդյունքները բարձր կլինեն եւ լրացուցիչ պայմաններ կստեղծեն գյուղատնտեսական բնակավայրերում աղքատության հաղթահարման համար: Շնորհակալություն:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Արծրունի Աղաջանյան, նախապատրաստվի Վիկտոր Դալլաքյանը:

Ա.ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, բազմաբնակարանային բնակելի ֆոնդը մեր պետության եւ հասարակության հարստությունն է, եւ նրա պահպանումը կարեւորագույն հիմնախնդիրներից մեկն է: Այս հիմնախնդիրը, իհարկե, միայն Շիրակի մարզում չէ, որ կա: Այն հանրապետության բոլոր մարզերում եւ մայրաքաղաքում կա: Ես ուզում եմ Շիրակի մարզի Արթիկ, Գեղանիստ, Պեմզա համայնքների օրինակով ներկայացնել հիմնախնդիրը, եւ փորձել կառավարության ուշադրությունը հրավիրել այդ հիմնախնդիրների վրա: Արթիկ քաղաքի 208 բազմաբանակարան շենքերից 138-ը կառուցվել են մինչեւ երկրաշարժը, որից 31-ը կառուցվել են 1927-ից 1952 թվականների ընթացքում: Ճիշտ է, երկրաշարժի ժամանակ քաղաքում բազմաբնակարան շենք չի փլվել, սակայն կրել են տարբեր աստիճանների վնասվածքներ, ինչը ուսումնասիրվել եւ արձանագրվել է «Հայսեյսշին» ինստիտուտի կողմից: 1988 թվականից մինչեւ այսօր Արթիկ քաղաքում ոչ մի շենք չի ամրացվել եւ չի վերանորոգվել: Ավելին, «Հայսեյսշին»  ինստիտուտի կողմից արձանագրված 7 շենքեր, որոնք ենթակա էին քանդման, չեն քանդվել, իրենցից մեծ վտանգ են ներկայացնում: Այդ շենքերի վերաբերյալ կան համապատասխան մասնագիտական եզրակացություններ, սակայն դեռեւս գործնական քայլեր չեն իրականացվում: Բնակիչները մեծ հույսեր են կապում ՀՀ փոխվարչապետ, տարածքային կառավարման նախարար Արմեն Գեւորգյանի գլխավորությամբ Արթիկ քաղաքում տեղի ունեցած խորհրդակցության հանձնարարականի հետ, որի համաձայն պետք է ներկայացվի Արթիկ քաղաքում հաշվառված 4-րդ կարգի վթարայնության աստիճանի շենքերի ցանկը եւ դրանց հիմնանորոգման հետ կապված ֆինանսական գնահատականը:

Հատկապես մտահոգիչ է բազմաբնակարան շենքերի տանիքների հիմնանորոգման հետ կապված խնդիրը: Օրինակի համար նշեմ, որ Անիպեմզայում կա 19 շենք, որոնք կառուցվել են անցյալ դարի քսանական թվականներին, եւ մինչեւ այժմ ոչ մի անգամ չեն վերանորոգվել:

Ճիշտ է, վերոնշյալ խնդիրները կարգավորվելու են համայնքների կամ համատիրությունների ֆինանսական միջոցների հաշվին, բայց, նկատի ունենալով, որ համատիրությունները դեռեւս կայացման փուլում են, իսկ համայնքները հիմնականում չունեն համապատասխան ֆինանսական միջոցներ նման ծավալի աշխատանքներ կատարելու համար, այդ աշխատանքները թողնել նրանց հույսին, ճիշտ չի լինի:

Ներկայացնելով այս ամենը, ուզում եմ մեր հարգարժան կառավարության ուշադրությունը մեկ անգամ եւս հրավիրել բնակարանային ֆոնդի պահպանման հիմնախնդրին, քանի որ առանց պետական մոտեցման, եւ համապատասխան լծակների, պահպանել մեր առանց այդ էլ ոչ բարվոք վիճակում գտնվող բնակֆոնդը, ուղղակի անհնար է: Շնորհակալություն:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Վիկտոր Դալլաքյան, նախապատրաստվի Իշխան Խաչատրյանը:

Վ.ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն: 2008 թվականի Նախագահական ընտրություններից հետո, ի դեմս Սերժ Սարգսյանի եւ Տեր-Պետրոսյանի, հնարավոր ուժեղ իշխանություն, ուժեղ ընդդիմություն բանաձեւի, ինչը կլիներ Հայաստանի բարեփոխումների իրականացման կարեւորագույն երաշխիքներից մեկը, Քոչարյանը փորձեց հակադրել խոցելի Սերժ Սարգսյան իրավահաջորդ ունենալու տարբերակը, որի նկատմամբ ապագայում հնարավոր կլիներ իրականացնել ներիշխանական դավադրություն: Սա էր Քոչարյանի հաշվարկը եւ նրա այսօրվա հայտնության վարչապետական մինիմում ծրագրի էությունը, որի կոնտուրները գծագրել էր մարտի 1-ով, սակայն Քոչարյանը հաշվի չէր առել, որ Սերժ Սարգսյանը դիմակայող գործիչ է, եւ Քոչարյանի ակնկալած թույլ իրավահաջորդը չէ: Ճիշտ է, Սարգսյանը հայաստանյան խոցելի համակարգի կատարելագործման գործում ուրույն դերակատարություն է ունեցել: Դա գերազանցապես կատարվել է Սարգսյանի հեղինակության կորստի հաշվին:

Քաղաքական հեռահար նպատակներ ունեցող Սերժ Սարգսյանը այնուհանդերձ համբերատար սպասել է ՀՀ Նախագահ դառնալու իր ժամանակին, թերեւս գիտակցելով, որ ռեժիմի ամրապնդման համար իր գործադրած ջանքերը չափազանց խոցելի են դարձնելու իրեն ապագա քաղաքական պայքարում:

Ներիշխանական մրցակցությունում, ի տարբերություն Սերժ Սարգսյանի, բոլորովին այլ վարքագիծ է որդեգրել Քոչարյանը: Նա իր նախկին զինակցին թողնելով ծանր ժառանգություն, բացահայտ կամ ստվերային տարաբնույթ խարդավանքներով կրկին փորձում է առավելագույնս խոցելի դարձնել Քոչարյանի իշխանության ամրապնդման գործում ժամանակին մեծ դերակատարություն ունեցած Նախագահ Սարգսյանին: Քոչարյանի քաղաքական գրավը դրված է Սերժ Սարգսյանի ձեռնարկած բարեփոխումների եւ նախաձեռնողական արտաքին քաղաքականության տապալման, այսինքն` օբյեկտիվորեն Հայաստանի ձախողման հեռանկարի վրա:

Իշխանության համար մղվող պայքարում, զուտ մարդկային առումով, միգուցե այն, ինչը թույլատրելի է Տեր-Պետրոսյանին, հակացուցված է Քոչարյանին: Հաշվի առնելով, ոչ թե Քոչարյանի եւ Սերժ Սարգսյանի երկար տարիների անձնական մտերմությունը, այլ որովհետեւ եթե Տեր-Պետրոսյանը ընդդիմության ընդգծված առաջնորդն է, ապա ու՞մ է ներկայացնում Քոչարյանը:

Քոչարյանի քաղաքական վերակենդանացման ջատագովներին հիշեցնեմ, որ նրա իշխանության օրոք են տեղի ունեցել 99 թվականի հոկտեմբերի 27-ը, հենց Քոչարյանի հրամանով են իրականացվել 2004 թվականի ապրիլի 12-ի եւ 2008 թվականի մարտի 1-ի հանցագործությունները: Քոչարյանով գայթակղվողներին հիշեցնում եմ Սուրբ գրքի հետեւյալ տողերը, մեջբերում եմ` «Գայթակղությունը պետք է գա, բայց վայ նրանց, որոնց ձեռքով կգա գայթակղությունը» մեջբերման ավարտը:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Իշխան Խաչատրյան, նախապատրաստվի Հովհաննես Մարգարյանը:

Ի.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի հայրենակիցներ, ԱԺ այս բարձր ամբիոնից մենք մշտապես օբյեկտիվորեն բարձրացրել ենք ազգաբնակչությանը հուզող տարատեսակ խնդիրներ, քննարկել ենք այն բոլոր բացթողումներն ու թերությունները, որոնք առկա են, եւ ողջունել ու սատարել ենք այն բոլոր ջանքերն ու ծրագրերը, որոնք միտված են եղել շտկելու եւ բարելավելու մարդկանց գործունեությունն ու կյանքը: Ամբողջ այս ժամանակահատվածում, ի թիվս բազում ոլորտների, մեր ուշադրության կենտրոնում է եղել նաեւ Արարատի մարզը: Մարզի տնտեսության հիմքը գյուղատնտեսությունն է, որի տեսակարար կշիռը հանրապետության ընդհանուր ծավալում 16.6% է: Զարգացած է նաեւ արդյունաբերությունը: 10-ից ավելի խոշոր գործարանների արտադրանքը երկրի արդյունաբերության ծավալի 8%-ն է: Մարզը երկրի համար լուծում է պարենային անվտանգության կարեւորագույն խնդիրներ:

Մեր կողմից բարձրացված խնդիրների շարքում առաջնայինը գյուղատնտեսությանը վերաբերող հարցերն են: Մասնավորապես, «Օրինաց երկիրը» կարեւոր է համարում հակակարկտային կայանների տեղադրման աշխատանքների, ֆերմերային տնտեսությունների վարկավորման, դրենաժային ցանցի կատարելագործման, գյուղտեխնիկայի ապահովվածության, Վեդի գետի վրա ջրամբարի կառուցման, խաղողի մթեումների, ոռոգման համակարգի բարելավման, եւ մի շարք այլ բարեփոխումների իրականացում:

Բարձրացված խնդիրների շարքում կցանկանայի առանձնացնել Արարատի մարզի գյուղամիջյան ճանապարհների, ձեռնարկությունների վերագործարկման, փոքր եւ միջին ձեռներեցության խթանման, արտադրության վերամշակում-շուկա շղթայի լիարժեք գործարկման, խմելու ջրի որակի եւ վարչարարության բարելավման եւ Վեդի քաղաքի կուլտուրայի տան շինարարության հետ կապված հարցերը:

Ուզում եմ արձանագրել, որ մեր կողմից բարձրացված, վերը թվարկված բազմաթիվ խնդիրներից շատերը լուծված են, մյուս մասն էլ, հուսով ենք, որ առաջիկայում կլուծվի: Ազնիվ չի չնշել, որ Հայաստանում ձեւավորվում է մի շատ կարեւոր գործելաոճ, ըստ որի կառավարությունը ուշադրություն է արժանացնում մեր` օրենսդիրներիս կողմից բարձրացված խնդիրները, եւ փորձում դրանք լուծել անմիջապես մարզում: Կարծում ենք այս գործելաոճը պետք է էլ ավելի կատարելագործվի, մեծանա պատգամավոր-կառավարություն համագործակցությունը:

Մենք կարեւորում եւ ողջունում ենք վերջերս մարզում անցկացված կառավարության արտագնա նիստը, որի ընթացքում քննարկվեցին եւ առաջիկայում լուծում կստանան այնպիսի խնդիրներ, որոնց վերաբերյալ մենք բազմիցս բարձրաձայնել ենք: Ներդրումային ծրագրերի միջոցով նախատեսվում է կառուցել Քաղցրաշենի ինքնահոս ջրատարը եւ Վեդու ջրամբարը: Մարզում կիրականացվեն նաեւ մշակույթային հիմնախնդիրների լուծմանն ուղղված միջոցառումներ:  «Օրինաց երկիր» կուսակցությունը պաշտպանում եւ սատարում է ցանկացած ծրագիր, որը մարդկանց կյանքում ենթադրում է դրական փոփոխություններ: Միեւնույն ժամանակ, այսուհետ եւս, մենք շարունակելու ենք բարձրացնել այն բոլոր խնդիրները, որոնք իրենց լուծմանն են սպասում: Շնորհակալություն:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հովհաննես Մարգարյան, նախապատրաստվի Կարեն Ավագյանը:

Հ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

-Սիրելի հայրենակիցներ, իմ նախորդ ելույթներում ես երկու կարեւորագույն խնդիրներ էի բարձրացրել, եւ խոստացել, որ մեր խմբակցության պատգամավորներս հետամուտ ենք լինելու այդ հարցերի լուծմանը: Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ 2010 թվականին տոնվելու է Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի 65-րդ տարեդարձը, «Օրինաց երկիր» խմբակցությունը հարցապնդում էր ներկայացրել ՀՀ կառավարությանը, Հայրենական մեծ պատերազմի ավանդատու վետերաններին արտահերթ փոխհատուցում տրամադրելու հնարավորության վերաբերյալ, ընդգծելով վետերանների թվի օրեցօր նվազեցման պարագայում խնդրի կարեւորությունը:

ՀՀ Նախագահի եւ կառավարության  դրական արձագանքի հիման վրա, մեր եւ կոալիցիոն մեր գործընկերների կողմից մշակվել եւ ներկայումս ԱԺ-ում շրջանառության մեջ է գտնվում օրենքի մի նախագիծ, որի ընդունումը հնարավորություն կընձեռի վերոգրյալ խնդիրը լուծել: Նմանատիպ օրենքի նախագիծ է ներկայացվել նաեւ ՀՀ կառավարության կողմից: Կարծում եմ, միավորելով այդ նախագծերը, դրանք կյանքի կկոչվեն, եւ դրա ընդունման արդյունքում հնարավորություն կընձեռվի 2010 թվականին առաջնահերթ փոխհատուցում տրամադրել Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներին եւ նրանց հավասարեցված անձանց: Մեր կարծիքով, սա նվազագույնն է, որով կարող ենք Մեծ հաղթանակի տարելիցի կապակցությամբ մեր երախտագիտությունը հայտնել իրենց անմնացորդ նվիրումով այդ հաղթանակը կերտած վետերաններին:

Հաջորդ կարեւորագույն հարցը, որին կուզենայի անդրադառնալ, վերաբերում է իրավունքը հաստատող փաստաթուղթը չպահպանած անհատական բնակելի տների եւ ինքնակամ շինությունների կարգավիճակին: Մեծ ուրախությամբ պետք է նշեմ, որ արդեն իսկ առաջին ընթերցմամբ ընդունվեց իմ, եւ իմ գործընկերների կողմից նախաձեռնած, ապա կառավարության կողմից ավելի համապարփակ տեսքի բերված մի նախագիծ, համաձայն որի, սահմանվում են լիարժեք իրավական հիմքեր հանրապետության ողջ տարածքում, կրկնում եմ, հանրապետության ողջ տարածքում, մինչեւ 2001 թվականի մայիսի 15-ը կառուցված եւ իրավունք հաստատող փաստաթղթերը չպահպանած անհատական բնակելի տների եւ ինքնակամ շինությունների նկատմամբ, ճանաչել այն անձանց սեփականության իրավունքը, ովքեր տիրապետում են այդ գույքը, որպես սեփականություն:

Սա Երեւան քաղաքում հաջողությամբ կիրառված լավագույն փորձի տարածումն է: Այս օրենքի ուժով բնակելի տների կառուցման եւ սպասարկման համար օրինական հողամասերին կից քաղաքացիների կողմից ավել օգտագործվող մինչեւ 300 մետր քառակուսի պետական սեփականություն հանդիսացող հողամասերը տրամադրվում են անհատույց: Հասկանալի է, որ բազմաթիվ օբյեկտիվ պատճառներով պայմանավորված այս խնդիրները առկա են աղետի գոտում, մասնավորապես` Գյումրիում, որտեղ աղետալի երկրաշարժից հետո հազարավոր անօթեւաններ ինքնակամ շինություններ եւ ժամանակավոր կացարաններ կառուցեցին, եւ հիմա չեն կարողանում դրանք օրինականացնել:

Ես լավատեսորեն սպասում եմ այն օրվան, երբ հնարավորություն կունենամ այս ամբիոնից արձանագրել, որ վերոհիշյալ խնդիրները օրենսդրական մակարդակով արդեն իսկ լուծված են, ինչը, կարծում եմ թե՛ սոցիալական, թե՛ բարոյական, եւ թե՛ քաղաքական առումով արդարացի քայլ կլինի:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Կարեն Ավագյան, նախապատրաստվի Լյովա Խաչատրյանը:

Կ.ԱՎԱԳՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, օրերս հերթական տարօրինակ, ես կասեի` ինքնատիպ հայտարարությամբ հանդես եկավ Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հայկական սփյուռքի հետ ուղղակի երկխոսություն ծավալելու իրենց մտադրության մասին: Շատ կուզենայի հարցնել պրն Էրդողանին, այդ ո՞ր սփյուռքի մասին է խոսքը: Այն սփյուռքի, որն արդյունք է իր գազանաբարո նախնիների կողմից իրականացված ոճրի, որի ճշգրիտ բնորոշումը` ցեղասպանություն, տվել ենք ոչ միայն մենք` հայերս, այլեւ այդ բնորոշումը տվել են եւ դեռ շարունակում են տալ աշխարհի բազմաթիվ երկրներ:

Պրն Էրդողանը ի՞նչ հայացքով եւ ի՞նչ համարձակությամբ է պատրաստվում նայել այն սփյուռքահայերի աչքերին, որոնցում մեկ հստակ երանգ կա` դատապարտում, պահանջատիրություն, կատարվածը ընդունելու պահանջ, ինչն արդեն գրեթե մեկ հարյուրամյակ շարունակվում է մնալ իրենց պատմական հայրենիքից բռնի տեղահանված,  ցեղասպանությունից փրկված եւ օտար ափերում հանգրվանած հայության դարավոր պայքարի իմաստը: Գուցե Թուրքիայի վարչապետին հանիրավի ոգեւորել է հայ-թուրքական արձանագրություններում տեղ գտած պատմական խնդիրների առնչությամբ ստեղծվելիք ենթահանձնաժողովի ուրվագիծը, որն ամենեւին էլ այն չի լինելու, ինչ կուզենար տեսնել պրն Էրդողանը:

Այս ամենից ուղղակի հետեւում է, որ Թուրքիան չի կարող եւ իրավունք չունի որեւէ դերակատարություն ունենալ ԼՂՀ-ի խաղաղ կարգավորման գործընթացում, մանավանդ ցանկանալով տարածաշրջանում խաղաղության եւ կայունության ջատագովի տպավորություն թողնել միջազգային հանրության վրա: Գեթ մեկ անգամ քաջություն չունեցավ դատապարտելու Ադրբեջանի ռազմատենչ հայտարարությունները:

Վերջերս իտալական շաբաթաթից մեկին տված հարցազրույցում Դավութօղլուն ասել է , թե այն ժամանակի օսմանցու դրությունը հասկանալը շատ դժվար է, եւ որ թուրքերը հայերի հետ դարեր շարունակ խաղաղ գոյակցել են, որ դա չպետք է մոռացվի եւ պետք է շարունակվի: Մի՞թե սրանք են ժամանակակից Թուրքիայի ղեկավարների մտքի առկայծումները, որոնք իրենց կարծիքով ի զորու են մեղմելու Հայոց ցեղասպանության իրողությունը: Պրն Դավութօղլուն թող ասի, թե օսմանցու այդ ո՞ր դրության արդյունքում իրագործվեց 1,5 միլիոն հայության ահավոր սպանդը` մի ամբողջ ժողովրդի բնաջնջումը, իսկ այսօր ո՞ր դրությունն է ստիպում ժամանակակից Թուրքիայի ղեկավարությանը հանդես գալու Թուրքիայի տարածքից հայերին վտարելու սպառնալիքներով: Ավելին, հիշյալ հարցազրույցներում Թուրքիայի արտաքին գերատեսչության ղեկավարը նշում է, որ այսօր իրենք մտադիր են խաղաղ գոյակցել իրենց հարեւանների հետ: Պրն Դավութօղլուին հարկ է հիշեցնել, որ սին լոզունգներից զատ գոյություն ունեն կոնկրետ իրողություններ, որոնք փաստում են ճիշտ հակառակը, այլապես Թուրքիան ոչ թե պետք է դատապարտեր բոլորովին վերջերս ԱՄՆ-ում եւ Շվեդիայում Հայոց ցեղասպանությունը ընդունող եւ դատապարտող բանաձեւերը, եւ զանազան ձեւաչափերով դեմարշներ կազմակերպեր, այլ պետք է քաջություն ունենար ողջունելու դրանք:

Քանի դեռ Թուրքիան շարունակում է իր ժխտողական քաղաքականությունը, եւ պատմական իրողությունը ներկայացնում ու միջազգային հանրությանը մատուցում է իր տեսանկյունից, ապա ոչ մի դրական ակնկալիք չի կարող ունենալ միջազգային հանրությանը լիարժեքորեն ինտեգրվելու գործընթացում:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Լյովա Խաչատրյան:

Լ.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Ոչ մի երկիր չի կարող կերակրել մոտ 600 հազար թոշակառու եւ նպաստառու, գումարած դրան, լեռնային գյուղերում ապրող բնակչության մեծամասնությանը: Պետք է պայմաններ ստեղծել, որ գյուղացին կարողանա կերակրել իրեն, իր ընտանիքը, նաեւ մեզ: Այսօր հակառակն է, գյուղացին հրաժարվում է հողը մշակելուց, լեռնային շրջաններում, որովհետեւ այն ոչ շահութաբեր է` մոտ 16%-ով, եթե սեփական միջոցներով եք այն մշակում, իսկ եթե վարկերով` 24-ից 28% մինչեւ, մոտ 40% եւ ավելին, ոչ շահութաբեր: Վերջին 8 տարիներին Վիճվարչության տվյալներով հացամթերքի գինը բարձրացել է մոտ 68%, իսկ հացահատիկի մթերման գինը մնացել է նախկին մակարդակին մոտ` 90 դրամ, այն դեպքում, երբ այդ հացահատիկի, թեփի եւ կտի գինը շուկայում 20%-ով հացահատիկի գնից բարձր է, մոտ 107 դրամ:

Կարծում եմ, այստեղ կառավարությա միջամտության խնդիրը կա, ֆիքսելու հացահատիկի մթերման գինը` 120 դրամից ոչ պակաս: Դրա նախադեպը մենք ունենք, երբ անցյալ տարի խաղող մթերողները ցանկանում էին 60 դրամով խաղողը ընդունել, երկրի Նախագահի անմիջական միջամտության արդյունքում ընդունվեց 110 դրամ եւ ավելին, եւ ոչ ոք չսնանկացավ:

Արեւածաղկի սերմի պես վարկ էր բաժանվում լեռնաբնակ գյուղացուն 24%,  գումարած 4% այլ ծախսեր: Էդ ի՞նչ պետք է անի գյուղացին, որ 28%-ով վարկ կարողանա մարել: 3 հետեւանք`

1-նը` կորցնում է տունը, բռնում արտագաղթի ճամփան:

2-րդ` բռնում է հանցագործության ճանապարհը, այդ ճանապարհով որպեսզի վարկը մարի, դառնում է հանցագործ, կորցնում է տունը, բռնում արտագաղթի ճանապարհը:

3-րդ` բաժանվում են ընտանիքներ, մեկը մյուսի վրա ուզում է վարկը բարդի, այդպիսով ինքը ազատվի, արդյունքում կորցնում է նշանի մատանին, կորցնում է տունը, բռնում արտագաղթի ճանապարհը:

Երկրին, ես հասկանում եմ, գյուղացի պետք չի, քաղաքացի պետք չի, զինվոր էլ պետք չի, երբ ամեն օր հարեւան երկրի կողմից պատերազմ սկսելու կոչեր ենք լսում:

Օրենսդրական առաջարկության անհրաժեշտություն ունի, կարծում եմ, կառավարությունը այստեղ, միտված հետեւյալին` այն վարկատուն, որ վարկ է տրամադրել առանց վարկառուի կողմից համապատասխան փաստաթղթեր ներկայացնելու, որը ապացուցում է, որ տվյալ ժամանակահատվածում աշխատանքով կարող է այդ վարկը մարել, եթե այս փաստաթղթերը չկա, եւ տվել է վարկ, ապա այդպիսի վարկը միտված է վերը նշված հետեւանքներին եւ ենթակա է չվճարման:

2-րդ` նման ձեւով վարկ տվողը պետք է վճարի նաեւ վարկառուին բարոյական փոխհատուցում:

3-րդ` պետք է վճարի նաեւ տուգանք, տրված վարկի չափով: Եթե նման նախաձեռնություն կառավարությունը մեկ շաբաթում չբերի, իրավաբանորեն ճիշտ ձեւակերպված, ես իմ ինժեներական լեզվով այն կներկայացնեմ: Շնորհակալություն:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Նիստն ավարտվեց, ցտեսություն, կհանդիպենք վաղը: