National Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.amNational Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.am
HOME | MAIL | SITEMAP
ArmenianRussianEnglishFrench
Արխիվ
05.10.2011

Երկ Երք Չրք Հնգ Ուր Շբթ Կիր
01 02
03 04 05 06 07 08 09
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՉՈՐՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ՏԱՍՆԵՐՈՐԴ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ - N 33

05 հոկտեմբերի 2011

Ժամը 1200

  ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ՀՈՎԻԿ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԸ ԵՎ  ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ  ՍԱՄՎԵԼ ՆԻԿՈՅԱՆԸ
 

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի պատգամավորներ։ Խնդրում եմ տեղադրել քարտերը եւ նախապատրաստվել գրանցման։ Գրանցում: Գրանցվել է 88 պատգամավոր, քվորում կա, սկսում ենք մեր աշխատանքները:

Հարգելի պատգամավորներ, առաջարկում եմ քվեարկել երեկ քննարկված հարցերը:

Քվեարկության է դրվում Ազգային ժողովի պատգամավորներ Գալուստ Սահակյանի, Ռաֆիկ Պետրոսյանի, Վարդան Բոստանջյանի, Հովհաննես Մարգարյանի, Արամ Սաֆարյանի եւ Կառավարության կողմից ներկայացված «Սահմանադրական դատարանի մասին» օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը /1-ին մաս, 9-րդ հարց/: Քվեարկություն:

Կողմ` 66
Դեմ` 1
Ձեռնպահ` 14

Որոշումն ընդունված է:

Քվեարկության է դրվում Կառավարության ներկայացրած «Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը /3-րդ մաս, 58-րդ հարց/: Քվեարկություն:

Կողմ` 69
Դեմ` 4
Ձեռնպահ` 6

Որոշումն ընդունված է:

Դուք դե՞մ եք քվեարկել, թե՞ կողմ:

Կողմ` 69
Դեմ` 5
Ձեռնպահ` 6

Որոշումն ընդունված է:

Քվեարկության է դրվում կառավարության ներկայացրած «Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը /3-րդ մաս, 75-րդ հարց/: Քվեարկություն:

Կողմ` 72
Դեմ` չկա
Ձեռնպահ` 10

Որոշումն ընդունված է:

Քվեարկության է դրվում կառավարության ներկայացրած «Հեռուստատեսության եւ ռադիոյի մասին» օրենքում լրացում եւ փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը /3-րդ մաս, 79-րդ հարց/: Քվեարկություն:

Կողմ` 82
Դեմ` չկա
Ձեռնպահ` չկա

Որոշումն ընդունված է:

Քվեարկություններն ավարտվեցին, հարգելի պատգամավորներ, Այսօր մեր երկրում նշվում է ուսուցչի օրը, եւ ես, մեր բոլորի անունից ցանկանում եմ ջերմորեն շնորհավորել բոլոր մանկավարժներին, նրանց մասնագիտական տոնի առթիվ: Սիրելի ուսուցիչներ, դուք ձեր առաքելությունն իրականացնում եք արժանապատվորեն եւ անտրտունջ, որովհետեւ գիտակցում եք, որ ուսուցիչը կոչում է, ոչ թե մասնագիտություն: Մեր ժողովուրդը միշտ բարձր է գնահատել ուսուցչին եւ խոնարհվել նրա վաստակի առաջ: Այսօր էլ մեծ է ուսուցչի դերը մեր երկրի առաջընթացի գործում: Շնորհակալ ենք ձեր վեհանձն եւ բոլորին շատ անհրաժեշտ աշխատանքի համար: Անգնահատելի եւ մեծ է ձեր դերը մատաղ սերնդին կրթելու եւ դաստիարակելու ազգանվեր գործում:

Մեկ անգամ եւս շնորհավորում ենք մեր բոլոր ուսուցիչներին, մաղթում առողջություն, երջանկություն, բարեկեցություն, նրանց ազգապահպան գործում:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Այսօր «Բաց դռներ» ծրագրի շրջանակներում ԱԺ են այցելել Մովսես Խորենացու անվան մի խումբ դասախոսներ եւ ուսանողներ, ողջունենք նրանց:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Նաեւ այսօր մեր գործընկեր Համլետ Հարությունյանի ծննդյան օրն է, դահլիճում չի՞ Համլետ Հարությունյանը, շնորհավորենք նրան եւ ցանկանանք հաջողություններ:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Մինչ ընդհատված հարցին անցնելը ներկայացնեմ քննարկվող հարցերի հաջորդականությունը`

Կառավարության ներկայացրած «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ  ընդունելու մասին հարցը /3-րդ մաս, 53-րդ հարց/:

Ազգային ժողովի պատգամավորներ Վարդան Այվազյանի եւ Մարտին Սարգսյանի ներկայացրած «Կենդանական աշխարհի մասին»  օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ  ընդունելու մասին հարցը /1-ին մաս, 2-րդ հարց/:

Ազգային ժողովի պատգամավորներ  Վարդան Այվազյանի, Վարդան Բոստանջյանի եւ Մարտին Սարգսյանի կողմից ներկայացված «Բնապահպանական վճարների դրույքաչափերի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն երկրորդ ընթերցմամբ  եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը  /1-ին մաս, 4-րդ հարց/:

Կառավարության ներկայացրած «Հանրակրթության մասին» օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը /1-ին մաս, 11-րդ հարց/:

Կառավարության ներկայացրած «Բարձրագույն եւ հետբուհական մասնագիտական կրթության մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին», «Լիցենզավորման մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ «Պետական տուրքի մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ  ընդունելու մասին հարցը /3-րդ մաս, 72-րդ հարց/:

Կառավարության ներկայացրած «Սպառողական կոոպերացիայի մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ  ընդունելու մասին հարցը /3-րդ մաս, 57-րդ հարց/:

Երեկ մեր աշխատանքներն ընդհատվեցին  Կառավարության ներկայացրած «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին»   օրենքի նախագծի քննարկման ընթացքում:

Հիմնական զեկուցող` արդարադատության նախարար Հրայր Թովմասյանն ավարտել է իր ելույթը:

Հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ նախապատրաստվել հերթագրման հիմնական զեկուցողին հարցերով դիմելու համար: Հերթագրում: Հերթագրվել է 3 պատգամավոր, Արծվիկ Մինասյան, համեցեք:

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Աբրահամյան: Պրն նախարար, մի քանի հարց ունեմ: Առաջինը վերաբերում է հետեւյալին` օրենքի նախագծի 2-րդ հոդվածով առաջարկում եք, որպեսզի «նրա» բառից հետո ավելացվի նաեւ «նրա մերձավոր հանդիսացող դատավոր» բառակապակցությունը: Կխնդրեի, որպեսզի հրապարակեիք, սա ինչ-որ առարկայական խնդիր է, որ բացվել է մեր դատական համակարգում, դրա շփման ուղղությա՞մբ է այս առաջարկը, թե՞ տեսական մոտեցում է, որ այդ առաջարկը կա: Ընդհանրապես, քանի՞ դատավորներ կան ՀՀ-ում, որոնք մերձավոր ազգակցական կապերով կապված են իրար հետ:

2-րդ հարցը վերաբերում է իրավաբան-գիտնական անդամին, որ 4-րդ մասում եք ավելացնում: Ինչու՞ է հատկապես շեշտվում Արդարադատության խորհրդի անդամ իրավաբան-գիտնական եւ չի տարածվում նաեւ մյուս դեպքերի վրա:

Մյուս հարցը վերաբերում էր հատուկ կարծիքի հրապարակմանը: Արդյո՞ք այս ձեւով չի կաշկանդվի այն անձանց օբյեկտիվ դիրքորոշման ներկայացումը քննարկման ժամանակ, ովքեր չէին ուզենա, որ իրենց հատուկ կարծիքը հրապարակվեր, բայց պատրաստ էին այդպիսի հատուկ կարծիք ներկայացնել Արդարադատության խորհրդում քննարկման ժամանակ: Այսքանը, շնորհակալություն:

Հ.ԹՈՎՄԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Սկսեմ 3-րդ հարցից: Խոսքը գնում է` անշուշտ, հրապարակման մասին: Մի դեպքում կարող էր հատուկ կարծիքը ներկայացնել Արդարադատության խորհրդին, մենք ունենք պահանջներ, դրույթներ, որ Արդարադատության խորհրդում հնչած կարծիքները կամ քվեարկությունները հրապարակման ենթակա չի: Դա նշանակում է, որ այդ սենյակից, պայմանական ասած` խորհրդակցական սենյակից այդ կարծիքը դուրս չի գալիս, այսինքն` եթե կաշկանդվածությունը որեւէ... Այսինքն` որեւէ հետեւանք չի ունենում ո՛չ իրավական առումով, ո՛չ էլ հետագա քաղաքականության մշակման կամ հրապարակայնության աստիճանի առումով, այսինքն` սա է պատճառը, որ մենք հատուկ կարծիքը հրապարակման ենթակա ենք դարձնում, եւ եթե ընդունում ենք, որ կոլեգիալ մարմին է` տարբեր մարդիկ կան, մի պահ պետք է գա, մի օր պետք է գա, որ այդ կաշկանդվածությունից դուրս պետք է գանք: Եթե կլինեն այլ կարծիքներ, ապա դրանք պետք է ներկայացվի հանրությանը, որը կարող է հիմք հանդիսանալ ինչպես օրենսդրի համար, այնպես էլ Արդարադատության խորհրդի պրակտիկայի առումով, այսինքն` այս մասով սա:

2-րդը` ստույգ տվյալներ, թե քանի՞ դատավոր ունենք, որ մերձավոր ազգականներ են, այս պահին չեմ կարող ասել, բայց խոստանում եմ, որ երկրորդ ընթերցման ժամանակ ես այդ տվյալները կներկայացնեմ:

Ինչու՞ իրավաբան-գիտնական, որովհետեւ իրավաբան-գիտնականի պարագայում կարող է լինել այն դեպքը, երբ որ քննարկվի իրեն, որպես դատավորների ցուցակում ընդգրկելու եւ դատավոր նշանակելու հարցը: Այլ ժամանակ չի քննարկվում, այսինքն, որովհետեւ իրեն կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հնարավորություն չկա: Դրանով իսկ իրենք տարբերվում են Արդարադատության խորհրդի մյուս անդամներից: Իրավաբան -գիտնականներին 2 պարագայում կարող է լինել.

1-ինը` երբ իրենց պետք է նշանակեն կա՛մ ընդգրկվեն պիտանելիության ցուցակներում, կա՛մ արդեն ներկայացվեն ՀՀ Նախագահին, որ նշանակվեն, այս հարցը քննարկելիս: Այսօր դա կա, բայց նաեւ չկար այն դեպքը, երբ որ քննարկվում է իրեն մերձավոր դատավորի խնդիրը:

Գործնականում ես կդժվարանամ ասել, ազգակցական կապ չի եղել, բայց եղել է, այսպես ասած` քավոր-սանիկական մի կապ, որը վերջերս էր եւ մամուլը դրան անդրադարձավ: Բայց, այնուամենայնիվ, եթե, այսինքն` խնդիր չի առաջացել, բայց օրենսդրության մակարդակով այս խնդիրը պետք է լուծել եւ չսպասել, որ գործնականում այդ խնդիրը առաջանա, նոր դրան անդրադառնանք:

Պատասխանեցի՞ բոլոր հարցերին:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման համար` Արծվիկ Մինասյան:

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն նախարար: Այդ դեպքում արդեն մի քիչ ավելի ընդլայնելու հնարավորություն չկա՞, որ ոչ միայն մերձավոր ազգակցական կապերով, այլ նաեւ որոշակի փոխկապվածության ինստիտուտը ներառվի այս համակարգում, որպեսզի բացառենք շահերի հնարավոր բախումը:

Եվ հատուկ կարծիքի հետ կապված, այստեղ կարծես ուղիղ նշված չէ, հավանաբար խոսքը գնում է գրավոր, հա՞, տեքստի ներկայացման մասին, այլ ոչ թե բանավոր հայտարարված, թեկուզ` ձայնագրված տարբերակով:

Հ.ԹՈՎՄԱՍՅԱՆ

-Խոսքը գնում է` գրավոր, որովհետեւ հետո ընթացք է, պետք է ներկայացվի գրավոր, եւ դա առանձին հրապարակվում է:

Ինչ վերաբերում է այդ շրջանակի ընդլայնմանը, ապա այս խնդիրը նոր չէ: Եթե հիշում եք, «Հանրային ծառայության մասին» օրենքում եւս այս հարցը քննարկվում էր, եւ շատ դեպքերում, մարդը կարող է իր մերձավոր ազգականի մասին վաղուց մոռացած լինի, բայց քավոր-սանիկական կամ այլ տիպի հարաբերությունները նման հիմք հանդիսանան: Մտածելու խնդիր կա, այսինքն` բացարկ հայտնելու նման ինստիտուտի կիրառումը կարող է եւ անհրաժեշտություն կա այդ մասով քննարկել, այսինքն` չլինեն մերձավոր ազգականներ, բայց երբ կան օբյեկտիվ հիմքեր կասկածելու նրա անաչառության մեջ, այս դեպքում այս հարցը եւս կարող է բարձրացվել:

Կարող ենք նաեւ որոշ մեկնաբանության պարագայում ասել, որ դա հենց այդպես էլ կա, որովհետեւ, եթե Արդարադատության խորհուրդը հանդես է գալիս որպես դատարան, ապա այդ սպեցիֆիկ նորմերը տարածելի՞ են, թե՞ ոչ, ես խնդիր չեմ տեսնում, կարող ենք առաջինից երկրորդ ընթերցում այս հարցը քննարկենք:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Էռնեստ Սողոմոնյան:

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Աբրահամյան: Պրն նախարար, ես իմ գործընկեր Արծվիկ Մինասյանի հարցադրման ունակությանը չեմ կասկածում, բայց մենք մինչ նիստը քննարկեցինք այս արդարադատության խորհրդի իրավաբան-գիտնականների պահը, հիմա ուզում եմ ավելի կոնկրետ պատասխանեք, ինչու՞ չենք տարածում ամբողջ արդարադատության, Արդարադատության խորհրդի բոլոր անդամների վրա: Ինչու՞ ենք շեշտում հենց իրավաբան-գիտնականներին: Ինձ համար անհասկանալի մնաց, կա՛մ ընկեր Արծվիկը հարցը լավ չձեւակերպեց, կա՛մ դուք լավ չպատասխանեցիք, չգիտեմ: Սա առաջինը:

2-րդը` Վճռաբեկ դատարանի նախագահը, գիտենք բոլորս, որ նախագահում է, բայց իրավունք ունի իրականացնելու միմիայն կարգապահական վարույթ: Հիմա, նախ` մարդու իրավունքների առումով, այդ պահին լոկալ, փոքր տիրույթում նախագահողի մարդու իրավունքները չեն խախտվու՞մ: Դա առաջին:

2-րդը` մի՞թե կարգապահական վարույթը այդքան հստակ կատեգորիա է, որ մենք տեղում կամ հետագայում կարող ենք որոշել, այդ մարդը խախտե՞լ է, թե ոչ: Ես գտնում եմ, որ այդքան հստակ կատեգորիա չի: Դուք ի՞նչ կարծիքի եք:

Հ.ԹՈՎՄԱՍՅԱՆ

-Դուք սխալ եք գտնում մի պարզ պատճառով, որ այս կարգապահական վարույթին վերաբերող ամբողջ օրենսդրությանը չեք տիրապետում այն մասով, որ հստակ գրված է, որ կարգավարական վարույթը ընթանում է վարչական դատավարությամբ սահմանված կարգով, որտեղ շատ հստակ, յուրաքանչյուր կողմի լիազորությունները եւ իրավունքները, դրանց խախտման հնարավոր դեպքերը նկարագրված են:

Թերեւս, ձեր մյուս հարցադրումը եւս կապված է Դատական օրենսգրքի ոչ բոլոր հոդվածներին քաջածանոթ լինելով, այն առումով, որ արդեն իսկ դատավորների նկատմամբ այդ բոլոր պահանջները առկա էին, բացակայում էր իրավաբան-գիտնականների համար, հիմա ավելացվում է, այսինքն` մենք հավասարեցնում ենք, այլ ոչ թե այդ տարբերությունը, որ կար, հիմա, ըստ էության, այդ տարբերությունը վերացված է: Այսքանը:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Էռնեստ Սողոմոնյան:

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Պրն նախարար, ես պատրաստ եմ այսպիսի էքսպերիմենտի` մենք նստենք, կարգապահական վարույթը մեկ առ մեկ քննարկենք, ես ձեզ ապացուցեմ, որ էլի բան կարելի է ավելացնել, որովհետեւ դուք գիտեք, գիտությունների թեկնածու եք, ցանկացած գիտական թվարկում, երբ սկսում ենք թվարկել կամ բաց ենք թողնում կամ ավելորդ բան ենք գրում: Ավելի շուտ` բաց ենք թողնում որեւէ դրույթ, այնպես որ, այս կարգապահական վարույթի դաշտը, որքան էլ դուք կարգավորած լինեք, միեւնույն է, ինչ-որ բան բաց թողած կլինեք: Այ, մենք ընդմիջմանը նստենք, ես մի քանի բան ավելացնեմ, ես ձեզ խոստանում եմ: Շնորհակալություն:

Հ.ԹՈՎՄԱՍՅԱՆ

-Եթե հարցադրումը այնպիսին է, որ հաստատ մի բան բաց թողած կլինենք, խնդրեմ, քննարկենք: Եթե կոնկրետիկայի մեջ, կարող եք ասել` անդրադառնանք, որովհետեւ, կրկնում եմ, մենք ունենք վարչական դատավարություն, որտեղ այդ ընթացակարգը հստակ սահմանված է, այսինքն` եթե դուք այս հարցադրումը բարձրացնում եք, ապա պետք է ասեք, որ Վարչական դատավարության օրենսգրքում բուն դատավարական պրոցեսը ոչ լիարժեք է կարգավորված եւ անդրադարձ կատարենք այնտեղ, որովհետեւ Դատական օրենսգիրքը այս առումով հղում է կատարում, որ այդ ամբողջ ընթացակարգը սահմանվում է Վարչական դատավարությամբ:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Պրն Թովմասյան, հարցերն ավարտվեցին, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Հարակից զեկուցող` պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Կորյուն Նահապետյան, համեցեք:

Կ.ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, կառավարության կողմից օրենսդրական նախաձեռնության կարգով ներկայացված «Դատական օրենսգրքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը հանգամանորեն քննարկվել է պետաիրավական հարցերի հանձնաժողովում: Նախագծով կարգավորվող հարցերի շրջանակը ներառում է հիմնականում Արդարադատության խորհրդի կողմից դատավորներին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ հարցերի նոր կարգավորումներ, եւ այս շրջանակից դուրս նաեւ կան նորամուծություններ, որոնք վերաբերում են դատական ակտերի հրապարակմանը:

Առաջին կարեւոր հիմնահարցը, որ շոշափվում է այս նախագծի շրջանակներում, վերաբերում է Վճռաբեկ դատարանի նախագահի կողմից Արդարադատության խորհրդի նիստերի վարման ընթացքում կատարվող գործողություններին: Մասնավորապես, առաջարկվում է ամրագրել, որ Վճռաբեկ դատարանի նախագահը դատավորի կարգապահական պատասխանատվության վերաբերյալ Արդարադատության խորհրդի նիստը վարելիս զեկուցողին հարցեր տալու իրավունք չունի:

Նման կարգավորման հետ կապված, պետաիրավական հարցերի հանձնաժողովում ներկայացվել են որոշակի մտահոգություններ, որոնք հիմնականում պայմանավորված են ՀՀ սահմանադրության այն հիմնադրույթով, ըստ որի պետական մարմինները եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինները, ինչպես նաեւ պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարել միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են սահմանադրությամբ կամ օրենքներով: Մենք այստեղ ամրագրում ենք արգելող նորմ, որի համաձայն Վճռաբեկ դատարանի նախագահը իրավունք չունի կատարելու որոշակի գործողություն: Կարծում եմ, որ առավել իրավաչափ կլիներ ամրագրել, թե ինչպիսի՞ իրավունքներ ունի Վճռաբեկ դատարանի նախագահը, որպես այդ տեսակի նիստեր վարող պաշտոնատար անձ:

Դրա հետ կապված կուզենայի մեջբերել Դատական օրենսգրքի    109-րդ հոդվածը, համաձայն որի, նիստը վարողը բացում է  Արդարադատության խորհրդի նիստը, հայտարարելով, թե ի՞նչ հարց է ենթակա քննության, ինչպես նաեւ խորհրդի անդամների համաձայնությամբ սահմանում է նիստի օրակարգում ընդգրկված հարցերի քննության կարգը, ղեկավարում է նիստի ընթացքը:

Կառավարության կողմից առաջարկված օրենսդրական լուծումը ենթադրում եմ, ունի նաեւ որոշակի նախապատմություն, պայմանավորված այն հանգամանքով, թե դատավորի կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցեր քննելիս գործնականում Վճռաբեկ դատարանի նախագահի եւ Արդարադատության խորհրդի միջեւ գուցե եւ առաջանում են տարաձայնություններ կամ հարց զեկուցողի, իսկ  առաջին ատյանի եւ Վերաքննիչ դատարանի դատավորի պարագայում կարգապահական վարույթ հարուցելու իրավունք ունի նաեւ արդարադատության նախարարը, եւ ստացվում է, որ Վճռաբեկ դատարանի նախագահը, վարելով Արդարադատության խորհրդի նիստը, հարցեր է ուղղում արդարադատության նախարարին: Ընդ որում` ասեմ, որ Արդարադատության խորհրդի անդամները իրավունք ունեն ոչ միայն հարցեր ուղղել զեկուցողին, այլ` ելույթներ ունենալ, առաջարկություններ ներկայացնել, ծանոթանալ խորհրդի նիստի օրակարգում ընդգրկված բոլոր հարցերին:

Հենց այստեղ ծագեց այն մտահոգությունը, որ եթե մենք Վճռաբեկ դատարանի նախագահին զրկում ենք այդ իրավունքից` հարցեր տալու, ինչը, կարծում եմ իրավաչափ է, ապա արդյո՞ք Վճռաբեկ դատարանի նախագահը ելույթ ունենալու, առաջարկություն ներկայացնելու իրավունք պետք է ունենա: Եթե ղեկավարվենք սահմանադրական այն սկզբունքով, համաձայն որի, պաշտոնատար անձը իրավասու է կատարել միայն գործողություն, որով լիազորված է սահմանադրությամբ կամ օրենքով, ապա այն, ինչ ամրագրված է Սահմանադրությամբ կամ Դատական օրենսգրքով, դրանից դուրս Վճռաբեկ դատարանի նախագահը, որպես նիստը վարող պաշտոնատար անձ, որեւէ այլ իրավունք չունի:

Այդ տեսանկյունից կարծում եմ, որ նման դրույթի ամրագրումը, գուցե եւ այդքան էլ ճիշտ չէ: Այս հարցը քննարկվել է հանձնաժողովում եւ հանձնաժողովը կառավարության ներկայացուցչին ներկայացրել է իր մտահոգությունները:

Ընդհանուր առմամբ պետք է ասեմ, որ Վճռաբեկ դատարանի նախագահի սահմանադրաիրավական կարգավիճակի տեսանկյունից` Արդարադատության խորհրդի նիստերը վարելու տեսանկյունից, կան նաեւ որոշակի օրենսդրական կարգավորման խնդիրներ, որովհետեւ, ըստ Սահմանադրության, Վճռաբեկ դատարանի նախագահը նիստերը վարում է առանց քվեարկության իրավունքի, եւ այսօր Վճռաբեկ դատարանի նախագահի եւ Արդարադատության խորհրդի լիազորությունների սահմանազատման օրենսդրական կատարելագործում կա:

2-րդ խնդիրը, որ կարգավորվում է այս օրենքի նախագծի շրջանակներում, դա վերաբերում է Արդարադատության խորհրդի անդամի մասնակցությանը, խորհրդի կողմից որոշումների կայացման առումով: Ի՞նչ է առաջարկվում կառավարության կողմից` այսօր Արդարադատության խորհրդի դատավոր անդամը չի կարող մասնակցել իրեն վերաբերող կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու

հարցերի քննությանը եւ համապատասխան որոշումների կայացմանը:

Առաջարկվում է նաեւ լրացնել ոչ միայն Արդարադատության խորհրդի դատավոր-անդամի, այլ նաեւ նրան մերձավոր ազգական հանդիսացող դատավորի մասով, եւ նույն կարգավորումը առաջարկվում է նախատեսել նաեւ Արդարադատության խորհրդի իրավաբան-գիտնական անդամների հետ կապված:

Այստեղ հարց  հնչեց մեր գործընկերների կողմից, թե արդյո՞ք մենք անդրադառնում ենք միայն իրավաբան-գիտնական անդամներին` Արդարադատության խորհրդի: Պետք է ասեմ, որ առաջարկվող կարգավորումը համապարփակ է, հավասարապես վերաբերում է Արդարադատության խորհրդի բոլոր անդամներին` դատավոր անդամներին, իրավաբան-գիտնական անդամներին, այսինքն` եթե նրանց մերձավոր ազգական հանդիսացող դատավորի վերաբերյալ` կարգապահական պատասխանատվության վերաբերյալ գործ է քննվում, ապա նրանք նման որոշումների կայացմանը չեն մասնակցում:

Բայց այստեղ եւս մեկ այլ հարց է ծագում` ինչու՞ միայն կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ հարցերով: Չէ՞ որ Արդարադատության խորհուրդը կայացնում է նաեւ որոշում իր այլ լիազորությունների հետ կապված, մասնավորապես` դատավորին կալանավորելու, որպես մեղադրյալ ներգրավվելու, դատական կարգով վարչական պատասխանատվության ենթարկելու, դատավորների նշանակման, առաջխաղացման հետ կապված նույնպես Արդարադատության խորհուրդը որոշումներ է կայացնում: Արդյո՞ք այս իրավիճակներում չե՞ն առաջանում շահերի բախում: Բնականաբար, կարող են առաջանալ, եւ համանման իրավական կարգավորում պետք է ամրագրել Արդարադատության խորհրդի այլ լիազորությունների իրականացման հետ կապված:

Կարծում եմ, նման մոտեցումը առավել համահունչ կլիներ այն խնդիրներն, որ առաջադրել է կառավարությունը կոնկրետ մերձավոր ազգական հանդիսացող դատավոր-անդամների կամ իրավաբան- գիտնական  անդամների հետ կապված: Կառաջարկեի կառավարությանը այս հանգամանքը եւս մեկ անգամ քննարկել եւ օրենքի նախագծի առաջին ընթերցումից հետո, անպայման նաեւ դրան կոնկրետ լուծում տալ:

Հաջորդ հարցը վերաբերում է Արդարադատության խորհրդի կողմից դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին որոշման ներկայացվող պահանջներին եւ որոշման հրապարակմանը: Մի հետաքրքիր նորամուծություն կա այս նախագծի շրջանակներում: Առաջարկվում է կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու կոնկրետ որոշումների հետ կապված, այն է` կարգապահական տույժ կիրառելու կամ գործի վարույթը կարճելու մասին, նախատեսել, որ այս որոշման ընդունումից հետո ողջամտորեն սահմանվի 15-օրյա ժամկետ, որպեսզի չառաջանան այս ոլորտում որոշակի կամայականություններ:

Գորշող օրենսդրական կարգավորումն այնպիսին է, որը հնարավորություն է տալիս Արդարադատության խորհրդին առանց կոնկրետ որոշման մասին խոսելու, որոշում ընդունելու, 15 օր հետաձգել այդ որոշման հրապարակումը, կապելով դա հրապարակման վայրի կամ ժամանակի հետ: Սա առաջացնում է նաեւ տարատեսակ արտադատական ճնշումների հետ կապված խնդիրներ, որովհետեւ Արդարադատության խորհուրդը կարող է քննարկել դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցը, բայց տվյալ պահին չհրապարակել, գործի քննությունը ավարտելով, միայն 15 օր անց անդրադառնալ իր իսկ կողմից ընդունված որոշմանը: Այստեղ հստակ տարանջատված են խորհրդի կողմից կայացված որոշումը եւ այդ որոշման հրապարակման ժամանակահատվածը, որը, կարծում եմ, ճիշտ լուծում է:

Վերջին խնդիրը, որը շոշափվում է այս նախագծով, դա կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ որոշման հետ մեկտեղ Արդարադատության խորհրդի անդամների կողմից հատուկ կարծիք ունենալու իրավունքն է, եւ հատուկ կարծիքի հրապարակումը: Սրա հետ կապված, նույնպես հանձնաժողովում ներկայացվել են մտահոգություններ, որի մասին նշեց նաեւ պրն Արծվիկ Մինասյանը` Արդարադատության խորհրդի անդամների գործողությունների կաշկանդվածության տեսանկյունից: Կառավարության փաստարկը այս առումով այն էր, որ կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցեր քննելիս արդարադատության խորհուրդը հանդես է գալիս որպես դատարան, եւ ներկայացվում էր Սահմանադրական դատարանի օրինակը: Քանի որ Սահմանադրական դատարանի անդամները նույնպես ունեն հատուկ կարծիք ունենալու իրավունք, Սահմանադրական դատարանի որոշումների կայացման ժամանակ, ապա հանդես գալով որպես դատարան, Արդարադատության խորհրդի անդամը կարող է ունենալ հատուկ կարծիք եւ նաեւ հրապարակել այդ կարծիքը:

Կարծում եմ, որ հատուկ կարծիք ունենալու եւ դրա հրապարակման տեսանկյունից մտահոգությունները ուժի մեջ են այն առումով, որ սա կարող է նաեւ կաշկանդել Արդարադատության խորհրդի անդամների գործունեությունը, եւ հատուկ կարծիքը, որեւէ մեկը չի ասում, որ Արդարադատության խորհրդի բոլոր անդամները պետք է միակարծիք լինեն քննարկվող հարցի վերաբերյալ: Կարծիքները կարող են տարբեր լինեն, բայց հատուկ կարծիքը առանձնացնել, որպես առանձին ինստիտուտ եւ օրենսդրորեն ամրագրել, այս առումով եւս կան մտահոգություններ, եւ կարծում եմ, որ առաջին ընթերցումից հետո մենք եւս կառավարության ներկայացուցչի հետ կշարունակենք քննարկել այս հարցի վերաբերյալ օրենսդրական կարգավորումները:

Սրանք են հիմնական այն հարցերը, որոնք կարգավորվում են օրենքի նախագծի շրջանակներում, բայց ես կուզենայի անդրադառնալ նաեւ օրենքի նախագծի հետ կապված մեկ այլ հիմնարար հարցի, որը վերաբերում  է Արդարադատության խորհրդի գործունեության իրավական հիմքերի կատարելագործմանը:

1995 թվականի Սահմանադրության ընդունումից հետո ձեւավորված այս սահմանադրական մարմինը դեռեւս ունի կայացման լուրջ խնդիր: Այսօր կառավարության կողմից իրականացվում են ինստիտուցիոնալ եւ կառուցվածքային բարեփոխումներ դատաիրավական ոլորտում, որոնք ներառում են նաեւ Արդարադատության խորհրդի գործունեության իրավական հիմքերի կատարելագործումը, եւ եթե մենք փորձենք վերաիմաստավորել կամ վերագնահատել սահմանադրական այս մարմնի գործունեությունը իր կազմավորման առաջին իսկ օրվանից, ապա կտեսնենք, որ իրականում թե՛ լիազորությունների իրականացման, օրենսդրական հիմքերի, թե՛ նաեւ ինստիտուցիոնալ առումով մենք դեռեւս ունենք խնդիրներ եւ պետք է առավել մեծ հետեւողական ջանքեր գործադրել Արդարադատության խորհրդի դերը դատական իշխանության համակարգում առավելագույնս ամրապնդելու համար:

Դատական իշխանության անկախության երաշխավորման, դատական համակարգի արդյունավետ գործառման տեսանկյունից Արդարադատության խորհրդի տեղը եւ դերը դատական իշխանության համակարգում դեռեւս պետք է առավել լուրջ քննության ենթարկվի եւ նաեւ պետք է գտնել այն լուծումները, որոնք առավելապես կապահովեն այս մարմնի իրական տեղը դատական իշխանության համակարգում:

Վերջում նշեմ, որ պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովը դրական եզրակացություն է ներկայացրել «ՀՀ դատական օրենսգրքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի վերաբերյալ: Կառաջարկեմ կառավարության ներկայացուցչին, որ հանձնաժողովում ներկայացված մտահոգությունները եւ առաջարկությունները եւս մեկ անգամ քննարկվի, եւ հուսով եմ, որ վերջնական տարբերակը ամբողջապես կհամապատասխանի այն խնդիրներին, որ առաջադրվել է կառավարության կողմից, այս օրենքի նախագծի քննարկման համար: Շնորհակալություն:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Պրն Նահապետյանին հարցերով դիմելու համար` հերթագրում:  Հերթագրվել են 2 պատգամավորներ` Արծվիկ Մինասյան, համեցեք:

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Նահապետյան, դուք անդրադառնաք հատուկ կարծիքի վերաբերյալ նաեւ հանձնաժողովում քննարկումներին, կխնդրեի, որպեսզի այս հարցի հետ կապված, մի քիչ ավելի խորքային հրապարակեիք ձեր մոտեցումը: Խոսվում է միայն հատուկ կարծիք, եւ այն էլ միայն այն դեպքում, երբ կայացվում է որոշում, կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին, սակայն մի շարք հարցերում, կարծում եմ, կոնկրետացման անհրաժեշտություն կա:

1-ինը` ո՞ր դեպքում պետք է ներկայացվի այդ հատուկ կարծիքը, այսինքն` խորհրդի անդամը համաձայն չէ կայացված որոշմա՞ն հետ, թե՞ պատճառաբանական վերլուծական մասում ներկայացված մոտեցումների՞ հետ, նաեւ այլ դեպքում, ենթադրենք խորհրդի անդամներ կան, որոնք կողմ են, որ ենթարկվի պատասխանատվության, սակայն ընդհանուր քվեարկությամբ որոշվում է չենթարկել այդպիսի պատասխանատվության կամ կարճվում է վարույթը, ապա այդ դեպքում, արդյո՞ք անհարժեշտ չէ, եթե կառավարության փաստարկներն ենք լսում, որ ավելի հրապարակայնացնենք եւ այլն, այդ դեպքում էլ միգուցե, եթե հրապարակայնացման մասին ենք խոսում, պարտադրվի, որ հատուկ կարծիք ունեցողի եւ ցանկություն հայտնողի մոտեցումը նույնպես հրապարակվի: Սա էր:

Կ.ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարցի համար: Պրն Մինասյան, նախ` պետք է նշեմ, որ դեռեւս քննարկման կարիք ունի հատուկ կարծիքի ինստիտուտի օրենսդրական ամրագրման անհրաժեշտությունը, այսինքն` եթե մենք ընդունում ենք, որ հատուկ կարծիք, որպես այդպիսին անհրաժեշտ է ունենալ Դատական օրենսգրքով նախատեսված, ապա կքննարկենք արդեն հաջորդող խնդիրները, թե ինչպիսի՞ն պետք է լինի այդ հատուկ կարծիքի բովանդակությունը, արդյո՞ք այդ հատուկ կարծիքը պետք է վերաբերի որոշման եզրափակիչ մասի՞ն, թե նաեւ կարող են պատճառաբանական մասով Արդարադատության խորհրդի անդամները ունենալ որոշակի մտահոգություններ եւ այդ մտահոգությունները գրավոր տեսքով արտահայտել:

Կարծում եմ, որ եթե մենք ընդունում ենք այս ինստիտուտի գոյությունը, ապա հատուկ կարծիքը հավասարապես կարող է վերաբերել ինչպես պատճառաբանական խնդիրներին, այնպես էլ, ըստ էության, կայացվող որոշմանը` դատավորին կարգապահական  պատասխանատվության ենթարկելու եւ նրա նկատմամբ կարգապահական տույժ կիրառելու մասով, թե` գործի վարույթը կարճելու մասով, որովհետեւ, Արդարադատության խորհուրդը նման տեսակի գործեր քննելիս կայացնում է 2 որոշում` կարգապահական տույժ է կիրառում կամ գործի վարույթը կարճում է, այսինքն` հատուկ կարծիքի բովանդակության, դրա շարադրանքի կամ առանձին տարրերի հետ կապված, կարող ենք հետագայում քննարկել, եւ եթե լրամշակման կարիք կա, ապա պատրաստ ենք լսելու ձեր առաջարկությունները այս հարցում:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Արծվիկ Մինասյան:

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Նահապետյան, իմ ասածն էլ հենց դա էր: Եթե հիմք է ընդունվում, որ հատուկ կարծիքը պետք է ներկայացվի, ասածս էլ հենց դա է, որ առավել ամբողջական քննարկվի, եւ պատրաստ եմ քննարկությունների ընթացքում մասնակցեմ եւ առաջարկություններ ներկայացնեմ: Շնորհակալություն:

Կ.ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ

-Բարի:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Ավարտեցիք՞: Էռնեստ Սողոմոնյան:

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Աբրահամյան: Պրն Նահապետյան, ես հասկանում եմ, որ այն հարցը, որ հիմա պետք է հնչեցնեմ, ես կամա-ակամա մի դաշտ եմ մտնում, ուր, հավանաբար, շահերի երկարատեւ բախման արդյունքում ծնվել է մի որոշում, որ Արդարադատության խորհրդի նիստը Վճռաբեկի նախագահը պետք է վարի, բառը պարզ պետք է ասեմ` կիսատ-պռատ: Օրինակ` ես այդպիսի նիստ չեմ վարի բյուրոյի, որը ես 14 տարի ղեկավարում եմ, ես այդպիսի նիստ չէի վարի, երբ դասղեկ էի դասարանիս հետ: Ես հիշում եմ Անդերսոնյան պերսոնաժին` իսկ Թագավորը մերկ է: Ես շատ ուրախացա, որ հանձնաժողովում այդ հարցը քննարկվել է: Դուք էլ մի բան ասացիք, ասացիք` այսպես ենք արել նաեւ, որ արդարադատության նախարարին հարց չտա: Թող հարց տա, ինչի՞ մասին է խոսքը: Այդ սուբյեկտիվ պատճառի համար մենք բռնում ենք կռտած նիստ ենք վարում: Ի՞նչ է եղել, առիթ ա եկել, կուղղենք:

Անհասկանալի է, եթե ձեզ համար հասկանալի է, ինձ համար սա քաղաքացու հարց է, պատգամավորի հարց էլ չի, տրամաբանության հարց է, որ ես մի քիչ ունեմ: Այդ ի՞նչ նիստ պետք է վարի մարդը, որ հարց տալու իրավունք չունի, դիտողություն անելու իրավունք չունի: Այդպիսի նիստ վարու՞մ են որեւէ տեղ, ցանկացած բնագավառ լինի` մանկխորհի նիստ լինի, գիտական խորհրդի նիստ լինի, ԱԺ նիստ լինի: Պատկերացրեք, պրն Աբրահամյանը հարց տալու իրավունք չունենա, Նիկոյանը չունենա, Բալասանյանը չունենա: Էս ի՞նչ ենք անում մենք: Շնորհակալ եմ:

Կ.ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ

-Շատ հետաքրքիր հարցադրում եք հնչեցնում, եւ ես հասկանում եմ բոլոր այն մտահոգությունները, որոնք դուք ներկայացնում եք: Իրապես, Վճռաբեկ դատարանի նախագահի եւ Արդարադատության խորհրդի սահմանադրաիրավական կարգավիճակի եւ նաեւ նրանց լիազորությունների սահմանազատման եւ հարաբերակցության խնդիր կա: Պարզ է մի բան, որ Վճռաբեկ դատարանի նախագահը, ըստ Սահմանադրության, Արդարադատության խորհրդի անդամ չէ, եւ այն օրինակները, որ դուք բերում եք թե ԱԺ նախագահի հետ կապված եւ մնացած այլ պարագաներում, ԱԺ նախագահը ԱԺ պատգամավոր է նաեւ, եւ այս դեպքում պետք է նշեմ, որ Վճռաբեկ դատարանի նախագահը Արդարադատության խորհրդի կազմի մեջ չի մտնում: Արդարադատության խորհուրդը կազմված է դատավոր անդամներից` 9 դատավոր անդամներից եւ իրավաբան-գիտնական անդամներից, ընդ որում` 2-ական նշանակվում են ԱԺ-ի կողմից եւ ՀՀ Նախագահի կողմից:

Ըստ սահմանադրության, 94-1 ցուցիչով հոդվածի, Վճռաբեկ դատարանի նախագահը քվեարկելու իրավունք չունի Արդարադատության խորհրդում քննարկվող որեւէ հարցի հետ կապված: Ընդամենը նշված է, որ Վճռաբեկ դատարանի նախագահը վարում է Արդարադատության խորհրդի նիստերը:

Եթե փորձենք համեմատության մեջ դնել մեր Արդարադատության խորհրդի իրավական կարգավիճակը, նրա լիազորությունները եվրոպական մի շարք երկրների համանման կառույցների հետ, ապա կտեսնենք, որ, նախ` եվրոպական երկրներում համակարգը միանգամայն տարբեր են: 2 հիմնական մոդելներ են գործում եվրոպական համակարգում, եւ մեր համակարգը առավել նման է Պորտուգալիայի, Իսպանիայի մագիստրատուրայի բարձրագույն խորհուրդ համակարգից: Թեեւ այնտեղ Վճռաբեկ դատարանի կամ Գերագույն դատարանի նախագահը հանդիսանում է այդ բարձրագույն մարմնի անդամ, մագիստրատուրայի բարձրագույն խորհրդի անդամ, լինելով նաեւ այդ մարմնի նախագահ: Այսօր մեր Սահմանադրությամբ Արդարադատության խորհուրդը չունի նախագահ: Կա ընդամենը պաշտոնատար անձ, որին մենք Սահմանադրությամբ օժտել ենք խորհրդի նիստերը վարելու իրավունքով: Թե, նիստ վարել, ասվածի տակ ի՞նչ պետք է հասկանանք, այդ հարցի պատասխանը տրված է Դատական օրենսգրքի 109-րդ հոդվածում: Գուցե եւ կարող ենք քննարկել եւ ընդլայնել շրջանակը, եւ նիստերի վարման շրջանակում Վճռաբեկ դատարանի նախագահը իրավունք ունենա նաեւ ոչ միայն հարցեր տալու զեկուցողներին, առաջարկություններ անել, ելույթ ունենալ, բայց այս ամենը իրավունքներ են, որոնք վերապահված են Արդարադատության խորհրդի անդամներին, այլ ոչ Վճռաբեկ դատարանի նախագահին, որը, ինչպես ասացի, չի հանդիսանում Արդարադատության խորհրդի անդամ:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Էռնեստ Սողոմոնյան:

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի պրն Նահապետյան, ինձ այս պահին, որպես քաղաքացի եմ հարց տալիս, ո՛չ Արդարադատության խորհուրդն է հետաքրքրում, ո՛չ վարողի անձն է հետաքրքրում, ո՛չ արդարադատության նախարարն է հետաքրքրում, ինձ «նիստ» հասկացողությունն է հետաքրքրում, նիստը: Ուրեմն, դրա անունը նիստ մի դրեք: Եկեք «նիստ»-ը փոխենք: Նիստը վաղուց` Պլատոնից, Արիստոտելից, Կանտից, չգիտեմ, նիստ հասկացողությունը կա տարբեր ձեւակերպումներով: «Նիստ»-ը ուրիշ բան է, եկեք այդ բառը փոխենք, չասենք, որ սա նիստ է, ասենք` մտքերի փոխանակության տեղ է, արդարադատություն փնտրելու վայր է, նիստը այս կատեգորիաների մեջ չի մտնում, որ նախագահողը չկարողանա լիարժեք նախագահի: Խոսքը նիստի մասին է: Ինձ այս պահին չի հետաքրքրում, թե ո՞վ է վարելու, ո՞նց է վարելու: Նիստի մասին է խոսքը, այլ կատեգորիայի մասին է խոսքը: Շնորհակալություն:

Կ.ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ

-Պրն Սողոմոնյան, ես նիստը վարող անձի հետ կապված շեշտադրում չարեցի, ընդամենը նշեցի, որ Վճռաբեկ դատարանի նախագահը Արդարադատության խորհրդի անդամ չէ, եւ մենք կարող ենք պատկերացնել, որ նիստի շրջանակներում կարող են տարբեր մարդիկ մասնակցություն ունենալ, ընդ որում` տարբեր կարգավիճակներով, տարբեր իրավունքներով եւ պարտականություններով, եւ ամենեւին նիստին մասնակցելու առումով դա չի նշանակում, որ բոլորը հավասարապես պետք է ունենան նույն իրավունքները եւ պարտականությունները: Արդարադատության խորհրդի անդամների իրավունքները, այո, այսօր ավելի ընդարձակ են ամրագրված Դատական օրենսգրքով, քան նիստը վարող Վճռաբեկ դատարանինը: Թե նիստը վարելու շրջանակի հետ կապված մենք ի՞նչ լրացուցիչ տարրեր կարող ենք ներմուծել, դա քննարկման ենթակա հարց է:

Ասեմ, որ հիմնական մտահոգությունը եկել է նրանից, որ առանձին դեպքերում ներկայացվել է, որ Վճռաբեկ դատարանի նախագահը կարող է ներազդել Արդարադատության խորհրդի անդամների վրա, դատավորի կարգապահական հարցը քննելիս, երբ փորձում է ուղղորդել նիստը, երբ փորձում է կոնկրետ հարցերով կաշկանդել Արդարադատության խորհրդին անդամներին, լինեն դրանք դատավոր-անդամներ թե իրավաբան-գիտնական անդամներ այն որոշման կայացման վրա, որ կարող էր օբյեկտիվորեն կայացվել Արդարադատության խորհրդի կողմից, այսինքն` այստեղ, իսկապես, կար մտահոգություն, ինչպե՞ս անել, որ, նախ` Վճռաբեկ դատարանի նախագահը չկարողանա ներազդել եւ կաշկանդել խորհրդի անդամներին, բայց մյուս կողմից նաեւ  որպես նիստը վարող սահմանափակված չլինի եւ լիարժեք վարի այն նիստերը, որոնք ըստ Սահմանադրության վերապահված են իրեն:

Պետք է մտածել եւ գտնել դեռեւս ավելի օպտիմալ օրենսդրական կարգավորմներ: Ասեմ, որ այսօր խորհրդատվական տարբեր ընկերություններ աշխատում են այս ոլորտում, ներկայացրել են իրենց մոտեցումները հայտնաբերված խնդիրների շուրջ, այդ Արդարադատության խորհրդի գործունեության հետ կապված, կոնկրետ առաջարկություններ են ներկայացրել եւ հուսով եմ, որ մենք հետագայում արդարադատության նախարարի հետ հնարավորություն կունենանք առավել հանգամանալի քննարկել բոլոր այդ խնդիրներն ու օրենսդրական լուծումները, որ կառաջարկենք ձեզ:

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Պրն Նահապետյան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, հարցերն ավարտվեցին:

Հա, դրա համար էիք հարցնում: Համեցեք, պրն Բոստանջյան:

Վ.ԲՈՍՏԱՆՋՅԱՆ

-Պրն Նահապետյան, ես նախարարին էլ էի ուզում հարց տալ, այս վերաբերյալ, անշուշտ, ես չեմ ուզում խորանալ այս հարաբերությունների մեջ, հասկանալով, որ Սահմանադրական այս կառույցին, կարծես թե դժվարությամբ եմ հասկանում, ուզում ենք ինչ-որ մի ձեւով ստատուս տալ, բայց, ոչինչ, ինչ որ կա, անկախ այդ հանգամանքից, այստեղ դուք ասացիք, որ Արդարադատության խորհրդի անդամի հատուկ կարծիքի վերաբերյալ, եւ միամիտների մոտ այնպիսի տպավորություն է ստեղծվում, որ այդ հատուկ կարծիքի պարագայում դա կարող է հետեւանք ունենալ: Բայց ես հասկանում եմ, ոչ միայն այս կառույցի համար, ընդհանրապես, ՀՀ օրենսդրությամբ «հատուկ կարծիք» ինստիտուտը որեւէ հետեւանք էլ չունի, այդ թվում եւ այս պարագայում: Այդպես, կարող է թյուր կարծիք ստեղծվի միամիտների մոտ, թե ինչքա՞ն կարեւոր մի ինստիտուտ է, որը, այդուհանդերձ, իր հետեւանքների 0-ական ռեժիմով դառնում է ոչ կարեւոր: Կարծես թե ապակողմնորոշիչ մի բան լինի, որ շուտ հազրի չընկնելու համար հատուկ կարծիք... Հետո՞, տվել է հատուկ կարծիք, դրա հետեւանքների մասին կարո՞ղ եք բան ասել: Ուրեմն, այդ հատուկ կարծիքը իմաստ ունի՞:

Կ.ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ

-Տվյալ պարագայում, եթե դուք ակնկալում եք, որ ես անձնական տեսակետս ներկայացնեմ այդ հարցի վերաբերյալ, ապա պետք է ասեմ, որ իմ կարծիքով հատուկ կարծիքի ինստիտուտի գոյությունը որեւէ կերպ հիմնավորված չէ, որովհետեւ իրավական հետեւանքների առումով որեւէ իրավական հետեւանք չի առաջացնում այս հատուկ կարծիքը: Ընդամենը սա կարող է որոշակի լարում առաջացնել նաեւ Արդարադատության խորհրդի անդամների շրջանում, կոնկրետ դատավորի կարգապահական պատասխանատվության հարց քննելիս, եւ անգամ կարող են լինել որոշակի սպառնալիքներ, թե որոշակի պարագայում ես հատուկ կարծիքով հանդես կգամ, կամ` հակառակը, որպեսզի մենք կարողանանք ապահովել Արդարադատության խորհրդի բնականոն գործունեությունը, նաեւ դատավորների կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցերը քննելիս: Եթե անգամ դատավորները կամ Արդարադատության խորհրդի անդամները ունեն տարբեր կարծիքներ, դա խորհրդակցական սենյակում, երբ քննարկվում է նման հարց, նրանք բոլորը կարող են իրենց տեսակետները հայտնել: Բայց այն որոշումը, որ կայացվում է Արդարադատության խորհրդի կողմից, դա վերջնական է, ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման պահից, եւ ներմուծել հատուկ կարծիքի ինստիտուտը այդ շրջանակի մեջ, կարծում եմ, որ որեւէ կերպ հիմնավորված չէ, անկախ այն հանգամանքից, որ Արդարադատության խորհուրդը նման բնույթի գործեր քննելիս հանդես է գալիս որպես դատարան:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման համար` Վարդան Բոստանջյան:

Վ.ԲՈՍՏԱՆՋՅԱՆ

-Պրն Նահապետյան, իհարկե, ես չեմ ուզում շարունակել, բայց հասկանում եմ, որ, այսպես կոչված, դուք ասեցիք, ոչ թե ասեցիք, դրա համար եմ ես դա կրկնում` սպառնալիք: Սպառնալիքը ինչ-որ տեղ, տվյալ պարագայում աշխատում է նաեւ շանտաժ բառի հետ, որպես հոմանիշ, այսինքն` օրինակ, թող Թովմասյանն էլ լսեր, էլի, սա, ափսոս, որ չի լսում, փաստորեն, այսպես կոչված, այդ հատուկ կարծիքը ոչ այլ ինչ է, քան կիսաշանտաժի նման մի բան: Այնտեղ չլսվող սենյակում է, թե՞ ինչ, մեկը ասում է` տեսեք, խելոք պահեք ձեզ, թե չէ, իմացար, հատուկ կարծիք կգրեն, լսում ես: Ասում են` դե լավ, ախպոր պես, մի գրի հատուկ կարծիք, կամ գրի: Ուզում եմ ասել, որ եթե դա հետեւանք չունի, ընդհանրապես, դրա տեղադրումը, ըստ էության, էլի սուբյեկտիվության կամ ողորմելի ռեժիմներ ստեղծող մի բան է: Եթե մտցրել եք, պրն Թովմասյան, եկեք այնպես արեք, որ այդ հատուկ կարծիքը ինչ-որ տեղ առարկայանան ` Արդարադատության խորհրդի վրա ունենա ազդեցություն, ուժ, ոչ թե որեւէ մեկը հուզված ձեւով ինչ-որ 2, 3 բառ գրի, բանի տեղ դնեն կամ չդնեն: Շնորհակալություն:

Կ.ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ

-Պրն Բոստանջյան, ձեր մեկնաբանությունները շատ հետաքրքիր էին, եւ հատուկ կարծիքի իրավական հետեւանքների հետ կապված, ընդամենը կա մի նոր կարգավորում, որ հատուկ կարծիքը հրապարակվում է Արդարադատության խորհրդի որոշման հետ մեկտեղ` ՀՀ պաշտոնական տեղեկատու եւ դատական իշխանության պաշտոնական ինտերնետային կայքում, այսինքն` բոլոր դեպքերում հատուկ կարծիքը ենթակա է հրապարակման: Դա կարող է նաեւ հասարակության կողմից քննարկվել, թե արդյո՞ք Արդարադատության խորհրդի անդամի դիրքորոշումը կոնկրետ հանգամանքների հետ կապված հիմնավո՞ր է, թե՞ ոչ հիմնավոր, այսինքն` հասարակական իրազեկման տեսանկյունից կա այդ հնարավորությունը, որպեսզի հատուկ կարծիքը պաշտոնապես հրապարակվի եւ նաեւ եւ՛ հասարակությունը, եւ՛ իրավաբանական շրջանակները, եւ՛ դատավորները, եւ՛ դատական կորպուսը իրազեկ լինի, թե նմանատիպ փաստական հանգամանքների պարագայում Արդարադատության խորհուրդը ինչպիսի՞ դիրքորոշում ունեցով, եւ ինչպիսի՞ առանձին կարծիք ուներ կոնկրետ Արդարադատության խորհրդի անդամը: Խնդրեմ:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Նահապետյան, հարցերն ավարտվեցին, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Հերթագրում` ելույթների համար:Հերթագրվածներ չկան: Ամփոփիչ ելույթի անհրաժեշտություն կա՞: Խնդրեմ, պրն նախարար:

Հ.ԹՈՎՄԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Սկսեմ վերջին հարցից: Հատուկ կարծիքը իրավական հետեւանք պետք է ունենա՞, թե՞ ոչ: Իսկապես, պետք է անդրադառնանք հատուկ կարծիքի ընտրությանը: Չի կարող ինքը իրավական հետեւանք ունենալ այն պարզ պատճառով, որ որոշումները ընդունվում են մեծամասնությամբ, եւ այստեղ մենք գործ ունենք այն մարդկանց հետ, որոնք համաձայն չեն այդ մեծամասնության կարծիքի հետ, բայց դրա մասին ոչ մեկը չի իմանում:

Իրավական հետեւանքի առումով չի կարելի ասել, որ բացարձակ հետեւանք չեն ունենալու այն պարզ պատճառով, որ որոշ պատասխանատվության տեսակներ, մասնավորապես` դատավորի լիազորությունների դադարեցումը, վերապահված է ՀՀ Նախագահին եւ ՀՀ Նախագահը կարող է ծանոթանալ նաեւ այդ հատուկ կարծիքներին, իր որոշումը կայացնելիս կարող է օգտագործել, կարող է` ոչ: Այս առումով, այսինքն` մեկ այլ կարծիք, այդ անդամների, որը պետք է հիմնավորված լինի, պետք է լսի:

Ինչ վերաբերում է շանտաժին, այդպիսի բան պարզապես չի կարող լինել, որովհետեւ, եթե ինչ-որ մեկը փորձի շանտաժ անել եւ, կներեք, մի կիսագրագետ, հատուկ կարծիք փորձի գրել, այդ դեպքում իր հեղինակությունն է ինքը դնելու կասկածի տակ, որովհետեւ դա հրապարակվում է, ինքը ստորագրում է, առնվազն որոշակի շրջանակներում քննարկման առարկա կդարձնի, թե ի՞նչ է արել, այսինքն` այս առումով ինքը չի կարող գնալ շանտաժի: Պարզապես, այդ շանտաժը, եթե այդպես ընդունենք, որ ինքը կարող էր անել եւ ասեր, որ դեմ է քվեարկելու, այս պարագայում, շատ բարի, ինքը միշտ էլ դա կարող է անել, բայց ինքը իրավունք ունի նաեւ այդ ամբողջը գրավոր թղթին տալ եւ ներկայացնել հանրությանը, այսինքն` այստեղ այդ առումով խնդիրներ չպետք է լինի:

Պրն Նահապետյանը անդրադարձավ այդ նախագահողի ինստիտուտին, ինձ հիշեցրեցին, որ մենք անգամ Գերագույն Խորհրդի պարագայում ենք ունեցել, երբ առաջին նիստը վարում էր դեռեւս Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահը: Իհարկե, անալոգիան որոշակիորեն կկաղի, բայց նույնն էր, ասենք` ԿԸՀ-ի նախագահը սկսեր կարծիք արտահայտել, սկսեր ուղղորդել, վերաբերմունք դրսեւորեր եւ այլն, այսինքն` ինքը պարզապես մի մարդ է, որը ձայն է տալիս սրան, ձայն է տալիս նրան կամ հայտարարում է հաջորդ անելիքը, այսինքն` հակառակ պարագայում, պրն Նահապետյանը մանրակրկիտ անդրադարձավ, նրա ազդեցությունը, որպես դատական իշխանության բարձրագույն մարմնի ղեկավար, բավականին մեծ կարող է լինել, հաշվի առնելով այդ անձի ամբողջությամբ որոշումներ կայացնելու վրա: Ուստի, դրանով է պայմանավորված, որ այս մասով ասում ենք, որ խնդիրներ կառաջանան, որովհետեւ մենք գործ ունենք մի սպեցիֆիկ մարմնի հետ, որի նախագահողը, այսպես ասած, այդ մարմնի անդամ չի: Սա հատուկ է արվել` մտածված, որ այդ մարմինը չունենա նախագահ, որը ակամայից կդառնար որոշակի ազդեցիկ մարդ եւ ազդեցություն կունենար որոշումների վրա, այսինքն` դրանով է պայմանավորված, որ մենք Վճռաբեկ դատարանի նախագահին, արդեն Սահմանադրության մակարդակով ամրագրեցինք, որ կարող է ունենալ ընդամենը դա:

Հետաքրքիր էր նաեւ հարցադրումները, որ այս բացարկի, ինքնաբացարկի ինստիտուտը ներառել, նաեւ տարածել բոլորի վրա: Այստեղ մտածելու տեղիք կա, պարզապես այս փուլում փորձ էր արված առանձնացնել, որտեղ այդ բացասական ազդեցությունը, այսպես ասեմ, շատ ավելի առարկայական էր եւ ավելի մեծ կարող էր լինել, բայց չի բացառվում, այսինքն` կարող է քննարկման առարկա է նաեւ, եւ կյանքի իրավունք ունի այն մոտեցումը, որ բոլոր մյուս դեպքերում էր այս լիազորությունները ամրագրվել եւ կոնկրետացնել, որ եթե վերաբերվելու է այլ լիազորությունների իրականացմանը, եւս այս խնդիրները լինեն:

Արդարադատության խորհրդի դերն ու նշանակությունը դատական իշխանության կայացման, նրա անկախության երաշխավորման հարցում այսօր, թերեւս, ամենագլխավոր, ամենակարեւոր, ամենանուրբ հարցերից մեկն է, եւ վստահեցնում եմ, որ այս փոփոխությունները ուղղված են ոլորտում առկա խնդիրները, բնականաբար, ոչ ամբողջությամբ, բայց փոքրիկ քայլ է, այդ ուղղությամբ այդ խնդիրները լուծելու: Շնորհակալություն:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարցի քննարկումն ավարտվեց: Այժմ քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Վարդան Այվազյանի եւ Մարտին Սարգսյանի ներկայացրած «Կենդանական աշխարհի մասին»  օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ  ընդունելու մասին հարցը: Հիմնական զեկուցող` ԱԺ պատգամավոր Վարդան Այվազյան:

Վ.ԱՅՎԱԶՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ձեզ ենք ներկայացնում «Կենդանական աշխարհի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը մեր պատգամավորների կողմից` իմ եւ Մարտին Սարգսյանի կողմից օրենսդրական նախաձեռնությունը: Կարճ հիշեցնեմ օրենսդրության հիմնական նպատակը: Մենք փորձում ենք լիցենզավորման գործընթացը կրկնությունից խուսափելու համար, որոշակի կենդանիների արտահանման ժամանակահատվածում հանենք, որոնք նախկինում ունեցել են լիցենզիա:

Երկարատեւ աշխատանքի արդյունքում եկել ենք այն եզրակացությանը, եւ լիազոր մարմնի հետ` կառավարության հետ աշխատելու պարագայում մենք հստակ ֆիքսել ենք 2 սկզբունքային խնդիրներ, որ անհետացման, Կարմիր գրքի եւ այլն, այդ տեսակների համար հստակ, քանի որ չի տրամադրվում որեւէ մեկ լիցենզիա, ընդհանրապես, դա, որպես կանոնակարգով, չի ենթարկվում, համենայն դեպս, գյուղատնտեսական նպատակով օգտագործման: Դրանք բացառվում են, իսկ մնացած բոլոր դեպքերում, որոնք գյուղատնտեսական նպատակով օգտագործվում են, դա իրականացվում է լիազոր մարմնի պայմանագրի հիման վրա, այսինքն` այս քաշքշուկը վերանում է 2 անգամ նույն ապրանքատեսակի համար կրկնակի լիցենզիա վերցնելու համար, ընդհանրապես դառնում է 1 պայմանագիր, եւ լիցենզիաների ամբողջ մասը դուրս է գալիս, եւ լիազոր մարմինը տրամադրում է միայն պայմանագրի այդ տեսքով, այսինքն` այն քաշքշուկը, որը նախկինում կար, որը բյուրոկրատական պրոբլեմներ էր առաջ բերում, հիմա վերանում է եւ դառնում ընդամենը 1 պայմանագիր:

Խոսքը, մեկ անգամ նախկինում իմ գործընկերները բարձրացրեցին, մեկ անգամ եւս հիշեցնում եմ, սա ընդհանրապես չի վերաբերում Կարմիր գրքում, անհետացման եզրին գտնվող, կոնվենցիայի տակ ընկած որեւէ կենդանի տեսակի համար: Այսքանը: Եթե հարցեր կան, փորձեմ պատասխանել:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Առաջարկություն ներկայացրել է միայն Խաչիկ Հարությունյանը, ով դահլիճում չի, հարցեր չեն լինի, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Հարակից զեկուցման համար խոսափողի մոտ է հրավիրվում գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Վահագն Մախսուդյանը:

Վ.ՄԱԽՍՈՒԴՅԱՆ

-Պրն Այվազյանի կողմից ներկայացված այս հարցը` «Կենդանական աշխարհի մասին»  օրենքը, բավականին երկար ժամանակ քննարկվել է հանձնաժողովում, կառավարության ներկայացուցչի հետ: Մենք, վերջապես բոլորս համոզվեցինք եւ ողջունեցինք այս նախաձեռնությունը` օրենսդրական փոփոխության, այն իմաստով, որ բացառվում է քաշքշուկը, կոռուպցիոն ռիսկերը, այսինքն, հետեւյալն է սրա իմաստը` լիցենզիայով քեզ թույլատրվում է որս կատարել, հետո ասում են, նորից արի, լիցենզիա վերցրու, արտահանի: Ի՞նչ իմաստունի, եթե դուք մարդուն թույլատրել եք, լիցենզիա ունի որս կատարելու, ինչու՞ նորից գնա, լիցենզիա վերցնի, նոր արտահանի:

Իհարկե, այդ լիցենզիան էլ մենք կառավարության հետ համաձայնվեցինք, վերացրեցինք, թողեցինք պայմանագրով այդ որսը կատարվի, եւ կատարելուց հետո այդ չափերով ինչքան կատարեն, նա կարողանա արտահանել: Ահա հարցի իմաստը:

Հանձնաժողովում քննարկվել է, բավականին երկար է քննարկվել, եւ դրական եզրակացությամբ ներկայացնում ենք ձեզ: Խնդրվում է պատեհ պահի դնել քվեարկության, եւ խնդրում եմ, որ, սա բավականին լավ օրենսդրական փոփոխություն է, որ բոլորդ կողմ քվեարկեք: Շնորհակալություն:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մախսուդյան: Հարակից զեկուցման համար խոսափողի մոտ է հրավիրվում, պրն Մախսուդյան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, հարցեր չեն կարող լինել: Հարակից զեկուցման համար խոսափողի մոտ է  հրավիրվում բնապահպանության նախարարի առաջին տեղակալ Սիմոն Պապյանը, խնդրեմ:

Ս.ՊԱՊՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգարժան նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, ձեր քննարկմանը ներկայացված տարբերակը խմբագրված է, հաշվի առնելով կառավարության առաջարկությունները: Ըստ էության, այս լրամշակված տարբերակով ապահովվում է մի կողմից կենդանական աշխարհի, հատկապես անհետացման եզրին գտնվող եւ վտանգված տեսակների պահպանությունը, մյուս կողմից` հանվում են այն խոչընդոտները, որոնք խանգարում են բիզնեսի զարգացմանը:

Այդ նկատառումներից ելնելով, կառավարությունը առարկություններ չունի ներկայացված նախագծի վերաբերյալ: Շնորհակալություն:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Պապյան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Հերթագրում` ելույթների համար: Հերթագրվածներ չկան: Ամփոփիչ ելույթների անհրաժեշտություն չկա: Հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ քննարկում ենք Ազգային ժողովի պատգամավորներ  Վարդան Այվազյանի, Վարդան Բոստանջյանի եւ Մարտին Սարգսյանի կողմից ներկայացված «Բնապահպանական վճարների դրույքաչափերի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն երկրորդ ընթերցմամբ  եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը: Հիմնական զեկուցող` ԱԺ պատգամավոր Վարդան Այվազյան:

Վ.ԱՅՎԱԶՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հիշեցնեմ օրենքի բուն բովանդակությունը եւ 2-րդ ընթերցման ռեժիմում նաեւ մեր իրականացրած փոփոխությունների հիմնական թեման, որը շատ փոքրիկ փոփոխություն է: Խոսքը վերաբերում էր ձկնաբուծության ոլորտում իրականացվող բնապահպանական վճարների կիրառվող մեխանիզմին, ինչպես նաեւ հաշվարկման այդ խնդիրներին: Մենք ունեինք դեպքեր, երբ այս ոլորտում, այս գործունեությունը իրականացնող ընկերությունները, որբ ջրային արտահոսքերը իրականացնում էին դեպի ջրային ավազան կամ զուտ միջավայր, նրանից գանձվում էր բնապահպանական վճար: Շատ դեպքերում, երբ նրանց բաց թողնված կամ արտահոսք իրականացնող այդ ջրաքանակը իր էկոլոգիական չափանիշներով անհամեմատ ավելի բարձր որակի էր գտնվում, քան այն միջավայրը, որտեղ լցվում էր այն` գետերը: Բայց, ցանկացած պարագայում հաշվարկվում էր բնապահպանական վիճակը, անգամ, եթե ինքը լավացնում էր բնապահպանական իրավիճակը, անգամ ըստ օրենքի գործող  նորմի հիման վրա, նրանցից գանձվում է բնապահպանական վճար:

Օրենքի առաջին տարբերակով ընդհանրապես փորձեցինք հանել այդ ամբողջական բնապահպանական վճարը, սակայն նաեւ եղավ կառավարության կողմից առաջարկություն, որ անգամ, որպեսզի ինքը ամբողջապես բերի ստանդարտների սահմանների հետ կապված որեւէ խնդիր չունենա, այսինքն` ինքը իրականացնի այդ բնապահպանական վճարի ընդամենը 10 տոկոսի չափով, որ ասենք` որոշակի միջոցառումներ ինքը իրականացնի:

Օրենքը այս խմբագրմամբ ներկայացնում ենք ձեր դատին, եւ երկրորդ ընթերցման ռեժիմին, այսինքն` այսպես է ստացվում, եթե ձկնարդյունաբերության ոլորտում ցանկացած անձնավորություն իրականացնում է գործունեություն, արտահոսքի, այսինքն` երբ ինքը ջուրը հեռացնում է իր մոտից, եթե բնապահպանական միջավայրում էկոլոգիական նորմերը, նորից եմ կրկնում, համեմատաբար ավելի վատ են, ապա ինքը վճարում է բնապահպանական վճարի 10 տոկոսը, այսինքն` դրական տարբերության 90 տոկոսը, որովհետեւ այստեղ նշված է տպագրման տեսքով:

Սա է օրենքի   բուն բովանդակությունը:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Այվազյան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, հարցեր չեն կարող լինել, որովհետեւ առաջարկություններ ներկայացրել են միայն նախագծի հեղինակները:

Հարակից զեկուցման համար խոսափողի մոտ է հրավիրվում գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հանձնաժողովի անդամ Վահագն Մախսուդյանը:

Վ.ՄԱԽՍՈՒԴՅԱՆ

-Իմ գործընկերը իր օրենսդրական փոփոխության վերաբերյալ շատ պարզ ներկայացրեց եւ հասկանալի է, որ էլի լավ քննարկել ենք, տեղը-տեղին քննարկել ենք հանձնաժողովում, այսպես ասած: Մենք խրախուսում ենք ջրօգտագործողին` կառավարության ներկայացմամբ, մենք ուզում էինք ընդհանրապես, բնապահպանության այդ վարձերից ազատել այն մարդուն, ով մաքուր ձեւով շրջակա միջավայրի էկոլոգիայի ավազան է լցնում օգտագործված ջուրը: Բայց թողեցինք 10 տոկոս, 90 տոկոսից ազատեցինք, որպեսզի նա կարողանա որոշակի միջոցառումներ ձեռնարկի, որպեսզի էկոլոգիան կարողանա պաշտպանել:

2-րդ ընթերցման ռեժիմով դրական եզրակացությամբ ներկայացրել ենք մեր գործընկերների դատին, եւ խնդրվում է ծանոթանալ եւ տալ դրական սեղմում:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մախսուդյան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Այժմ անցնում ենք մտքերի փոխանակությանը: Հերթագրում` ելույթների համար: Հերթագրվածներ չկան: Ամփոփիչ ելույթի անհրաժեշտություն չկա: Հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք կառավարության ներկայացրած «Հանրակրթության մասին» օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը: Հիմնական զեկուցող` կրթության եւ գիտության նախարար Արմեն Աշոտյան, խնդրեմ:

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգարժան նախագահող, հարգելի խորհրդարան, ձեր ուշադրությանն եմ ներկայացնում «Հանրակրթության մասին» օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 2-րդ ընթերցման տարբերակով: Ընդամենը 2 օր առաջ շատ երկար, բուռն եւ հետաքրքիր խոսակցություն ծավալվեց առհասարակ կրթական բարեփոխումների մասին, եւ հատկապես արժեքավոր էին այն առաջարկությունները, որոնք հնչեցվեցին այս դահլիճում, մեր գործընկերների կողմից եւ  չորսուկես ժամ տեւած քննարկման արդյունքում, իհարկե, շատ մեծ նյութ էր կուտակվել` առաջարկությունների, մտահոգությունների, եւ այդ նյութը մենք նախարարությունում, այդ թվում նաեւ լավագույն մասնագետների մասնակցությամբ` դրսից, մարսել ենք եւ առաջարկում ենք այսօր լրամշակված տարբերակ, որտեղ ներառված են պատգամավորական բազմաթիվ առաջարկություններ, որոնք հնչեցվել են այս ամբիոնից:

Հատկապես ուզում եմ շեշտել այն հանգամանքը, որ երկրորդ ընթերցմամբ ներկայացված տարբերակը շատ ավելի հստակ է, շատ ավելի տրամաբանված է` երկու գործընթացների ատեստավորում եւ որակավորումների տարակարգերի շնորհում պրոցեսների համար: Նաեւ այս գործընթացը նկարագրված է մանրամասն, իհարկե, նաեւ տեղ թողնելով ընթացակարգային լուծումների կառավարության որոշման: Հաշվի են առնվել առաջարկությունները, որոնք վերաբերել են բողոքարկման մեխանիզմներին, այն է` ատեստավորման գործընթացում նախարարությունը, որպես պետական կառավարման լիազոր մարմին, կունենա համապատասխան գործառույթ, բողոքարկումները մինչեւ դատարան ընդունելու եւ որոշում կայացնելու:

Ընդունվել է նաեւ առաջարկություն, որով մեր գործընկերները ավելի մեծ լիազորություններ եւ ազատություններ էին ուզում տալ ուսուցիչներին, բնութագրեր բերելու տեսակետից: Եթե նախկինում բնութագիրը միայն տնօրենի կողմից էր տրվում, ապա այդ 2-րդ նախագծում մենք առաջարկել ենք, որ տնօրենի տված բնութագիրը լինի պարտադիր պայման, իսկ ուսուցչի ցանկության դեպքում, ուսուցիչը  ինքը կարող է դիմել դպրոցի կառավարման խորհրդակցական մարմիններին, դրանք են` մանկավարժական խորհուրդը, աշակերտական խորհուրդը, մեթոդմիավորումները, որոնց մասին նույնպես խոսվեց, եւ ուսուցիչը կարող է բերել նաեւ կարծիքներ իր մասին, դպրոցի այլ շահառուների եւ այլ խորհրդակցական մարմինների կողմից նաեւ:

Հիմնականում այսքանը: Ուզում եմ նաեւ խնդրել, հարգելի նախագահող, հարգելի խորհրդարան, օրինագծի քննարկման ժամանակ հաշվի առեք, որ օրինագծի հոդված 2-ի կետ 29-ի առաջին ենթակետը այստեղից պետք է հանվի, սա վրիպակ է, միջանկյալ տարբերակ է սպրդել` 29-ի առաջինը: Հոդված 2-ի 29-ի առաջինը պետք է դուրս գա:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Պրն նախարար, այսինքն` դուք առաջարկում եք քվեարկության դնելուց քվեարկության դրվի առանց այդ ձեր նշած կետի:

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Այո, առանց հոդված 2-ի 29-րդ կետի առաջին մասի: Այստեղ խոսքը գնում էր առաջին աստիճանի որակավորման տարակարգ ստանալու ժամկետի մասին, որով 2 տեսակետ կար, եթե հիշում եք, անմիջապես ատեստավորումից հետո թույլատրե՞լ, թե՞ ժամկետ տալ: Մենք կարծում ենք, որ պետք չի արհեստական խոչընդոտ ստեղծել եւ առաջին տարակարգը կարելի է թույլատրել անմիջապես ատեստավորումից հետո, դրա համար հաղթեց վերջում այդ տեսակետը, իսկ ձեզ ներկայացված օրինագծում` նախկին բանաձեւումն է մնացել: Խնդրում եմ այդ տարբերակով քննարկել եւ ընդունել, համապատասխան քվեարկություն կազմակերպել:

Ուզում եմ նաեւ նորից ասել, որ համեմատել ենք լավագույն փորձի հետ` եվրոպական երկրների զարգացման այսօրվա հիմնական միտումների հետ, մանկավարժական կադրերի ապահովման, եւ եւս մեկ անգամ համոզվել ենք, որ ճիշտ ուղղության վրա ենք, նորից մի քիչ կրկնեմ, գուցե 4, 5 տարի ուշացած, անգամ: Սակայն, անցյալ անգամ էլ խոսեցինք այդ մասին, որ ավելի լավ է սկսել գործընթացը եւ մինչեւ 2018 թվականին սահմանված ժամկետը համապատասխան հնարավորություն տալ:

Եվս մեկ շատ կարեւոր առաջարկ էր հնչել, որը վերաբերում էր մտահոգությանը` լեռնային, սահմանամերձ, բարձր լեռնային բնակավայրերում արդյոք նման կադրեր կլինե՞ն, թե՞ ոչ: Մենք առաջարկեցինք, եւ նախագծում հետեւյալ մոտեցումն է ամրագրված` հիմա դա օրենքում չամրագրել, որովհետեւ ունենք 7 տարի ժամանակ, եւ նպաստենք այս իմպերատիվ նորմով ով կկարողանա իր մասնագիտական ունակությունները բարձրացնել, առանց հարվածելու կրթական գործընթացին, թող բարձրացնի: 7 տարվա ընթացքում, եթե Կրթության նախարարությունը կամ այդ ժամանակվա Կրթության նախարարությունը կամ նոր խորհրդարանը հարկ կհամարի արդեն միջանկյալ գնահատական տալով, որ այստեղ լրացուցիչ միջամտության անհրաժեշտություն կա, ապա դա միշտ էլ կարելի է կազմակերպել: Հիմա մենք առաջարկում ենք շատ ավելի իմպերատիվ լինի մեր մոտեցումները, հետո փոխելու, եթե միջանկյալ արդյունքները գոհացուցիչ չլինեն, մեր եւ ձեր համար, հետո փոխելու հնարավորությամբ, իհարկե:

Շնորհակալ եմ: Ուզում եմ հատուկ շնորհակալություն հայտնել այն բոլոր պատգամավորներին, որոնք իրենց առաջարկություններով հարստացրեցին մեր պատկերացումները եւ օգնեցին նախագիծը լրամշակել: Ուզում եմ նաեւ ասել, որ շատ լավ համագործակցություն ստացվեց գիտության, կրթության, մշակույթի, սպորտի, երիտասարդության հարցերի հանձնաժողովի հետ, ոնց որ միշտ: Շնորհակալ եմ:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարցեր չեն կարող լինել, քանի որ գրավոր առաջարկություններ չեն ներկայացվել, պրն նախարար...

Ինչպե՞ս:

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Գրավոր առաջարկություններ մենք ստացել ենք Մկրտիչ Մինասյանից , Ռուզան Առաքելյանից: Բայց, քանի որ ես ամենասկզբում ասացի, որ բոլոր բանավոր հնչեցրած առաջարկությունները մենք մեզ համար հիմք ենք վերցրել, հարգելի նախագահող... Տիկին Բիշարյան, առաջարկությունների ընթացակարգը, մեզ հասնելու...

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Պրն նախարար, ես ներողություն եմ խնդրում, քանի որ ամփոփաթերթիկում ներկայացված չի, չենք կարող ասել, թե ովքե՞ր են ներկայացրել  գրավոր առաջարկներ, միգուցե սահմանված կարգով չի եղել, բայց եթե կա նման խնդիր եւ հարցերի անհրաժեշտություն, ես կարող եմ տրամադրել հարց տալու իրավունքը:

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Ես պատրաստ եմ պատասխանել:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հերթագրում` հարցերի համար: Ովքեր գրավոր հարցեր են ներկայացրել: Հետո ես հաշվի եմ առնում, որ պրն Աշոտյանին հարցեր տալու գայթակղությունը մեծ է, պատասխանի գայթակղությունն էլ է մեծ: Գրանցվել են 3 պատգամավոր, առաջինը` Հեղինե Բիշարյան:

Հ.ԲԻՇԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Աշոտյան, ես 3 հարցով էի դիմել, գրավոր, ես չգիտեմ, որքանով է ձեզ հասել, բայց հարցերից մեկը եղել է այն մասին, որ երբ տնօրենը պետք է բնութագիր ներկայացներ, անպայման պետք է հաշվի առներ տվյալ առարկայի մեթոդմիավորման խորհրդի կարծիքը` նույնպես: Սա հարցերից մեկն էր:

2-րդ հացը` այն ուսուցիչները, որոնք առաջին փուլում ատեստավորման գործընթացը հաջող չէր հանձնելու, նրանց թույլ տրվեր, ինչպես այսօր արվում է դպրոցի տնօրենների ատեստավորման գործընթացում, երկրորդ անգամ մասնակցելու այդ գործընթացին, հետո մենք նոր նրանց կուղղորդենք դատարան:

3-րդը` ես ժամկետը առաջարկել էի, որ 2012 թվականի հունվարից գործեր: Այս 3 առաջարկությունն է եղել գրավոր, չգիտեմ, ձեզ հասել է, թե` ոչ, հիմա ես ուզում եմ հասկանալ, կարծես թե որեւէ մեկը այստեղ ընդունված չի:

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցադրումների համար: Առաջին հարցը, ձեզ մոտ անհրաժեշտություն ծագեց կրկնելու, դուք, երեւի բաց եք թողել իմ խոսքի առաջին մասը, որովհետեւ ես շեշտեցի, որ այդ մասով մենք առաջարկությունը ընդունել ենք: Շատ ավելի խորը եւ մեծ տեղ տալով խորհրդակցական մարմիններին, քան մինչ այդ էր, այսինքն` տնօրենը ոչ թե պետք է հաշվի առնի կարծիքը` աշակերտական կամ մեթոդմիավորման խորհրդի, այլ, նա տակիս է իր կարծիքը, որպես ղեկավար, մնացած մարմինները` աշակերտական խորհուրդը, մեթոդմիավորումները, մանկավարժական խորհուրդը կարող է տալ իր բնութագիրը, այսինքը բնութագրերի թիվը հարկ համարեցինք, որ պետք չի ամեն ինչ տանել եւ տնօրենի մեջ փաթեթավորել:

Ինչ վերաբերում է ատեստավորման հնարավորություն պահպանելուն, ապա մենք այդ հնարավորությունը պահպանում ենք, լուծումը տրված է, այսինքն` գրված է, որ ատեստավորման չենթարկված մարդը չի զրկվում մանկավարժական գործունեությունից, պաշտոն զբաղեցնել նա չի կարող: Խնդրում եմ զուգահեռներ չանցկացնել տնօրենների հավաստագրման գործընթացի հետ, որովհետեւ հավաստագրումը ապագայում տնօրեն աշխատելու համար է, ոչ թե տվյալ պահին, այսինքն` «Հանրակրթության մասին» օրենքը ասում էր, որ նոր ընտրությունների պարագայում տնօրեն կարող է աշխատել միան հավաստագիր ունեցող մարդը: Դրա համար գործող տնօրենները, երբ կտրվում էին քննություններից, չէին հանձնում հավաստագրման քննությունը, նրանք չէին ազատվում պաշտոնից, որովհետեւ իրենք նախկինում նշանակվել են այդ ժամկետով, առանց այդ պահանջի: Նոր ընտրությունների պարագայում նրանք չեն կարող առաջադրվել: Այսինքն` այստեղ նույնպես համարեք ընդունված այդ առաջարկությունը: Պրոցեսները մի քիչ տարբեր են, բայց ատեստավորման հնարավորություն մանկավարժին տրվում է, որովհետեւ ատեստավորումից տապալումը նրան չի զրկելու մանկավարժական գործունեության հնարավորությունից:

Ինչ վերաբերում է ժամկետին, մենք այստեղ համաձայն չենք, որովհետեւ ուզում ենք օր առաջ սա մտնի ուժի մեջ, որովհետեւ կարծում ենք, որ այս տարի, արդեն հոկտեմբերի 5-ից մեկնարկելու են վերապատրաստման դասընթացները: 8200 ուսուցիչ` 16 կազմակերպություններում անցնելու է վերապատրաստում, շուրջ 25 առարկայական ծրագրերով: Որպեսզի այս օրենքը իրենց վրա էլ տարածվի, որպեսզի նրանք ստիպված չլինեն անցնել իրենց ատեստավորման ընթացակարգերը հին օրենքով, որը ինչպես պայմանավորվեցինք, բնութագրեցինք շատ ավելի բարդ, ավելի սուբյեկտիվ մոտեցումներով լի, դրա համար ուզում ենք, որ սա շուտ մտնի ուժի մեջ, որպեսզի 8200 հայ մանկավարժ այսօր կարողանա այս օրենքի առաջին դրական պտուղները իր վրա զգա:

Սա նաեւ ընդունեք որպես մեր յուրահատուկ նվերը` ԱԺ-ի եւ կառավարության կողմից, մեր ուսուցիչներին, ուսուցչի օրվա կապակցությամբ:

Առիթից օգտվելով նորից ուզում եմ շնորհավորել բոլոր հայ մանկավարժներին, անկախ նրանից, թե որ դպրոցներում են նրանք աշխատում` հայաստանյան, ղարաբաղյան, սփյուռքահայ թե ջավախյան դպրոցներում:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման համար` Հեղինե Բիշարյան:

Հ.ԲԻՇԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Աշոտյան,  երկրորդ հարցը, քանի որ այսօր նաեւ ուսուցչի տոնն է, թող իրենք մեկ անգամ եւս լսեն, որ մենք, այսպես ասած, իրենց շահերը պաշտպանողներն ենք, որպես նաեւ իրենց նախկին գործընկերներ:

Պրն Աշոտյան, դուք ասում եք, որ չհամեմատենք: Համաձայն եմ, չհամեմատենք տնօրենների ատեստավորման հետ, որ թույլ է տրվում 2-րդ անգամ նորից հանձնելու: Դուք հիմա ասում եք, եթե ինքը չի հանձնում, իրեն չենք զրկում մանկավարժությունից: Բա ի՞նչ ենք անում: Մենք ասում ենք, որ նույն օրը պետք է հրապարակել, թե նա անցե՞լ է, չի՞ անցել եւ 2 օրվա ընթացքում նա արդեն պետք է չաշխատի: Հիմա, մենք այստեղ ո՞նց ենք անում: Եկել է ատեստավորման եւ կտրվել է, մանավանդ դուք չեք ընդունում իմ այն առաջարկը, որ թույլ տանք 2 անգամ: Ի՞նչ է անում ինքը դրանից հետո: Ինքը աշխատելու է այն պայմանագրի համաձայն, որ տնօրենը հետ մեկ տարով պայմանագիր են կնքում, չէ՞, կարծեմ ամեն տարի, թե՞...

Այդ մասը մի քիչ ավելի շատ եմ ուզում պարզ ասեք էլի:

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցադրման համար: Փորձեմ շատ հակիրճ նկարագրել գործընթացը: Տեսեք, ես ուսուցիչ եմ, եկել եմ ատեստավորման, բերել եմ փաստաթղթերը, իմ կրեդիտները եւ այլն: Չի համապատասխանել, հանձնաժողովը իմ ներկայությամբ, ի դեպ, ուսուցչին տվեցինք այդ իրավունքը, դա պրն Մկրտիչ Մինասյանի առաջարկությունն էր, եթե չեմ սխալվում, մասնակցել քննարկմանը, տվեցինք, ես կտրվեցի:  2-րդ անգամ 1 ամսվա մեջ ի՞նչ է փոխվելու: Ո՛չ կրեդիտ եմ կուտակելու, ո՛չ նոր բնութագիր եմ կարողանալու բերել, որովհետեւ 1 ամսում կոլեկտիվում իմ հանդեպ վերաբերմունքը չի կարող փոխվել, ո՛չ համապատասխան լրացուցիչ այլ փաստ, այսինքն` իմաստ 2-րդ ատեստավորման, չկա, որովհետեւ դա քննություն չի, ի տարբերություն տնօրենների, որ եւս մեկ շանս տրվի: Դա ընդամենը փաստաթղթային, պարզ ընթացակարգով վերլուծություն է եւ որոշում:

Քանի որ 2-րդ վերաատեստավորման, այսպես ասած, ժամանակ ոչինչ չի փոխվելու, ո՛չ փաստաթուղթն է փոխվելու, ո՛չ կրեդիտը, ո՛չ  գիտելիքը: Իմաստ, նույն թղթերով 2-րդ անգամ որոշվում կայացնելու, չկա: Ճիշտ հակառակը, կոռուպցիոն մեծագույն ռիսկ է ծագում, որ միեւնույն փաթեթի մասին այսօր հանձնաժողովը տալիս է բացասական եզրակացություն, բայց վերաատեստավորվում է, նույն թղթերը բերում է, ստանում է դրական եզրակացություն: Շատ կասկածելի կլինի: Դրա համար ենք մենք այս տեսակետը պնդում:

Եթե ուսուցիչը եկավ ատեստավորման, մասնակցեց, կարող է մասնակցել, կարող է` ոչ, իր մասին ատեստավորման գործընթացին, 2 օրվա ընթացքում հանձնաժողովը պարտավոր է տեղյակ պահել կրթության կառավարման լիազոր մարմնին եւ ուսումնական հաստատությանը, որոնք նույն օրը, այսինքն` ուսումնական հաստատությունը պարտավոր է տեղյակ պահել ուսուցչին: Այս պահից սկսած` ատեստավորման մասին որոշում կայացնելու պահից սկսած, ուսուցիչը 5 օրվա ընթացքում իրավունք ունի բողոքարկել նախարարությունում կամ դատական կարգով, որովհետեւ ոչ մեկը չի կարող զրկել իրեն ուղիղ դատարան մտնելու իրավունքից, այդ որոշմամբ:

Եթե բողոքարկում կա, ապա դպրոցի տնօրենը իրավունք չունի աշխատանքից ազատելու տվյալ ուսուցչին, մինչեւ հայտնի չլինի բողոքարկման արդյունքը: Եթե չկա բողոքարկում, ապա 10 օրվա ընթացքում դպրոցի տնօրենը ազատում է պաշտոնից այն ուսուցչին, որը չի համապատասխանում իր պաշտոնին: Այդ ուսուցչի ազատումը չի նշանակում, որ նա այլեւս չի կարող ուսուցիչ աշխատել: Նա կարող է սահմանված կարգով դիմել թափուր տեղի համար հայտարարված ցանկացած դպրոցում, ցանկացած մրցույթի: Մրցութային հանձնաժողովը մեկ այլ դպրոցում, թող որոշի, նա ուզու՞մ է նման ուսուցիչ, որ ատեստավորումը չի անցել, թե՞ չի ուզում: Այսինքն` մարդը իրավունք կունենա այստեղից ազատվելուց հետո` իքս դպրոցից, դիմի իգրեկ դպրոցում մրցույթի: Իր իրավունքն է, ոչ մեկը նրան դա չի արգելում, որովհետեւ, նա չի համապատասխանում իր տվյալ պահին զբաղեցրած պաշտոնին: Նա ոչ թե չի համապատասխանում մանկավարժի կոչմանը, նա այդ դպրոցում, այդ առարկայի ուսուցչի պաշտոնին չի համապատասխանում: Սա է: Մեխանիզմը հակիրճ նկարագրեցի, իհարկե, կարգերով ավելի մանրամասն կա դա նկարագրված:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը` Մկրտիչ Մինասյան:

Մ.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն նախարար, ես շնորհակալ եմ, փաստորեն, մեր բարձրացրած բոլոր հարցերը ընդգրկված են, կարծեմ թե ավելի ընդլայնված եւ իրավասությունները ավելի ճշգրտված իմաստով, այնպես որ, շնորհակալ եմ:

Այստեղ ընդամենը մի հարց կա: Գիտեք ինչ, այստեղ 18-րդ կետում, երբ գրում եք. «լիազորված մարմնին կամ դատական կարգով», ինձ հետաքրքրում է, եթե լիազորված մարմնին դիմես, դրանից հետո դատարան դիմելու իրավասություն կա՞, թե՞ չկա, որովհետեւ ես այստեղից, ճիշտն ասած, այդքան էլ չեմ հասկանում:

2-րդը` այդ նույն կետում տառասխալներ կան, կարծում եմ սրանք կճշգրտվեն: Վերջում, օգտվելով առիթից, ես նույնպես ուզում եմ ասել, որ խորապես սիմվոլիկ է, որ հենց այսօր պետք է վերջնականապես ընդունվի «Հանրակրթության մասին» օրենքի բարեփոխումները եւ դա մեր ուսուցիչների օրն է: Հանրապետական կուսակցության, իմ կողմից, կարծում եմ նաեւ բոլորիս կողմից պետք է շնորհավորենք մեր ուսուցիչներին, մեր երախտագիտությունն ու դրվատանքը ասենք նրանց, հույսով, որ առավել արդյունավետ պետք է աշխատեն մեր երեխաների, մեր մատաղ սերունդի հետ, որովհետեւ դա, իսկապես, ստրատեգիական ուղղություն է, մեր երկրի եւ պետության համար չափազանց կարեւոր: Խորին շնորհակալություն եւ ակնածանք մեր ուսուցիչների նկատմամբ: Շնորհակալ եմ:

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցերի համար, պրն Մինասյան: Ասեմ, որ ուսուցիչը ինքը պետք է որոշի, թե որտե՞ղ է բողոքարկում: Մենք օրենքով ֆիքսում ենք ժամկետը: 5 օրում պետք է խնդիրը բողոքարկվի: Եթե բողոքարկվեց, ապա վերջնական որոշումը կասեցվում է, մինչեւ բողոքարկման ընթացքը: Եթե այդ 5 օրը անցավ, նա 2-րդ անգամ բողոքարկելու հնարավորություն չի ունենալու, այսինքն` ուսուցիչը ինքը գիտակցաբար պետք է որոշի, թե որտե՞ղ է դիմում իր իրավունքների պաշտպանության համար: Հարկ է համարում միանգամից գնալ դատարան, սա քաղաքացու սահմանադրական իրավունքն է, իր մասին կայացրած որոշումների բողոքարկելու իրավունքն է դատարանում:

Եթե հավատում է նախարարությանը եւ կգերադասի նախարարության հետ աշխատել, ապա կգա նախարարություն, որպեսզի դատական նիստերի մեջ չմտնի: Շնորհակալ եմ:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը` Կարինե Աճեմյան:

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն նախարար, շնորհակալ եմ, որ իմ հնչեցրած առաջարկը ընդունվել է: Պրն Մինասյանը հնչեցրեց իմ հարցը: Իմ հարցն էլ է վերաբերում հենց այդ առաջարկին` հոդված 2-րդի 18-րդ կետին, որտեղ նշված է ատեստավորման որոշման բողոքարկման մասին: Ես պարզապես ուզում եմ ձեզ խնդրել, մեկ անգամ էլ վերանայեք, արդյոք հնարավո՞ր չէ, արդյունքները չբավարարելու դեպքում ուսուցչի կողմից նոր միայն դիմել դատարան, ոչ թե... Իհարկե, դա նրա իրավունքն է, բայց եթե առաջին ատյանը լինի կրթության լիազորված մարմինը, այսինքն` այդ հանձնաժողովը, հետո նոր, եթե արդյունքները չբավարարեն, նոր միայն նա դիմի դատարան:

Նաեւ, ես էլ էի ուզում այս խմբագրական վրիպակների մասին ասել, լավ կլինի, որ վերջնական տարբերակում ուղղված լինեն: Շնորհակալություն:

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Դա միանշանակ կլինի, հարգելի գործընկերներ, մի քիչ էլ մեղքը ձեր վրա թողնեմ, որովհետեւ գրավոր առաջարկություններ ունենալու դեպքում շատ ավելի հեշտ կաշխատենք համակարգչի վրա, նոր տեքստեր չհավաքելով, այլ ընդամենը շտկելով եղածը, այսինքն` մենք արել ենք նաեւ այն աշխատանքը, որը ենթադրվում է, որ պետք է անեինք բոլորս միասին` ձեզ հետ միասին:

Ինչ վերաբերում է հարցադրմանը, տիկին Աճեմյան, ես մտահոգություն ունեմ, որ դա կդառնա անվերջ պրոցես: Մյուս կողմից էլ նաեւ մեր փորձը ցույց է տալիս, որ գերատեսչական հանձնաժողովների որոշումներով մեր քաղաքացիները հազվադեպ են բավարարվում: Այսինքն` ես չեմ կարծում, որ այս գործընթացը պետք է շատ ծամծմել, կներեք բառիս համար, եւ շատ պարզ խնդիր է` թուղթ է բերում, այսինքն` հանձնաժողովները մերժելու համար, այդ թղթերը, պետք է ունենան շատ լուրջ հիմքեր: Ոչ մի քննություն չկա, ոչ մի սուբյեկտիվիզմի տեղ չկա, ոչ մի հարցազրույց չկա, ընդամենը համապատասխանեցումն է մեր ընդունված փաստաթղթերի ցանկին: Ուրիշ ոչինչ: Եթե ակնհայտ անարդարություններ կլինեն, դրա համար նախարարությունը կարող է շատ արագ դա լուծել, միջամտել:

Եթե թղթերում կլինեն ավելի լուրջ խնդիրներ, քաղաքացին ուզում է դատարան դիմել, թող դիմի դատարան, բայց շատ բարդացնել այս գործընթացը եւ սեւեռել բողոքարկմանը, չնայած բողոքարկման կարգ առանձին լինելու է, դուք հոդված 18-ում տեսաք, որ դա առանձին կարգավորվելու է, գուցե այդտեղ փորձենք մի-քիչ ավելի մանրամասնել, դետալիզացնել պրոցեսը, բայց կարծում եմ, որ ավելին, քան գրել ենք, պետք չի: Ավելին, քան գրել ենք օրենքում, այս պահին այլեւս պետք չէ: Կարգով կարող ենք շտկել: Եթե կարգում կունենաք առաջարկություններ, նախագծային տեսքով կարող եմ տրամադրել, մինչեւ վերջնական ընդունումը կառավարության կողմից, նաեւ ձեր կարծիքները ներառենք: Շնորհակալություն:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Պրն նախարար, հարցերն ավարտվեցին, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Հարգելի գործընկերներ, ցանկանում են տեղեկացնել, որ գիտության, կրթության, մշակույթի, երիտասարդության եւ սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովը տվել է դրական եզրակացություն:

Անցնում ենք մտքերի փոխանակությանը: Հերթագրում` ելույթների համար: Հերթագրվել է 2 պատգամավոր: Առաջինը` Արմեն Մարտիրոսյան:

Այո, սա նշանակում է, պրն նախարար, ընդմիջում է, մնացիք ԱԺ-ում:

Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ: Ես եւս միանում եմ մեր մանկավարժների շնորհավորանքներին, եւ որպես մի ընտանիքի անդամ, որտեղ բոլոր զավակները մանկավարժական կրթությամբ են եւ մանկավարժական ոլորտում են աշխատում, կրթության ոլորտում են աշխատում, ինձ համար շատ կարեւոր օր է այսօր եւ հպարտանալու օր:

Վերադառնալով նախագծին, նախ` շնորհակալություն եմ հայտնում համատեղ աշխատանքի համար, որովհետեւ մեր խմբակցությունից` «Ժառանգություն»-ից տիկին Բախշյանը շատ մանրակրկիտ աշխատել է եւ այսպես ասեմ, կառավարությունը, ի դեմս Կրթության նախարարության, ընդունել է գրեթե մեր բոլոր առաջարկները, որոնք ներկայացվեցին «Ժառանգություն» խմբակցության պատգամավորների կողմից: Օրենքը բավականին կարեւոր օրենք է եւ իր, այսպես ասեմ` արդյունքը մի քանի տարի հետո արդեն կամաց-կամաց կսկսենք զգալ եւ, իսկապես, որակյալ կրթությունը մեր առաջնահերթություններից մեկը պետք է լինի, եւ հատկապես, հաշվի առնելով, որ ՀՀ ամենալուրջ գործոնը, դա մարդկային գործոնն է, մենք այդ գործոնը պետք է զարգացնենք եւ կրթության դերը այդ խնդրի լուծման գործում չափազանց մեծ է, ուստի, այս օրինագիծը այդ առումով շատ եմ կարեւորում:

Ցանկությունս մեկն է, որ կառավարությունը, ինչպես այս օրինագծի դեպքում, մնացած օրինագծերի դեպքում եւս լինի այն համոզմանը, որ ընդդիմությունը միշտ, հատկապես` «Ժառանգություն»-ը, նպաստավոր առաջարկություններ է անում, եւ չնայեն այս րոպեական կարճ նպատակահարմարության տեսանկյունից, այլ նայեն պետության զարգացման հեռանկարի տեսանկյունից, եւ ընդունեն այն առաջարկները, որոնք կատարում է «Ժառանգություն»-ը: Ամբողջովին կողմ ենք: Շնորհակալություն:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մարտիրոսյան, հաջորդը` Լարիսա Ալավերդյան:

Հարգելի գործընկերներ, ցանկանում եմ հիշեցնել, որ այս օրենքը, որը ուսուցչի օրը ընդունվեց որպես պետական տոն, ուղիղ 1 տարի առաջ մենք ընդունեցինք հենց այս օրերին:

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Ես կփորձեմ հասցնել այս 2 րոպեներին: Հարցն այն է, որ բավականին շատ առաջարկություններ, որոնք մենք հնչեցրել ենք, եւ անձամբ ես` բանավոր ձեւով, դա քննարկման ընթացքում ընդունվել է եւ դա խոսում է, իրոք, կոնստրուկտիվ համագործակցության մասին: Այն, որ այստեղ նշված չի ազգանունները, դա բացարձակապես նշանակություն չունի, որովհետեւ մեզ համար կարեւորը եղել է եւ մնում է, որ օրենքը ինքը բարելավվի: Այս առումով բավականին շատ բան է ընդունվել:

Ես պետք է հստակեցնեմ եւս մի խնդիր, որը մնացել է ինձ համար բաց, բայց կարծում եմ, որ դա կարելի է լուծել եւ հետագայում: Դա 2-րդ հոդվածի 4-րդ կետում, թե ինչպե՞ս է հանձնաժողովը ձեւավորվում: Ես, մինչեւ անգամ, այստեղ գրեթե խմբագրական կարող է համարվի իմ առաջարկությունը, որ այդտեղ, որտեղ մենք ասում ենք, որ ապահովում է ՀՀ-ի կառավարությունը, ես կգրեի, որ մասնակցային սկզբունքի բավարարմամբ, այսինքն` ոչ միայն լինեն այն պետական մարմինները, այլ խորհրդատվական, որովհետեւ մասնակցային գործընթացը եւ սկզբունքը, մենք ընդհանրապես դա արդեն գիտենք, որ ճիշտ է ունենալ, մանավանդ դպրոցի կառավարումը արդեն տեղի է ունենում տարիներ շարունակ այդ ձեւով:

Դրա համար, ես գտնում եմ, որ եթե անգամ դա տեղ չգտնի օրենքում, էլի կարելի է դա կարգի մեջ` ՀՀ կառավարության կողմից հստակեցված այդ կարգի մեջ լինի:

Վերջապես, օգտվեմ այս 10 վայրկյանից եւ շնորհավորեմ բոլոր ուսուցիչներին, մանկավարժներին, մանկապարտեզից սկսյալ, մինչեւ բուհերը, եւ, երեւի թե, կարելի է փոխել այս օրվա անունը, ոչ թե ուսուցչի, այլ մանկավարժի օր դարձնել:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Տիկին Ալավերդյան, դուք շարունակելու՞ եք ձեր ելույթը ընդմիջումից հետո:

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Ոչ, ոչ:

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Վերջացրեցի՞ք:

Պրն նախարար, ամփոփիչ ելույթի անհրաժեշտություն տեսնու՞մ եք: Այո, հայտարարում ենք ընդմիջում: 


Ժամը 1430

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԺ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՍԱՄՎԵԼ  ՆԻԿՈՅԱՆԸ
 

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, բոլորիդ հրավիրում եմ դահլիճ շարունակում ենք մեր աշխատանքները։

Ես ցանկանում եմ ձեզ տեղեկացնել, որ մենք քննարկում էինք «Հանրակրթության մասին» օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 2-րդ ընթերցմամբ։ Ավարտվեց ելույթները, մտքերի փոխանակությունը,  այժմ ամփոփիչ ելույթի անհրաժեշտություն նախարարը չի տեսնում, հարցի քննարկումն համարում ենք ավարտված։

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ քննարկում ենք  կառավարության ներկայացրած «Բարձրագույն եւ հետբուհական կրթության մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին», «Լիցենզավորման մասին» օրենքում փոփոխություններ ու լրացումներ կատարելու մասին» եւ «Պետական տուրքի մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ կրթության եւ գիտության նախարար Արմեն Աշոտյան։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգարժան նախագահող, հարգելի խորհրդարան, ձեր ուշադրությանն եմ ներկայացնում կրթական բարեփոխումներին միտված, կրթության որակի ապահովմանը միտված եւ մեր շարունակական փոփոխությունների մեջ խիստ տրամաբանական նոր օրենսդրական նախագիծ։

Այս նախագծային փաթեթով մենք առաջարկում ենք հստակ ամրագել բարձրագույն կրթության լիցենզավորման, լիցենզավորման վերահսկողության համապատասխան գործիքակազմը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ կրթական համակարգում բարձրագույն կրթության ոլորտում իրականացվող բարեփոխումները վերջին երկու տարիների ընթացքում եւ մինչ այդ ստեղծված համապատասխան պաշարով արդեն բերում է նոր զարգացումների կարեւորությանը, մենք առաջարկում ենք լիցենզավորման գործընթացի արմատական վերանայում բարձրագույն կրթության ոլորտում։ Հատկապես խոսքը գնում է այն դեպքերի մասին, որտեղ բուհերի կողմից ստացված լիցենզ?աների պայմանների խախտման դեպքում մենք պարտավոր ենք իրականացնել խիստ կտրուկ միջոցառումներ, որպեսզի կրթության որակն ուսանողների համար, հասարակության համար եւ տնտեսության համար լինի ընդունելի։

Խոսքը գնում է հետեւյալի մասին։ Մենք առաջարկում ենք, որպեսզի «Բարձրագույն հետբուհական մասնագիտական կրթության մասին» օրենքում լիցենզավորման մարմնին տրվի իրավասություն համապատասխան խախտումների պարագայում կիրառել նախազգուշացում, տուգանք կամ դադարեցնել լիցենզիայի գործունեությունը։ Այսօրվա գործող կարգը ենթադրում է նախազգուշացում, կասեցում եւ դադարեցում։

Մենք առաջարկում ենք, որպեսզի հստակ ամրագրվեն բոլոր այն դեպքերը, երբ լիցենզիայի պայմանների խախտման պարագայում համապատասխան գործողություն նախարարությունը կարողանա իրականացնել՝ համապատասխան տուգանքի նախազգուշացման կամ դադարեցման պարագայում։

Այսօր լիցենզիայի դադարեցման համար նախարարությունը՝ որպես կրթության կառավարման պետական լիազոր մարմին, պետք է դիմի դատարան ամեն մի գործով։ Բնականաբար, սա կտրուկ դժվարեցնում եւ ծավալուն է դարձնում աշխատանքը մասնագիտական կրթության որակի հսկողության ոլորտում՝ հատկապես հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ-ում 2000թ. կային մոտ 90 մասնավոր բուհեր, 2009թ.՝ 70 մասնավոր բուհեր, այսօր մեր կողմից ձեռնարկված քաղաքականության արդյունքում գնում է բուհերի կոնսոլիզացիա եւ գործող մասնավոր բուհերի  թիվը հասել է 35-ի։ Սակայն ընդունենք, որ այս ամենը նույնպես շատ է մեր փոքր հանրապետության համար, եւ ակնհայտ է, որ արտագիտամանկավարժական կադրեր, ենթակառուցվածքային հնարավորությունները, ներդրումային ծավալը թույլ չի տալու ապահովել այդքան մեծ քանակությամբ բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում, սրանց գումարենք նաեւ 22 պետական եւ միջպետական բուհեր, համապատասխան գիտամանկավարժական կադրերի պաշարը եւ ենթակառուցվածքային հնարավորությունները։

Տվյալ փաթեթով առաջարկվում է, որ լիցենզիայի դադարեցման որոշում կայացնի կրթության կառավարման լիազոր մարմինը, իսկ ընդդիմախոս կողմն իրավունք կունենա այդ որոշումը բողոքարկել դատարան։ Եթե սխեմատիկ, պատկերավոր ներկայացնենք, ապա դադարեցնում է նախարարությունը, բողոքարկում է համապատասխան բուհը՝ ի տարբերություն այսօրվա մոդելի, որովհետեւ դադարեցման համար նախարարությունը պետք է դիմի դատարան։

Ակնհայտ է, որ այսօրվա մոդելը, այսօրվա գործող մոդելը թույլ չի տալու մեզ նոր որակական աճ ունենալ բարձրագույն կրթության որակի հսկողության ոլորտում։

Մեկ այլ օրենսդրական նախաձեռնությամբ սույն փաթեթում, «Լիցենզավորման մասին» օրենքում նույնպես առաջարկվում է նոր մոտեցում։ Այն է՝ լիցենզավորման համապատասխան պահանջների մեջ դիտարկել հաշվետվության պահանջը։ Այսօրվա օրենսդրությունը մեզ թույլ չի տալիս հաշվետվություններ պահանջել լիցենզավորված սուբյեկտներից։ Մենք առաջարկում ենք հաշվետվության պահանջը՝ լիցենզիայի կատարման, դնել որպես նախապայման լիցենզիայի տրամադրման, եւ վայրի պահանջը։ Այսօրվա օրենսդրությունը նույնպես վայրի պահանջի հստակեցում չունի, ինչը խոչընդոտում է արդյունավետ գնահատականը որակի եւ կրթական գործընթացն այսօր կարող է մի շարք կոնկրետ դեպքերում ուղղակի խաթարված լինել։ Օրինակներ ուզում եմ բերել իրական կյանքից, բայց չանվանարկելով կոնկրետ բուհեր, որպեսզի չօգտագործեմ այս պատվաբեր ամբիոնը քարոզչության կաո հակագովազդի համար։ Այնուհանդերձ, բազմաթիվ են դեպքերը, երբ լիցենզիան բուհերը հանում են, ստանում են կոնկրետ Երեւանի, ենթադրենք, այս կամ այն շենքի պայմանների վրա, բայց քանի որ չկա վայրի պահանջ, ապա այդ նույն լիցենզիայով, որը տրվել է Երեւանում կոնկրետ մասնաշենքի ենթակառուցվածքի պահպանման պարագայում, այդ լիցենզիայով բուհերը սկսում են աշխատել մայրաքաղաքից դուրս, երբեմն շատ հեռավոր քաղաքներում, որտեղ ո՛չ ստուգել ենք, ո՛չ գիտենք, ո՛չ էլ կարող ենք ստուգել այսօրվա օրենսդրությամբ՝ ինչպիսի պայմաններ կան։ Այսինքն՝ եւ ստացվում է, որ լիցենզավորվող սուբյեկտը մեզ գցում է թյուրիմացության մեջ, որովհետեւ լիցենզիան ստանում է մի բուհի համար, մի տեղի համար, բայց աշխատում է մեկ այլ տեղում, որտեղ չկան լաբորատորիաներ, գրադարան, այլ ենթակառուցվածքներ, եւ ոչ մի պատժի միջոց այս դեպքերում իրականացնել հնարավոր չէ։ Խաբված է իրեն զգում ուսանողը, տուժում է կրթության որակը, բայց նախարարությունն այսօր համապատասխան գործիքակազմ չունի, որպեսզի այդ հարցերը լուծի։

Այս օրենսդրական նախաձեռնությանը հավանություն տալու դեպքում, կրթության որակի նկատմամբ հսկողությունը կտրուկ կբարելավվի։

Ուզում եմ շեշտել նաեւ, որ «Լիցենզավորման մասին» օրենքով մենք առաջարկում ենք նաեւ սահմանել մեկ այլ մոտեցում, ըստ որի՝ լիցենզիաների ներդիրների տրամադրման գործընթացն ավելի հստակեցված կլինի։

Ի՞նչ է նշանակում լիցենզիայի ներդիր կոնկրետ կրթության ոլորտում։

«Լիցենզավորման մասին» գործող օրենքն այսօր չի տարանջատում լիցենզավորման ենթակա կրթական աստիճանները։ Այսինքն՝ կա բարձրագույն կրթության լիցենզիա, չկա մագիստրոսի լիցենզիա, չկա բակալավրի լիցենզիա։ Սա առաջարկում ենք ամրագրել, որովհետեւ դրանք տարբեր կրթական աստիճաններ են, տարբեր կրթական ծրագրեր, եւ նրանց նկատմամբ ունեցած մեր պահանջը տարբեր է։ Այսինքն՝ մենք առաջարկում ենք բակալավրական կրթության լիցենզիան եւ մագիստրոսական կրթության լիցենզիան տարանջատելով` նաեւ ամրագրել ներդիրի խնդիրը, որովհետեւ ներդիրով պետք է կարգավորվի, օրինակ, ուսուցման ձեւի թույլտվությունը՝ բակալավրական հեռակա՞, թե՞ բակալավրական առկա, մագիստրոսական հեռակա՞, թե՞ մագիստրոսական առկա, կամ հեռավար կրթություն, դիստանցիոն կրթություն։

Նույն ներդիրի եղանակով պետք է կարգավորվի նաեւ սահմանային տեղերի թիվը՝ քանի՞ հոգու համար է տրվում լիցենզիա, տվյալ ենթակառուցվածքը քանի՞ ուսանողի սպասարկման համար կարող է հիմք ծառայել, եւ այդ ներդիրում պետք է գրվի, որ, ենթադրենք, տվյալ բուհին տվյալ կրթական աստիճանով, տվյալ ուսուցման ձեւով տրվում է տվյալ քանակությամբ տեղեր։

Այս ամենն օրենքից հանելու համար, բեռնաթափելու համար օրենքը եւ չծանրացնելու համար առաջարկում ենք կարգավորել ներդիրային եղանակով, որն այսօր արդեն սկսել է օգտագործվել։

Եվ վերջին օրենսդրական նախագիծն այս փաթեթում, դա «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» օրենսդրական նախաձեռնությունն է, որով առաջարկվում է մտցնել համապատասխան տարեկան տուրք, բակալավրական եւ մագիստրոսական կրթական ծրագրերի իրականացման համար։ Այսօր այդ տուրքը միանվագ է եւ տարանջատված չէ բակալավրիատի եւ մագիստրատուրայի։ Մենք առաջարկում ենք, որպեսզի այս տուրքը դառնա տարեկան եւ տարանջատվի բակալավրական եւ մագիստրոսական կրթական աստիճաններով։

Ինչո՞ւ ենք դա առաջարկում։ Շաշ-շատ են դեպքերը, ուղղակի տասնյակների են հասնում, երբ բուհերը հենց այնպես հանում են լիցենզիաները, այսպես ասած, ստանում են լիցենզիաներ եւ չունեն ուսանողներ։ Ուղղակի պահում են լիցենզիան հենց այնպես, վաղը, մյուս օրն աշխատացնելու համար, շնորհակալ եմ, գործարկելու համար։ Բուհեր ունենք, որ ունեն տասնյակ լիցենզիաներ, բայց իրականության մեջ ուսումնական գործընթաց են կազմակերպում 4-5 մասնագիտությամբ։ Որպեսզի բուհերն էլ պատասխանատու լինեն եւ պարտավորություն կրեն իրենց կողմից ստացված լիցենզիաների համար, ամեն մի լիցենզիայի համար նրանք պետք է իմանան, որ պետք է մուծեն տարեկան բազային տուրք, ինչն ավելի պատասխանատու կդարձնի իրենց մասնագիտական ցանկերի ընտրությունը եւ չի բերի այն երեւույթներին, երբ միեւնույն համալսարանը, մասնավոր բուհը միաժամանակ կարողանում է իրականացնել բժշկական, իրավաբանական, տնտեսագիտական, պոլիտեխնիկական, անասնաբուժական եւ մանկավարժական կրթություններ։ Ակնհայտ է, որ նման տեսակի հնարավորություններ Հայաստանում կարող է ունենալ 1-2 ավանդական համալսարան ընդամենը՝ Պետական համալսարանը եւ այլն։ Այսինքն՝ որպեսզի բուհերն էլ ամեն մի լիցենզիա ստանալու համար հասկանան, որ դրան հետեւելու է ֆինանսական պարտավորությունները, մենք առաջարկում ենք խստացնել նաեւ այս դրույթը, ինչը, վստահ ենք, որ բուհերի կողմից մասնագիտական ցանկի շատ ավելի գիտակցված ընտրության կբերի, եւ այն յուրահատուկ ինֆլյացիան, որ կար այս ոլորտում, լիցենզիաների ոլորտում, բուհերի քանակի ոլորտում, իրականում ավելի կտրուկ տեմպերով կնվազի։

Նորից կրկնեմ, անգամ գործող օրենքով մենք 2,5 տարվա մեջ մասնավոր գործող բուհերի թիվը 70-ից հասցրել ենք 35-ի, անգամ գործող օրենսդրությամբ, սակայն գործող օրենսդրությունն այլեւս հնարավորություն չի տալիս կրթության որակի նկատմամբ հսկողական պատշաճ մեխանիզմներ ամրագրել։ Այստեղ մեզ անհրաժեշտ է, որպեսզի ձեր աջակցությամբ եւ հավանությամբ մենք նաեւ կարողանանք զինվել նոր գործիքակազմով? բարձրագույն կրթության ոլորտում հատկապես որակի համար մեր պայքարը շարունակելու նպատակով։

Շնորհակալ եմ, սիրով կպատասխանեմ հարցերին։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարգելի գործնկերներ, հերթագրում հարցերի համար։

Հերթագրվել է չորս պատգամավոր։ Առաջինը՝ Սուքիաս Ավետիսյան։

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Աշոտյան, ասեմ, որ պահանջված եւ, կարծես թե, ուշացած նախագիծ է, որովհետեւ, իրոք, հատկապես մարզերում մասնաճյուղերի տեսքով ողողված են բազմաթիվ համալսարաններ՝ հայտնի ու անհայտ, եւ անհայտ է, թե ինչ որակավորման մասնագետներ են պատրաստված։

Ես ուզում եմ հատկապես հարցս այդ իմաստով հնչեցնել, որ դուք ճիշտ նշեցիք, որ Երեւանում ինչ-որ հասցեով հանում են իրենց լիցենզիան եւ մարզերում բացում են համալսարանների մասնաճյուղեր, որտեղ ընդհանրապես մասնաճյուղ, ուսումնական հաստատություն կոչվելու իրավունք չունի, ուր մնաց՝ համալսարան։

Ուզում եմ այս ուղղությամբ հարցս հետեւյալ ձեւով ձեւակերպել՝ մասնաճյուղերի համար հատուկ ինչ-որ լիցենզավորման պայմաններ մենք մտածո՞ւմ ենք, որպեսզի ունենան, թե՞ ոչ, թե էլի նույն ձեւով կարող է շարունակվել, որովհետեւ տեսեք ինչ է ստացվում։ Ասենք՝ գրանցում են գիտական աստիճան ունեցող մարդկանց, բայց այդ մարդիկ դասախոսություն չեն կարդում, որովհետեւ պահանջ է, ասենք՝ ինչ-որ շենքային պայման վերցնում են, բայց այլ տեղ են պարապմունքներն անցկացնում, եւ որ ամենակարեւորն է, ես ուզում եմ, որ հատկապես այս ուղղությամբ ձեր ուշադրությունը հրավիրել, նաեւ պետական բուհերում մենք լուրջ խնդիր ունենք մեր ուսանողների ֆիզիկական դաստիարակության եւ այդ առարկայի հետ կապված, որովհետեւ նույնիսկ պետական բուհերը չունեն այդ հնարավորությունները։ Համենայնդեպս, պետական բուհերի մասնաճյուղեր ես գիտեմ, որոնք չունեն, ու արդեն 20 տարի է այդ առարկան ընդհանրապես մոռացվել է։ Շնորհակալ եմ, այսքանը։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցադրումների համար։ Մասնաճյուղերի հետ կապված գործող օրենսդրությունն ասում է, եւ մենք հակված ենք պահպանելու այդ դրույթը, որ մասնաճյուղերը պետք է լիցենզավորվեն նույն մեխանիզմներով, ինչ որ մայր բուհերը, բայց քանի որ այսօր մայր բուհերի լիցենզավորման մեջ վայրի պահանջ չկա, հետեւաբար մասնաճյուղերի լիցենզավորման անգամ առանձին գործը, որ պետք է արվի, եւ մենք անցյալ տարվանից շատ խիստ հետեւում ենք, որ ?ոլոր մասնաճյուղերն անգամ գործող օրենսդրությամբ ունենան լիցենզիա, քանի դեռ չկա վայրի պահանջ, լիցենզիայի արժեքի, կշռի մասին, իրական կշռի մասին շատ դժվար է դատե?։ Դրա համար, այո՛, նաեւ Շիրակի մարզում ունեցած մեր իրավիճակը, Լոռու մարզում, Գեղարքունիքի մարզում, Սյունիքի մարզում, Արարատի, Արմավիրի, դժվար է գտնել մարզ հիմա, առավել եւս վերջին տարիներին, որ այս խնդրին չբախվեինք մենք, երբ հայտնվում էր հարեւանի տանը ինչ-որ մի «ուսումնական հաստատություն», այսպես կոչված, չակերտավոր, որտեղից հնարավոր էր 4-5 տարի անց դիպլոմ ստանալ՝ ընդամենը պարբերաբար մուծելով ուսման վարձ։ Սա է եղել գործը։

Այսօր այս օրենսդրական նախաձեռնությանը հավանություն տալու դեպքում ես ձեզ վստահեցնում եմ, որ նորից կունենանք շատ շոշափելի, շատ առարկայական եւ տեսանելի տվյալներ, որ լիցենզավորման գործընթացը կրթության ոլորտում իրականում մնում է անաղարտ եւ կարողանում ենք մենք ապահովել այս գործընթացում նաեւ նոր դրսեւորումներ՝ իրականում անելով դա մեր սերունդների համար։ Շատ դժվար գործ է բուհ փակելը։ Դուք պատկերացնո՞ւմ եք, քանի՞ մարդու, այսպես ասած, վատո?թյուն ես անում մեր հայկական հոգեբանության մեջ։ Հայտնվում են սեփականատերերը, որոնք եւ ոչ մեկը պատահական մարդ չի, եւ ո՛չ մեկը, չկա՛ պատահական մարդ, ռեկտոր այս կամ այն մասնավոր բուհի։ Բոլորն ինչ-որ  մի հնարավորություններով, կապերով մարդիկ, որոնք տարիներ շարունակ աշխատել են, տարբեր մարդկանց տարբեր լավություններ են արել, այսօր սա ամենաշնորհակալ գործն է՝ խստացնել լիցենզավորումը, որովհետեւ բոլոր միջազգային զեկույցներում ՀՀ բարձրագույն կրթական համակարգի մասին տարակուսանք էր հայտնվում, երբ թվարկվում էր, թե մենք քանի՞ բարձրագույն ուսումնական հաստատություն ունենք՝ ունենալով ընդամենը 3 միլիոն 200 հազար բնակչություն։ Այսօր էլ, այսօրվա թիվն էլ է մեծ։ Ի դեպ, խոստովանեմ, եւ՛ պետական բուհերի թիվն է այսօր մեծ, եւ՛ մասնավոր բուհերի թիվն է այսօր մեծ։ Այս գործընթացը պետք է գնա շատ սահուն կերպով, որովհետեւ մենք բոլոր խնդիրներում գերակա ենք դիտարկում ուսանողի իրավունքը։ Ե՛վ վերջին տարիներին, եւ՛ նաեւ ԱԺ կողմից ընդունված օրենքի շնորհիվ բարձրագույն կրթության այդ փոփոխության շնորհիվ այն բուհերը, որտեղ լիցենզիա է կասեցվում, այդ բուհերի ուսանողներն իրավունք են ստանում տեղափոխվել անգամ պետական բուհեր իրենց ցանկության դեպքում։ Այսինքն՝ ուսանո?ի իրավունքը մենք պահպանում ենք։ Նա մեղք չունի, որ պետությունն ուշացումով է սկսել զբաղվել այս հարցերով։ Երբ նա ընդունվում էր, այդ բուհը կար, լիցենզիան գործում էր։ Եթե լիցենզիան կասեցվում է, ուսանողին մենք պարտավոր ենք ապահովել նույն պայմաններով կրթական հնարավորությամբ։

Ֆիզիկական կուլտուրայի դրվածքի մասին բուհերում, առանձին հարց է, կարելի է շատ ավելի երկար խոսել։ Իրականում ոչ բոլորի, ես համաձայն եմ ձեզ հետ, ոչ բոլոր բուհերում։ Ե՛վ պետական, եւ՛ մասնավոր մենք ունենք այսօր համարժեք մարզական ենթակառուցվածքներ եւ որպես առարկա՝ ֆիզիկական կուլտուրան, եւ որպես առողջ ապրելակերպի մշակույթը դեռեւս երկար ճանապարհ ունի անցնելու, որպեսզի դառնա իրականում ոչ թե ստիպողական բան, աբսուրդ է, համաձայնեք, եթե դուք ու ես, կամ մնացած մեր գործընկերները պետք է մտածեն ու ստիպեն ուսանողին, որ նա առողջ ապրի, որ նա իրանով զբաղվի, նա ֆիզիկական ակտիվություն դրսեւորի, նա դասերին գա անպայման։ Վերաբերմունքը պետք է փոխվի նաեւ այստեղ, մեր ուսանողները պետք է գիտակցեն, որ դա իրենց համար է։ Իրե՛նց համար է, ֆիզիկական կուլտուրայի դասերին գալ-չգալու խնդիրը չէ այստեղ։ Այստեղ ավելի շատ մտածելակերպի պրոբլեմ է, երբ առողջ ապրելակերպի հետ կապված դեռեւս խնդիրներ մենք մեր հասարակական ընկալումների մեջ ունենք։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Պրն Աշոտյան, դուք նկատի ունեցեք, որ հերթագրվածները վե? պատգամավորներ են, ոչ թե՝ չորսը։ Հաջորդը՝ Հեղինե Բիշարյան։

Հ.ԲԻՇԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն նախարար, դուք մի մտահոգվեք, որ ուշացած եք բերում։ Ճիշտ ժամանակին էլ բերում եք նախագիծը, եւ ինքը շատ կարեւոր նշանակություն ունի բուհական համակարգն առողջացնելու առումով։ Եվ այն դիտարկումները, որ արված են նախագծում, իսկապես խիստ կարեւոր են այսօր։ Ես ուղղակի մի շեշտադրում ունեմ։ Քանի որ ձեր մասնագիտությունը նույնպես այդ մասին կխոսի, ես կարեւորում եմ, որ բուհական համակարգում անպայման շեշտադրումը դնեք այն բուհերի վրա, որոնք տալիս են բժշկական կրթություն։ Շատ ավելի ողբերգական վիճակի մեջ ենք ընկնում, երբ այն մարդը, որին մեր առողջությունն ու կյանքն է վստահվում, նրանք չունեն այնպիսի մակարդակ, որովհետեւ ավարտում են մասնավոր բուհեր, որ կարող են մեզ տալ այն ամենը, ինչ անհրաժեշտ է։ Այդ առումով ընդհանրապես ավելի շատ, առաջին հերթին պետք է խստացվի այն բուհերի լիցենզավորման գործընթացը, որոնք գործ ունեն կոնկրետ բժշկական կրթության հետ։

Հարցը, որն ուզում էի տալ, մենք կրթության հանձնաժողովում մանրակրկիտ քննարկել ենք եւ մեր առաջարկություններն ասել ենք։ Ես մի առաջարկություն էի արել. 131 1-ին հոդվածի հետ կապված, 2-րդ ենթահարցում, որտեղ բուհերի լիցենզավորման համար դուք նախատեսել եք 10 օրվա ավելի ժամկետով կարգավորել այն խնդիրները, որոնք առաջացած են, եթե՝ ոչ, նրանք պատժվելու էին։ Ես այստեղ ընդամենն առաջարկել էի, որ 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում, եթե հիշում եք։ Կխնդրեի, եթե պետք է, ես գրավոր ներկայացնեմ, եթե՝ չէ, նկատի ունեցեք, որովհետեւ 10 օրվա ժամկետի մեջ կարող է 2 ոչ աշխատանքային օր ընկնի, դա մի քիչ խնդիր կառաջացնի։ Կարծեմ, արդարադատության նախարարը նույնպես համաձայնվեց դրա հետ։ Շնորհակալություն։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Բիշարյան։ Իրականում հանձնաժողովում շատ հետաքրքիր քննարկում գնաց, շատ կառուցողական եւ, կարծում եմ, հանձնաժողովի կարծիքը մեք դեռ կլսենք այստեղ։

Այո՛, ես հիշում եմ ձեր առաջարկությունը եւ հիշում եմ, որ մենք պայմանավորվեցինք 1-ից 2-րդ ընթերցում այդ առաջարկությունը ներառել նախագծում։ Ես իմ համաձայնությունը տալիս եմ, կարիքը չկա գրավոր կերպով ներկայացնելու։ Համարեք, որ 2-րդ ընթերցման տարբերակում սա կլինի ներառված։

Ինչ վերաբերում է ձեր մտահոգությանը բժշկական կրթության հարցով, այստեղ ես կիսում եմ ձեր մտահոգությունները, եւ որպես բժիշկ մասնագիտությամբ, նաեւ կրթության ոլորտի խնդիրներին այսօր ավելի քաջատեղյակ մարդ, ասեմ, որ այստեղ մենք, անկախ մեր ձեռնարկած միջոցառումից, դեռեւս ունենք խնդիրներ։ Կրթության նախարարության լիազորությունն է այս դաշտում միայն մի բան այսօր։ Դա արտասահմանցի ուսանողների ուսուցման թույլտվությունը կամ արգելքն է։ Գործող օրենսդրությամբ, «Լիցենզավորման մասին» օրենքով մասնագիտական բժշկական կրթությունը, լիցենզավորումն այդ կրթության վերապահված է այլ գերատեսչությամբ։ Դա Կրթության, գիտության նախարարությունը չէ։ Մենք այդ լիազորությունը չունենք այսօր ստուգելու եւ փակելու բժշկական մասնավոր այն ուսումնական հաստատությունները, որոնք չեն ապահովում մեր պայմանները։ Դա այլ նախարարության լիազորությունն է։ Եվ մենք հույս ունենք, որ մեր եղած գործիքակազմով դա հավատարմագրման ինստիտուտն է, ակրիզիտացիայի ինստիտուտը, որն արդեն ներդրվում է Հայաստանում, մենք կկարողանանք զուգահեռ բարձրագույն եւ միջինմասնագիտական բժշկական կրթության որակը նույնպես հսկել մեր նախարարության ուժերով։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ Գոհար Ենոքյան։

Գ.ԵՆՈՔՅԱՆ

-Պրն Աշոտյան, դուք «Պետական տուրքի մասին» օրենքում հենց նոր զեկուցեցիք, որ տարբերակել եք արդեն, տարանջատել եք բակալավրի եւ մագիստրոսի կրթության լիցենզիաների հարցը։ Ես կուզեի իմանալ. ելնելով դրանից՝ գուցե դուք գտնում եք ճիշտ է, դա առաջարկում եք, բայց ինձ հետաքրքրում է մի հարց եւ հետո՝ երկրորդը։ Եթե ավելացվում է փաստացի, ավելացվում է համարյա երկու անգամ, տարանջատվում են՝ բակալավրին էլ է մնում 300 հազար, մագիստրատին էլ, դառնում է 600 հազար, արդյոք հետագայում այդ գումարի լիցենզիայի ավելացումը կարո՞ղ է ինչ-որ ձեւով ազդել ուսանողների վարձի, տարեկան վարձի նկատմամբ, այսինքն՝ վարձն ավելացնեն։ Այն, որը հիմա մուծում են, ասենք՝ հետագայում էլի ավելացվի, ոչ երկու անգամ, բնական է, ինչ-որ մի ձեւով։

Եվ 2-րդ հարցս՝ քանի որ դուք բժիշկ եք եւ գերազանց գիտեք բժիշկն ինչ է նշանակում, իմ կոլեգաներն էլ նոր ասացին, ինձ էլ շատ է հետաքրքրում՝ արդյոք բժշկական մագիստրատուրան կարող է լինել հեռակա։ Հեռակա բժիշկն ի՞նչ ա, եթե այսօր իսկական ստացիոնար բժիշկները չեն կարողանում նորմալ դիագնոզ դնել, ինչ մնում ա, որ հեռակա էլ լինի, որ դրա համար էլ մի հատ առանձին, եւ նրա գները կարծես թե առանձին է, բացառությամբ է գրված։ Ինչքան է՝ ավելի է, լիցենզիայի պակաս է, ճիշտն ասած, չկա, ես էլ այդ ասպարեզի հետ շատ ծանոթ չեմ, հետաքրքրում է ինձ՝ վսյո տակի, ո՞նց կլինի հեռակա բժշկական... Մենք ժամանակին հիշում ենք, հպարտանում ենք, ա՛յ, ձեր օրոք էլ, որ մենք ունեինք Բժշկական ինստիտուտ, որտեղ ձգտում են, որպեսզի բոլորը գան, սովորեն, բայց այսօր մի հատ գրագետ բժիշկ շատ քիչ կա։ Շատ կա, ինձ հանկարծ հազար ու մի բառեր չասեն հետագայում, կա, բայց շատ էլ շատ կա, որ նորմալ դիագնոզ չեն կարողանում դնել, տվյալ դեղը տան, որ մարդը ոտքի կանգնի։ Այս հեռակա պահը ո՞նց պիտի լինի։ Ասենք՝  լիցենզիան հանեցին, բա կրթությունն ինչպե՞ս պետք է տան։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, տիկին Ենոքյան, շատ հետաքրքիր հարցադրումների համար։ Սկսեմ վերջին հարցից, ուզում եմ փարատել ձեր մտահոգությունը։ Բժշկական մասնագիտություններն ընդգրկված են այն ցանկում, որը կառավարության որոշմամբ հաստատվել է եւ որով արգելվում է հեռակա կրթությունը։ Այսինքն՝ ոչ մի մասնագիտությամբ հեռակա ուսուցման ձեւով մասնագետ պատրաստվել չի կարող ՀՀ-ում, միայն առկա եղանակով։ Այստեղ ոչ մի փոփոխություն չենք պատրաստվում անել եւ չենք անելու։ Բնականաբար, ճիշտ հակառակը, պետք է նաեւ շարունակենք բարելավել բժշկական կրթության վիճակը Հայաստանում։

Ուզում եմ ձեզ ուրախացնել, որ անգամ այսօր, դժվար օրերին, դժվար ֆինանսական վիճակում բուհերը լինելով հանդերձ՝ դեռ շարունակում են գրավիչ լինել արտասահմանցի ուսանողների համար, եւ հատկապես այստեղ ֆլագմանը առաջատար է, շոգեքարշը բժշկական համալսարանի առ այսօր, որտեղ ուսանողների մոտավորապես 20-22 %-ն այսօր արտասահմանցի ուսանողներ են։ Եվ մեր երկրում սովորող արտասահմանցի ուսանողների զգալի մասը բժշկական համալսարանից են։ Կրթության որակն այնտեղ ընկալելի է նաեւ մեր հարեւան երկրներում, եւ ոչ միայն հարեւան, այլ նաեւ անգամ Բոլոնիայի անդամ այլ երկրներից նույնպես մենք ունենք ուսանողներ։

Ուսանողական վարձերի մասով վստահ եմ, որ սա ուղղակիորեն չի անդրադառնա ուսանողների վարձերի բարձրացման վրա։ Եկեք միասին հաշվենք՝ տարեկան 300 հազար դրամ մի ֆակուլտետի,  բակլավարական մի ծրագրի համար։ Բակլավարական ծրագիրը քառամյա է՝ 4 տարի։ Ենթա?րում է, որ եթե ամեն կուրսում լինի 75 ուսանող, 4x75, կգա 300, ամեն մի ուսանողի վրա առավելագույնը կնստի 1000 դրամ, եթե անգամ դա բերի բարձրացման։ Հենց խնդիրը նրա մեջ է, որ բուհերն անեն այնպիսի լիցենզիաներ, որտեղ ուսանող կհավաքեն, որտեղ գրավիչ կլինեն, ոչ թե 10 հոգու համար լիցենզիա կհանեն կամ 5 հոգու համար լիցենզիա կհանեն, որովհետեւ այդ դեպքում 10 հոգու ուսման վարձի կեսը ստիպված կլինեն տալ պետտուրք։ Այսինքն՝ բուհերը պետք է նաեւ մարկետինգային տեսակետից, ֆինանսական շահավետության տեսակետից նաեւ մտածեն, հաշվեն ու հասկանան՝ դա իրենց ձե՞ռք է տալու, թե՞ ձեռք չի տալու։ Այսօր մենք բուհեր ունենք, հինգ հոգի ունեն ֆակուլտետում։ Ակնհայտ է, որ այնտեղ կրթության որակի մասին խոսք գնալ չի կարող, որովհետեւ այդ հինգ հոգու համար, բնական է, կապիտալի ներդրումներ չեն անում, ենթակառուցվածքներ չեն զարգացնում, գրադարան չեն հարստացնում, գիտական հետազոտություններ չեն կազմակերպում։ Այսինքն՝ բուհը բուհ չի, մնում է բուհն ուղղակի որպես ձեւական կրթական գործընթացի կազմակերպման տեղ։ Դրա համար չեմ կարծում, որ սա կբերի ուսանողական վարձերի բարձրացմանը։

Ուսումնական վարձերը Հայաստանում, առիթից օգտվելով նաեւ ասեմ, վերջին երկու տարիների մեջ գրեթե չեն փոխվել։ Այս տարի ընդհանրապես չեն բարձրացել։ Նախորդ տարի փոխվել են 3-5 %-ով ընդհանուր առմամբ։ Մենք ունենք արդեն բավականին թանկ կրթո?թյուն Հայաստանում։ Եթե ուսման վարձերը դոլարային կամ եվրոյական այդ վիվալենտով այդքան բարձր չեն դրսի աչքի համար, բայց մեր մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի չափաբաժնում բավականին բարձր է, քանի՞ տոկոսն է կազմում ուսման վարձը մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի։ Շատ բարձր է ստացվում, էլ բարձրանալու տեղ կա միայն մի դեպքում, եթե բարձրագույն կրթության բեկումնային նոր որակ մատուցվի։ Օրինակ, մի շարք  բուհերում շատ բարձր են ուսման վարձերը, եւ շուկայական տրամաբանությունն է այստեղ գործում, ուսանողն ինքն է որոշում՝ դիմի՞, թե՞ չդիմի, ուզո՞ւմ է, թե՞ չի ուզում, կանխատեսո՞ւմ է իր աշխատատեղով վաղը հետ բերել այդ գումարը, թե՞ չի կանխատեսում։ Այսքանը, շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման համար՝ Գոհար Ենոքյան։

 Գ.ԵՆՈՔՅԱՆ

-Պրն նախարար, ես ուրախ եմ, որ դուք այսօր նախարար լինելով՝ ահագին բարեփոխումներ եք անում։ Մի հարց եւս, գուցե կապված չէ այս հարցի հետ՝ ընդհանրապես բուհերը, որ բացվում են՝ բարձրագույն կամ թեկուզ, նու, ուսումնարաններ, հաշվի առնո՞ւմ են, իրոք, մեկ անձին ընկած կարիքը, ինչպես դուք նոր ասացիք։ Այսքան ուսանող, սա ի՞նչ է, մեր ազգի մոդան ա՞ բարձրագույն ավարտեն ցանկացած բուհ, գնան աշխատեն բացարձակ տարբեր, ուրիշ տեղեր։ Միգուցե պետք չի՛ այդքան մարդ պահել, միգուցե այսքան ինստիտուտներ պետք չեն, այնքան, ինչքան կարիք ունի այս ազգը, այդքան լինի։ Ա՛յ, դա միշտ ինձ մտահո?ել է, թե ինչի՞ համար են այսքան ինստիտուտները, երբ ավարտելուց հետո, բժշկական ավարտածը մսավաճառ է աշխատում, չգիտեմ, մյուս ավարտածն առեւտուր է անում։ Ինչի՞ համար այդքան ծախս անել այդ ուսանողի վրա, պետությունն էլ ա, չէ՞, ծախսեր անում։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Էլի շնորհակալ եմ, շատ կարեւոր ու ցավոտ հարց եք բարձրացնում։ Իրականում, տեսեք, ինչ մոտեցումներ այստեղ կան։

Պետությունը կրճատել է իր պետական պատվերի ծավ?լը՝ թողնելով պետական գումարների ծավալը նույնը։ այսինքն՝ մենք սկսել ենք  վերջին երկու տարիների մեջ ավելի արդար գին տալ մեկ ուսանողի համար՝ իրականում հասկանալով, որ մենք պետք է սպասարկենք այլեւս պետական գերակայություններ՝ տնտեսական, ազգային, անվտանգային եւ այլն։ Մնացած հատվածը որոշում է շուկան, այսինքն՝ առաջարկ-պահանջարկի տարրական մեխանիզմն է, կրթությունը ծառայություն է, որը վճարովի նաեւ մատուցվում։ Ես շատ կուզենայի, որ մեր բոլոր ուսանողները եւ դիմորդները մասնագիտական ընտրություն կատարելիս՝ առաջնորդվեն նաեւ տնտեսական խնդիրներով, արդյոք վաղը, մյուս օրն աշխատաշուկայում նրանք կարիքը կլինի, իրենք այդ գումարը հետ կբերեն, որովհետեւ անիմաստ է այն դիպլոմը, որը չի աշխատում տնտեսությունում գիտելիքի, հմտության, կարողության տեսքով կամ չի աշխատում հասարակական որեւէ ինստիտուտում նորից իր կարողությունների տեսքով։

Մյուս կողմից շատ վտանգավոր եմ համարում սահմանափակման առաջարկությունների իրականացումը, որովհետեւ, նորից կրկնեմ, սա կհակասի կրթության շուկային, առհասարակ շուկայական տրամաբանությանը, եւ 2-րդը՝ բոլոր երկրներն այսօր գերնպատակ են դրել ավելացնել բարձրագույն կրթության տեր մարդկանց թիվն իրենց հասարակությունում։

Երեկ ես կարդում էի  Եվրոպական հանձնաժողովի սեպտեմբերին ընդունած վերջին ռազմավարությունը բարձրագույն կրթության ոլորտում, ԵՄ անդամ երկրները 2020թ.  նպատակ ունեն, միջինը ԵՄ-ով, ապահովել 40 տոկոսանոց բարձրագույն կրթություն հասարակությունում, 40 տոկոսանոց, ներեցեք, հասարակություն չէ, տվյալ տարիքային խմբում։ Դա բավականին մեծ ցուցանիշ է՝ 40%։ Մենք այսօր ունենք նույնպես լավ ցուցանիշ, որը միջազգային տնտեսական ֆորումի զեկույցում, Դավոսյան ֆորումի զեկույցում, վերջերս նաեւ վարչապետը հնչեցրեց կառավարության նիստերից մեկում, որ բարձրագույն կրթության ներառման աստիճանով մենք կտրուկ բարելավել ենք մեր դիրքերը, այսօր, եթե չեմ սխալվում, 35% է, այսինքն՝ ձգտել իջեցնել, պետք չէ, պետք է ուրիշ բան անել՝ տնտեսության մեջ ստեղծել այդ կադրերի իրական պահանջարկ, կամ հակառակն անել՝ տնտեսությունից ստանալ կադրերի պահանջարկ եւ պատրաստել այդպիսի կադր։ Այսինքն՝ խնդիրը գալիս, հանգում է տնտեսություն եւ կրթություն կապի թույլ լինելու մեջ այսօր։ Աշխատաշուկայում պահանջված ուղղություններ կան, որտեղ կրթությունը լիարժեք ծավալով կադրեր դեռ չի պատրաստում եւ հակառակը, կրթությունը պատրաստում է կադրեր բազմաթիվ ուղղություններով, որոնք աշխատաշուկայում այսօր կա՛մ պահանջված չեն, կա՛մ աշխատատեղ չկա, կա՛մ մենաշնորհային ինչ-որ խնդիրներ են ծագում որոշ ոլորտներում եւ այլն, որտեղ այդքան կադրի խնդիր չկա, այդքան աշխատուժի խնդիր չկա։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ Էռնեստ Սողոմոնյան։

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Նիկոյան։

Պրն Աշոտյան, նախ՝ ասեմ, որ օրենքի տրամաբանությունը, ձեր մտավախություններն ինձ համար հասկանալի են, ընդունելի են։ Տեսեք՝ ինչ հարցեր են առաջացել՝ եթե լիցենզավորման հստակ պայմաններ կան գրի առնված, եւ համապատասխան մարմինն էլ կա՛մ արտոնում է այն, կա՛մ ոչ, ի՞նչը պետք է դատարանում բողոքարկեն բուհերը։ Ա՛յ, ինձ համար սա անհասկանալի է, եթե հստակ ամեն ինչ կա՝ սա չունես, չենք լիցենզավորում, եթե բոլորն ունես, լիցենզավորում ենք։

Եվ գիտե՞ք, եթե անձի պարագայում սուբյեկտիվիզմն ավելի շատ է, դիցուկ, ուսուցչուհուն, ասենք, աշխատանքից հեռացնելը, նա կարող է չընդունել, որ, ասենք, ինքը թե՛ գիտելիքների, թե՛ մեթոդիկայի առումով վատը չէ, դե, բոլորս էլ գիտենք, Նոբելյան մրցանակ մանկավարժության բնագավառում Նոբելը չի նախատեսել, որեւէ բան ապացուցելը, իրոք, այստեղ ծանր է՝ որակի առումով։ Իսկ առաջին դեպքում, որը ես նշեցի, լիցենզիա տալու, կարծես թե, ամեն ինչ հասկանալի է, ա՛յ, իսկ ես չեմ հասկանում՝ ի՞նչ հույսով են դատի տալիս, եթե լիցենզավորման գոնե մեկ կետով գործընթացին տրվյալ բուհը չի համապատասխանում։ Կա՛մ պրակտիկայից, կա՛մ տեսականորեն խնդրում եմ ասեք, հասկանալի լինի։ Շնորհակալություն։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

 -Շնորհակալություն հարցի համար, պրակտիկայից կասեմ։ Պրակտիկայում մենք ունենք դեպքեր, այսօր էլ, երբ լիցենզիաներ են կասեցվում, ոչ թե դադարեցվում, որովհետեւ դադարեցման համար, արդեն ասացի, մենք պետք է դատարան դիմենք, իսկ նախարարությունն այդքան գումարներ, կարողություն՝ ֆիզիկական ու իրավական, ներդնելու, այդ տասնյակ լիցենզիաների համար այսօր չունի, մենք կասեցնում ենք, բայց չենք դադարեցնում այսօրվա օրենսդրությամբ։ Ա՛յ, որ սա մտնի ուժի մեջ, կգնան դադարեցումները, եւ դաշտն իրականում կմաքրվի նաեւ իրավական տեսակետից։

Ուրեմն, տեսեք, մենք թողել ենք իրավունքը բուհերի համար, բնական իրավունքը, նաեւ սահմանադրական, բողոքարկել իրենց մասին կայացված ցանկացած որոշում, որովհետեւ չափորոշիչները, որոնց մասին դուք խոսեցիք, ես ձե? հետ համաձայն եմ, շատ հստակ են, օրինակ, կա՞ ՀԴՄ-ի առկայության պահանջի մասով խախտում, թե՞ չկա։ Բայց որպեսզի վաղը, մյուս օրը մեզ չմեղադրեն սուբյեկտիվ դիտարկումների մեջ, որովհետեւ կարող է մեղադրեն լիցենզավորման գործակալությանը, որ իրականում չարակամորեն կամ դիտավորյալ սխալ արձանագրություն է կազմել, կարող է մեղադրեն նախարարությանն այլ մեղքերի մեջ եւ պահանջեն, որ իրենց թղթերն իրականում մաքուր են, որ իրենք համապատասխան տեղեկանքները, հաշվետվությունները ներկայացրել են ժամանակին եւ այլն։ Այսինքն՝ ամեն մի փոքր թվի տատանում կարող է բողոքարկվել՝ ժամկետի առումով կլինի, քանակի առումով կլինի եւ այլն։ Դատական կարգով հնարավորությունը հարցի քննարկման, թույլ է տալու մեզ՝ նախարարությանը, եւս մեկ անգամ փաստարկներ բերել արդեն, եթե դիմումատուն այքան վստահ է, որ իրավունքը խախտվել է, որ ինքը դիմի դատարան։ Այսօր դիմումատուն չի, այսօր դատարան դիմում է նախարարությունը, վաղը օրենքի ընդունումից հետո, կդիմի բուհը։ Բուհը պետք է դիմի դատարան, ըստ իս, միայն այն դեպքերում, եթե իրականում նախարարության աշխատանքի մեջ գտել է շատ մեծ թերություն, որը կարող է վիճարկել եւ լիցենզիան հետ բերել։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման համար՝ Էռնեստ Սողոմոնյան։

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Պրն նախարար, իսկ լիցենզավորման էդ կետերից այլ պրակտիկայում ամենադժվար կատարվողը, իհարկե, որակի մասին չեմ խոսում, դա ծանր բան է, ա՛յ, որ նեղվում են բուհերը, ո՞րն է։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Դժվար եմ գտնում մեկը նշելը, մի քանիսը նշեմ։ Օրինակ, կա գիտամանկավարժական կադրերի պահանջ, ցենզ՝ համապատասխան, թե քանի՞ մանկավարժ-դասախոս պետք է ունենա գիտական աստիճան։ Կան մարդիկ, որոնք վեց տեղ ձեւակերպված են՝ այս համալսանում ա ինքը ձեւակերպված, որպես հիմնական աշխատող, էն մյուսում, էն մյուսում, մի քանի աշխատանքային գրքույկով։ Դեպքեր կան, նույն մարդուն տեսնում ես, նա երեք բուհում հիմնական աշխատող է։  Ըտենց ո՞նց կարող է լինել, ըտենց չի՛ կարող լինել։ Այսինքն՝ կան շրջանառու, այսպես ասած, թեկնածուներ, որոնք ամեն տեղ գրվում են, ինչ է, որ բուհը բավարարի այդ նվազագույն չափաքանակին։

Խնդիրներ կան տարածքների հետ կապված։ Այսօրվա նորմատիվը բավականին խիստ է՝ 8քմ մեկ ուսանողին պետք է բաժին ընկնի։ Խնդիրներ կան, շատ ավելի սուղ այսօր խնդիրներ են կանգնում կամաց-կամաց գրադարանային ֆոնդի հետ կապված, համալրվածության եւ այլն։ Խնդիրներ կան այսօր կրթական բովանդակության համապատասխանեցման։ Պետությունը սահմանել է չափորոշիչ, ասում է, որ բժշկական կրթություն տալու համար դու պետք է դասավանդես այս մի քանի տասնյակ առարկաներն այսքան ծավալով նվազագույնը։ Կան բուհեր, որոնց կրթական ծրագիրը մենք արտասահմանցի ուսանողների ուսումնառությունը, որ ստուգում էին, 30-40 %-ով շեղվում է պետական չափորոշիչից, կան առարկաներ, որ ընդհանրապես չեն դասավանդվում եւ այլն։ Այսինքն՝ ամեն ինչ պրոբլեմ է, դեռ ամեն ինչ մասնավոր համակարգում, պետականում նույնպես կան պրոբլեմներ, բայց մասնավորում, բնականաբար, պրոբլեմները դեռ ավելի շատ են, որովհետեւ 90-ականներից մինչեւ 2009թ. որեւէ գործառույթ, լո՛ւրջ գործառույթ որակի հսկողության, չի՛ իրականացվել։ Հսկողություն սկսեց իրականացվել Նախագահի հանձնարարությամբ դեռեւս նախարար Սպարտակ Սեյրանյանի օորք, այդ ժամանակ սկսեց աշխատանքները, եւ մենք ուղղակի շարունակեցինք եւ բազմապատկեցինք կատարված աշխատանքի ծավալը։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ Վահե Էնֆիաջյան։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Նիկոյան։

Հարգելի պրն նախարար, որպես սկզբունք, միանշանակ այն գործընթացը, որը սկսել եք, կարծում եմ, շատ կարեւոր գործընթաց է, եւ կարելի է բոլոր մեր գործընկերների մտահոգությունն էլ կիսել, կարելի է ինչ-որ մի տեղ էլ ասել որպես ուշացած գործընթաց, բայց այդ ժամանակահատվածի համար, քանի որ երկրում նաեւ որոշակի տնտեսական ճգնաժամ կա, այս պայմաններում աշխատատեղերի հետ կապված խնդիր չի՞ լինի, քանի որ մարդիկ իրենց աշխատանքից կզրկվեն, ուսանողների ճակատագիրն ի՞նչ կլինի, եւ նման գործընթացների հետ կապված հնարավորին չափ շուտ պետք է ծանուցել, կարծում եմ, մասնավոր բուհերի նաեւ ռեկտորներին, ներկայացուցիչներին, որպեսզի նրանք կարողանան համապատասխան միջոցներ ձեռնարկել, եւ եթե հնարավոր է, վերականգնել եւ սահմանած չափանիշներին համապատասխանեցնել, եթե չէ, արդեն իսկ գնալ լուծարման ճանապարհով։ Շնորհակալություն։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Նորից կրկնեմ, որ ուսանողական իրավունքները մեր քաղաքականության անկյունաքարն է։ Ոչ մի ուսանող, այս երկու տարի է խիստ քաղաքականություն ենք վարում այս ոլորտում, ոչ մի ուսանող, որը սովորել է կասեցված լիցենզիայով որեւէ բուհում, դուրս չի մնացել կրթական գործընթացից, եթե ցանկություն է հայտնել սովորելու։

Ուրիշ թիվ ձեզ բացահայտեմ։ Այս երկու տարվա ընթացքում կասեցված լիցենզիաներով բուհերի ուսանողների 32, թե 33 տոկոսն է ցանկություն հայտնել սովորելու, իրականո՛ւմ սովորելու, նորմալ բուհ գնալու, մնացած մարդիկ, ուղղակի գրանցված մարդիկ են եղել, որոնք տարին մեկ եկել, ուսման վարձը մուծել են, դասի չեն եկել, եւ հիմա ավելի խիստ ուսումնական գործընթացին չեն ուզում մասնակցել։ 32 տոկոսն է դիմել մեզ, որ ուզում ենք, թույլ տվեք մեզ շարունակենք մեր կրթությունը պետականում կա՛մ այս, կա՛մ այն ոչ պետական բուհում։

Ինչ վերաբերում է աշխատատեղերին, կարծում եմ, այստեղ պետք է մի բան հասկանանք՝ մեր սերունդների ապագայի հաշվին, կրթության որակի հաշվին դատարկ աշխատատեղեր մեզ պետք չեն։ Ի՞նչ է նշանակում աշխատատեղ։ Մարդ, որը գալիս է գործի, սուրճ է խմում, ձեւակերպում է, որ 20 հոգու լեկցիա է կարդացել, գնում է տուն, դա աշխատատե՞ղ ենք համարում, որ այդ 20 հոգուն խաբում է, որովհետեւ նա ոչ մի գիտելիք չի փոխանցում, ձեռքից գումարը կորզում են տարիներ շարունակ, տալիս են թուղթ, որի տակ ոչ մի գիտելիք չկա։ Դա աշխատատե՞ղ ա, դա վնասարարություն ա։ Դա այս երկրի, մեր երկրի, մեր սերնդի, երիտասարդությանը տված ամենամեծ վնասն ա, երբ այդ երեխային փոխանակ ասես, որ նստի, սովորի, դա քո համար ես անում, այլ պատրաստ ես հետը գնալ գործարքի, ինչ ա վերջում չորս ֆորմատի՝ մեջտեղից ծալած, եւ կարդոնով փաթեթավորված ինչ-որ մի թուղթ տաս, կոռուպտ տաս, այսպես ասած։ Ես չեմ համարում սա գերակայություն այս հարցում։ Կարծում եմ, մեր տնտեսությունն ավելի արագ կաճի, եթե մենք ավելի լավ, որակյալ կադրեր պատրաստենք։

Մի հարց էլ տվեցիք, պրն Էնֆիաջյան, չեմ հիշում։

Չէ, ճգնաժամի մասով ասացինք արդեն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Պրովոկացիա է, պրն Աշոտյան։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Հա՛, մասնավոր բուհերի...

Հավատում եմ պրն Մինասյանին, էլի՛, մինչեւ հիմա հավատում եմ։ Երկու տարի է խորհրդարանում չեմ, բայց, մեկ է, Արծվիկ Մինասյանին հավատում եմ։

Ինչ վերաբերում է ծանուցման խնդրին, մասնավոր բուհերի ռեկտորները եւ պետականները, սա չի տարածվում միայն մասնավորների վրա, ուղղակի մասնավոր սեկտորների պրոբլեմներն ավելի շատ են, մասնավոր բուհերն են դառնում խոսակցության առարկա։

Լիցենզավորման օրենսդրության փոփոխությունից հետո օրենքով բոլոր բուհերին նվազագույնը 6 ամիս ժամանակ է տրվում համապատասխանեցնելու իրենց գործունեությունը նոր կանոններին։ Այսինքն՝ այնպես չի ստացվելու, որ օրենքն ընդունեք, այն մտնի ուժի մեջ, ես դաշյունը վերցնեմ, ընկնեմ բուհից բուհ, տեսնեմ ինչ ենք անում։ Այդպես չի լինի։ 6 ամիս ժամանակ լինելու են բոլոր բուհերի համար նախապատրաստական աշխատանքներ, եւ նրանք կկարողանան հարմարեցնել իրենց կրթական գործընթացը նոր պահանջներին։ Այստեղ էլ վստահ եղեք, որ լիցենզավորվող սուբյեկտի իրավունքները պաշտպանված են լինելու։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման համար՝ Վահե Էնֆիաջյան։

Խոսափողը միացրեք։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն նախարար։ Ես ի սկզբանե մեկ անգամ եւս ուզում եմ կրկնվել եւ ասել որպես սկզբունք՝ միանշանակ ընդունելի գործընթաց է, պարզապես ժամանակահատվածի հետ կապված՝ ուղիղ նպատակային։ Ես սա էի ուզում լսել որպես հիմնավորում։

Եվ մի բանի մասին էլ էի ուզում ասել։ Հաճախ խոսում են որպես ՀՀ-ն գտնվելով այս տարածաշրջանում, մարդկային պոտենցիալը, ինտելեկտուալ պոտենցիալը բավականին մեծ է եւ կարող է դառնալ որպես կրթական կենտրոն, կրթական ծրագրերի իրականացման կենտրոն, եւ այս գործընթացին, կարծում եմ, նաեւ մասնավոր համակարգին է պետք սատարել, եւ ինչպիսի քղաքականություն է վարում, որպեսզի Հայաստանում, որպես այդպիսին, մասնավոր համակարգը եւս կայանա եւ կարողանա շուկայական նոր հարաբերություններ ձեւավորել  նաեւ տարածաշրջանում եւ ամբողջ աշխարհին ներկայանալ որպես իրական կրթական ծրագրեր, կրթական ծառայություններ մատուցող երկիր։ Շնորհակալություն։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Շատ հակիրճ ասեմ։ Թող զարմանալի չհնչի, բայց գուցե ես ավելի շահագրգռված եմ, որ մասնավոր բուհերը կայանան, քան մասնավոր բուհերի ռեկտորները, որովհետեւ մասնավոր բուհերի ուժեղացումը մեզ մոտ կբերի կրթական համակարգում իրական մրցակցություն, կրթության որակի բարձրացում, մեզ թույլ կտա նաեւ մասնավոր բուհերի օրինակով ավելի ազատ տնտեսավարող սուբյեկտների կողմից կրթական ծառայությունների մատուցման ձեւը հասկանալ, չափագրել եւ, իհարկե, արտասահմանցի ուսանողներ բերել։ Բայց նորից կրկնեմ,  մեր վերջին դառը փորձը, վերջին չէ, նախավերջին տարիների, այսպես ասեմ, ցույց է տալիս, որ երբ որակը ցածր է կամ միշտ չէ, որ համապատասխանում է, ու սկսում ես դրսից ուսանող բերել, ստանում ես բումերանգի էֆեկտ։ Այդ ուսանողը գալիս է, մի 3-4 տարի լավ է, մուծում է, վերցնում է դիպլոմը, գնում է իր երկիր, իր երկրում սկսում են նայել, որ այս ուսանողը գիտելիք չունի։ Որտեղ է ավարտե՞լ, Հայաստանո՛ւմ, ի՞նչն է ավարտել, իրենց չի հետաքրքրում։ Տեսնում են ՀՀ կողմից տրված պաշտոնական փաստաթուղթ է։ Դա տվել է Պետական համալսարանը, Բժշկականը, «Հայբուսակ»-ը, թե «Գլաձոր»-ը, իրենց չի հետաքրքրում, սկսում է առաջանալ թերահավատություն մեր կրթական համակարգի հանդեպ։ Այսինքն՝ կարճաժամկետ էֆեկտը, որ գնանք, ինչքան հնարավոր է շատ ու շուտ մարդ բերենք, վերափոխվում է հակադարձ էֆեկտի, որ մեզ մոտ մեր նկատմամբ երբեմն առաջանում են վերապահումներ։ Դուք գիտեք մամուլից այդ պատմությունները՝ արաբական աշխարհի մի քանի երկրներում եղան խնդիրներ, Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում, նու, մի քիչ կրթության որակի հետ էին շաղկապված, իսկ մնացածը չէ, բայց, այնուհանդերձ,  մեր երկրի դիպլոմների ծանրակշռության մասին մենք պետք է ձեզ հետ միասին մտածենք, այսինքն՝ վաճառենք կրթություն, բայց որակյալ կրթություն վաճառենք, որպեսզի գնացողն իր հետեւից ուսանող ուղարկի, ոչ թե գնա ու այլեւս այդ երկրներից մարդ չգա։ Սա՛ է մոտեցումը։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Վերջին հարցը՝ Արծվիկ Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Նիկոյան։

Պրն նախարար, իմ հարցերը հիմնականում իրավական հարթության մեջ են։

Առաջին հարցը վերաբերում է հետեւյալին՝ արդյոք չե՞ք գտնում նպատակահարմար, որ օրենքում անհրաժեշտ է հուն տալ վարչական հիմունքների եւ վարչարարության օրենքին, որովհետեւ սրանով են կարգավորվում բոլոր այն հարաբերությունները, ինչը կապված է վարչական վարույթների հետ՝ սկսած նախազգուշացումից, ավարտված լիցենզիայի գործունեության դադարեցման որոշումներով։

2-րդ հարցը վերաբերում է հետեւյալին՝ չնայած դուք բավարար արձագանքեցիք այստեղ տարբեր հարցերին տրված պատասխանների շրջանակներում, բայց, տեսեք, նախագծում կա դրույթ, որի համաձայն՝ հղում է տրվում լիցենզավորման կարգով նախատեսված դեպքերին եւ կիրառվում է պատասխանատվության միջոց։ Մինչդեռ, Սահմանադրության 83.5 հոդվածն ասում է, որ պատասխանատվության դեպքերը, կարգն ու չափը պետք է սահմանվեն օրենքով։ Հիմա այստեղ հուն տալ մի կարգի, որն օրենքի մակարդակով չի ընդունվում, այլ ենթաօրենսդրական ակտի մակարդակով է, կարծում եմ, անհամապատասխանության խնդիր է առաջանում Սահմանադրության հետ։

Հաջորդ հարցը՝ թեեւ դուք նշեցիք դադարեցման եւ կարդացիք այդ դեպքը՝ ՀԴՄ պահանջները խախտելը, բայց հավատացեք, կա՛մ ՀԴՄ չպահելը, կա՛մ այդ խախտումը չպետք է հիմք հանդիսանա այդպիսի կարեւոր գործունեության ոլորտում լիցենզիայի դադարեցման, ինչպիսին կրթության ոլորտն է։ Եթե հաստատությունը որակյալ կրթություն է ապահովում եւ այդ տիպի խախտում է կատարում, սա հիմք կհանդիսանա դադարեցման համար, արդյոք ճի՞շտ եք համարում։ Այդ նույն ձեւով, ուրեմն, պիտի բանկերն էլ դադարեցնեն իրենց գործունեության լիցենզիան, եթե ՀԴՄ, օրինակ, չի պահում կամ խախտում է այդ կանոնները։ Ուզում եմ ասել, խախտման նաեւ դասակարգումների մեջ, արդյոք նպատակահարմար չե՞ք գտնում վերանայումներ իրականացնել, համենայնդեպս, գործունեության դադարեցման տեսակետից։

Մեկ այլ հարց, որը վերաբերում է կիրառվող պատասխանատվության միջոցներին տուգանքների չափով, թեեւ նախագծի սկզբում նշվում է, որ հաշվի է առնվելու խախտման վտանգավորության աստիճանը, բայց տուգանքները ֆիքսված թիվ եք դուք դրել՝ հազարապատիկի չափով նվազագույն աշխատավարձ։ Այս դեպքում այլեւս չեք կարող կիրառել պարզապես մնացած դեպքերը՝ վտանգավորության աստիճան եւ այլն։ Այսինքն՝ առաջարկը հետեւյալն է՝ հնարավոր չե՞ք համարում, որ այստեղ որոշակի մկրատ սահմանեք, որպեսզի այս առանձնահատկությունները հաշվի առնեք։

Եվ վերջին հարցը՝ կապված լիցենզավորման օրենքի հետ։ Որպես սկզբունք, այս օրենքում գրված է, որ բոլոր լիցենզիաների գործունեության դադարեցումը պետք է իրականացվի դատական կարգով՝ բացառությամբ առանձին մի քանի դեպքերի, երբ կամավորության սկզբունքն է դրվում կամ այնպիսի խախտումներ, որը սկզբունքորեն չի համապատասխանում մոտեցումներին, բայց վերցրել եւ փոփոխություն եք անում, որպեսզի լիազոր մարմինն ինքը դադարեցնի։ Արդյոք այս հիմնարար սկզբունքի փոփոխությունը «Լիցենզավորման մասին» օրենքում ինչո՞վ կարելի է բացատրել այս փուլում, այս պայմաններում։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ ձեր հարցաշարի համար, պրն Մինասյան։

Վերջին հարցից սկսեմ։ Ինձ թվում է, իմ ամբողջ ելույթը եւ հարցերին պատասխանելը, այն է՝  ինֆորմացիայով, մեր տարբեր պրոբլեմներով  կիսելով այս գործընթացը հիմնավորումն էր այս օրինագծի խստության։ Ժամանակն է իրականացնել կտրուկ փոփոխություններ այս դաշտում, իրականում ժամանակն է, եթե չասենք՝ անցել է ժամանակը։ Նորից ասեմ, որ գործող օրենսդրությունը մեզ թույլ չի տալիս շատ մեծ տեմպերով առաջ գնալ։ Էլի թիվը կրկնեմ՝ 70-ից՝ 35։ Երկու տարվա մեջ վատ թիվ չի, վատ ցուցանիշ չի, աշխատանքի վատ արդյունք չի, կրկնակի նվազեցնել նման հաստատությունների թիվը, բայց խոստովանենք, որ էլի մեր նման երկրի համար դա շատ մեծ թիվ է։

Լիտվայի Հանրապետության նախարարն էր իմ հյուրը։ Ամբողջ երկրում 22 ուսումնական հաստատություն ունեն։ Բնակչության թիվը համադրելի է Հայաստանի հետ։ Մենք ունենք 35 + 22՝ 57։ Էլի այսքանից հետո, էլի այսքան ունենք։ Ավելի լավ չի՞ մենք նպաստենք, որպեսզի բուհերը խոշորանան, երկու-երեք փոքր ուսումնական մասնավոր բուհեր միանան, դառնան՝ մեծ։ Ավելի շահավետ է իրենց համար, ավելի նպատակահարմար է կրթության կազմակերպման տեսակետից, հետազոտական աշխատանք իրականացնելու տեսակետից, կրթության որակի տեսակետից։

Կարծում եմ, մենք բարոյական իրավունք ունենք սկսել շատ լուրջ օրենսդրական փոփոխություններ հենց այս դաշտում, հենց այս իմ մտահոգությունները ձեզ հաղորդելով՝ որպես առիթ ընդունեք։

Չափորոշիչները, հա՞, որի դեպքում ինչպիսի պատիժ պետք է կիրառվի, ինչպես նաեւ մկրատի առաջարկը պատրաստ եմ քննարկել 1-ից 2-րդ ընթերցում։ Եթե կլինեն առաջարկություններ, շնորհակալ կլինենք, կարող ենք միասին նայել, տեսնել, թե որ դեպքում տուգանենք, որ դեպքում նախազգուշացնենք, որ դեպքում գրենք լիցենզիայի դադարեցում։

Լիցենզավորման կարգի հետ կապված ձեր հարցադրումը քննարկվել  է օրինագծի մշակման ժամանակ, հետեւյալ մեկնաբանությամբ այս ձեւակերպումն է տեղ գտել։ Այո՛, կարգավորվում է, սահմանվում են օրենքով։ Օրենքը հղում տալիս է կարգին, օրենքը թույլ է տալիս, փաստորեն, եթե մեր առաջարկն ընդունվի, օրենքն ասում է, որ լիցենզավորման կարգը նույնպես հիմք է։ Այսինքն՝ ստացվում է, որ իրականում օրենքով է դա կարգավորվում։ Օրենքում գրված չէ տառացիորեն, բայց օրենքով կա հղում կարգի վրա, որը կկարգավորի նման գործընթացը, մանավանդ, որ դա ընդամենը հիմք է ամենանվազագույն պատժի համար։ Եթե նկատեցիք, նախազգուշացման համար է հիմք, հետոյի մեջ չկա, տուգանքի եւ դադարեցման  համար այդ հղումը չկա։

Եվ ձեր հարցադրումը՝ կապված վարչարարության հետ։ Սա նույնպես շատ ճիշտ հարց եք բարձրացնում։

Արդարադատության նախարարությունը պատրաստել է Վարչական օրենսգրքի մեծ փաթեթ, նոր փաթեթ, մենք նպատակահարմար չգտանք կտրել այնտեղից մի հատված, բերել այս փաթեթի մեջ մտցնել, եւ այն փաթեթը Վարչական օրենսգրքի նույնպես գալու է ԱԺ, ինձ տեղեկացրել է իմ գործընկեր Հրայր Թովմասյանը, եւ այնտեղ այդ ամենն ամրագրված է, մանավանդ որ մենք ունենք 6 ամիս ժամանակ։ Այսինքն՝ այս օրենքն ընդունելուց հետո 6 ամիս պետք է տանք բուհերին, որպեսզի իրենց գործունեությունը հարմարեցնեն...

Ես շնորհակալ կլինեմ, եթե դահլիճում ինձանից ավելի բարձր խոսացող երկու հոգի լինի, որ երեք հոգի է լինում, հարմար չի լինում խոսել։

Շնորհակալ եմ (ծիծաղ դահլիճում), ժողովրդինն է, ժողովրդինը։

Այսինքն՝ դուք ճիշտ եք նկատում, որ այս ամենը պետք է կարգավորվի նաեւ Վարչական օրենսգրքով եւ այդ օրենսգիրքն ավելի մեծ ծավալով գալու է, հասնի եւ գուցե ավելի շուտ մտնի ուժի մեջ, քան այս օրենքը, կամ կսկսի աշխատել։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման համար՝ Արծվիկ Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն նախարար, հարցերին մանրակրկիտ անդրադառնալու համար։ Ես պատրաստ եմ 1-ից 2-րդ ընթերցման ժամանակ նաեւ աշխատել ձեզ հետ, առաջարկություններ ներկայացնել։

Գիտե՞ք, դուք ճիշտ եք նշում, որ անհրաժեշտ է կիրառել, խիստ մեթոդներ, մոտեցումներ, բայց որոնք պետք է բխեն կրթության որակի բարձրացման մտահոգությունից։ Բայց հավատացեք, երբ ՀԴՄ-ի կիրառման կանոն է խախտվում եւ այդ պատճառով դադարեցնել գործունեության լիցենզիան, մի քիչ չի համատեղում կրթության որակի հետ։ Եվ այն դասախոսը որեւէ ձեւով մեղավոր չի, երբ ադմինիստրացիան տվյալ բուհի կամ համապատասխան գործունեության պատասխանատուն ՀԴՄ-ով կամ դրա կանոնների խախտմամբ փորձում է որոշակի օրենք շրջանցել։ Հավատացեք, սա այդ բանի մեջ չի մտում։

Ուզում եմ ասել՝ այս տեսակետից միգուցե իսկապես վերանայման անհրաժեշտություն ունեն այն դեպքերը, որոնք կրթության որակին են միտված, նպաստում են կրթության որակի վատթարացմանը կամ անորակ կրթական ծրագրեր են իրականացնում, այստեղ լիարժեքորեն համաձայն եմ, որ կիրառվի ամենախիստ միջոցներն ու մեթոդները։

Եվ վերջում, մենք ունենք  իսկապես լիցենզավորման օրենք, կարծում եմ, այնտեղ հիմնարար սկզբունքներ կան, որոնք ճիշտ կլինի պահպանել։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Սկզբունքներն այդ օրենքում մենք ենք գրել, դուք եք գրել, այլ պատգամավորներն են գրել։ Սկզբունքները կարող են հարստանալ կամ աղճատվել, աղքատանալ, փոխվել՝ կախված իրավիճակից։ Օրենքն ինքնանպատակ չէ, այլ հասարակատնտեսական հարաբերությունների սպասարկման համար է նաեւ։

Ես ձեզ խնդրում եմ, հարգելի պատգամավոր, շատ ճիշտ դիտարկում եք անում ՀԴՄ-ի հետ կապված, այո՛, ես էլ նշեցի, աչք է ծագում, բայց օրինագծում ուրիշ հետաքրքիր բաներ էլ կան գրած, խնդրում եմ դրա շուրջ նույնպես 1-ից 2-րդ ընթերցում ձեր առաջարկություններն անեք, նաեւ ուղղակի հաշվի առեք, որ կրթությունը ծառայություն է, 80 %-ով՝ վճարովի, եւ տնտեսավարող սուբյեկտներ են գրեթե բոլոր բուհերը, այստեղ նաեւ բիզնեսի կանոնների պահպանման խնդիր կա։ Այսինքն՝ ես՝ որպես կրթության նախարար, բնական է, որ ավելի շատ շեշտադրում եմ եւ խոսում եմ կրթության որակի մասին, բայց կա նաեւ ընդհանուր բիզնես մշակույթի եւ բիզնես միջավայրի, եւ օրինականության պահպանման խնդիր։

Շնորհակալ եմ, հարգելի պատգամավորներ, հետաքրքիր հարցերի համար։ Հուսով եմ առաջին ընթերցմանը պարբերական արձագանքի եւ գնահատականի կարժանանա այս օրինագիծը եւ 1-ից 2-րդ ընթերցում մենք կունենանք իրար հետ աշխատելու հնարավորություն։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն նախարար, բայց ինչո՞ւ եզրափակեցիք, միգուցե էլ ցանկացողներ կլինեն հարց ուղղելու համար։ Ամեն դեպքում շնորհակալ ենք, պրն նախարար։

 Հարակից զեկուցման համար խոսափողի մոտ ենք հրավիրում գիտության, կրթության, մշակույթի, երիտասարդության եւ սպորտի մշտական հանձնաժողովի անդամ Կարինե Աճեմյանին։

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն նախարարը շատ մանրամասն ներկայացրեց օրինագիծը։ Ասեմ, որ օրինագծերի այս փաթեթի ընդունումը նպատակ ունի հստակեցնել եւ խստացնել բուհերում մասնագիտական կրթական ծրագրերով գործունեության լիցենզիաների պայմանների եւ պահանջների խախտումների դեպքերում պատժամիջոցների կիրառումը, որը, մեր կարծիքով, ավելի կբարելավի կրթական ոլորտում բարեփոխումների ընթացքը։

Հիմնականում այս փոփոխությունները, լրացումներն ուղղված են իրավաբանական անձանց կողմից ստեղծված բուհերին եւ այդ համակարգում ուղղված են առկա հիմնախնդիրների լուծմանը։

Ակնհայտ է, որ պետությունը պարտավոր է հավասար մրցակցային պայմաններ ստեղծել մասնավոր եւ պետական բուհերի միջեւ, այդպիսով կրթական ոլորտում առողջ մրցակցություն ապահովելու համար։ Այս պահանջներն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտություն է առաջացել նաեւ «Լիցենզավորման մասին» օրենքում անել փոփոխություններ եւ լրացումներ՝ նախատեսելով, որ կրթության բնագավառի գործունեության տեսակը, անկախ դրանց իրականացման ձեռնարկատիրական կամ ոչ ձեռնարկատիրական բնույթից, սահմանվեն որպես լիցենզավորման ենթակա գործունեության տեսակներ։

Միաժամանակ, այս օրենքով հնարավորություն է տրվում Գիտության եւ կրթության նախարարությանը, իրավասություն է տրվում, որպեսզի նա հաշվետվություններ եւ այլ տեղեկատվություն պահանջի լիցենզավորված մարմիններից, նաեւ լիցենզավորված անձինք պարտավորված կլինեն լիցենզավորման ենթակա գործունեությունն իրականացնել միայն այն վայրում, որը նշված է լիցենզիայի մեջ։

Եվ որպեսզի բացառվեն հակասություններն օրենքների միջեւ, նաեւ «Պետտուրքի մասին» ՀՀ օրենքում է նախատեսված փոփոխություններ եւ լրացումներ։ Այսպիսով, նախագծերի այս փաթեթը կնպաստի մասնավոր բուհերում ուսուցման կրթական ոլորտի բարելավմանը եւ նաեւ, որ շատ կարեւոր է, բուհերի  խոշորացման գործընթացին։

Մեր հանձնաժողովում օրինագծերի այս փաթեթը քննարկվել է, տրվել է դրական եզրակացություն, ես առաջարկում եմ պատեհ պահի այն դնել քվեարկության։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հերթագրում հարակից ցեկուցողին հարցեր տալու համար։

Հերթագրվել է մեկ պատգամավոր՝ Լարիսա Ալավերդյան։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես ճիշտն ասած հոդվածն եմ փնտրում։ Այստեղ կա մի հոդված, որտեղ 7-րդ կետով, ես իմաստն ուղղակի ասեմ։ 7-րդ կետն ասում է, որ երբ բացահայտվում է այդ խախտումը, ապա այստեղ մի դեպքում ոչ ուշ, քան մեկ տարվա ընթացքում է դադարեցման մասին որոշում ընդունվում, իսկ մյուս անգամ՝ կարող է ինչ-որ այստեղ մեկ տարուց հետո անմիջապես։

Խնդիրը հետեւյալն է, եթե ստուգումը տեղի է ունեցել տարվա, այսպես, ոչ ամենասկզբից, ապա կարող է պատահել, որ դա վրա հասնի ուսումնական տարվա մեջտեղում, այսինքն՝ ուսանողների խնդիրն ինչպե՞ս է տվյալ դեպքում մուծվում, արդյոք այս ձեւակերպումը պե՞տք չէ, որ լինի ավելի հստակ կամ պետք է հստակեցնեք ստուգումների գրաֆիկը։ Կրկնում եմ, այստեղ խնդիրը ոչ թե այն է, ես կողմնակից եմ, եթե վատ է աշխատում, պետք է չաշխատի։ Իրոք, այստեղ ես տիկին Բախշյանի հետ միասին կոշտ դիրքորոշում ունեմ՝ կրթությունը պիտի լինի որակյալ, բայց այստեղ ուսանողների խնդիրն է։ Այդ հարցն է միայն զուտ օրենսդրական այս նախաձեռնությունը։

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Նախարարը բազմիցս ասել է, որ ոչ մի դեպքում որեւէ ուսանող այս պարագայում, այս գործողությունների՝ լիցենզավորման կամ խախտումների, կամ լիցենզիայից զրկելու ընթացքում չպետք է տուժի, այսինքն՝ դա կա՛մ պետք է լինի, այո, կրթական տարվա վերջում, կա՛մ պետք է այնպես կազմակերպել, եթե դա հստակ նշվում է, այնպիսի պայմաններ են ստեղծված եւ այնպիսի խախտումներ, որ պետք է լիցենզիայից զրկել, անպայման այդ ուսանողների հարցը լուծվում է, այսինքն՝ նրանք կա՛մ տեղափոխվում են ուրիշ, որեւէ այլ կրթական հաստատություն։ Ես նկատի ունեմ, որ որեւէ դեպքում լիցենզիայից զրկելը չպիտի անդրադառնա ուսանողների ճակատագրի կամ հետագա ուսուցման վրա։ Այդ հարցերը, կարծում եմ, արդեն հստակ որոշված են։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման համար՝ Լարիսա Ալավերդյան։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Դրանք պետք է որոշվեն, որովհետեւ իմ առաջին հարցն այդ գլոբալ միջավայրի մեջ եմ ես տվել։ Այսինքն՝ ի վերջո, այս օրենքով մենք կարողանում ենք ասել, որ հստակեցում եւ որոշակիացում կա, իրավական առումով որոշակի է, թե ի՞նչ պետք է տեղի ունենա ուսանողների հետ, այսինքն՝ ուսանողները, ի վերջո, ոչ միայն ֆինանսականի խնդիր կա, այլ հազար ու մի խնդիր, որը կապված է։ Կարող է մյուսն էլ չընդունի իրեն կամ այդ մասնագիտությունը չլինի։ Բոլոր դեպքերում այս օրենքո՞վ է դա նախատեսվում, այդ որոշակիացումը, ես ներողություն եմ խնդրում, շատ լավ ծանոթ չեմ նախագծի հետ, թե՞ դա պետք է արվի հետագայում, եւ այդտեղ պետք է լինի ինչ-որ մի հստակեցում։ Շնորհակալություն։

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Տիկին Ալավերդյան, ասեմ, որ այդ պրոցեսը մի օրվա լուծելիք չէ։ Այսինքն՝ եթե ստուգումներ են իրականացվում, եթե արդեն գնում է դրան, որ լիցենզիայից պետք է զրկվի բուհը, դա ոչ մեկ օրվա կամ մեկ ամսվա որոշում չի կարող լինել, այսինքն՝ նախապատրաստում են եւ՛ բուհին, եւ՛ ուսանողներին։ Եվ ես կարծում եմ, որ անկախ նրանից, թե ուսանողներն այդ բուհում կսովորեն, թե՝ ոչ, նրանց հետագա ճակատագիրն անպայման դրական լուծում կստանա։ Այսինքն՝ ուզում եմ նորից կրկնել, որ դա շատ արագ լուծվող հարց չի, մի օրվա կամ մի ամսվա խնդիր չկա։ Այսինքն՝ այդ նախապատրաստական աշխատանքներն էլ նաեւ տարվում են, եւ ես կարծում եմ, որ պետք է պարտադրել այդ բարձրագույն ուսումնական հաստատություններին, որպեսզի կարողանան նաեւ իրենց ուսանողների հարցը լուծել։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին, տիկին Աճեմյան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Այժմ՝ հերթագրում հարցերի համար։

Հերթագրվածներ չկան, ամփոփիչ ելույթների անհրաժեշտություն չկա։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք կառավարության ներկայացրած «Օրգանական գյուղատնտեսության մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ գյուղատնտեսության նախարար Սերգո Կարապետյան։

3-րդ բաժին, 55։ Հա՛։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, «Օրգանական գյուղատնտեսության մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի ընդունման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է «Օրգանական գյուղատնտեսության մասին» ՀՀ օրենքում տեղ գտած որոշ բացթողումները լրացնելու եւ օրգանական սննդամթերքի ներմուծման եւ արտահանման գործընթացները կանոնակարգելու անհրաժեշտությամբ։

Նախագիծը մշակվել է Եվրոպական Միության գյուղատնտեսական արտադրանքի օրգանական արտադրության, ինչպես նաեւ գյուղատնտեսական արտադրանքի ու սննդամթերքի վրա հղումների մասին Եվրախորհրդի կանոնակարգերի, կոդեքս ալիմենտարիուսի, հանձնաժողովի օրգանական մթերքի արտադրության վերամշակման, մարկետինգի եւ մակնշման ուղեցույցի եւ ԱՄՆ-ի «Օրգանական սննդամթերքի արտադրության մասին» օրենքի դրույթների հիման վրա եւ համաձայնեցվել է ՀՀ Եվրամիության խորհրդատվական խմբի հետ։

9-րդ հոդվածի լրամշակմամբ թույատրվել է օրգանական գյուղատնտեսական արտադրանքի մակնշման մեջ, ինչպես նաեւ գովազդում օրգանական մակնշման համար սահմանված տերմիններից բացի, թույլատրել նշելու նաեւ դրանց համարժեք, կրճատ՝ ԷԿՕ, ԲԻՕ կամ այլ ձեւերը։

10-րդ հոդվածի լրամշակմամբ շտկվել են օրգանական գյուղատնտեսական արտադրանքի ներմուծման եւ արտահանման գործընթացում տեղ գտած բացթողումները, եւ ամրագրված է, որ ներմուծվող օրգանական գյուղատնտեսական սննդամթերքի նկատմամբ հսկողություն իրականացնելու համար լիազոր մարմնին իրավասու է պահանջելու անհրաժեշտ տեղեկատվություն, իսկ որպեսզի լիազոր մարմինը կարողանա իրականացնել օրենքով իրեն վերապահված գործառույթները, պետք է ունենա տվյալ խմբաքանակի օրգանական կարգավիճակը հավաստող փաստաթղթեր արտադրությունում օգտագործված նյութերի, միջոցների եւ կիրառված մեթոդների մասին, ինչպես նաեւ արտադրանքին վերաբերող այլ տեղեկություն։

Նախագծով առաջարկվում է օրենքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետի «ՀՀ կառավարության կողմից ներմուծման եւ արտահանման կարգը սահմանելու մասին» դրույթը փոխարինել՝ «ՀՀ կառավարության կողմից ներմուծվող օրգանական գյուղատնտեսական արտադրանքն ուղեկցող սերտիֆիկատի ձեւը սահմանելու մասին» դրույթով։

Օրենքում առաջարկվող փոփոխություններն ու լրացումները նպատակացուղղված են կանոնակարգելու օրգանական սննդամթերքի ներմուծման եւ արտահանման գործընթացները, լրացնելու օրենքում տեղ գտած բացթողումները, օժանդակելու օրգանական գյուղատնտեսական սննդամթերք ներմուծողներին եւ արտահանողներին արտադրանքի իրացման, արտահանման խոչընդոտները հաղթահարելու եւ միջազգային շուկայում ինտեգրվելու գործում, ինչպես նաեւ ապահովելու սպառողների շահերի պաշտպանությունը։

Ելնելով շարադրվածից՝ խնդրում եմ «Օրգանական գյուղատնտեսության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծն ընդունել 1-ին ընթերցմամբ, ներկայացված տեսքով եւ ամբողջությամբ։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Ավարտեցի՞ք։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Այո։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Այժմ՝ հերթագրում հարցերի համար։

Հերթագրվել է երեք պատգամավոր՝ Էռնեստ Սողոմոնյան։

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Նիկոյան։

Պրն նախարար, հարցը մասնագետի հարց չի։ Չզարմանաք, եթե ոչ մասնագիտական բան ասեմ, էլի, ուզում եմ ինձ համար ճշտել։

Տեսեք, լավ ենք անում, Եվրամիության, ԱՄՆ-ի փորձը, այսպես եմ հասկանում, ուզում ենք կիրառել մեր գյուղատնտեսության մեջ, չէ՞։ Իսկ այն օրենքները, որոնք այնտեղ գործում են, մասնավորապես Եվրամիության երաշխավորությամբ, ԱՄՆ-ի տարբեր կազմակերպությունների, սրանք ունիվերսա՞լ են, այսինքն՝ մեր պայմանների համար, Հայաստանի պայմանների համար, թեկուզ ընդունված բան ա, չէ՞, որ ազգաբնակչությունը նաեւ տարբեր ռեակցիաներ ա տալիս, որովհետեւ օդից ելնելով, ջրից ելնելով, կենցաղից ելնելով։ Ա՛յ, այս օրենքները, որ դուք ուզում եք կիրառել, ունիվերսա՞լ օրենքներ են, մեր երկրի համար լիարժեք, պիտանի՞ են այնպես, ինչպես Եվրոպայում, Միացյալ Նահանգներում,  թե՞ ձեզ մոտ, որպես մասնագետի, կասկածներ կան այստեղ, թե՝ չկան։ Եթե կան, որոնք են։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Պրն Սողոմոնյան, ուրեմն, պատասխանեմ ձեր հարցին։ Այս օրենքները  ընդհանրապես բոլորդ էլ գիտեք, որ օրենսդրական դաշտը համապատասխանում է Եվրամիության պահանջներին, որովհետեւ ինքներս ուզում ենք մտնել Եվրամիություն։ Այդ օրենքները, որոնք վերաբերում են օրգանական եւ այս նշված ԷԿՕ գյուղմթերքներին, սրանք ունիվերսալ օրենքներ չեն։ Դրանք այս տարի չի քննարկվել, սա երկու տարի է արդեն քննարկվում է։ Այս հարցը հասունացել էր, որ պետք է անպայման ընդունվեր այս օրենքի նախագիծը։ Սա բխում է մեր շահերից առաջինը, որովհետեւ ամբողջ աշխարհում բարձր է գնահատվում ԷԿՕ եւ ԲԻՕ արտադրանքը, որոնք համարվում են շատ մաքուր եւ կրկնակի գնով վաճառվում են սուպերմարկետներում եւ ընդհանրապես միջազգային շուկայում։ Մենք արդեն մեր երկրում սկսել ենք այդպիսի գյուղմթերքների արտադրություն։ Բոլորդ գիտեք «Թամարաֆրուտ», ուրեմն, կառավարության ծրագրով մենք մշակել ենք ՊՏ-ի արտադրություն, դա մալինայի եւ սեւ սմառոդինա արտադրությունն է, որը Տավուշի մարզում արդեն կազմակերպված է 60 հեկտարի վրա, այնուհետեւ դա պետք է ընդարձակվի եւ մյուս տարածաշրջաններում դա նույնպես պետք է իրագործվի։

Մասնավոր տնտեսությունները նույնպես Արագածոտնի մարզում, ուրեմն, Վայոց ձորի մարզում արդեն հիմնել են այգիներ, պտղատու այգիներ, որոնք համարվում են օրգանական, դրանց արտադրանքը շուտով դուրս կգա միջազգային շուկա։

Մենք ԻՖԱԴԻ ծրագրով ունենք 700 հեկտար այգիների հիմնում, որոնք նույնպես նպատակաուղղված են հենց այս ծրագրի մշակմանը, այսինքն՝ էկոլոգիապես մաքուր պտղի արտադրությունը մեր հանրապետությունում, եւ դրանք պետք է ունենան արտահանման ուղղվածություն։

Սա լրիվ հարմարեցված է մեր հանրապետության պահանջներից եւ ներկա իրավիճակից ելնելով, ունիվերսալ չեն, սա լրիվ համապատասխանում է մեր շահերին։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման համար՝ Էռնեստ Սողոմոնյան։

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Այսինքն՝ պրն նախարար, ես այսպես ընկալեցի, որ մեր երկրում կան բոլոր պայմաններն այս օրենքների կիրառման համար։ Ճի՞շտ եմ ասում։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Այո-այո։ Մենք շատ մեծ հնարավորություններ եւ չօգտագործված ռեզերվներ ունենք հենց այս ուղղությամբ։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ Լարիսա Ալավերդյան։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ճիշտն ասած, հարցիս մի մասը, կարծեք թե, արդեն դուք ասացիք։ Արդյոք պահանջվո՞ւմ են ինստիտուցիոնալ, նոր ինչ-որ, կամ հմտությունների առումով, կամ ինստիտուտներ ստեղծելու առումով այսպիսի նորմն աշխատացնելու համար, թե՞ մեր ինստիտուցիոնալ կառույցները պատրաստ են դա անելու։ Դա իմ առաջին հարցն է։

2-րդ՝ այսպիսի խնդիրը, որը ծագել է, դա լավ է, բայց ուզում եմ իմանալ՝ ինքը՝ օրենքը, որեւէ մի մասնագիտական կամ մասնագիտացված հասարակական կազմակերպություններում քննարկվե՞լ է, թե՞ հենց իրենց կողմից էլ, այսպես, ոչ, կարող է ուղղակի, բայց առաջարկվել է։

Եվ 3-րդ հարցս հետեւյալն է՝ այս օրենքի ընդունումից, անհրաժեշտությունից, ավելի շուտ, ընդունման անհրաժեշտությունից բխո՞ւմ է, որ մինչ այսօր դա չի եղել։ Ի՞նչ պետք է տեղի ունենա այն ապրանքների հետ, որոնք արդեն ներմուծվել են առանց այդպիսի մակնիշների եւ առանց նշումների։ Արդյոք նրանք պետք է  անցնեն ինչ-որ մի հետազոտում կամ, չգիտեմ, փորձաքննություն եւ այլն։ շնորհակալություն։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Տիկին Ալավերդյան, մեր ինստիտուցիոնալ կառույցները լրիվ ապահովված են համապատասխան եւ՛ օրենսդրական դաշտով, եւ՛  լաբորատոր սարքավորումներով, եւ՛ ամեն ինչով, եւ սա մեր երկրում իրականացվում է։

Երկրորդ հարցին պատասխանեմ, որ մենք այստեղ նորություն չենք մտցնում։ Բոլոր շահագրգիռ կազմակերպությունների հետ հարցերը քննարկված են։ Արդեն երկու տարի է այս հարցը քննարկվում էր։ Այն դրույթները, որոնք նախատեսված են այստեղ, ուղղակի կանոնակարգում են եղած աշխատանքը։ Այստեղ դուք լսեցիք, որ սերտիֆիկատների տրամադրման ձեւը, տեղեկատվության տրվելու ձեւը, հիմնականում այդ կանոնակարգման հարցն էր այստեղ, որ օրենքի մեջ մենք լրացումներ ենք մտցնում։

3-րդը, ներողություն, ո՞րն էր։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին։

Տիկին Ալավերդյան, ուղղակի պետք է  ցանկությունը շուտ ավարտել։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Երեք հարցին միաժամանակ պատասխանեցի ես։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման անհրաժեշտություն կա՞, արձագանքեք։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ 3-րդ հարցը, որ ասացի, բայց եղածը, որոնք  չունեն այդպիսի նշումներ, ի՞նչ է արվելու, առեւտրական կամ արտադրական ցանցերում մնալո՞ւ է, թե՞ իրենց տրվելու է այդ անցումային շրջանի համար, որ դրանք լինեն։ Ի վերջո...(չի հասկացվում, խոսում են միասին)։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Սա կիրառվում է արդեն երկրում, լրիվ կիրառվում է եւ օրենքի դաշտում է ամեն ինչը՝ եւ՛ ներմուծվող արտադրանքի համար, եւ՛ արտահանվող։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Ըհը, շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին, պրն Կարապետյան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարակից զեկուցման համար խոսափողի մոտ է հրավիրվում գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Միշա Ստեփանյանը։

Մ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի պատգամավորներ, «Օրգանական գյուղատնտեսության մասին» օրենքում փոփոխություններ  կատարելու անհրաժեշտությունը գլխավորապես կայացել է նրանում, որ կոնկրետ օրգանական գյուղատնտեսության սննդամթերքների արտադրության մեջ օրենքի 9-րդ եւ 10-րդ հոդվածներում, որը վերաբերում է, մեկը՝ սերտիֆիկացման հետ կապված, մեկն էլ՝ պիտակավորման, այդ մակնշման հետ կապված հարցեր են, որոնք ոչ միայն հանրապետության ներսում, այլ հանրապետությունից ներկրված միաժամանակ եւ օրգանական սննդամթերքները, որոնց մանրակրկիտ մակնշումներ չկան, կոնկրետ ինչ բաղադրատոմսերով է արտադրված տվյալ սննդամթերքը եւ այլն։ Այսօրվա օրենքի մեջ փոփոխությունները գլխավորապես նպատակաուղղված են նրան, որ հանրապետության ներսում այն կազմակերպությունները, որոնք օրգանական սննդամթերք են արտադրում, եւ՛ հանրապետության ներսում, եւ՛ հանրապետությունից դուրս արտահանման դեպքում մակնշման հարցերը կարգավորի, սերտիֆիկացման հարցերը կարգավորվում է այն երկրների հետ կապված, որոնք  ՀՀ հետ ունեն ընդհանուր դիվանագիտական հարաբերություններ, եւ սերտիֆիկատման հարցերը, որոնք կառավարության լիազոր մարմինը պետք է տա՝ հատուկ ձեւերով, հատուկ մշակված, որ համապատասխան երկրների հետ միաժամանակ եւ համամիտ լինի։ Սա է, որ գլխավորապես հանրապետության ներսում ներկրող եւ արտահանող կազմակերպությունների առաջ լինի առավել եւս մատչելի, ընդունելի տարբերակ։

Այն քննարկվել է գյուղատնտեսության, բնապահպանության հանձնաժողովում, ստացել է դրական եզրակացություն։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հերթագրում հարակից զեկուցողին հարցեր ուղղելու համար։

Հերթագրվել է Արծվիկ Մինասյանը։ Խնդրեմ, պրն Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Նիկոյան։

Պրն Ստեփանյան, ճիշտն ասած, փաթեթում քանի որ չկա ազդեցության գնահատումների վերաբերյալ տեղեկատվություն, կուզենայի իմանալ՝ հանձնաժողովում քննակվե՞լ է այդ հարցը, թե այս փոփոխությունները կարո՞ղ են բերել արդյոք գների մակարդակի աճին, թե՞ ոչ՝ օրգանական գյուղատնտեսական ապրանքների մասով, հատկապես ներմուծված ապրանքների առումով, որովհետեւ ցանկացած նմանատիպ առաջարկություն կառավարությունը միշտ պատճառաբանում ու մեկնաբանում է, որ դա կարող է բերել գների աճին, հետեւաբար ընդունելի չէ։ Հիմա այս դեպքում այդ վտանգը կա՞, թե՞ չկա, արդյոք քննարկվե՞լ է հանձնաժողովում։ Շնորհակալություն։

Մ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մինասյան։ Հանձնաժողովում էլ է քննարկվել, եւ կառավարությունում, որ գնի գլխավորապես սննդամթերքի արտադրության հետ կապված, նման մակնշման, պիտակավորման եւ այլնի հետ կապված, գնի բարձրացման որեւիցե նպաստող պայմաններ չկան։

Իհարկե, հիմա այսօրվա դրույթյամբ էլ այդ մակնշումը, պիտակավորումը լինում է, բայց դե լրիվ լինում են թերի, լրիվ լինում են ոչ նորմալ վիճակում։ Սա գլխավորապես օրինական դաշտ են բերում տնտեսավարող սուբյեկտները, որ ավելի մանկարկիտ...

Գնի բարձրացման որեւիցե մի բան ո՛չ տեսնվում է առաջիկայում, ո՛չ էլ քննարկվել է այդ թեմայով։ Այսինքն՝ քննարկումը եղել է, բայց ոչ գնի հետ կապված, չկա նմանատիպ բաներ։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Այժմ՝ հերթագրում ելույթների համար։  Հերթագրվածներ չկան։

Ամփոփիչ ելույթների անհրաժեշտություն կա՞։ Ո՛չ։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի գործընկերներ, այժմ քննարկում ենք կառավարության ներկայացրած «Սպառողական կոոպերացիայի մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ գյուղատնտեսության նախարար Սերգո Կարապետյան։

3-րդ բաժին, 57-րդ հարցն է։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, ինչպես ձեզ հայտնի է, վերջին ժամանակահատվածում զգալիորեն ակտիվացել է գյուղատնտեսությունում կոոպերացիայի խթանման քաղաքականությունը։ Նշվածի հետ մեկտեղ, ներկայումս գյուղատնտեսության ոլորտում սպառողական կոոպերատիվների ձեւավորմանը խոչընդոտում է գործող օրենսդրության այն դրույթը, որ սպառողական ընկերությունը պետք է միավորի առնվազն 30 անդամ։ Հետեւաբար, առաջարկվող փոփոխությամբ ընկերությունների անդամների փայատերերի թվի որեւէ սահմանափակման վերացումը կդյուրացնի վերջիններիս ստեղծումը եւ գրանցումը, հատկապես փոքրաթիվ բնակչություն ունեցող համայնքներում։

Սպառողական կոոպերատիվների ձեւավորմամբ կբարելավվի փայատերերի նյութատեխնիկական, արտադրական, արտադրատեխնիկական սպասարկումները, գյուղատնտեսական մթերքի արտադրությունից մինչեւ սպառումը ապրանքային շարժը, կբարձրանա վարկավորման մատչելիությունը, ինչպես նաեւ աստիճանաբար լուծում կստանան գյուղատնտեսության ոլորտում ներկայումս ծառացած մի շարք այլ խնդիրներ։

Ակնկալվում է, որ օրենքի ընդունումը կնպաստի հանրապետությունում կոոպերատիվ շարժման խթանմանը եւ արդյունքում կբարձրանա գյուղատնտեսության ոլորտում արտադրողականությունը, կավելանա ապրանքաարտադրողների եկամուտները, քանի որ կոոպերացիան հանդիսանում է տնտեսավարման կազմակերպական իրավական առավել արդյունավետ ձեւերից մեկը, եւ հնարավորություն է ընձեռում փայատերերին բարձրացնելու իրենց մրցակցային հնարավորությունները։

Ելնելով շարադրյալից՝ խնդրում եմ «Սպառողական կոոպերացիայի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծն ընդունել 1-ին ընթերցմամբ՝ ներկայացված տեսքով եւ ամբողջությամբ։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Հերթագրում հիմնական զեկուցողին հարցեր տալու համար։

Հերթագրվել է չորս պատգամավոր։ Առաջինը՝ Ստյոպա Սաֆարյան։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն նախարար, ես, իհարկե, ընդունում եմ, որ որոշ դեպքերում կարող է 30 անձանց, գյուղատնտեսությամբ զբաղվողների կամ, կոոպերացիայի առումով խնդիր լինել 30-ից պակաս անդամների միավորումը, եւ այս արգելքի հանելը, իհարկե, ճիշտ է, բայց կոնկրետ գյուղատնտեսության ոլորտում ես չեմ կարծում, որ սա թիվ 1 խոչընդոտն է։

Ինչպես արտադրության մեջ, նույնպես եւ տնտեսության այլ ճյուղերում գյուղատնտեսությունն ինքը ցիկլ է, մարդիկ, եթե չեն միավորվում սպառողական կոոպերատիվներում, ապա այն պարզ պատճառով, որ միայն այս արգելքը չէ, որ կա։ Կա արդյունքը ստեղծելու, տեխնիկա ներգրավելու, ներդրումներ կատարելու, վերջին հաշվով արտադրանքն իրացնելու, այսինքն՝ որքանո՞վ եք վստահ, որ այս քայլը միայն կբերի սպառողական կոոպերացիաների ձեւավորմանը եւ զարգացմանը, որովհետեւ ես ինքս այդպիսի վստահություն չունեմ։ Նորից եմ կրկնում, ամենեւին դեմ չեմ, որպեսզի արգելքը հանենք եւ թույլ տանք, որ 30-ից պակաս մարդիկ, սուբյեկտներ նույնպես միավորվեն սպառողական կոոպերացիաներում, բայց, միեւնույն է, սա հիմնական խնդիրը չէ, եւ մենք անցած տարիներին էլ այս դահլիճում ընդունել ենք մի շարք փոփոխություններ՝ հեռանկարում ցանկանալով տեսնել կոոպերացիաների, կոոպերատիվների խթանում, կոլտնտեսությունների ձեւավորում, բայց դա ամենեւին տեղի չի ունենում, այսինքն՝ խնդիրները, ամենայն հավանականությամբ, այլ դաշտում են։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Սաֆարյան, դա ձեր անձնական կարծիքն է, բայց ես հակառակը կարող եմ ասել, որ գյուղատնտեսությունը զարգանում է, գյուղատնտեսության զարգացման տարբեր ուղիներ կան։ Այդ ուղիներից մեկը հենց կոոպերացիաների խթանումն է եւ կոոպերացիաների ստեղծումը։ Հենց դրան էլ մենք առաջնություն ենք տալիս։

Միայն այս տարի հանրապետությունում ձեւավորվել է 89-ից ավելի կոոպերացիաներ։ Անասնապահության ոլորտում՝ 33 կոոպերացիա, մնացածը՝ բանջարաբուծության եւ այլ ոլորտներում։ Այնպես որ, մեր խթանման միջոցով կոոպերացիաների ստեղծումը շարունակվում է, եկող տարի ավելի մեծ արդյունքներ ենք ունենալու։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Արձագանքման համար՝ Ստյոպա Սաֆարյան։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Երկու դիտարկում՝ պրն նախարար, սա արդեն կատակով ընդունեք, ես երբեք ուրիշի կարծիքը չեմ ասում, եւ տա Աստված, իհարկե, որ ձեր կանխատեսումներն իրականություն դառնան։ Ուղղակի ուզում եմ հիշեցնել, որ նախկինում կատարված փոփոխություններում կոոպերատիվների արդյունքի բաժանման եւ այլնի հետ կապված մեր օրենսդրական նորմերը բավականին մեծ ռիսկեր են ստաղծում։ Անկեղծ ասեմ, ես ինքս հաստատ իմ հարազատներին չէի ասի այդպիսի օրենսդրական դաշտով մտեք, այդպիսի օրենսդրական բազայով մտեք, կազմավորեք կոլտնտեսություններ, որովհետեւ մեխանիզմները շատ մեծ անհստակություններ են պարունակում, շատ ռիսկային են, մարդիկ կարող են կորցնել անգամ այն, ինչն ունեն։ Հետեւաբար, ես կցանկանայի, որպեսզի կառավարությունը եւ, մասնավորապես լիազոր մարմինը՝ ի դեմս ձեր գլխավորած նախարարության, ավելի համալիր մոտեցում դրսեւորեր այս հարցերի կարգավորման առումով։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Դա ձեր իրավունքն է, թե ինչ խորհուրդ կտաք ձեր շրջապատին կամ ձեր բարեկամներին, բայց ես խորհուրդ կտամ մի քիչ լավատես լինել, լավը նայել, եւ առանց գյուղատնտեսության... Դուք գյուղատնտեսության հետ օրական մի քանի անգամ շփվում եք, օրական երեք անգամ սննդամթերք եք ընդունում, պետք է նպաստեք գյուղատնտեսության զարգացմանը ձեր լավատեսությամբ եւ բարի խորհուրդներով։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Բայց մեկ է, եթե խորհուրդ տա բարեկամներին, նրանք հակառակն են անելու։

Հաջորդ հարցը՝ Լարիսա Ալավերդյան։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Այսօր, որ գյուղատնտեսությունում շատ հարցեր կան լուծելու, դա բոլորս գիտենք, բայց պետք է նկատենք նաեւ դրական տեղաշարժերը, որ կատարվում են։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Լարիսա Ալավերդյան։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Ճիշտն ասած, ես սպառողական կոոպերացիային վերաբերում է շատ դրական, աշխատել եմ տարիներ շարունակ սպառողական կոոպերացիայի հարցերով զբաղվող գիտահետազոտական ինստիտուտներում, եւ որպես աղետ էի ընդունել այն փաստը, որ մենք սեփականաշնորհումից հետո չենք անդրադարձել ավելի արդյունավետ եւ, ես կասեի, իրեն արդյունավետությունն արդեն միջազգային պրակտիկայում ապացուցած կոոպերացիայի ստեղծելով՝ գյուղատնտեսության զարգացմանը։

Այս առումով ես, ի դեպ, պետք է միանամ Ստյոպա Սաֆարյանին այն առումով, որ եթե չլիներ այն հիմնավորումը, կարող էր այս հարցերը չծագել։ Հիմնավորման մեջ ուղղակի, ակնկալիքների մեջ շատ ավելի ակնկալիքներ են սպասվում այսպիսի վերին աստիճանի կարեւոր փոփոխությունից։ Այսինքն՝ ձեր բերած փոփոխությունը, անշուշտ, դրական է, պարզապես զուտ եւ միայն այդ փոփոխություններով, կարծես թե, ակնկալիքներն ավելի մեծ են նկարագրած։ Մասնավորապես, ես հիշեցնեմ, որ երբ զբաղվում էինք Աղքատության հաղթահարման ծրագրով, Իտալիայից եկած փորձագետները բառիս բուն իմաստով ծիծաղում էին մեզ վրա, ասելով՝ ինչպե՞ս եք դուք աղքատությունը հաղթահարելու գյուղերում՝ չունենալով կոոպերատիվ նորմալ շարժում։

Այստեղ ես պետք է ձեզ խնդրեմ պատասխանել մի քանի հարցերի։ Հետեւյալն է՝ ընդհանուր առմամբ դուք, կարծես թե, մի քանի թվեր ասացիք, ինչպե՞ս է զարգացումը, ինչպե՞ս է բնութագրվում, ի՞նչ թվերով է բնութագրվում Հայաստանում սպառողական կոոպերատիվների զարգացումը, եւ ձեր ակնկալիքներն այս ոլորտում ինչպիսի՞նն են, այսինքն՝ բազմապատկվելու է, շատանալու է, լինելո՞ւ է դիտարկում այդ օրենքի ընդունումից հետո ազդեցությանն այդ ոլորտի։ Կրկնում եմ, ես վերին աստիճանի ջատագովն եմ այդ ոլորտի զարգացմանը։ Շնորհակալություն։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Պրն նախարար, ես ներողություն եմ խնդրում, 15 վայրկյան հետո ընդմիջում է լինելու։

Ս.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Ալավերդյան, որ դրական եք գնահատում կոոպերացիաների այս խթանման հարցը, բայց ձեր գործընկերը բացասական էր վերաբերվում։

Ես ասեմ, որ սա լինելու է մեր ամենօրյա հսկողության տակ։ Իհարկե, դիտարկումներ լինելու են, մենք հետեւելու ենք, որպեսզի խթանենք կոոպերացիաների ստաղծմանը, զարգացմանը հանրապետությունում, որովհետեւ միայն դրանով կարող ենք նպաստել գյուղատնտեսության զարգացմանը։ Հեռանկարային սա է...

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Պրն նախարար, ընդմիջում է հայտարարված։


Ժամը 1630

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ  Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ  ԺՈՂՈՎԻ  ՆԱԽԱԳԱՀ ՀՈՎԻԿ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԸ
 

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հարգելի կառավարություն, հարգելի վարչապետ, հարգելի պատգամավորներ, հերթական նստաշրջանի չորսօրյա նիստերի յուրաքանչյուր չորեքշաբթի օրվա վերջին նիստում ՀՀ վարչապետը եւ կառավարության անդամները, կանոնակարգի 105-րդ հոդվածով սահմանված կարգով, պատասխանում են պատգամավորների գրավոր եւ բանավոր հարցերին։

Այս պահին մենք ունենք Անահիտ Բախշյանի եւ Վիկտոր Դալլաքյանի գրավոր հարցերը, որոնց կառավարությունը պատասխանել է։ Եթե պատգամավորները ցանկանում են հնչեցնել, խնդրում եմ մոտենալ խոսափողին։ Անահիտ Բախշյանը... համեցեք, 3-րդ խոսափող։

Ա.ԲԱԽՇՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Բարեւ ձեզ, հարգելի կառավարություն։ Իմ գրավոր նամակն ուղղված էր առողջապահության նախարարին՝ կապված Մեծամորի պոլիկլինիկայի խնդրի հետ։

3 հազար 500 ստորագրություններով, ձեռքիս է, նամակ եմ ստացել Մեծամորի քաղաքացիներից այն մասին, որ Մեծամոր քաղաքի պոլիկլինիկան 2 տարի է չի ծառայում մեծամորցիներին, 1 տարի, տարածք, որտեղ Արմավիրի հիվանդանոցը վերանորոգելու կապակցությամբ, հիվանդանոցը տեղափոխվել է էնտեղ, երբ որ հետ են գնացել, պոլիկլինիկան փակվել է։

Իսկապես, պոլիկլինիկայի ֆիզիկական վիճակը շատ վատ է, բայց այն վիճակը, որում այսօր պոլիկլինիկան աշխատում է Մեծամորից մոտավորապես 1-1,5 կմ հեռավորության վրա գտնվող հիվանդանոցի շենքում, նույնպես չափազանց անբարեկարգ վիճակ է։ Ես կարող եմ տալ ձեզ հետեւյալ կայք էջի հասցեն՝ «Ռադիո Վան.ամ», որտեղ դրված են լուսանկարները, թե ի՞նչ պայմաններում են բժիշկները սպասարկում քաղաքացիներին։ Մեկ սենյակում չորս մանկաբույժ, չորս բուժքույր եւ այլն, որ նկարները տեսնեք, շատ ավելի պատկերավոր կլինի։

Հիմա ուզում եմ հենվել նաեւ մի ծրագրի վրա, որի մասին պրն Բաբլոյանն էլ շատ լավ գիտի, միասին ենք ներկա եղել այդ ծրագրի քննարկմանը, կոչվում է «Հայաստանի առողջապահության համակարգի հզորացում», որտեղ քաղաքացիական հասարակության ներգրավում բաղադրիչ կա, այսինքն, այս ծրագիրն ուզում է խթանել քաղաքացիների մասնակցությունն իրենց, ինչպես այստեղ գրված է՝ անհատների եւ համայնքների կողմից իրազեկված կերպով, իրենց առողջապահական իրավունքների եւ պարտականությունների իրագործման ուղղությամբ ծրագիր է անում Հայաստանը USAID-ի հետ։

Ես առաջարկել էի՝ այս ծրագրում, դուք գրում եք, քաղաքացիների ձայնը լսել, հիմա 3 հազար 500 ստորագրությամբ մարդիկ ձայն են բարձրացրել, եւ պատասխան նամակում նախարարը հայտնում է, որ այդ պոլիկլինիկան նպատակահարմար է գործի հիվանդանոցի շենքում, որովհետեւ այդպես է նպատակահարմար։ Էդ ինչպե՞ս... շնորհակալություն։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Ո՞ է պատասխանելու, հարցին կպատասխանի առողջապահության նախարար Հարություն Քուշքյանը։ Համեցեք, պրն Քուշքյան։

Հ.ՔՈՒՇՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Բախշյան, մենք ձեզ գրավոր պատասխանել էինք, բանավոր էլ հնչեցնեմ։

2006 թվականի 19.11 որոշումով նոյեմբերի 2-ից, կառավարության որոշումով, Արդիականացման ծրագրի սահմաններում որոշում էր կայացվել՝ տեղափոխել պոլիկլինիկան Մեծամորի հիվանդանոց, որպեսզի այնտեղ գործի, այդ նույն շենքի մեջ եւ՛ պոլիկլինիկան, եւ՛ հիվանդանոցը, որը որ շատ ավելի նպատակահարմար է։ Եվ այո՛, 2 տարուց ավել պոլիկլինիկայի շենքը չի գործում, ինքը հին շենք է, երեւի, դուք տեսել եք,  ասում եք, որ տեղադրված ա, եւ այսօրվա դրությամբ մենք  նպատակահարմար չենք գտնում այդ շենքը վերանորոգելու։ Բացի դրանից, դեռ չկան համապատասխան ֆինանսական հատկացումներ, որպեսզի այդ շենքը վերանորոգվի։

Եվ կա՝ 3-րդ հավելվածով այդ նույն որոշման, որպեսզի երբ լինի ֆինանսապես հնարավորություն, մենք կարողանանք անդարադառնալ այդ հարցին՝ արձագանքելով, ինչպես դուք նշեցիք, 3 հազար 500 բնակչի խնդրանքին կամ նրանց առաջարկին։

Այս պարագայում հեռավորությունը, ոնց դուք նշեցիք, 1,5-2 կմ է հանդիսանում բնակչության համար, Արմավիր քաղաքից մինչեւ Մեծամորի պոլիկլինիկան, եւ հիվանդանոցը մաքսիմում 10 կմ է հեռավորությունը, որեւէ խնդիր այսօր բժշկական օգնություն կազմակերպելու մենք չունենք։ Այո՛, Մեծամորի հիվանդանոցն էլ, պոլիկլինիկան էլ գտնվում են ոչ լավ ֆիզիկական վիճակում, շենքերը եւ արդեն երկար տարիներ։ Դրա համար մենք առաջին հերթին վերանորոգեցինք Արամվիրի բժշկական կենտրոնը եւ ստեղծեցինք պատշաճ պայմաններ, որպեսզի բնակչությունը կարողանա ընտրություն ունենա եւ կարիք լինելու դեպքում դիմի եւ Արմավիրի բժշկական կենտրոն։

Ապագայում, երբ որ մենք հնարավորություն կունենանք, բնականաբար, մենք պլանավորում ենք, բոլոր այդ շենքերը հատկացված առողջապահության համակարգին, վերանորոգել, վերազինել եւ բերել պատշաճ վիճակի։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-3-րդ խոսափող։

Ա.ԲԱԽՇՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Քուշքյան, ինչ դուք ասացիք, էսպես ասած, դա կառավարության շահերից եւ ձեր շահերից բխող պատասխան էր, որը հարգում եմ, բայց քաղաքացիների շահերը, քաղաքացիների ձայնն իրենց առողջության հետ կապված խնդիրները, որ իրենք իրավացիորեն բարձրացնում են, ճիշտ հակառակն են ասում։ Այսինքն, պետք է դա լսել, էս ձա՛յնը, էս 3 հազար 500 ստորագրությունը չի՛ կարող թաքցվել ձեր դարակներում էդ որոշումների մեջ։

Դուք կարծում եք, որ օպտիմա՞լ է, որ հիվանդանոցն ու պոլիկլինիկան մի տեղ լինեն, ծառայությունները որակյալ մատուցելու տեսանկյունից՝ այո, բայց Երեւանում էդ սկզբունքը չկա, շատ տեղերում չկա։ Այսինքն, պոլիկլինիկան՝ դա ամենօրյա ծառայություն է, որտեղից նոր ծնված երեխան, հղին եւ այլն, եւ այլն, բոլորն օգտվում են։ Եվ ասեմ՝ ինքս այդ ճանապարհը ոտքով գնացի, եւ դա բավական փշոտ, փոշոտ, դժվար ճանապարհ էր քայլելու համար, իսկ տրանսպորտ չկա այդտեղ, մարդիկ ստիպված են քայլել։

Ես խնդրում եմ չմիջամտել, որովհետեւ մարդիկ...

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Ես պաշտպանում եմ տիկին Բախշյանի առաջարկություններին, մի՛ խանգարեք։

Ա.ԲԱԽՇՅԱՆ

-Այո, ինչքան էլ դա ձեզ համար ծիծաղելի հնչի, ժողովուրդ, բայց գնացեք տեսեք, թե էդ մարդիկ ինչպե՞ս են փոքր երեխաներին գրկած կամ հղի կինն այդ ճանապարհն անցնում, խողովակների տակով, վրայով, մի խոսքով, ժողովրդի, մարդկանց, մեր հասարակության ձայնը, ըստ ձեր ծրագրի, որ USAID-ի հետ ստորագրել եք, թող թղթի վրա չմնա։

Սա լինի օրինակ, թե ինչպե՞ս եք համատեղ էդ ծրագիրն իրականացնում։ Հուսով եմ՝ մենք կհանդիպենք։

Հ.ՔՈՒՇՔՅԱՆ

-Շատ լավ, շատ լավ։ Մենք կհանդիպենք, մեր ԾԻԳ-ի տնօրենը ձեզ զանգահարել ա, պարզաբանումներ ձեզ տվել են եւ առաջարկել են մեր հետ հանդիպել, ճի՞շտ ա, եւ կհանդիպենք։ Շնորհակալություն։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Տիկին Բախշյան, ուղղակի, Քուշքյանն ուզում էր ասել, որ ֆինանսական ռեսուրսի բացակայություն կա, դա է խնդիրը, մեր ֆինանսները նաեւ սահմանափակ են։

Վիկտոր Դալլաքյան, 2-րդ խոսափող։

Վ.ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ 6 ամիս առաջ կառավարությանն եմ հասցեագրել հետեւյալ գրավոր հարցը՝ վանաձորցիներին հուզող եւ առ այսօր չլուծվող խնդիրներից մեկը սողանքային երեւույթներն են։

Քաղաքի ամբողջ երկարությամբ Քիմիագործների, Վանաձոր, Խնձորուտ թաղամասերի գծով պարբերաբար կրկնվող սողանքները եւ սելավներն ունեցել են ավերիչ հետեւանքներ։ Բնության արհավիրքի հետեւանքով տուժածները պետության կողմից լուրջ աջակցություն չեն ստացել։ Առանց չափազանցության կարելի է ասել, որ Վանաձորում կարող է տեղի ունենալ մեծ աղետ, որի վերաբերյալ ես բազմիցս ահազանգել եմ։

Մասնավորապես 2009-ի հոկտեմբերի 15-ին գրավոր դիմել եմ վարչապետին՝ առաջարկելով մշակել Վանաձոր քաղաքի սողանքների եւ սելավների դեմ պայքարի համալիր ծրագիր։ Կառավարությունը 11.11.2009-ին պատասխանել է, որ Հայաստանում սողանքների դեմ պայքարի նպատակով կառավարության 2007-ի որոշմամբ հավանության է արժանացել սողանքային աղետի կառավարման հայեցակարգը՝  դրանից բխող առավել ռիսկային 131 սողանքային տեղամասերում միջոցառումների իրականացման ժամանակացույցով, հանրապետությունում 2008-2016թթ. սողանքների դեմ պայքարի ուղղությամբ իրականացվելիք միջոցառումները, ըստ մարզերի ու համայնքների, այդ թվում նաեւ Լոռու մարզի սողանքների վերաբերյալ։

Ինչպիսի՞ աշխատանքներ են իրականացվել վերոհիշյալ հայեցակարգից բխող առավել ռիսկային 131 սողանքային տեղամասերում, այդ թվում՝ ժամանակացույցին համապատասխան, ըստ մարզերի ու համայնքների, այդ թվում՝ Լոռու մարզում, մասնավորապես Վանաձոր քաղաքում։

Հաշվի առնելով վանաձորյան սողանքի խիստ վտանգավորությունը, անհրաժեշտ է առաջնահերթության կարգով իրականացնել անհետաձգելի կանխարգելիչ միջոցառումներ, հնարավորինս սեղմ ժամկետներում մշակել եւ իրականացնել Վանաձորի սողանքների եւ սելավների դեմ պայքարի ծրագիր, ինչպիսի՞ն է կառավարության դիրքորոշումն այդ հարցում։

Նաեւ նկատի ունենալով, որ այս օրերին տեղի է ունեցել Բագրատաշեն-Այրում հատվածում մեծ սողանք, ես կխնդրեի որոշակի ինֆորմացիա նաեւ այս հարցի վերաբերյալ, եւ ինչպե՞ս են ընթանում որոնողական աշխատանքները։

Նաեւ ես ուզում եմ ավելացնել, որ Արտակարգ իրավիճակների նախարարության փրկարար ծառայության լրատվական բաժնի ղեկավարը խոսելով Բագրատաշեն-Այրում հատվածում տեղի ունեցած սողանքի մասին, օրերս նշել է, մեջբերում եմ՝ «Դեռ 2004-ին Ճապոնիայի զարգացման գործակալության հետ իրականացվում էր ծրագիր եւ անձնագրավորվում էին Հայաստանի սողանքները, այս սողանքը նույնպես իր թեք լանջով վտանգավոր հատվածով մտել էր այդ անձնագրավորման ցանկի մեջ»՝ մեջբերման ավարտը։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Ո՞վ է պատասխանում... քաղաքաշինության նախարար Վարդան Վարդանյան, համեցեք։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Պրն Դալլաքյան, ինչպես նշեցիք, կառավարության կողմից հաստատվել է ժամանակացույց՝ ՀՀ տարածքում առավել ռիսկային 131 սողանքային տարածքներ, տեղամասերում միջոցառումների իրականացման ժամանակացույց։ Ըստ հաստատված ժամանակացույցի, նշված են մարզերը, համայնքները եւ էստեղ մանրամասն ներկայացված են այն օբյեկտները, որոնք առավել ռիսկային են, դրանք են գերեզմաններ, ճանապարհներ, ջրագծեր, շենքեր, կոմունիկացիա, եւ այլն, եւ այլն։

Ընդհանուր առմամբ, ըստ հաստատված ժամանակացույցի, հակասողանքային միջոցառումներն իրականացնելու համար եւ մոնիթորինգը շարունակելու համար պահանջվում է 104 մլրդ դրամ։ Բնականաբար, մենք, ըստ տարիների բաշխում արել ենք եւ ըստ անհրաժեշտության, մենք ուսումնասիրության արդյունքում, որտեղ որ տեսնում ենք տվյալ տեղամասն առավել ռիսկային է, համապատասխան գրությամբ, միջնորդությամբ դիմում ենք կառավարություն եւ պահուստային ֆոնդից համապատասխան միջոցառումների դեպքում իրականացնում ենք հակասողանքային միջոցառումներ։ Ինչպես դուք նշեցիք, անցած տարի եւ նախանցած տարի մենք նման միջոցառումներ իրականացրեցինք նաեւ  Վանաձոր քաղաքում։

Ինչ վերաբերում է պատահարի հետ կապված, ուզում եմ ձեզ տեղեկացնել, որ այդ ճանապարհահատվածի տվյալ տեղամասը, որտեղ որ փլուզումներ են իրականացվել...

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Տիկին Բախշյան, բայց դուք էլ մի խանգարեք, մենք դիտողություն արեցինք, որ ձեզ չխանգարեն, բայց դուք էլ մի խանգարեք։ Ներողություն։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Մեր նախատեսված ժամանակացույցի համաձայն, որպես առավել ռիսկային գոտում չէր ընդգրկվում, տվյալ պահին դա որպես առավել ռիսկային տեղամաս չէր հաստատվել, եւ բնականաբար, հակասողանքային միջոցառումներ չիրականացվեցին։

Բացի հակասողանքային միջոցառումները, ուզում եմ ձեզ տեղեկացնել, որ 2010 թվականին Քաղաքաշինության նախարարության կողմից նաեւ ուսումնասիրվել եւ գույքագրվել է նաեւ ՀՀ մարզերում քարաթափերի տեղամասերի գույքագրման ինժեներաերկրաբանական եւ տեղաչափագրական հետազոտությունների համար աշխատանքների իրականացման ժամանակացույց։ Եվ այս աշխատանքները կատարելու համար պահանջվում է եւս 84 մլրդ դրամ։ Աշխատանքները մենք նախատեսել ենք ըստ տեղամասերի ըստ համայնքների, ըստ գործարարական նշանակության օբյեկտների, եւ բյուջեից համապատասխան միջոցներ լինելու դեպքում մենք կիրականացնենք հակասողանքային եւ քարաթափերի դեմ պայքարի աշխատանքները։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Վիկտոր Դալլաքյան, 2-րդ խոսափող։

Վ.ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն նախարար, ես ստացել եմ կառավարության պատասխանը։ Նաեւ ես պետք է դրական գնահատեմ, որ կա համապատասխան համալիր ծրագիր հակասողանքային միջոցառումներ իրականացնելու, եւ այն գնահատականները, որ ես կտամ, բացարձակապես ձեզ չեն վերաբերում, որովհետեւ խոսքը գնում է ֆինանսավորման մասին։

Նախ՝ ես կխնդրեի, որ համապատասխան ինֆորմացիա Այրում-Բագրատաշեն հատվածում որոնողական, փրկարարական աշխատանքների մասին, քանի որ 5 հոգի անհետ կորած են, սա՝ մեկ։

Եվ երկրորդը՝ այն մեջբերումը, որը ես կատարեցի, «168 ժամ» թերթի հոկտեմբերի 4-ի համարից է։ Այսինքն, երկու դիտարկում. Վանաձորի հետ կապված պատասխանում նշված է, որ մինչեւ 2014 թվականը որեւէ ֆինանսավորում նախատեսված չէ։

Եվ երկրորդը՝ այն հատվածը, որը ես մեջբերեցի, այսինքն, 2004 թվականից մինչեւ 2011-ն Այրում-Բագրատաշեն հատվածը, այսինքն, ռազմավարական նշանակություն ունեցող այդ հատվածը, ճանապարհը, ըստ էության, ներառված է եղել, բայց 7 տարի ոչինչ չի արվել, նույնը՝ Վանաձորի հետ կապված։

Այսինքն, ես դատապարտելի եմ համարում, որ համապատասխան ֆինանսական միջոցներ չեն նախատեսվում։ Հիմա վաղը, Աստված չանի, եթե հանրապետության երրորդ քաղաքում, ես գույները չեմ խտացնում, ուրեմն, սողանքը փլվի, 100 հազար մարդու վրա, ո՞վ է պատասխան տալու։ Եթե 2004 թվականից այդ ռազմավարական ճանապարհի մասին արդեն ասվել է, որ 131-ի մեջ է մտնում, հիմա ո՞վ է պատասխան տալու այդ ճանապարհի փակման համար, այ, սրա՛ մասին է խոսքը։

Ուրեմն, ես կխնդրեի, որպեսզի ֆինանսավորման խնդիրն առաջնահերթության կարգով լուծել, որովհետեւ խոսքը գնում է հանրապետության երրորդ քաղաքի՝ մասնավորապես եւ Հայաստանի համար ռազմավարական նշանակություն ունեցող ճանապարհի մասին։ Այսինքն, այդ հարցերում...

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Պրն Դալլաքյան, ես նորից եմ ուզում կրկնվել, որ նշված ճանապարհահատվածը 131 ակտիվ սողանքային գոտում նախատեսված չէր, որպես ռիսկային գոտի մեր մոտ ներառված չէր, հետեւաբար, ուրեմն, կանխարգելիչ միջոցառումներ չեն արվել։

Իսկ ինչ վերաբերում է նրան, որ միջնաժամկետ ծախսային ծրագրերում գումար նախատեսված չի, դա չի նշանակում, որ մենք ոչ մի միջամտություն չենք անելու։ Այլ վառ օրինակը հենց Վանաձորում իրականացված հակասողանքային միջոցառումներն էր։ Հրատապության դեպքում, անհրաժեշտության դեպքում պահուստային ֆոնդից համապատասխան միջոցներ կհատկացվեն եւ, ըստ ոլորտի պատասխանատուների, ուրեմն, կիրականացվեն հակասողանքային աշխատանքները։ Շնորհակալություն։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, գրավոր հարցերն ավարտվեցին, հիմա մենք պետք է նախապատրաստվենք հերթագրման՝ կառավարությանը բանավոր հարցերով դիմելու համար։

Ես իմ գործընկերներին ուզում եմ տեղեկացնել, որ այսօրվա նիստին, կառավարության տված տեղեկատվության հիման վրա, չեն մասնակցելու չորս նախարարներ. Արմեն Երիցյանը՝ արտակարգ իրավիճակների նախարարը, Հասմիկ Պողոսյանը՝ մշակույթի նախարարը, Սեյրան Օհանյանը՝ պաշտպանության նախարարը եւ Արթուր  Պետրոսյանը՝ սպորտի եւ երիտասարդության հարցերի նախարարը։ Նախապատրաստվել հերթագրման։ Հերթագրում։

Հերթագրվել է 18 պատգամավոր։ Առաջին հարցի իրավունքը՝ Լարիսա Ալավերդյան, 3-րդ խոսափող։ Պրն Սաֆարյան, մեր աշխատանքներին մի խանգարեք դուք։ Անահիտ Բախշյանը նախապատրաստվի։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի պրն վարչապետ, կանոնադրության 87-րդ հոդվածն ասում է՝ «Վարչապետը ղեկավարում է կառավարության գործունեությունը եւ համակարգում նախարարների աշխատանքը»։

Եվ թեկուզ, իմ հարցը վերաբերում է հիմնականում բնապահպանական ոլորտին եւ հիմնականում Սեւանա լճին, բոլոր պարագաներում ես հարցադրումս դնում եմ հետեւյալ ձեւով. հայտնի է, որ Սեւանա լիճը գտնվում է աղետալի վիճակում, եւ լճից վեր է ածվում, փաստորեն, ճահճի։ Եվ բացի դրանից, որ դա բնապահպանական խնդիր է, այստեղ մենք կորուստներ ունենք ֆինանսական առումով եւ աշխատատեղերի առումով։ Այսինքն, հազարավոր աշխատանքային տեղերի խնդիր կա, քանի որ արդեն իսկ հայտնի է, որ լճում չկա ձուկ, այսինքն, այսպես, արդյունագործական առումով ձկնորսությունն այլեւս տեղի չի ունենում, եւ դրա հետ կապված մենք եւ՛ ֆինանսական մեծ կորուստներ ենք ունենում, եւ՛ աշխատատեղերի առումով մեծ կորուստներ։

Բացի դրանից, Սեւանա լճի որակը եւ նրա հատակի որակն այնպիսին է, որ արդեն վտանգված է հենց ինքը՝ Սեւանա լճի, ինչպես խմելու ջրի աղբյուր լինելու հարցը։

Ինձ հետաքրքրում է՝ ինչու՞  եւ ի՞նչ պատճառաբանությամբ եք դուք այդքան հանդուրժողական վերաբերմունք դրսեւորում այս տարիների ընթացքում Սեւանա լճի օրեցօր վատթարացող վիճակի հանդեպ։ Քանի որ, կրկնում եմ, դա չի վերաբերում միայն բնապահպանությանը, ես իմ գրավոր հարցումը, մինչեւ անգամ իմ գրավոր հարցումով դիմել եմ դատախազությանը, քանի որ այդ Սեւանա լճին վերաբերող  հարցերով  արդեն կա քրեական գործ հարուցված։ Ցավոք սրտի, գլխավոր դատախազությունն ինձ պատասխանել  է, որ դեռ ուսումնասիրվում են, ուղարկվել են նյութեր որոշ այլ մարմինների։ Այսինքն, հարցը մինչեւ անգամ միայն  միջգերատեսչական խնդիր է, այլ ոչ թե միայն բնապահպանությանը վերաբերող։

Ես կխնդրեի, որ բացի բնապահպանական հարցերից, այդ հարցերով ես երեկ հայտարարություն եմ արել եւ հստակեցրել եմ բնապահպանության նախարարության չարված գործերը, բայց տվյալ դեպքում հարցս ուղղված է հենց ձեզ, պրն վարչապետ. ինչո՞վ է բացատրվում ձեր հանդուրժողականությունն օրեցօր Սեւանա լճի վատթարացող վիճակի հանդեպ։ Շնորհակալություն։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի բնապահպանության նախարար Արամ Հարությունյանը՝։ Համեցեք, պրն Հարությունյան։

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար, տիկին Ալավերդյան։ Նախեւառաջ ասեմ, որ երեկ նույնպես ձեր հայտարարությունը մենք լսել ենք, եւ այդ իսկ պատճառով ուզում եմ համապարփակ պատասխանել ձեր բոլոր բարձրացրած հարցերին, որոնք, իսկապես, մեր կարծիքով, մեծ մասամբ չեն համապատասխանում իրականությանը։ Եվ շատ ավելի ճիշտ կլիներ, գոնե, մեկ անգամ մեզ հետ աշխատեիք կամ մեզ հետ այցելեիք, ինչպես մենք դա կազմակերպել ենք մի քանի անգամ՝ պատգամավորների, հանձնաժողովի անդամների եւ Նախագահին կից 2008 թվականին ստեղծված Սեւանա լճի հիմնահարցերով հանձնաժողովի հետ միասին։

Թվային տվյալներից ելնելով, ամեն տարի հաստատվում է Սեւանա լճի էկոհամակարգի պահպանման, վերարտադրման միջոցառումների ծրագիր։ Այդ միջոցառումների ծրագիրը ներկայացվում է պետական բյուջեի հետ միասին ՀՀ ԱԺ հաստատման։ Դուք  հնարավորություն եք ունենում այդ միջոցառումների ծրագրին ծանոթանալու։

Եվ այսպես, որպես հերթականություն, Սեւանի ջրի մաքրման, որակի եւ այլ խնդիրների վերաբերյալ ասեմ ձեզ, որ այսօրվա դրությամբ թափանցելիության ֆոնը նախորդ տարիների համեմատ, եթե նախորդ տարիներին 3,5-4 մետր էր, այսօրվա դրությամբ թափանցելիությունը 6-10 մետր է։

Ինչ վերաբերում է մաքրման կայանների, աղտոտվածության եւ մնացած առումներով, ձեզ ասեմ, որ 2010 թվականին մեկնարկել է Վարդենիս, Գավառ, Մարտունի մաքրման կայանների աշխատանքները, եւ այս աշխատանքներն ավարտվելու են 2012 թվականին։ Սեւանա լճի ափամերձ անտառմաքրման աշխատանքների վերաբերյալ. այսօրվա դրությամբ, պաշտոնապես հայտարարում եմ, որ մաքրված է 1300 հեկտար տարածք, ըստ որում, հիմնական աշխատանքներն այս տարվա ծավալվել են ջրի մեջ։

Եվ այսօրվա դրությամբ մաքրվել է 165 հեկտար, ա՛յս տարվա մաքրման աշխատանքները, պլյուս 20 հեկտար պայմանագրային հիմունքներով։ Ըստ որում, այդ աշխատանքներում օգտագործվել են այն տեխնիկաները, որը մենք ձեռք ենք բերել Վոլտերմաստեր տիպի հատուկ տեխնիկան՝ ջրի մեջ աշխատող, եւ դրան զուգահեռ եւս 8 տեխնիկա՝ ճահճի մեջ աշխատող՝ բալոտնի տրակտորներ, ջրի եւ ցամաքի մեջ աշխատող տեխնիկաներ, եւ այդ աշխատանքները, իսկապես, իրականացվում են շատ մաքուր որակով։

Ափամերձ տարածքների կամ այն կառույցների, շինությունների վերաբերյալ. այսօրվա դրությամբ մենք հաշվառել ենք 577 շենք-շինություն, որոնք գտնվում են ջրի մեջ։ Այս պահին այս 1 տարվա 1,5-ի ընթացքում...

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Պրն Հարությունյան, հետո կանդրադառնաք դուք, 2 րոպե ժամանակ մնաց։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հնարավոր է օրերից մի օր դուք էլ պրն վարչապետ դառնաք, շնորհակալություն, որ դուք եք պատասխանում իմ պրն վարչապետին ուղղված հարցին։ Բայց ես պետք է հստակեցնեմ հետեւյալը. կրկնում եմ՝ դատախազության կողմից արդեն իսկ հարուցված է քրեական գործ, դա մանրաձուկը, այն մանրաձկան Սեւանա լիճ բաց թողման եւ դրա հետեւանքով, փաստորեն, որեւէ մի դրական արդյունք չստանալու վերաբերյալ։

Ժամանակին հարցումը եղել է եւ այն կապակցությամբ, որ «Լավանդա» ՍՊԸ-ին պատկանող 220 օբյեկտներ մի որոշումով օրինականացվել են նրանց ժամանակին անօրինական կառուցվելու փաստը։ Դրանից բացի, մենք ունենք արդեն հասարակական կազմակերպությունների ոչ միայն ուղղակի հայտարարություններ, այլ շարժում՝ «SOS-Սեւան», եւ իմ այս հարցը եւս, երեւի թե, պետք է դրա ներքո դիտել։

Ես կրկնում եմ, եթե ձեր տվյալներն այդքան տարբերվում են հասարակական կազմակերպությունների եւ իմ անձամբ աչքով տեսած ճահճացման վիճակից, ես կխնդրեի, ես կդիմեմ գրավոր ձեզ, նամակով, ոչ թե հարցապնդումով, այլ նամակով, եւ հուսով եմ, որ ձեզնից կստանամ սպառիչ պատասխան։

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Մենք շատ ասելիք ունենք, ուղղակի, ես ուզում եմ շարունակել՝ ժամանակ չկորցնելու տեսանկյունից, հենց համալրման աշխատանքների տեսանկյունից՝ ձկան պաշարների։ Արդեն իսկ մենք շուրջ 1 մլն եւ ավելի, դեռ այս տարի չենք բաց թողել, մանրաձուկ ենք բաց թողել Սեւանա լիճ, եւ այդ աշխատանքներն այս տարի շարունակվում են։

Ազգային ակադեմիայի ձկնաբուծության եւ հիդրոլոգիայի ինստիտուտի կողմից ուսումնասիրություններ են իրականացվել, այս տարի էլ են իրականացվում, եւ ամեն տարի են իրականացվում, արդեն միջանցիկ հաշվետվությունը կա, եւ նկատվել է ամառային իշխանի եւ Գեղարքունիքի առանձնյակներ 3 պլյուս եւ 4 պլյուս։ Այդ թվերն ազատ են, մենք պարբերաբար հաղորդագրություն ենք տալիս, ես սիրով ձեզ կտամ։

Այնուամենայնիվ, հանձնաժողովի վերաբերյալ ուզում եմ անպայման արձագանքել. Հանրապետության Նախագահին կից՝ Սեւանի  հիմնահարցերի հանձնաժողովի հետ միասին, կառավարությունում մեծածավալ աշխատանք է կատարվել, նաեւ մեր գործընկերների հետ Ազգային ժողովում. 43 միջոցառում։ 43 միջոցառում, որը հաստատվել է կառավարության կողմից 44 մլրդ դրամի։ Եվ այս ծրագրերը վերաբերում են բոլոր ենթակառուցվածքներին, ինչպես որ դուք ասացիք Սեւանի խնդիրների վերաբերյալ եւ Սեւանա լճի, ճանապարհներին, ինժեներական ենթակառուցվածքներին, գծերին, գազատարներին։

Եվ, ուղղակի, մեզ համար անընդունելի է նման հայտարարություններ անել, վերցնել տեղեկատվությունը տարբեր աղբյուրներից եւ հայտարարություն անել, եթե կարելի է միասին աշխատել եւ այդ հարցերի պատասխանը ստանալ։ Մեծածավալ աշխատանք է կատարվել օրենսդրական, ենթաօրենսդրական, եւ մեր պատգամավորներից շատերի հետ, ովքեր նաեւ տարածքն են ներկայացնում, միասին աշխատել ենք։

Ինչ վերաբերում է մաքրությանը, նորից եմ ասում. մաքրության խնդիրն այսօր ավելի լավ է։ Սեւանա լճի մակարդակն այսօր 1900,25 սմ է, եւ մենք 334 կառույց արդեն իսկ ապամոնտաժել ենք, հենց նաեւ ձեր թվարկած Լավանդայում։ Եվ մենք ձեզ հետ կարող ենք կազմակերպել, դուք ինքներդ գաք եւ տեսնեք։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Ես ուզում եմ իմ գործընկեր պատգամավորներին հիշեցնել, որ ՀՀ վարչապետն է որոշում, թե պատգամավորի կողմից հնչեցրած հարցերին ո՞վ պետք է պատասխանի, ո՞ր նախարարը։ Խնդրում եմ դա նկատի առեք։ Տիկին Ալավերդյան, ես ձեզ չեմ ասում, ուղղակի, ես հնչեցնում եմ պատգամավորներին մեր բոլոր։

Եվ հարցը տալու համար՝ Անահիտ Բախշյան, 3-րդ խոսափող։ Համեցեք, տիկին Բախշյան։

Ա.ԲԱԽՇՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Այսօր ուսուցչի օրվա կապակցությամբ իմ հարցերը կրթությանն են վերաբերում։

Առաջին հարց՝ 2011-15 թվականների կրթության զարգացման պետական ծրագրով նախատեսվում է մինչեւ 15 թվականը նախադպրոցական տարիքի երեխաների ընդգրկվածությունը մանկապարտեզներում հասցնել 90%-ի։ Ես ուզում եմ իմանալ՝ այդ ծրագրից ելնելով, ինչպե՞ս է Կրթության նախարարությունը եւ անձամբ պրն նախարարը վերաբերում մանկապարտեզների շենքերի նկատմամբ տարբեր ոտնձգություններին։ Վերջերս Արաբկիրի թիվ 26 մանկապարտեզն էին որոշել քանդել, եւ Երեւանի Կենտրոնի թիվ 1 մանկապարտեզը փակել են։ Քաղաքապետը պատասխանել է, որ էնտեղ հիմնանորոգման կարիք կա, բայց ընդամենը էդքանը, ե՞րբ, մինչեւ ե՞րբ, չի գրված։

Եվ երկրորդ հարցս՝ պրն նախարար, կարծես, դուք հատկապես, ես էլ մասնավորապես տեղյակ ենք տնօրենների հավաստագրման գործընթացում բացահայտված կեղծիքներին, եւ փառք Աստծո, դրանք նաեւ ձեր ջանքերով եւ բոլորիս ջանքերով կանխվեցին։ Սակայն այսօր էլ, ցավոք, ահազանգեր կան հավաստագիր ստացած տնօրենների եւ ստանալու ենթակա թեկնածուների փաստաթղթերում։ Ես սրանց վերաբերյալ արդեն հարցումներ ուղարկել եմ եւ պատասխանը կստանամ, ձեզ կտեղեկացնեմ։

«Հանրակրթության մասին» 2009 թվականի օրենքով Կրթության նախարարությունը սկսեց անմիջականորեն մասնակցել հանրակրթական դպրոցների կառավարման խորհուրդների աշխատանքներին։ Կարեւորելով այս քայլը, ենթադրում եմ, որ հատկապես ավագ դպրոցներում նախարարության 3 անդամի ներկայությունը դպրոցների կառավարման խորհուրդների գործունեությունը կդարձնի խիստ օրինակելի ու արդյունավետ թե՛ ժողովրդավար կառավարման եւ օրենսդրական պահանջի տեսանկյունից, թե՛ որակյալ կրթության կազմակերպման հրամայականից։

Հարցս՝ հանրակրթության վարչության կողմից նախարարությանը, դպրոցների կառավարման խորհուրդների նախարարության անդամներին տրվե՞լ է արդյոք ուղղորդող հանձնարարական՝ ընտրության ժամանակ գնահատել տնօրենների թեկնածուների ներկայացրած դպրոցի զարգացման ծրագրերն  ինչպե՞ս գնահատել, գործիքները տվե՞լ են։ Հետեւե՞լ եք արդյոք դպրոցների կառավարման խորհուրդներում ձեր ներկայացուցիչների վարքագծին՝ ձեւականորե՞ն են նրանք մասնակցում, թե՞ նրանց ներկայությունը  զգաստացնող է մյուս անդամների վրա, որքանո՞վ են անկախ քվեարկում նրանք։ Նրանց կողմից ընտրության ընթացքի մասին ներկայացրած զեկուցագրերն արդյոք քննարկվու՞մ են, թե՞ ոչ։ Այս հարցերն ինձ հետաքրքիր են, շնորհակալություն։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի Արմեն Աշոտյանը՝ կրթության եւ գիտության նախարար։ Համեցեք, պրն Աշոտյան։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարգելի տիկին Բախշյան։ Ուզում եմ օգտվել առիթից եւ եւս մեկ անգամ այս ամբիոնից շնորհավորել մեր բոլոր ուսուցիչներին այսօրվա տոնի կապակցությամբ։ Ինչպես պրն Նիկոյանը հիշեցրեց, ուղիղ 1 տարի առաջ խորհրդարանն ընդունեց այս օրինագիծը, որով ուսուցչի օրը փաստվեց որպես միակ մասնագիտական տոն, որը պաշտոնապես օրենսդրորեն ներառված է «ՀՀ տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» օրենքում։

Ինչ վերաբերում է ձեր երկու մեծ հարցերին, ապա շատ հակիրճ փորձեմ լինել, որպեսզի ձեւաչափը հարց ու պատասխանի թույլ տա ամբողջ տեղեկատվությունը ձեզ հրամցնել։

Առաջին հարցի կապակցությամբ պետք է նորից շեշտեմ, որ նախադպրոցական կրթության պարագայում ՀՀ կրթության եւ գիտության նախարարությունը քաղաքականության մշակման պատասխանատու մարմին է եւ ոչ թե կառավարման։ Գիտեք, որ իրենց պատկանելիությամբ նախադպրոցական հաստատությունները համայնքային ենթակայության են, եւ բնական է, որ նախարարության լիազորություններն այստեղ խիստ սահմանափակ են, եթե չասեմ՝ ընդհանրապես բացակայում են, եւ սահմանափակված են ավելի շատ քաղաքականության մշակման տեսակետից լիցենզավորման կարգերով։

Ինչ վերաբերում է ձեր կողմից ցիտված 11-15 թվականների կրթության զարգացման պետական ծրագրի, իսկ ավելի վաղ՝ այս նույն դրույթը ներառված է եղել կառավարության կողմից 2008 թվականին հաստատված նախադպրոցական կրթության զարգացման ռազմավարության մեջ՝ 2008-15 թվականների համար, խոսքը չի գնում նախադպրոցական տարիքի բոլոր երեխաների մասին, այդ ցուցանիշը վերաբերում է ավագ նախադպրոցական տարիքի երեխաներին՝ 5-ից բարձր, 5-6 տարեկան երեխաներին է վերաբերում։ Եվ մենք իրականում բոլոր միջոցները գործադրում ենք, նաեւ Համաշխարհային  բանկի վարկային ծրագրի մի բաղադրիչն ուղղված է հենց այդ նպատակին, որպեսզի նախադպրոցական կրթության առավել մեծ մատչելիություն եւ հասանելիություն ապահովենք նվազագույնն ավագ նախադպրոցական տարիքի երեխաների համար։

Օգտվելով առիթից նաեւ պետք է շեշտեմ, որ արդեն այս տարվա համար, այս տարվա ընթացքում 4 մարզում, 85 համայնքներում հիմնականում դպրոցահեն նախադպրոցական կրթության ծրագրերի հնարավորություններ են ստեղծված 85 համայնքում։ Անցյալ տարի այդ համայնքների թիվը եղել է 41, այս տարի խնայողությունների հաշվին, կարողացել ենք կտրուկ ավելացնել հատկացումները։ Եվ վարչապետի հանձնարարությամբ, նաեւ Համաշխարհային բանկի հետ բանակցություններ են հիմա ընթանում, որպեսզի հավելյալ խնայողություններ, որոնք առաջանում են Համաշխարհային բանկի կրթության որակի եւ համապատասխանությունն այս ծրագրին, նույնպես ուղղվեն դեպի նախադպրոցական կրթության մատչելիության ապահովման խնդիրներին։

Շենքային խնդիրներին, նյութագույքային խնդիրներին նախարարությունը չի առերեսվում եւ որեւէ լիազորություններ այդտեղ չունի, եթե խոսքը գնում է համայնքային ենթակայության նախակրթարանների մասին։ Իսկ իմ անձնական կարծիքը հայտնել չեմ ուզում։

Իսկ ինչ վերաբերում է...

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Պրն Աշոտյան, ձեր ժամանակը սպառվել է։ 3-րդ խոսափող։

Ա.ԲԱԽՇՅԱՆ

-Ես, ի դեպ, հենց ձեր անձնական կարծիքն էի ուզում լսել, թե չէ՝ ինչ որ դուք ասեցիք, դա ես գիտեի։

Ես ցավում եմ, որ երկրորդ հարցին չպատասխանեցիք, բայց ոչինչ, ես գրավոր կգրեմ եւ կարծում եմ, որ ավագ դպրոցների կառավարման խորհուրդները իրենց օրինակով պիտի կարողանան թելադրել Երեւանի եւ մարզերի ենթակայության տակ եղած դպրոցների կառավարման խորհուրդներին։ Եվ դա պիտի լինի ձեր ներկայացուցիչների վարքագծի կտրուկ փոփոխությամբ, որովհետեւ մասնավորապես տեղեկություն ունեմ, որ Երեւանի թիվ 42 Շեւչենկոյի անվան ավագ դպրոցի կառավարման խորհուրդը, որտեղ կառավարման խորհրդի նախագահը, ես ունեմ, ի դեպ, բոլոր ցանկերը, Բավեյան Վահե, այդ խորհուրդը դպրոցի տնօրենի 200 հազար աշխատավարձը հաստատել է։

Ուզում եմ իմանալ՝ ինչպե՞ս է տեսակետը, քննարկե՞լ են արդյոք իրենք մի տեղ՝ ֆինանսների հետ, բան, էդ աշխատավարձը, որի տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատարը դեռ հավաստագիր էլ չի ստացել եւ շատ կասկածելի տեղեկանքներ կան նրա գործերի մեջ։ Խնդրում եմ ուշադրություն դարձրեք։ Նույնը նաեւ թիվ 30 ավագ դպրոցի հետ կապված, բողոքներ կան, դուք էլ գիտեք, էնտեղ էլ մաքուր չեն գործերը, ես ձեր սեղանին կդնեմ։ Շնորհակալություն։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցերի համար եւ հնարավորության համար՝ անդրադառնալու նաեւ ձեր երկրորդ բարձրացրած խնդրին։ Դուք, ինչպես տեղյակ էիք առաջին հարցից, այնպես էլ շատ լավ տեղյակ եք երկրորդ հարցից, ուստի ես պետք է հնչեցնեմ այն, ինչ որ ձեզ ասել եմ նաեւ առանձին քննարկումների ժամանակ, իմ ասածն ինձ վերադարձնելը հուշարարություն չէ, հիշեցում։

Ուզում եմ ձեզ ասել, որ ավագ դպրոցներն օրինակելի կառավարման ուսումնական  հաստատություններ պետք է լինեն, եւ սա է մեր քաղաքականությունը։ Եթե ավագ դպրոցների ենթակայությունը նախարարությանն է, ապա նախարարությունն իր բարեփոխումների ընթացքում շատ ավելի հետեւողական է իր իսկ ենթակա հիմնարկներում այդ կարգ ու կանոնը վերականգնելու։ Եվ կարող եք փաստել նաեւ դուք, որ այս ընթացքում եղած մրցույթների մեջ ավագ դպրոցների տնօրենի մրցույթները, երեւի, եղել են ամենաթափանցիկ մրցույթները։ Իսկ որտեղ որ եղել է մրցութային իրավիճակ, մրցակցային իրավիճակ, այնտեղ իրավիճակը մի քիչ ավելի սրված է։

Յուրաքանչյուր ընտրություն, որտեղ կա երկու եւ ավելի թեկնածու, բնականաբար, ուղեկցվում է նաեւ հոգեհուզական, ինչպես նաեւ այլ դրսեւորումներով։ 30 ավագ դպրոցում այդպիսին է վիճակը՝ երկու թեկնածու է այս պահին համապատասխան հայտ ներկայացրել։ Ես ձեզ հավաստիացնում եմ, որ նախարարության ներկայացուցիչները բոլոր ավագ դպրոցներում ընտրված են լավագույն, մեր այսօրվան ունեցած լավագույն կադրերը, այդ թվում նաեւ՝ այն անձնավորությունը, որի մասին դուք հիշատակում արեցիք։

Ինչ վերաբերում է տնօրենի աշխատավարձին, եթե հիշողությունս չի դավաճանում, հանրապետությունով մեկ տնօրենների աշխատավարձը տատանվում է 160-180 հազար դրամ։ Ավագ դպրոցի պարագայում 200 հազարը, եթե այդպիսի աշխատավարձ է հաստատված, չեմ կարծում, որ շատ մեծ թիվ է՝ ի համեմատ միջին վիճակագրականի։

Ինչ վերաբերում է կոնսուլտացիաներին՝ նախնական դրանք արվե՞լ են, թե՞ չէ. այս պահին ձեզ պատասխանել չեմ կարող, որովհետեւ կոնկրետ ձեր բարձրացրած հարցի հետ կապված հավելյալ տեղեկություններ հաղորդելու խնդիր կա ձեզ։ Եթե գրավոր դիմեք, կպատասխանեմ։ Շնորհակալություն։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Ստյոպա Սաֆարյան, նախապատրաստվի Վահան Հովհաննիսյանը։ 3-րդ խոսափող։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Բարի երեկո բոլորին։ Հարցս ուղղում եմ ՀՀ վարչապետ պրն Տիգրան Սարգսյանին եւ վերաբերում է Երեւան քաղաքում կրպակների ապամոնտաժմանը։

Հարգելի պրն վարչապետ, հիշում եք, ամռանն իմ գործընկերների հետ հանդիպեցինք այս խնդրով՝՝ Անահիտ Բախշյանի եւ Արմեն Մարտիրոսյանի։ Ձեր աշխատակազմն անգամ հաղորդագրություն տարածեց, նույն օրը կառավարության նիստում դուք հանձնարարականներ էիք իջեցրել նաեւ Երեւանի քաղաքապետարանի համար՝ չապամոնտաժել որեւէ գործող կրպակ։ Հանուն արդարության պիտի նշեմ, որ չհաշված մի քանի լոկալ դեպքերով, որոնց կրպակատերերը, ըստ էության, մեր հետ կապի մեջ չեն եղել եւ բողոք չեն ներկայացրել, մնացած առումներով դեռեւս գործընթացը կասեցված չէ, բայց նաեւ մի տեսակ վտանգավոր դադար է։

Երկար դեգերումներից հետո, հատկապես այն բանից հետո, երբ Ազգային ժողովի բոլոր խմբակցությունների ղեկավարների, ներկայացուցիչների մասնակցությամբ տարածքային կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման հարցերի մշտական հանձնաժողովում առաջին քննարկումը եղավ։ Եվ ես ուզում եմ նաեւ հերթական անգամ շնորհակալություն ասել բոլոր խմբակցություններին՝ իրենց ներդրման համար։ Վերջապես ստացանք Երեւանի քաղաքապետարանից պատասխան գրություն գույքագրման արդյունքների վերաբերյալ, եւ թույլ տվեք կարդալ այդ նամակից հետեւյալ տողերը։

«Թեեւ ներկայումս Երեւան քաղաքում հաշվառված է մոտ 2 հազար 800 կրպակ եւ տաղավար, ապամոնտաժմանը ներկայացվում է միայն 41 փողոցներում հաշվառված 243 կրպակ եւ տաղավար, որոնցից 19-ը չեն գործում, իսկ 225-ը՝ գործում են»։ Այսինքն, ուշադրություն եմ հրավիրում այս վերջին տողերին՝ 225 գործողների ապամոնտաժման մասին այս գրառմանը, հատկապես ձեր այն հայտարարությունից հետո հանձնարարականից հետո, որ գործող կրպակները չպետք է ապամոնտաժվեն, «գործողներից 106-ը չունեն պետական գրանցում, իսկ պետական գրանցում ունեցող 119-ից 86-ի զբաղեցրած հողատարածքի վարձակալության վերջնաժամկետն ավարտվել է»՝ մեջբերման ավարտը։

Պրն վարչապետ, նորից եմ ուզում հիշեցնել ձեր հայտարարությունը, որ Երեւան քաղաքում գործող կրպակները չեն ապամոնտաժվելու, եւ նաեւ ուզում եմ սրա հետ միասին մեկնաբանություն ստանալ ձեր վերաբերմունքն այս մեջբերման կապակցությամբ, որտեղ խոսք է գնում, այնուամենայնիվ, 225 գործող կրպակների ապամոնտաժման մասին։

Ուզում եմ նաեւ ասել, որ այս պահի դրությամբ մենք ունենք տեղեկություններ, որ Երեւան քաղաքում շարունակվում են պրեսս ստենդի կրպակների տեղադրումը։ Ես ձեզ կարող եմ ցույց տալ բազմաթիվ հասցեներ, որտեղ պրեսս ստենդի կրպակների ապամոնհաժման  մասին որեւէ խոսք չկա, բայց նրանց հարեւանությամբ տեղադրված կրպակներն ընդգրկված են Երեւանի քաղաքապետարանի կողմից մեզ ներկայացված այս ցուցակում։ Ուզում եմ հասկանալ՝ ո՞րն է Երեւան քաղաքում ապամոնտաժման տրամա...

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի Արմեն Գեւորգյանը՝ փոխվարչապետ, տարածքային կառավարման նախարար։ Համեցեք, պրն Գեւորգյան։

Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Պրն Սաֆարյան, սկսեմ առաջին հատվածից։ Ինչքան ես եմ հիշում, հանրապետության վարչապետի կողմից նմանատիպ ուղիղ ցուցում չի եղել, եւ կարծես թե, չէր կարող լինել, որովհետեւ Երեւանի քաղաքապետը կառավարության ենթակա մարմին չի։ Ընդամենը կարող էր առաջարկություն լինել, եւ եթե ես չեմ սխալվում, առաջարկություն է եղել անհատապես բոլորի հետ աշխատել, անհատապես բոլոր խնդիրները քննարկել մեկ առ մեկ, եւ ըստ գործող իրավական դաշտի, գործող օրենսդրության՝ տալ լուծումներ։

Եվ ուզում եմ նաեւ հիշեցնել, որ այն, ինչ որ այսօր իրականացնում է Երեւանի քաղաքապետարանը, ինքն իրականացնում է բացարձակապես իր սեփական լիազորությունների շրջանակներում եւ ելնում է Երեւանի քաղաքապետարանին տրված իրավասություններից։ Եթե կան խնդիրներ, եւ քաղաքացիները համաձայն չեն այդ մոտեցումների հետ, ապա գործող օրենսդրությունը հնարավորություն է տալիս դիմել դատարան եւ բողոքարկել դատական կարգով նաեւ Երեւանի քաղաքապետի գործողությունները։

Ինչ վերաբերում է հաջորդ խնդրին՝ Երեւան ստենդ ձեր մատնանշած, ես հիմա ձեզ չեմ կարող ասել՝ ինչո՞վ  են առաջնորդվում Երեւանի քաղաքապետարանում, որովհետեւ ես չեմ փոխարինում իրենց, բայց եթե նմանատիպ խնդիր կա, կարող եք գրավոր դիմել, մենք հարցումը կհասցեագրենք Երեւանի քաղաքապետարանին եւ կուղարկենք ձեզ։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Գեւորգյան։ Ուզում եմ հիշեցնել, որ օրենքը, որով առաջնորդվում է Երեւանի քաղաքապետարանը, կոչվում է «Երեւան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման եւ տարածքային կառավարման առանձնահատկությունների մասին»։ Այսինքն, խոսքը վերաբերում է գործադիր իշխանության՝ կառավարության կողմից եւ Երեւանի քաղաքապետարանի, քաղաքապետի եւ ավագանու՝ որպես ընտրովի մարմիններ, համատեղ Երեւանը կառավարելու մասին։

Ես համաձայն չեմ այն դիրքորոշմանը ձեր, որ ըստ էության, այս ամբողջ հարցերը միայնակ պետք է որոշի Երեւանի քաղաքապետարանը։ Օրենքն ասում է, որ Երեւան քաղաքը կառավարվում է համատեղ՝ կառավարության եւ Երեւանի քաղաքապետի կողմից։ Համեայն դեպս, դուք ինքներդ՝ որպես կառավարության ներկայացուցիչ, պիտի հիշեք օրենքի այդ անվանումը, ինչի դեմ, ի դեպ, «Ժառանգությունը» պայքարում էր, որպեսզի այդպես չլինի։

Բայց հարցս վերաբերում է հետեւյալին՝ եթե Երեւան քաղաքի մի հատվածում, նույն փողոցներում, կենտրոնական փողոցներում  շարունակվում են կրպակների, տարատեսակ ֆրեշների եւ այլ տաղավարների տեղադրումները, մյուս կողմից՝ հայտարարվում է, որ ապամոնհաժվում են կրպակներ, ապա ես ուզում եմ հասկանալ՝ ի՞նչ շահագրգռություններից ելնելով։ Եթե կարելի է կենտրոնական փողոցում տեղադրել պրեսս ստենդի կրպակ, ինչո՞վ է պայմանավորված Երեւանի քաղաքային իշխանությունների այն համառությունը, որ նրանք արդեն տարիներով, որոշների դեպքում՝ այս տարվա սկզբին, չեն երկարացնում պայմանագրերը։

Ես հիշեցնում եմ, որ Սահմանադրության մեջ մարդը կարդում է, որ ունի ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունք, ես հիշեցնում եմ, որ մարդը կարդում է՝ Երեւան քաքաղում, իմ հիշատակած այդ օրենքի երկար անվանման պատճառով չասեմ, երբ տեսնում է, որ քաղաքային իշխանությունները տրամադրում են վարձակալության փողեր։ Բայց մարդը գնում է, դիմում է Երեւանի քաղաքային իշխանությանը՝ խնդրելով երկարացնել իր պայմանագիրը, նրան ասում են, որ՝ ոչ, չենք տալիս։ Նա տեսնում է, որ պրեսս ստենդներին տալիս են, այսինքն, այնպես չէ, որ կենտրոնական փողոցներում ընդհանրապես չպետք է կրպակ լինի, այնպես չէ, որ...

Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Ի ուրախություն ինձ, այսօր օրենքի բովանդակությունն օրենքի անվանումով չի կարգավորվում, օրենքում գրված են հստակ բոլոր մարմինների լիազորությունները։

Երեւան քաղաքում, պրն Սաֆարյան, այսօր համատեղ կառավարում գոյություն չունի, եւ ինչպես նաեւ մնացած բոլոր համայնքներում նմանատիպ կառավարում, հասկացողություն, մեր օրենսդրությունը չի ենթադրում։ Քանի որ դուք վերջում մեջբերեցիք Սահմանադրությունը, հիշեցնեմ, որ Սահմանադրության համապատասխան բաժինն ասում է, որ համայնքներն ինքնուրույն են եւ իրենց լիազորությունները բացառապես օրենսդրությամբ է կարգավորված։

Ինչ վերաբերում է Քաղաքապետարանի եւ քաղաքային իշխանությունների նախասիրություններին, կարող եմ հետեւյալն ասել՝ չգիտեմ, դուք մասնակցե՞լ եք, թե՞ չէ՝ Երեւանի քաղաքի ավագանու ընտրություններին, կա ավագանի, որն այսօր կոլեգիալ կառավարման մարմին է։ Դուք կարող եք դիմել՝ որպես Երեւանի բնակիչ, այդ հարցումով բարձրացնել եւ Երեւանի ավագանիում այդ հարցը քննարկեն եւ ձեզ պատասխանեն։ Նախասիրությունների մասին, ես ինչքան գիտեմ, քաղաքապետն արդեն համապատասխան պարզաբանումները տվել է։

Սրանից շատ ավել չեմ կարող ասել, կնշանակի, որ ես փոխարինում եմ իմ պատասխանով կամ ինձանով Երեւանի իշխանություններին։ Շնորհակալություն։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Վահան Հովհաննիսյան, 3-րդ խոսափող։ Նախապատրաստվի Հրայր Կարապետյանը։

Վ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարգելի կառավարություն, ես ուզում եմ ձեր ուշադրությանը ներկայացնել մի հրապարակում, որն օրեր առաջ հայտնվեց, եւ մեկնաբանելով այն, փորձեմ նաեւ մեկնաբանություններ ստանալ կառավարությունից։

Խոսքը գնում է հետեւյալի մասին, այսպես է վերնագրված՝ «Անկախության 20-ամյակի կապակցությամբ Հայաստան կտեղափոխվեն 3 հազար 500 արեւմտահայեր»։ Առաջին մասը հետեւյալն է՝ «Հայաստանի անկախության 20-ամյակի կապակցությամբ մեկնարկել է Հայաստան-3500» խորագիրը կրող ծրագիրը։ Նախագծի նպատակն է աջակցել արեւմտյան երկրներում բնակվող 3,5 հազար հայերի վերաբնակեցմանը Հայաստանում եւ Լեռնային Ղարաբաղում» հաղորդում է «Հայաստան-3500» նախաձեռնող խումբը։

Ովքե՞ր են այդ խումբը, ի՞նչ է այդ խումը, ես՝ անձամբ, եւ կարծում եմ, շատ-շատերը պատկերացում չունեն։ Բայց արդեն երկրորդ մասը հրապարակման, ուղղակի, ցնցող է։

Ծրագրի նախաձեռնողները՝ հավանաբար այդ խումբը, «...վստահ են, որ դրա իրագործումը կնպաստի Հայաստանի տնտեսության զարգացմանը։ Նախագծի կազմակերպիչների հաշվարկներով, հայերը միջինը 50 հազարական դոլար կբերեն իրենց հետ, այդ գումարը նրանք կծախսեն բնակարանների ձեռքբերման համար կամ կներդնեն բիզնեսում։ Տվյալ դեպքում այդ շնորհիվ Հայաստան մուտք կգործի 175 մլն դոլար, բացի դրանից, տեղափոխվածների գիտելիքներն ու փորձը նոր հնարավորություններ կստեղծեն հայրենիքում բիզնեսի զարգացման համար»՝ հաղորդում է «Պան Արմենիան նետը»։

Ես ոչ մի հարց չունեմ «Պան Արմենիան նետի» նկատմամբ, որովհետեւ սա մենք վերցրել ենք Սփյուռքի նախարարության կայք էջից։ Հիմա ես ուզում եմ հասկանալ՝ «Հայաստանը դու ես», եթե ունես 50 հազար դոլար, էս ե՞նք մենք ասում մեր հայրենակիցներին։ Այսինքն, էս երկրորդ մասն ավելի անշնորհք ձեւով կազմել հնարավոր չէր։ Հասկանալի է, մենք ողջունում ենք, մեր կուսակցությունը կռիվ է տվել տարիներ շարունակ եւ հիմա էլ տալիս է էդ վերաբնակեցման, բայց էս ձեւո՞վ ենք մենք անում վերաբնակեցումը։ Այսինքն, եթե մարդիկ այդ հնարավորությունը չունեն, թող չվերադառնան հայրենիք, բնական է, Հյուսիսային Իրաքում, Ղամշլուում բնակվող հայերը, Սիրայի եւ Իրաքի ամենավտանգված ռեգիոնների մեր հայրենակիցներն էս հնարավորությունները չունեն։

Հասկանանք ու՞մ մասին է խոսքը, ովքե՞ր են էս նախաձեռնող խումբը, եւ ունի՞ արդյոք մեր նախարարությունը կամ կառավարությունն ընդհանրապես՝ այս վերաբնակեցման կոնցեպցիան՝ ի՞նչ ինֆրաստրուկտուրայի վրա են գալու էս մարդիկ։ Երեւում է, տներ չեն տալու, որովհետեւ ասում են՝ ինքներդ առեք, իսկ ի՞նչ են տալու, աշխատանք են տալու, դոտացիաներ, որովհետեւ Ղարաբաղ գնացողները, երեւի թե, գյուղատնտեսությամբ պետք է զբաղվեն, ի՞նչ են նրանք ստանալու։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի Հրանուշ Հակոբյանը՝ Սփյուռքի նախարար։ Համեցեք, տիկին Հակոբյան։

Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Հովհաննիսյան։ Ճիշտն ասած, թերթերում շատ բան է գրվում, եւ ամեն գրվածը չէ, որ համապատասխանում է իրականությանը կամ կառավարությունը որեւէ կապ ունի 3 հազար 500 եւ այլն կառույցի հետ։

Մենք եւս տեղյակ չենք, մեր նախարարությունը, որը վերջին, գոնե, 1 տարում, անընդհատ խոսում է հայրենադարձության ծրագրի եւ օրենքի նախագծի մասին, այդ խումբը, եթե նախաձեռնել է ինչ-որ խնդիր, մեզ չի դիմել եւ իրոք, մենք նախարարությունում նրանց չենք հանդիպել։

Ինչ վերաբերում է ձեր հարցադրումներին եւ մտահոգություններին, պետք է ասեմ, որ ՀՀ կառավարությունում մենք անցնող տարում հաստատեցինք հայրենադարձության հայեցակարգը, այնուհետեւ մշակվեց համապատասխան օրենքի նախագիծ։ Այսօր օրենքի նախագիծը գտնվում է պառլամենտում։ Շուտով մենք պետք է քննարկենք կրթության, գիտության, մշակույթի հանձնաժողովում եւ բնականաբար, կներկայացնենք նաեւ ձեր դատին։

Այն, ինչ որ  պետական քաղաքականությունն է, դա ակնհայտ է, որ ՀՀ պետական քաղաքականության անկյունաքարերից մեկը հայրենադարձության կազմակերպումն է, խթանումն է եւ քարոզչությունն է։ Մենք ակնհայտորեն մեր օրենքի նախագծում նախատեսում ենք երկու կարգի հայրենադարձություն։ Առաջինը, բնական է՝ կամավոր հայրենադարձություն, որովհետեւ մենք ձեզ հետ միասին, դուք եւս մասնակցում էիք այն համաժողովին, որ մենք գումարեցինք 1943-48 թվականի հայրենադարձություն, նրանց սխալները, դասերը, եւ դրա հիմքի վրա մենք մշակեցինք համապատասխան հայեցակարգը։ Եվ բնականաբար, մենք փորձելու ենք կամավոր հայրենադարձության շրջանակներում որոշակի իրավահարաբերություններ կարգավորել, որպեսզի մարդն իմանա՝ իրեն ի՞նչ է սպասվում Հայաստանում։

Եվ երկրորդ կարգի հայրենադարձությունը, որ մենք ուզում ենք առաջարկել եւ նախատեսել, դա վերաբերում է մասնագիտական հայրենադարձությանը։ Եթե ՀՀ տնտեսության համար անհրաժեշտ է իքս, իգրեկ, զեթ մասնագիտությունը, ապա, բնականաբար, մենք պետք է փորձենք գտնել նման մասնագետներ, հրավիրել Հայաստան եւ ստեղծել համապատասխան պայմաններ, որպեսզի նրանք իրենց գիտելիքները, փորձը, կարողությունները ներդնեն Հայաստանի զարգացման համար։

Ինչ վերաբերում է հաշվարկներին, ես կարծում եմ, կարող են լինել ամենատարբեր հաշվարկներ, նայած ով ի՞նչ է առաջարկում։ Մենք, համենայն դեպս, ոչ վաղ անցյալում ունեինք փորձ իրաքահայերի, ավելի ճիշտ՝ որպես կարգավիճակ, դժվարանում եմ ասել ինչպիսին, որոնք եկան հայրենիք։ Բնականաբար, պետությունը, միջազգային կառույցները ստեղծեցին որոշակի պայմաններ նրանց տարածք տրամադրելու, տանիք տրամադրելու, պայման ստեղծելու։

Այս տարի մենք, կառավարության որոշմամբ, հաստատել ենք իրաքահայերի ինտեգրման ծրագիրը, եւ այսօր մեր նախարարությունում իրականացվում է այդ ծրագիրը, որով մենք փորձում ենք իրաքահայերի կրթական, մշակութային, լեզվական, առողջապահական խնդիրները լուծել, ինչպես նաեւ...

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-3-րդ խոսափող՝ Վահան Հովհաննիսյան։

Վ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Տիկին նախարար, շատ շնորհակալ եմ ձեր բացատրությունների համար։ Իհարկե, թերթերում ինչ ասես կգրեն, պարզապես, ես հիշեցնեմ, որ այս ինֆորմացիան տեղադրված է եղել ձեր կայքում, նախարարության կայքում։ Ինչպ՞ես է դա այդտեղ հայտնվել, պետք է հասկանալ։

Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Կայքու՞մ, թե՞ թերթում, պրն Հովհաննիսյան, որովհետեւ մենք հայերեն թերթ ունենք, գուցե, թերթու՞մ։

Վ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Չէ, չէ, կայքից է վերցված, կարելի է եւ ստուգել, բայց սա տվյալ է, որ մենք էնտեղից ենք ստացել։

Հիմա ընդհանրապես, իհարկե, շատ ճիշտ բաներ եք դուք ասում, ցանկացած սփյուռքահային կամ Հայաստանում ծնված մարդուն պետք է բացատրել հենց սկզբից, թե նրան ի՞նչ է սպասվում Հայաստանում, մարդիկ իմանան։

Բայց ես, այնուամենայնիվ, ուզում եմ հասկանալ. առնվազն իրաքահայերի վերաբերյալ մենք գիտենք, որ նրանցից շատ-շատերը պարտավորված եղան լքել Հայաստանը։ Այսինքն, կամ՝ այն պայմանները, որ Հայաստանը հնարավորություն ուներ նրանց տրամադրելու՝ բավարար չէին, կամ՝ այդ պայմանները չեն էլ տրամադրվել։ Մենք գիտենք դեպքեր, ինչպես սիրիահայերին, որոնք ապրում էին արդեն ազատագրված տարածքների վրա, Երեւանում Նոր տարին տոնելու համար վերադառնալուց, հանկարծ բռնեցին ու դեպորտ արեցին, որովհետեւ էդ մարդիկ, պարզվեց, որ ինչ-որ վիզայի պրոբլեմ ունեն։ Այսինքն, էստեղ պետք է շատ լուրջ կոնցեպտ գործի։

Ես էս հարցն ինչու՞ էսօր որոշեցի ձեզ ուղղել, որովհետեւ երբ սա կարդացի, տեղեկացա, դիմեցի բոլոր նրանց, ոչ միայն մեր կուսակցություններից, ովքեր մասնակցել են էս վերջին համաժողովում՝ անկախության օրվա հետ կապված, որ տեղի ունեցավ, դուք գիտեք։ Ոչ ոք սրանից տեղյակ չէր։ Լավ, էդ ի՞նչ նախաձեռնող խումբ է, ինչու՞ մեր կառավարությունը չգիտի, էս ի՞նչ են անում, էս մարդիկ ովքե՞ր են։ Ես կարծում եմ, նրանք կարող են իրենց գործունեությամբ խրտնեցնել Սփյուռքի այն զանգվածները, որոնք դեռ չեն հիասթափվել։ Շնորհակալություն։

Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Ասեմ, պրն Հովհաննիսյան, դուք ճիշտ եք, որ մենք ամսի 19-20-ին գումարելով Հայաստան-Սփյուռք համաժողովը, որեւէ նման խնդիր չի եղել եւ նման քննարկում չի եղել։ Սակայն ես ամիսներ առաջ եմ հիշում, որ մի փոքր նյութ տեղադրվեց թերթերից մեկում, որով խոսք էր գնում Տաջիկստանից ավելի շատ Ղարաբաղ տեղափոխվող ինչ-որ խմբի մասին, եւ այնտեղ կար արտահայտություն, որ կազմակերպված խումբ է գործում հենց Տաջիկստանում, որպեսզի այնտեղ գտնվող հայերը վերադառնան եւ հաստատվեն, եւ այնտեղ խոսք էր գնում նաեւ գումարների մասին։

Քանի որ ես երկրից բացակայել եմ, դժվարանում եմ ասել, թե սա ինչպե՞ս է հայտնվել եւ ինչի՞ մասին է խոսքը։ Ես անպայման կծանոթանամ, եթե ավելի մանրամասն տեղեկություններ լինի մեր նախարարությունում, ես անպայման դա ձեզ կփոխանցեմ։ Բայց ես գիտեմ, որ դա, ուղղակի, եթե նույնիսկ տեղադրված է, մտածել են հայրենադարձության մասին նյութ է, վերցրել տեղադրել են, զուտ այդ նպատակն է հետապնդել։

Իսկ ինչ վերաբերում է ձեր այն արտահայտությանը, որ այո, մարդիկ պետք է իմանան իրենց ի՞նչ է սպասվում, կամ Սիրիայից եկել են, վերցրել եւ նրանց արտաքսել են, կարծում եմ, ՀՀ-ում պետք է գործեն ՀՀ օրենքները, եւ որեւէ մեկը ՀՀ չպետք է հայտնվի անօրինական եւ այլն էլ, մենք չգիտենք՝ ի՞նչ նպատակներով եւ ի՞նչ առիթով։ Այդ պատճառով, իհարկե, մենք պետք է «Հայրենադարձության մասին» օրենքը ձեզ հետ միասին շատ լրջորեն քննարկենք, ընդունենք, հաստատենք, եւ բոլոր հասարակական հարաբերությունները, որոնք կապվելու են հայրենադարձության հետ, պետք է ամբողջությամբ ներկայացվի մեր հայրենակիցներին։ Եվ այդ օրենքի շրջանակներում եւ ՀՀ օրենսդրության շրջանակներում պետք է մարդիկ միայն հայրենադարձվեն եւ հաստատվեն հայրենիքում։

Եվ սա ասեմ, իհարկե, դրա մասին առիթ ունեցել եմ հայտարարելու. վերջին 3 տարում շուրջ 300-400 ընտանիք է եկել Հայաստան, եկել է, հաստատվել է, եւ մենք նրանց հետ շատ լրջորեն զբաղվում ենք, աշխատում ենք, որպեսզի այն բարդություններն ու դժվարությունները, որոնք կան այսօր իրենց, առաջացել է օրենքի հետ կապված, հետագա օրենքները պարզեցնելով, շտկելով, հարաբերությունները կարգավորելով, կարողանանք այդ խնդիրներն ավելի հեշտ լուծել։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հրայր Կարապետյան, 3-րդ խոսափող։ Նախապատրաստվի Ռուզաննա Առաքելյանը։

Հ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցս, հավանաբար, ուղղված է աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարին, եւ վերաբերում է այն ռազմավարությանը, որն իրականացվում  հետեւողականորեն տարեցտարի, եւ կարծում եմ, որքան տարիներն անցնում են, այնքան ավելի պիտի ընդգծված լինի այս սոցիալական քաղաքականությունը, որը վերաբերում է՝ ըստ առաջնահերթության, առաջին հերթին զոհված ազատամարտիկների ընտանիքների օժանդակությանը, երկրորդ՝ Արցախում հաշմանդամ դարձած ազատամարտիկների օգնությանը, եւ երրորդ՝ ընդհանրապես Արցախի ազատամարտիկ վետերաններին վերաբերող մասին։

Ես ասեմ, որ վերջերս էլ մի խումբ ազատամարտիկների հանդիպման ժամանակ նաեւ այս հարցը բարձրացվեց, եւ ես խոստացա, որպեսզի հատկապես բյուջեի քննարկումից առաջ ուղղենք հարցը կառավարությանը եւ ստանանք որոշակի պարզաբանում, թե ինչպիսի՞ քաղաքականություն է սպասվում առաջիկայում։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի Արթուր Գրիգորյանը՝ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարար։

Ա.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Կարապետյան։ Ուրեմն, նախ ասեմ, որ օգոստոս ամսվա սկզբին կառավարության կողմից ընդունվեց համապատասխան որոշում, համաձայն որի ընտանեկան նպաստ  համակարգում շուրջ 5 հազար ընտանիքներին տրվող ընտանեկան համակարգից տարանջատվեց, առանձնացվեց զոհված զինծառայողների ընտանիքներին տրամադրվող նպաստը։

Տրամաբանությունը կայանում էր հետեւյալում. նախ՝ զոհված զինծառայողի ընտանիքին տրվող որեւիցե դրամական միջոց չէր կարող դիտվել որպես ընտանեկան նպաստ, որովհետեւ նպաստ համակարգը ձեւավորվում է ընտանիքի կարիքավորության աստիճանի հիման վրա։ Եվ նույնիսկ վիրավորական էր զոհվածի ընտանիքին տրամադրել նպաստը, եւ այն այդ համակարգից տեղափոխվեց բոլորովին այլ համակարգ՝ սոցիալական ապահովության համակարգ, որտեղ այդ ընտանիքներին արդեն սեպտեմբերի 1-ից տրամադրվում է որպես պետության կողմից հատկացվող դրամական օգնություն։

Եվ ընտանեկան նպաստ համակարգն ուսումնասիրելուց հետո, պարզվեց, որ շուրջ 5 հազար ընտանիքներ, որոնք զոհված զինծառայողների ընտանիքներ էին, ստանում էին համապատասխան նպաստ, որի չափը, իսկապես, ցածր էր, չէր համապատասխանում այսօրվա սոցիալական իրավիճակին։ Եվ մեր կողմից առաջնահերթ խնդիր էր՝ բարձրացնել զոհված զինծառայողների, զոհված ազատամարտիկների ընտանիքներին տրվող դրամական օգնությունը։

Վերլուծության արդյունքում պարզվեց, որ շուրջ 10-12 հազար երեխաներ ծնվել են 2000 թվականից հետո։ Սա, ուղղակի, զավեշտ էր եւ զոհված ազատամարտիկը չէր կարող 2000 թվականից հետո ծնված երեխա ունենալ։ Ամբողջ համակարգը վերլուծվեց, ամբողջ համակարգը թարմացվեց եւ արդյունքում ունեցանք, ես ինչի՞ համար եմ սա ասում, որովհետեւ նրանց տրամադրվող դրամական օգնության չափը կախված էր նրա ընտանիքի կազմում գոյություն ունեցող երեխաների թվաքանակից։

Վերլուծությունից հետո ընդունվեց կառավարության համապատասխան որոշումը, որի արդյունքում հստակեցվեց կոնկրետ այդ ընտանիքների կազմում գոյություն ունեցող երեխաների թվաքանակը։ Եվս մեկ անգամ հանձնարարվեց պաշտպանության, կառավարության կողմից հանձնարարվեց Պաշտպանության նախարարությանը, որպեսզի գույքագրում կատարվի, եւ սեպտեմբեր ամսվա սկզբից մինչեւ վերջ զինկոմիսարիատները ձեռք բերեն համապատասխան տեղեկանքներն այդ ընտանիքների երեխաների թվաքանակի, թվակազմի վերաբերյալ։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-3-րդ խոսափող։

Հ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Իհարկե, ես վստահ եմ, որ շարունակությունը կլինի, այսինքն, ինչ վերաբերում է ոչ միայն զոհվածներին, այլ նաեւ հաշմանդամներին եւ առավել եւս՝ ազատամարտիկ վետերաններին, որովհետեւ, ինչպես գիտեք, վերջերս Պաշտպանության նախարարությունը հստակեցրեց ազատամարտիկ վետերանների կարգավիճակը եւ զինկոմիսարիատների, ինչպես նաեւ նրանց մարտական ուղին ուսումնասիրելով, նոր վկայականներ է տվել, որը ոչ մի հետեւանք չունի մինչ այսօր։

Եվ կարծում եմ, ինչ-որ մի օրվանից սկսված, ինչ-որ մի տարվանից սկված ինչ-որ մի բան պիտի սկսել այս մարդկանց նկատմամբ, լինի դա ինչ-որ զեղջումների, ինչ-որ սոցիալական այլ երաշխիքների կամ բուժօգնության ձեւով։ Էս մասին էլ, եթե հնարավոր է, ձեր կարծիքը։

Ա.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես շարունակեմ, ուղղակի, միտքս ավարտեմ էդ մասով։

Եվ համապատասխան վերլուծության արդյունքը հնարավորություն տվեց, ուղղակի, ունենալ տնտեսված դրամական միջոցներ, եւ ուղղակի, համեմատության համար ասեմ, թե ինչքա՞ն էր կազմում զոհված ազատամարտիկի ընտանիքին տրվող նպաստը մինչեւ սեպտեմբեր ամիս, եւ սեպտեմբերից հետո ինչքան է կազմում։

Բազային չափն այդ ընտանիքներին տրվող ընտանեկան նպաստի կազմում էր 13 հազար 500 դրամ, եւ յուրաքանչյուր երեխային 5-6 հազար հավելում էր տրվում։ Այսինքն, եթե միջինը վերցնենք երկու երեխա եւ մայր, այդ ընտանիքին տրվում էր մոտավորապես 20-22 հազար ընտանեկան նպաստ։ Փոփոխությունից հետո բարձրացվեց բազային չափը եւ այն այսօր կազմում է 30 հազար դրամ եւ պլյուս՝ յուրաքանչյուր երեխայի համար 25-30 հազար դրամ։ Այսինքն, մեկ ընտանիքին միջին չափով վերցրած, դրամական օգնությունը, այսօր արդեն իսկ դրամական օգնությունը կազմում է մոտավորապես 55-60 հազար դրամի սահմաններում, սա էապես բարձրացում էր։

Միեւնույն ժամանակ, կառավարության համապատասխան որոշմամբ վերանայվեց նաեւ արցախյան պատերազմի մարտական գործողություններին մասնակցած ընտանիքների վերլուծությունը, վերանայվեց ամբողջությամբ, եւ նույնպես այն խնդիրները, որ դրեցինք մեր առջեւ, ուղղակի, ես փորձեմ այս կարճ ժամանակամիջոցում շատ կարճ պատասխանել, նույնպես իրականացվեց համապատասխան տրամադրվող դրամական միջոցների ավելացումները։ Այդ կատեգորիայի ընտանիքներին տրվում էր համապատասխան կենսաթոշակ, կենսաթոշակին որոշակի հավելումներ եւ դրամական օգնություն։ Խայտաբղետ էր դաշտը եւ հնարավոր չէր, ուղղակի, կողմնորոշվել, թե ի՞նչ է տիրում այդ դաշտում։

Մեր կողմից վերցվեցին դրամական օգնությունները եւ դրամական հավելումները՝ միավորվեցին, ձեւավորվեց մեկ միասնական դաշտ եւ կատարվեց ամբողջական գույքագրում եւ հաշվառում։ Գույքագրման եւ հաշվառման արդյունքում...

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, ձեր ժամանակը սպառվել է պատասխանելու հարցում... պրն Կարապետյան, ձեր ժամանակն էլ է սպառվել հարց տալու։

Ռուզաննա Առաքելյան, 3-րդ խոսափող, նախապատրաստվի Արաիկ Հովհաննիսյանը։ Համեցեք։

Ռ.ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, մենք արդեն առիթ ունեցել ենք խոսելու ֆիզիկայի ինստիտուտի մասին։ Կառավարության որոշմամբ ֆիզիկայի ինստիտուտը վերանվանվել, վերամիավորվել է հիմնադրամին։

Հարգելի վարչապետ, դուք ձեր ելույթներում հաճախ եք կարեւորել գիտատեխնիկական, գիտահենք տնտեսության ստեղծումը։ Իրավացիորեն ճիշտ եք, որովհետեւ ցանկացած երկրի զարգացում պայմանավորված է գիտության զարգացմամբ։ Բայց, ա՛յ, էս որոշմամբ ձեր դուք ճիշտ հակառակն եք ասում, որովհետեւ, որքան գիտեմ, սա առաջին փորձն է Հայաստանում։ Կարծում եմ, հիմնարար գիտությամբ զբաղվող ոչ մի ինստիտուտ չի փոխվել հիմնադրամի եւ հիմնադրամի կարգավիճակ չունի։ Եվ այս առաջին փորձը ձեր փորձության է ենթարկում մեր գիտության ամենակարեւոր ոլորտներից մեկը՝ ֆիզիկայի ոլորտը։ Դժվար է ասել, թե հետագայում ինչերի՞ կարող է հանգեցնել այս որոշումը եւ ի՞նչ փաստի առջեւ կարող ենք կանգնել։

Ես ունեմ երկու հարց՝ որո՞նք են այն հիմնավորումները, ըստ որոնց ֆիզիկայի ինստիտուտը դառնալու է ավելի արդյունավետ հաստատություն, եւ ունե՞ք հստակ ծրագիր, որով պիտի սկիզբ դրվի այս հիմնադրամի գործունեությանը, սա՝ առաջին։

Եվ երկրորդը՝ կառավարության համապատասխան որոշմամբ, ինստիտոտը պետական իրավունքի սուբյեկտից մասնավոր իրավունքի սուբյեկտի է վերածվում եւ կառավարումը հանձնվում է հոգաբարձուների խորհրդին։ Գիտական խորհրդի դերն այս պարագայում, կարելի է ասել, չեզոքանում է։ Չե՞ք կարծում՝ սրանով խախտվում է «Գիտական եւ գիտատեխնիկական գործունեության մասին» օրենքի այն հոդվածը, որտեղ ասվում է, որ «Գիտական եւ գիտատեխնիկական գործունեության կառավարումն իրականացվում է  պետական կառավարման եւ այդ գործունեության սուբյեկտների ինքնակառավարման սկզբունքների զուգակցմամբ»։

Եվ, ի վերջո, մի ավելի հռետորական հարց՝ դուք ի՞նչն եք ինչով փոխում։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի Արմեն Աշոտյանը՝ կրթության եւ գիտության նախարար։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար, տիկին Առաքելյան։ Ուզում եմ մի պահ մոռանանք կառավարության որոշումների լեզուն եւ օրենսդրության լեզուն եւ խոսենք ավելի շատ սկզբունքների լեզվով։

Այ, ի՞նչ որոշում է կայացրել կառավարությունը վերափոխելով, ոչ միայն վերանվանելով, այլ վերակազմակերպելով ՊՕԱԿ-ը հիմնադրամի։ Առաջինը՝ կառավարությունը փոխել է լիազոր մարմինը, եթե նախկինում ֆիզիկայի ինստիտուտի կառավարման լիազոր մարմինը չճանաչվեր Էկոնոմիկայի նախարարությունը, ապա ելնելով այն հանգամանքից, որ խորհրդային մնացորդ է ճյուղային գիտություն կոչվածը եւ գիտության կառուցվածքը։ Գիտական համակարգի կառուցվածքն այսօր աշխարհով մեկ փոխվում է նախկինում եղած համակարգերից դեպի հիմնական երեք համակարգեր. ակադեմիական գիտություն՝ հիմնականում բուհական, անկախ գիտահետազոտական հիմնարկներ, եւ երրորդը՝ բիզնես կառույցները սպասարկող ինովացիոն տեխնոլոգիաների համար ստեղծված գիտահետազոտական հիմնարկներ, ապա մեր որոշումը խիստ տրամաբանական է։

Էկոնոմիկայի նախարարությունից, ճյուղային գիտությունից այս հիմնարկն այս կամ այն կազմակերպաիրավական ձեւով պետական կառավարմոան համակարգում համակարգելու է, պատասխանատու է լինելու կրթության, գիտության նախարարությանը։ Կարծում եմ՝ խիստ տրամաբանված որոշում, եւ կարելի է անգամ, փորձից ելնելով, հետո տարածել այլ ճյուղային ինստիտուտների վրա։

Երկրորդը՝ ՊՕԱԿ-ից վերածվել է հիմնադրամի։ Անկեղծ ձեզ խոստովանեմ, որ բազմաթիվ գիտակրթական հաստատություններ, ուղղակի, տարիներ շարունակ պայքարում են, որպեսզի իրենց տրվի հիմնադրամի կարգավիճակ, նախեւառաջ՝ բուհերը եւ մի շարք գիտահետազոտական ինստիտուտներ նույնպես։ Ինչո՞վ է շահեկան հիմնադրամի կարգավիճակն իրենց համար։ Գիտահետազոտական ինստիտուտների համար եւ առհասարակ գիտակրթական հիմնարկների համար հիմնադրամի  կարգավիճակը թույլ է տալիս.

ա) ապահովել վարչարարական անկախություն, որովհետեւ լիազոր մարմինը կառավարման մարմին չէ, քաղաքականության իրականացման տեսակետից նույնպես։

բ) թույլ է տալիս ապահովել ճկուն ֆինանսական գործունեություն, որովհետեւ ՊՕԱԿ-ի պարագայում, գիտեք, որ մեր ՊՕԱԿ-ների օրենսդրությունը բավականին խիստ է՝ «Գնումների մասին» օրենքով շաղկապված։ ՊՕԱԿ-ների կառավարման ինքնուրույնության աստիճանը բավականին փոքր է՝ բացառությամբ բուհերի, որովհետեւ մենք բուհերի համար առանձնահատկություններ սահմանեցինք «Բարձրագույն կրթության» եւ «Կրթության մասին» օրենքներով։

Եվ երրորդը՝ հիմնադրամները թույլ են տալիս, հիմնադրամի կարգավիճակը թույլ է տալիս լինել ավելի ճկուն եւ գիտության ու կրթության միջազգայնացման պրոցեսներում լինել ավելի ինքնուրույն ու ավելի արագ կողմնորոշվող։

Սա երեք հիմնական սկզբունքները, որ ունեն, այսինքն՝ լիազոր մարմին, ազատություն եւ վերջին սկզբունքը կառավարության որոշման մեջ զետեղված՝ երաշխավորված ֆինանսավորում, առանձին տողով պետական բյուջեում՝ երաշխավորված ֆինանսավորում Հայաստանի գիտահետազոտական համակարգի համար աննախադեպ ծավալի, շուրջ 660 մլն դրամ։ Եվ ոչ մի գիտահետազոտական ինստիտուտ, գուցե, Մատենադարանը հանած...

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-3-րդ խոսափող։

Ռ.ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Աշոտյան։ Դուք հենց սկզբում ասացիք, որ ճիշտ սկզբունքային խնդիր եք դրել։ Եթե սկզբունքի մասին ենք խոսում, ապա ինչու՞ այդ որոշումից առաջ չի խորհրդակցվել ֆիզիկայի ինստիտուտի գիտնականների հետ, որոնք վաստակ ունեն, եւ որոնք հիմնավոր փաստեր ունեն այս որոշման դեմ։ Ժամանակ չունեմ, որպեսզի ես նրանց բերած փաստարկներից մի քանիսը հրապարակեմ։

Եվ դուք ասացիք, որ շատ ինստիտուտներ, ուղղակի, խնդրում են, պայքարում են, որ վերածվեն հիմնադրամի, այդ դեպքում խնդրողներից մեկին վերածեիք հիմնադրամի, ոչ թե ֆիզիկայի ինստիտուտին, որտեղ աշխատող 50 լուրջ գիտնականներ, լուրջ փաստարկներով դեմ են այս որոշմանը։

Եվ մյուսը՝ ի վերջո, դուք ասում եք ազատության մասին, խոսում եք, պետական կառույցից ֆիզիկայի ինստիտուտը վերածվում է մասնավոր կառույցի։ Սա նշանակում է, որ հոգաբարձուների խորհուրդը կարող է մի օր ազատության մեջ, լիբերալիզմի մեջ որոշում կայացնի ֆիզիկայի ինստիտուտը վերածի, ասենք, օրինակ՝ ալյուր արտադրող մի արտադրամասի։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Եթե ավանդական հայկական հեքիաթներից մեկի սյուժեով, այն է՝ «Կիկոսի մահով» առաջնորդվենք, ապա ավելի ապոկալիպտիկ սցենարներ կարելի է շարադրել ցանկացած որոշման՝ ցանկացած գերատեսչության, ցանկացած կազմակերպության հետ կապված։

Եթե իրատեսության մեջ դիտարկենք, ապա պետք է հավելեմ հետեւյալը՝ միջազգային լուրջ էքսպերտային հանձնախումբ աշխատել է երկար ժամանակ, համաշխարհային լավագույն գիտնականներ հենց այդ ոլորտում, որոնք բանաձեւել են ֆիզիկայի ինստիտուտի զարգացման ծրագիրը, որի կարեւոր քայլերից մեկը կյանքի կոչելու՝ նաեւ անկախության, այս կազմակերպաիրավական նոր ձեւի եւ պետական երաշխավորված ֆինանսավորման խնդիրներն են դրված եղել։

Երկրորդը՝ ուզելը մի բան է, պատրաստ լինելը՝ ուրիշ բան։ Ուզում են տարբեր հիմնարկներ, բայց իր մրցակցային առաքելություններով լինելով Հայաստանի գիտահետազոտական համակարգի առաջատարներից մեկը, հենց ֆիզիկայի ինստիտուտն է այսօր, երեւի թե, ամենաշատը պատրաստ հայաստանյան գիտակրթական հիմնարկների մեջ ստանձնել հիմնադրամի կարգավիճակի ողջ քաղցրությունն ու խնդիրները։

Երրորդը՝ ես ընդունել եմ այդ գիտնականների մի խմբին, կարիք չկա ինձ շարադրելու, թե ի՞նչ դժվգհություններ եւ ի՞նչ մտավախություններ իրենք ունեին։ Եկեք էդ դեպքում տարանջատենք դժգոհությունը երկու մասի՝ իրենք դժգոհ են որոշումի՞ց, թե՞ դժգոհ են նրանից, որ իրենց հետ չեն խորհրդակցել։ Սրանք երկու տարբեր բաներ են սկզբունքորեն։

Ինձ հետ հանդիպման ժամանակ ես ստացա տպավորություն, որ իրենք դժգոհ են ընթացակարգից, կարող են ճիշտ լինել, կարող են սխալ լինել։ Որոշումը քաղաքականության տեսակետից, պետական երաշխավորության տեսակետից, գիտության զարգացման եւ գիտության ապագա առեւտրայնացման տեասկետից, որովհետեւ գիտությունն ինքնանպատակ չի կարող լինել, բացառությամբ ռազմավարական ֆունդամենտալ հետազոտությունների, որոնք, գուցե, այդքան կիրառական արտացոլումն այդ պահին տնտեսության մեջ չունենան։ Մնացյալ բոլոր դեպքերում գիտական հիմնարկների համար ավտոնոմիան, անկախությունը, առավել մեծ ազատությունները՝ հատկապես ֆինանսական գործիքներից օգտվելու եւ նաեւ միջազգայնացման տեսակետից, կարծում եմ, լավագույն օրինակն է։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Մենք առաջիկայում լսումներ ենք կազմակերպելու Ազգային ժողովում, կփորձենք ավելի մանրամասն քննարկել։

Արաիկ Հովհաննիսյան, 1-ին խոսափող, նախապատրաստվի Արտակ Զաքարյանը։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, հետեւում է մնացել ծրագրային 5 տարիները, «Հազարամյակների մարտահրավեր հիմնադրամ» Հայաստան ծրագիրն ավարտված է։ Կարծում եմ, եկել է  ծրագրի արդյունքների, ձեռքբերումների ամփոփելու ժամանակը։

Մասնավորապես ծրագիրն իրականացվել է շուրջ 350 համայնքներում, հազարավոր ֆերմերներ են մասնակցել, գրանցվել են լավ արդյունքներ, ինչի մասին երեկ հայտարարել է նաեւ «Հազարամյակների մարտահրավեր հիմնադրամ» ծրագրի իրականացման հարցերով փոխնախագահ Փաթրիկ Ֆայնին։ Ըստ նրա, 25 երկրների շարքում, որտեղ հիմնադրամը ծրագրեր է իրականացրել, Հայաստանը լավագույնն է իրագործման արդյունքով։

Զգալի աշխատանք է իրականացվել, սակայն գյուղական շրջանների զարգացման համար, կարծում եմ, դեռեւս շատ անելիքներ կան, որի ուղղությամբ անհրաժեշտ է շարունակել ջանքերը։ Եվ պատահական չէ, որ եւ՛ Երկրի Նախագահ պրն Սերժ Սարգսյանի կողմից, եւ՛ Ազգային ժողովի, եւ՛ կառավարության համար գյուղատնտեսությունը համարվում է գերակա ուղղություն։

Հարց՝ կխնդրեի ձեր պարզաբանումներն այդ հանդիպումների հետ կապված, ինչպիսի՞ն են հեռանկարները, լինելու՞ է շարունակություն այդ ծրագրի, եւ ի՞նչ ծրագրեր են նախապատրաստվում կառավարության կողմից, որպեսզի ծրագրային ենթակառուցվածքները պահպանվեն։ Շնորհակալություն։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Հարցին կպատասխան ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը։

Տ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Առաջին հերթին ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել հարցի համար։ Իսկապես, հաջողված ծրագիր էր «Հազարամյակների մարտահրավեր հիմնադրամ» ծրագիրը՝ 177 մլն դոլարի ներդրումներ կատարվեցին, էապես բարելավվեց ոռոգման համակարգը, լուծվեցին բազմաթիվ խնդիրներ գյուղատնտեսությունում, շուրջ 400 հազար շահառուներ օգտվեցին այս ծրագրից։

Քանի որ այս ծրագիրը գտնվում էր նաեւ Ազգային ժողովի ուշադրության կենտրոնում, հանրության ուշադրության կենտրոնում եւ մեծածավալ միջոցառումներ են իրականացվել, չափազանց կարեւոր էր գնահատականը, որ տրվեց կատարողականի վերաբերյալ՝ արդյոք այդ գումարները ծառայե՞լ են իրենց նպատակին։

Դուք քաջատեղյակ եք, որ նման միջազգային ծրագրեր իրականացնելիս հատուկ մեխանիզմ է մշակվում վերահսկողության եւ վերջնական գնահատականի։ Եվ այդ տեսակետից մենք ուրախ ենք, որ նաեւ «Հազարամյակների մարտահրավերների» փոխնախագահը տվեց իր գնահատականը հրապարակային, այն է, որ այս ծրագիրն իր կատարողականով ճանաչվել է աշխարհում լավագույնը։

Սա մեզ համար առաջին հերթին կարեւոր է նրա համար, որ մենք մտադիր ենք մեր ամերիկյան գործընկերների հետ շարունակել այս ծրագիրը։ Մենք պաշտոնապես դիմել ենք նրանց՝ խնդրանքով, որպեսզի այս ծրագիրն ունենա իր շարունակականությունը, քանի որ, ինչպես դուք ճիշտ նշում եք, մեր գյուղատնտեսությունում դեռեւս ներդրումների կարիքը չափազանց մեծ է, եւ մենք ամեն ինչ պետք է անենք, որպեսզի գյուղատնտեսական ենթակառուցվածքները զարգանան Հայաստանում։

Այս տեսակետից մեզ  մեր ամերիկյան գործընկերները տեղյակ պահեցին, որ մշակվել է նոր համակարգ չափանիշների՝ ինդիկատրների, եւ այդ նոր համակարգը մեզ կներկայացվի նոյեմբերի 1-ին։ Կլինի նոր մեթոդաբանություն այն առումով, թե ի՞նչ չափանիշների  մենք պետք է համապատասխանենք, որպեսզի դառնանք այդ ծրագրի շահառուն։ Նոյեմբերի 1-ից հետո մենք կսկսենք աշխատանքը մեր ամերիկյան գործընկերների հետ, եւ կներկայացնենք իրենց նոր ծրագիր, որը պետք է համապատասխանի այդ ծրագրին։

Ըստ էության, ուղղությունները մեզ արդեն հայտնի են, քանի որ փոխնախագահը մեզ ներկայացրեց, թե ինչպիսի՞ տրամաբանությամբ է վերախմբագրվում այդ մեթոդաբանությունը, եւ նաեւ տրվեց գնահատական այն մասին, որ շատ չափանիշներով մենք ունենք էական եւ լուրջ առաջընթաց։ Եվ դա վերաբերում է կառավարման էֆեկտիվության բարձրացմանը, դա վերաբերում է ժողովրդական արժեքների ներդրմանը, դա վերաբերում է կոռուպցիայի դեմ պայքարի մեր համալիր ծրագրին։ Եվ այն միջոցառումները, որ մենք իրականացնում ենք այսօր, հույս է ներշնչում, որ մենք կկարողանանք համապատասխանել այդ չափանիշներին։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-1-ին խոսափող։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, մանրամասն ներկայացրեցիք։ Նաեւ ուզում եմ, իսկապես, նշել, որ դերակատարումների  բոլոր կողմերն այս ծրագրի դրական ազդեցություն ունենալու համար, որովհետեւ, իսկապես, Ազգային ժողովն օպերատիվ արձագանքում էր եւ  օրենսդրական փոփոխություններ կար, կառավարությունն արձագանքում էր, եթե որոշումների խնդիր կար։ Ինքն ամբողջությամբ գտնվում էր Երկրի Նախագահի ուշադրության կենտրոնում, եւ կարեւորը, որ ֆերմերների ակտիվ մասնակցությունը կար, համայնքների մասնակցությունը կար։

Եվ նաեւ ուզում եմ հատուկ շեշտադրումով ասել նաեւ հասարակական կազմակերպությունների դերակատարումը, որոնք ընդգրկված էին եւ՛ շահառուների խորհրդում, եւ՛ կառավարման խորհրդում։ Եվ կխնդրեի հետագա ծրագրերում անպայման նույնպես այս փորձը կիրառել, եւ հնարավորինս ներգրավել նաեւ բոլոր հասարակական կազմակերպություններին այս  գործընթացներում։ Շնորհակալություն։

Տ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Ես ուզում եմ օգտվել այս հնարավորությունից եւ ՀՀ կառավարության անունից շնորհակալություն հայտնել բոլոր շահառուներին, որոնք ընդգրկված էին այս ծրագրում։

Իսկապես, այս 5 տարիների ընթացքում նրանք նվիրված էին այս գործին, հասարակական հիմունքներով մասնակցում էին մեր աշխատանքներին եւ նաեւ ընդգրկված էին մեր խորհրդի կազմի մեջ։ Եվ դա է նաեւ այն կարեւոր մեխանիզմներից մեկը, որ ապահովեց մեր գործունեության թափանցիկությունը եւ նաեւ արժանացավ բարձր գնահատականի։ Դրանք տասնյակ հասարակական կազմակերպություններ էին, եւ նրանց կարծիքը քննարկումների ժամանակ չափազանց կարեւոր էր։

Բացի դրանից ուզում եմ ավելացնել, որ այդ հասարակական կազմակերպությունները նույնպես ձեռք բերեցին բավականին լուրջ փորձ, եւ ի շնորհիվ այս ծրագրի, նրանք մասնակցեցին տեխնիկական օժանդակության այլ ծրագրերի եւ ստանում են գրանտային միջոցներ, որպեսզի իրենց կարողություններն ավելացնեն։ Եվ ապագայում այդ հասարակական կազմակերպությունները կկարողանան ինքնուրույնաբար իրականացնել տարբեր տիպի ծրագրեր, որոնք ուղղված են լինելու նաեւ գյուղատնտեսության զարգացմանը։

Մի քանի կոմպոնենտներ կան ծրագրի, որոնք շարունակելու են դեռեւս աշխատել, իրավահաջորդն այս ծրագրի լինելու է Ֆինանսների նախարարության մեր ֆինանսական ծրագրերի իրականացման գործակալությունը։ Դուք տեղյակ եք, որ  այս ծրագրի շրջանակներում նաեւ գործում էր վարկային կոմպոնենտը, եւ գյուղացիներին տրամադրվում էին նաեւ վարկեր՝ գյուղտեխնիկայի ձեռք բերելու համար, գյուղատնտեսական աշխատանքներ կազմակերպելու համար։ Ինչպես նաեւ կարեւորագույն կոմպոնենտներից մեկը՝ դա այն դասընթացներն էին, որոնք կազմակերպվում էին տարածքներում։ Եվ այդ տեսակետից էլ կարող ենք արձանագրել, որ այս ծրագրի շնորհիվ նոր գիտելիքներ եւ նոր տեխնոլոգիաներ մուտք գործեցին մեր գյուղատնտեսության ոլորտ։

Եվ իհարկե, ավարտելով խոսքս, պետք է շնորհակալություն հայտնենք Միացյալ Նահանգների կառավարությանը՝ այս խիստ կարեւոր եւ արդյունավետ ծրագրի համար։ Շնորհակալություն։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Արտակ Զաքարյան, 2-րդ խոսափող։

Ա.ԶԱՔԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Աբրահամյան։ Հարգելի կառավարություն, հարցս վերաբերում է վերջերս Տավուշի մարզում տեղի ունեցած սողանքի հետեւանքով առաջացած իրավիճակին։ Ըստ էության, իմ գործընկերն արդեն բարձրացրեց այդ հարցը եւ դրանում արտահայտվեց նաեւ մտահոգություն, մենք լսեցինք նաեւ կառավարության պատասխանը՝ կապված կանխարգելումների, կանխատեսումների հետ։

Ուստի, ես ընդամենը մեկ հարց ունեմ՝ կապված այն իրավիճակի հետ, որ ըստ էության, սողանքի հարակից բնակավայրերում ստեղծված իրավիճակն այնպիսին է, որ կարծես թե, անկլավային իրավիճակ է ստեղծվել եւ որոշակի ճանապարհային, հա՞, փակուղային իրավիճակ է։ Ինչպիսի՞ լուծումներ ունի այսօր կառավարությունը ստեղծված իրավիճակից դուրս գալու, հարակից տարածքի բնակիչներին համապատասխանաբար ավելի մատչելի եւ բարվոք ճանապարհային հանգույց ապահովելու, եւ դրանք ինչպիսի՞ ժամկետներում կարող են իրականացվել։

Եվ, բնականաբար, ցավոք, մեր հանրապետությունը բավականին հարուստ է նմանատիպ բնական աղետներով, եւ հենց վիճակագրությունը խոսում է այն մասին, որ վերջին 4 տարիներին արդեն իսկ 50 եւ ավելի նմանատիպ սողանքներ տեղի են ունեցել։ Ցավոք, վերջին իրավիճակը նաեւ իր հետ բերեց որոշակի աղետալի հետեւանքներ, որոշակի անհետ կորած ճակատագրեր, որոշակի՝ թվով 5 մարդկանց, միաժամանակ նաեւ նյութատեխնիկական վնասներ։

Եվ հնարավոր չէ՞, ասենք, որոշակի հատվածներում, որտեղ որ ինտենսիվությունը, կրկնողությունը շատ ավելի ինտենսիվ է եւ պարբերականությունն ավելի մեծ է, որոշակի նախապես կանխարգելիչ գործողություններ արվեն այն առումով, որ գոնե, բնակչությունը նախապես իրազեկված լինի, եւ հնարավորինս ավելի զերծ մնանք մենք անցանկալի իրողություններից։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Ո՞վ է պատասխանում... հա, հարցին կպատասխանի Մանուկ Վարդանյանը՝ տրանսպորտի եւ կապի նախարար։ Համեցեք։

Մ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Քանի որ իմ գործընկեր քաղաքաշինության նախարար պրն Վարդանյանն արդեն խոսեց հայեցակարգի մասին, ես չեմ անդրադառնա հայեցակարգին, չեմ անդրադառնա նաեւ, թե ինչպիսի իրավիճակում ենք։ Իսկ իրավիճակը հանրապետությունում իրականում սողանքների առումով բավական շատ է եւ բավական լուրջ, ակտիվ ռիսկային սողանքներ ունենք, արդեն նշվեց՝ 131։

Պրն վարչապետի այցից հետո աղետի վայր, ինձ տրվեց հանձնարարություն, հավաքվեցին երեկ երեկոյան ինձ մոտ շահագրգիռ նախարարությունները, եւ շահագրգիռ նախարարությունների հետ միասին որոշեցինք էն երկու հիմնական ուղղությունները, որ պետք է իրականացնենք։ Առաջինը՝ պետք է ճշգրտվեր ճանապարհային հետագա, այսինքն, երթեւեկության տեղաշարժի հետագա խնդիրները, եւ ինչպիսի՞ լուծում պետք  է գտնենք նոր ճանապարհներ կառուցելու կամ ճանապարհը վերականգնելու ուղղությամբ։

Ասեմ, որ փրկարարական աշխատանքները, որը բավական կազմակերպված իրականացնում է Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը, Պաշտպանության, Ոստիկանության, նաեւ մեր նախարարության երկաթգծի ուժերի համագործակցությամբ եւ օգտագործմամբ, բավական կազմակերպված աշխատանք է իրականացվում։ Առաջին իսկ օրից արդեն տեղեկություններ տրամադրվել էր մեր կայքում, նաեւ Արտակարգ իրավիճակների նախարարության կայքում։ Եվ էնտեղ աշխատում է բավական մեծ աշխատանքային խումբ, գիտությունների ազգային ակադեմիայի երկրաբանական ինստիտուտի մասնագետների գլխավորությամբ։

Ակնադիտական ուսումնասիրություննեը 2 ժամ առաջ ինձ զեկուցեցին, որ լիարժեք պատկեր երկրաբանական ուսումնասիրության դեռեւս չեն կարող  տրամադրել, ինչ-որ զուգահեռ տրամադրել են նախագծային եւս երկու ինստիտուտներ՝ մեր խնդրանքով, վաղվա առավոտյան կտեղադրվի նաեւ էնտեղ գեոռադարների եւ այլ չափիչ  սարքավորումներ ինչ-որ կիրականացվի, որովհետեւ մեքենաներ, էսպես, գունավոր մեքենաներ օգտագործելը բավական, մի քիչ հա՛մ դժվար կլինի, հա՛մ վտանգավոր։ Կփորձեն նաեւ ժամանակակից այլ սարքերի միջոցով, էդ ինչ որ կա դեռ հանրապետությունում մեր հիմնարկ-ձեռնարկությունների մոտ,  դրանց օգնությամբ առաջին հերթին կտան եզրակացություն, թե ինչպիսի՞ լուծում պետք  է գտնենք, այսինքն՝ կամ վերականգնենք, կամ մտածենք նոր ճանապարհի մասին։

Զուգահեռ երեկվանից մենք արդեն ճանապարհը ժամանակավոր շրջանցիկ բացել ենք, բոլոր բնակավայրերը կարող են օգտվել այդ ճանապարհից։ Դրան զուգահեռ մենք տվեցինք նաեւ այն երթուղին, թե ինչպիսի մեքենաներ, ինչպիսի՞ տրանսպորտային միջոցներ ի՞նչ կարգով կարող են օգտվել։ Մասնավորապես, կառուցված ժամանակավոր գրունտային ճանապարհից կարող են օգտվել բոլոր մարդատար մեքենաները եւ մինչեւ 5 տոննա տարողությամբ բեռնատար մեքենաները։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-2-րդ խոսափող, 1 րոպե ժամանակ ունեք։

Ա.ԶԱՔԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն նախարար, ես եւս ուզում եմ փաստել այն հանգամանքը, որ իրոք, ստեղծված օպերատիվ շտաբը եւ ճգնաժամային կառավարման ներդրված համակարգը բավականին օպերատիվ եւ մատչելի աշխատում է նաեւ ամբողջ հասարակության համար, եւ շատ հարցերի պատասխանները հենց տեղում տրվում են։

Այնուամենայնիվ, գոյություն ունեցող հարցը՝ որպես հետեւանքային հարց, կարծում եմ, որոշակի ժամանակ պետք է ինտենսիվորեն գտնվի մեր բոլորիս ուշադրության կենտրոնում, որպեսզի մենք կարողանանք նաեւ սոցիալ-տնտեսական կարեւորություն ունեցող եւ նշանակություն ունեցող խնդիրը կարողանանք հնարավորինս արագ եւ արդյունավետություն գտնել, որպեսզի երկու մարզերի եւ նաեւ սահմանամերձ շրջանների համար կարողանանք ապահովել նորմալ հանգուցային հաղորդակցության հնարավորություններ։ Շնորհակալություն։

Մ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Քանի որ ժամանակը կարճ է, ես ընդամենը կարձագանքեի, որ կառավարության կողմից ընդունված հայեցակարգը, բոլոր քայլերը՝ թե՛ կազմակերպչական, թե՛ ֆինանսական, թե՛ ծրագրային՝ նշված է։ Եվ կառավարությունը քայլեր ձեռնարկելով, կարծում եմ, կփորձի իրականացնել։

Բայց միաժամանակ կնշեի, որ նման աղետներից ոչ միայն Հայաստանը, նաեւ զարգացած երկրներն ապահովագրված չեն։ Շնորհակալություն։

Հ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Ժամանակը սպառվեց, ցտեսություն, կհանդիպենք վաղը ժամը 12։00-ին։




ԱԺ Նախագահ  |  Պատգամավորներ  |  Հանձնաժողովներ  |  Խմբակցություններ, խմբեր  |  Աշխատակազմ
Օրենսդրություն  |   Նախագծեր  |  Նիստեր  |   Լուրեր  |  Արտաքին հարաբերություններ   |  Գրադարան  |  Ընտրողների հետ կապեր  |  Հղումներ  |  RSS