ՀԱՏՈՒԿ ՆԻՍՏ 
 

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱ ԲԱԲԼՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԱՐՓԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԸ
 
 

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ: Հարգելի պատգամավորներ, «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 140-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ իրավունքի ուժով այսօր գումարվում է հատուկ նիստ՝ քննարկելու ՀՀ վարչապետի ընտրության հարցը: Խնդրում եմ նախապատրաստվել գրանցման: Գրանցում: Գրանցվել է 102 պատգամավոր, քվորում ունենք, կարող ենք սկսել մեր աշխատանքը:

Հարգելի գործընկերներ, շնորհավորում ենք մեր գործընկեր Հարություն Կարապողոսյանին՝ ծննդյան օրվա կապակցությամբ:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Հարգելի պատգամավորներ, ՀՀ սահմանադրության 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասով եւ «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 140-րդ հոդվածի առաջին եւ երկրորդ մասերով սահմանված կարգով՝ ՀՀ ԱԺ-ի «Ելք» խմբակցության որոշմամբ ՀՀ վարչապետի թեկնածու է առաջադրվել Նիկոլ Փաշինյանը:

Հարգելի պատգամավորներ, առաջարկում եմ ԱԺ նիստը շարունակել մինչեւ օրակարգային հարցի սպառումը, եւ 30 րոպե տեւողությամբ 2 ընդմիջում անել: Առաջին ընդմիջումը՝ ժամը 14:00-ից մինչեւ 14:30, եւ երկրորդ ընդմիջումը՝ 16:30-ից 17:00: Առաջարկը դնում եմ քվեարկության: Քվեարկություն:

Կողմ՝ 102
Դեմ՝ չկա
Ձեռնպահ՝ չկա

Որոշումն ընդունվել է:

Հարգելի գործընկերներ, հիշեցնեմ, որ հարցը քննարկվում է Կանոնակարգի 135-րդ հոդվածով սահմանված կարգով, սակայն հետեւյալ տարբերությամբ` թեկնածուին ներկայացնելու համար հատկացվում է մինչեւ 15 րոպե: Թեկնածուի ելույթի համար հատկացվում է մինչեւ մեկ ժամ: Թեկնածուի եզրափակիչ ելույթի համար հատկացվում է մինչեւ 30 րոպե:

Հարգելի պատգամավորներ, այսօրվա նիստը, որի օրակարգում երկրի վարչապետի ընտրությունն է, տեղի է ունենում յուրահատուկ իրավիճակում: Խորհրդարանական մեծամասնությունը թեկնածու չի առաջադրել, եւ քննարկում ենք փոքրամասնության առաջարկած թեկնածուի հարցը: Սա աննախադեպ երեւույթ է մեր իրականության մեջ:

Միեւնույն ժամանակ վստահ եմ, որ անկախ նրանից, թե ինչպիսի կարծիք կամ դիրքորոշում կունենա մեզանից յուրաքանչյուրը, որպես պատգամավոր եւ որպես խմբակցություն, բոլորիս հիմնական նպատակը երկրի կայունությունը, անվտանգությունն ու ժողովրդի բարօրությունն է:

Հարգելի գործընկերներ, վերջին օրերին տեղի ունեցած իրադարձությունների նույնիսկ ամենալարված պահերին մենք ցուցաբերել ենք առավելագույն զսպվածություն եւ հանդուրժողականություն միմյանց հանդեպ, ինչը զարմացնում է ողջ աշխարհին:

Սիրելի գործընկերներ, հորդորում եմ ձեզ, այսօրվա քննարկումների ժամանակ զուսպ եւ բարեկիրթ լինենք միմյանց հանդեպ, լսենք միմյանց, հարգենք դիմացինի խոսքն ու կարծիք հայտնելու իրավունքը: Մենք կարող ենք եւ պարտավոր ենք քննարկումներն անցկացնել հանդուրժողականության մթնոլորտում, ինչպես ավանդաբար ընդունված է մեր Ազգային ժողովում:

Հարգելի գործընկերներ, վարչապետի թեկնածուին ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է «Ելք» խմբակցության անդամ Արարատ Միրզոյանին, խնդրեմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի? խորհրդարանականներ, մենք ապրում ենք հայ ժողովրդի եւ հայոց պետականության պատմության կարեւորագույն կետերից մեկում, երբ ողջ հայ ժողովուրդը միաբանված ոտքի է կանգնել՝ նոր եւ փառապանծ էջ բացելու մեր պատմության մեջ: Այդպես էր 1918-ի մայիսյան օրերին, երբ ցեղասպանությունից փրկված փշուրները, հաղթահարելով սով եւ համաճարակ, աշխարհաքաղաքական բարդագույն իրավիճակ, գնաց Սարդարապատ եւ նվաճեց ապրելու իր իրավունքը եւ պետություն ունենալու իր իրավունքը:

Այդպես էր 1988-ին, երբ հայ ժողովուրդը, թոթափելով մի հսկա կայսրության մեջ ձեւավորված տասնամյակների հոգեբանական բարդույթները, ոտքի ելավ եւ վերականգնեց անկախ պետականությունը եւ ազատագրեց Արցախը:

Այդպես է հիմա, երբ հայ ժողովուրդը, այլեւս չհանդուրժելով անարդարությունը կյանքի բոլոր ոլորտներում, հրաժարվելով այլեւս տանել ստրկությունը, ցանկանալով ապրել ազատ եւ երջանիկ Հայաստանում, ոտքի ելավ հանուն արժանապատվության եւ ազատության: Հիմա, երբ համազգային զարթոնքն աներեւակայելի հնարավորություններ է բացում մեր երկրի համար, եւ ահա այսօր՝ 2018 թվականի մայիսի մեկին, ՀՀ ԱԺ-ում պատիվ ունեմ ներկայացնելու այդ համաժողովրդական շարժման, այդ համազգային զարթոնքի թեկնածուին՝ Նիկոլ Փաշինյանին, ՀՀ վարչապետի պաշտոնում: Թեկնածություն, որին, ԱԺ-ում առաջադրել է «Ելք» խմբակցությունը, թեկնածություն, որին սատարելու մասին հայտարարել են «Ծառուկյան» դաշինք եւ ՀՅԴ խմբակցությունը, թեկնածություն, որին առնվազն չխոչընդոտելու մասին հայտարարել է Հանրապետական խմբակցությունը:

Ձեր թույլտվությամբ ներկայացնեմ նրա կենսագրությունը:

Նիկոլ Վովայի Փաշինյան: Ծնվել է 1975 թ. հունիսի 1-ին Իջեւանում: Ավարտել է Իջեւանի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը: 1991-1995 թթ. սովորել է Երեւանի պետական համալսարանում: Ավարտական՝ 5-րդ կուրսում քաղաքական դրդապատճառներով հեռացվել է ԵՊՀ-ից: 1992-ից զբաղվել է ակտիվ լրագրությամբ: Աշխատել է «Դպրություն», «Հայաստան», «Լրագիր», «Լրագիր օր», «Մոլորակ» թերթերում: 98-ին հիմնադրվել է «Օրագիր» օրաթերթը, որը 99-ի դատական որոշմամբ փակվել է քաղաքական դրդապատճառներով: 99-ին նշանակվել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր: Այդ պաշտոնը զբաղեցրել է մինչեւ 2012 թ.:

1999-ի օգոստոսին քաղաքական դրդապատճառներով դատապարտվել է 1 տարվա ազատազրկման: Ավելի ուշ վերաքննիչ դատարանն ազատազրկման որոշումը հետաձգել է 1 տարով, ինչի արդյունքում ազատազրկումն ի կատար չի ածվել:

2007-ին եղել է «Այլընտրանք» հասարակական-քաղաքական միավորման հիմնադիր-անդամ: 2007-ի խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ եղել է «Իմպիչմենտ դաշինք»-ի համամասնական ցուցակի առաջին համարը:

2008 թ. նախագահական ընտրություններում՝ նախագահի թեկնածու Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի նախընտրական շտաբի անդամ:

2008 թ. մարտի 1-ից հետո, լինելով հետախուզման մեջ, 1 տարի 4 ամիս անցկացրել է ընդհատակում:

2009 թ. հուլիսի 1-ին ինքնակամ ներկայացել է Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր դատախազություն, որտեղ ձերբակալվել է եւ 2010 թ. հունվարին դատապարտվել է 7 տարի ազատազրկման՝ 2008 թ. մարտի 1-ին զանգվածային անկարգություն կազմակերպելու մեղադրանքով: 1 տարի 11 ամիս անցկացնելով բանտում ազատ է արձակվել 2011-ի մայիսի 27-ին՝ համաներման որոշմամբ:

2012-ի խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել է ԱԺ պատգամավոր «Հայ ազգային կոնգրես» դաշինքի համամասնական ցուցակով:

2012-13 թթ. եղել է ԱԺ Էթիկայի հանձնաժողովի նախագահ:

2013 թ. հիմնադրել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» հանրային քաղաքական միավորումը:

2013-15 թթ. եղել է այդ միավորման կառավարման խորհրդի անդամ:

2015 թվականից «Քաղաքացիական պայմանագիր» հանրային քաղաքական միավորման հենքի վրա ձեւավորված համանուն կուսակցության վարչության անդամ:

2016 թ. մայիսին եղել է առաջնագիծ մեկնած ՔՊ կուսակցության կամավորական ջոկատի հրամանատար:

2017 թ. ապրիլի 2-ի ԱԺ ընտրություններում «Ելք» դաշինքի ընտրական ցուցակով պատգամավոր է ընտրվել Երեւանի-Կենտրոն, Նորք Մարաշ եւ Նուբարաշեն վարչական շրջաններն ընդգրկող թիվ 4 ընտրատարածքից:

2017 թ. մայիսից «Ելք» խորհրդարանական խմբակցության ղեկավարն է:

Ամուսնացած է, ունի 3 դուստր եւ 1 որդի:

Ուզում եմ մեկ անգամ եւս հայտարարել, թե որոնք պետք է լինեն Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորելիք ժամանակավոր անցումային կառավարության գործառույթները:

Առաջին՝ համերաշխություն, իսկապես համազգային քաղաքական համերաշխություն: Անցյալի սխալների բարձրաձայնումը ոչ թե պետք է խոչընդոտի այդ համերաշխությանը, այլ ճիշտ հակառակը, դառնա դաս եւ ուղի հարթի դեպի զարգացման ճշմարիտ ճանապարհը: Սրանք սոսկ բառեր չեն, սա մեր հավատամքն է:

Երկրորդ՝ այս Կառավարությունը պետք է ապահովի երկրի բնականոն գործունեությունը սկսած երկրի սահմանների պաշտպանությունից եւ ֆինանսական համակարգի կայունությունից, վերջացրած ընթացիկ առաջացող խնդիրների օպերատիվ լուծումով: Այս Կառավարությունը նաեւ պետք է դնի այն սոցիալ-տնտեսական հիմքը, հղի այն սոցիալ-տնտեսական ուղերձները, որոնք պետք է նախանշեն հետագա զարգացման քաղաքականությունը:
 
 

Երրորդ՝ պետք է բարեփոխվի ընտրական համակարգը: Առաջին հերթին, բնականաբար, խոսքն ընտրական օրենսգրքի եւ ընտրական համակարգի վրա ազդող հարակից օրենքների փոփոխության մասին է, ինչպես նաեւ ընտրական համակարգի ֆունկցիոնալությունը կատարելագործող վարչական փոփոխությունների մասին է:

Չորրորդ՝ արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների կազմակերպում: Ընտրություններ, որոնք կլինեն իսկապես ազատ, իսկապես արդար, իսկապես ժողովրդավարական, եւ ընտրություններ, որոնց ընթացքն ու արդյունքները որեւէ կասկած չեն առաջացնի որեւէ մեկի մոտ:

Ես դիմում եմ ձեզ: Ես խնդրում եմ բոլորին՝ դադարեցրեք ինքնապաշտպանական ռեակցիան այս փոփոխություններին: Ինքնապաշտպանության կարիք չկա: Պաշտպանեք հայոց պետականությունը գոնե առաջիկա ժամերի ընթացքում: Մի՛ առաջնորդվեք անձնական, խմբային նեղ շահերով, դադարեցրեք քաղաքական հին մեթոդներով զանազան սցենարների խաղարկումը, եւ իբրեւ մեր պետության, պետականության, ժողովրդի մասին մտածող իրական պետական այրեր, օգնեք միահամուռ ուժերով լավագույն հնարավորը քաղել մեր երկրի համար ստեղծված հիրավի պատմական եւ բացառիկ այս հնարավորությունից:

Կոչ եմ անում կողմ քվեարկել Հայաստանի քաղաքացիների լիակատար աջակցությունը վայելող թեկնածուի՝ Նիկոլ Փաշինյանի օգտին: Շնորհակալ եմ:

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն պրն Միրզոյան: Պրն Միրզոյանին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում: Հերթագրված պատգամավորներ չկան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Ձայնը տրվում է վարչապետի թեկնածու Նիկոլ Փաշինյանին: Պրն Փաշինյան՝ խնդրեմ:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Տիկնայք եւ պարոնայք, ուղիղ մեկ ամիս առաջ Գյումրիից մեկնարկած «Իմ քայլը» շարժումը դրամատիկ եւ շրջադարձային կերպով փոխեց ներքաղաքական իրավիճակը Հայաստանում: Գյումրիից Երեւան 215 կիլոմետրանոց այդ քայլարշավը, որն ի սկզբանե ներառում էր «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության մի քանի տասնյակ անդամների ու համակիրների, 14 օր հետո հասավ մայրաքաղաք Երեւան, վերածվեց հանրահավաքային գործընթացի, ներգրավեց հարյուր հազարավոր քաղաքացիների՝ դառնալով Երրորդ Հանրապետության պատմության ամենազանգվածային քաղաքական շարժումը: Հայաստանի Հանրապետության, առանց բացառության, բոլոր քաղաքներում, գյուղական բնակավայրերի ճնշող մեծամասնությունում բազմամարդ հավաքներ էին տեղի ունենում, որոնց հիմնական կարգախոսն էր՝ «Քայլ արա, մերժիր Սերժին»: Շարժման հիմնական նպատակը 2008 թվականից ՀՀ նախագահի պաշտոնը զբաղեցնող Սերժ Սարգսյանի իշխանավարման երրորդ ժամկետը կանխելն էր, որը կբերի իշխանափոխության:

Նրանք, ովքեր լավ գիտեն Հայաստանը, համոզված էին, որ Հայաստանի քաղաքացիները չեն հանդուրժի մեր երկրի էությունը գենետիկ մակարդակում խաթարող այդ գործընթացը, երբ 10 տարվա իշխանավարումից հետո Սերժ Սարգսյանը եւ նրա նեղ շրջապատը փորձում են արեւելյան տիպի անձնիշխանություն, ընտանեկան իշխանություն ձեւավորել Հայաստանի Հանրապետությունում: Ու չնայած բազմահազարանոց ցույցերին՝ 2018 թվականի ապրիլի 17-ին Սերժ Սարգսյանն Ազգային ժողովի կողմից ՀՀ վարչապետ ընտրվեց՝ ոստիկանական մի քանի շարքերով, փշալարերով ու զրահատեխնիկայով շրջափակված Ազգային ժողովում:

Իշխող վերնախավի հույսն այն էր, թե ժողովրդին փաստի առաջ կանգնեցնելով՝ հնարավոր կլինի նրանց ստիպել համակերպվել այդ փաստի հետ: Բայց Սարգսյանի ընտրությունը, որպես վարչապետ էլ ավելի սրեց ներքաղաքական իրավիճակը Հայաստանում: Հանրահավաքները, բողոքի գործողությունները դարձան էլ ավելի զանգվածային, բողոքի հսկայական ալիք բարձրացավ հայկական սփյուռքում եւ «Քայլ արա, մերժիր Սերժին» կարգախոսը դարձավ համահայկական օրակարգ: Այս պայմաններում 2018 թվականի ապրիլի 22-ին Երեւանի «Մարիոթ» հյուրանոցում տեղի ունեցան իմ եւ Սերժ Սարգսյանի բանակցությունները: Բանակցությունների մեր օրակարգը Սերժ Սարգսյանի անհապաղ հրաժարականն էր եւ իշխանության խաղաղ ու անցնցում փոխանցումը ժողովրդին:

Բայց Սերժ Սարգսյանն իրավիճակից բխող այդ օրակարգը քննարկելու եւ լուծումների հանգելու փոխարեն ուղիղ եթերում, ըստ էության, սեփական ժողովրդին սպառնաց նոր մարտի 1-ով եւ լքեց բանակցությունների վայրը: Դրանից ընդամենը մեկ ժամ անց Ազգային անվտանգության ծառայության եւ ոստիկանության համատեղ օպերատիվ խումբը ինձ՝ անձեռնմխելի անձ հանդիսացող ԱԺ պատգամավորիս, խաղաղ երթի միջից առեւանգելու եւ ձերբակալելու օպերացիա իրականացրեց: Ձերբակալվեցին նաեւ «Իմ քայլը» շարժման առաջնորդության ներկայացուցիչներ, ԱԺ պատգամավորներ Սասուն Միքայելյանը եւ Արարատ Միրզոյանը: Դրանից առաջ մտացածին պատճառներով ձերբակալվել էին շարժման մի քանի տասնյակ ներկայացուցիչներ: Ոչ խելամիտ եւ ապօրինի այս գործողությունները բառիս բուն իմաստով պայթեցրին ներքաղաքական իրավիճակը Հայաստանում: Հայաստանում եւ Սփյուռքում բողոքի ակցիաներն ալիքաձեւ ծավալվում էին: Ամբողջ հանրապետությունը, առանց չափազանցության, դուրս էր եկել գործող իշխանության եւ Կառավարության վերահսկողությունից եւ 2018 թվականի ապրիլի 23-ին առերեսվելով ստեղծված իրավիճակին՝ Սերժ Սարգսյանը ստիպված էր հրաժարական տալ վարչապետի պաշտոնից: Թվում էր, թե ահա եկել է հանգուցալուծումը եւ իրավիճակի սթափ գնահատականի վրա հիմնվելով՝ իշխող վերնախավը պետք է անհապաղ ճանաչի համաժողովրդական շարժման հաղթանակը եւ անմիջապես ձեռնամուխ լինի իշխանության խաղաղ եւ անցնցում փոխանցման գործընթացին: Բայց ՀՀԿ վերնախավը Սերժ Սարգսյանի հրաժարականի մեջ սեփական իշխանությունը պահպանելու հնարավորություն էր փնտրում: ՀՀԿ-ն մտադիր էր վարչապետի նոր թեկնածու առաջադրել եւ նրան հանձնել իշխանությունը:

Այս դիրքորոշման հիմքում դրված էր այն մտայնությունը, թե քանի որ «Մերժիր Սերժին» կարգախոսն իրականացված է, Հայաստանի եւ Սփյուռքի ժողովուրդը կբավարարվեն այդ իրողությամբ եւ կհանդուրժեն ՀՀԿ-ական նոր վարչապետի գոյությունը: Նման կերպ մտածողները հաշվի չէին առել մի կարեւոր հանգամանք. «Քայլ արա, մերժիր Սերժին» կարգախոսն ուղղված էր ոչ թե մի անձի դեմ (քավ լիցի` մենք որեւէ անձի դեմ չենք պայքարել ու չենք պայքարելու), այլ այն համակարգի դեմ, որը Սերժ Սարգսյանը մարմնավորում է: Եվ ուրեմն, ժողովրդի նպատակը ոչ թե որեւէ անձին որեւէ անձով փոխարինելն է, այլ Հայաստանում հաստատված կոռումպացված, հակաժողովրդական բիրտ համակարգը արմատախիլ անելը: Այս է պատճառը, որ ՀՀ իշխանությունը ՀՀ առաջին փոխվարչապետի պաշտոնակատար Կարեն Կարապետյանին փոխանցելու Հանրապետականի փորձերն էլ ավելի սրեցին ներքաղաքական իրավիճակը:

«Մերժիր Սերժին» կարգախոսին զուգահեռ ժողովուրդը որդեգրեց «ՀՀԿ հեռացիր» կարգախոսը: Հանրապետության նույնիսկ ամենահեռավոր գյուղերն ընդգրկող աննախադեպ ժողովրդական ալիքն ի վերջո ՀՀԿ-ին օգնեց կայացնել կարեւոր որոշում՝ թեկնածու չառաջադրել այսօր՝ 2018 թվականի մայիսի 1-ին կայանալիք ՀՀ վարչապետի ընտրություններում, եւ իրադարձությունները զարգացան այնպես, որ Հայաստանն ու Սփյուռքն ավելի քան տասն օր ալիքող Համաժողովրդական շարժումը ինքը վարչապետի թեկնածու առաջադրեց եւ ձեւակերպեց միահամուռ եւ աներկբա ժողովրդական պահանջ՝ այդ թեկնածուին առանց նախապայմանների ընտրել Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ:

Թվում էր, թե գոնե այս իրավիճակում ՀՀԿ-ն սթափ կգնահատի իրավիճակը եւ կառաջնորդվի Հայաստանի Հանրապետության ազգային ու պետական շահերով, կլսի ժողովրդի ձայնը, իր նպաստը կբերի համազգային այս աննախադեպ զարթոնքի դե յուրե արձանագրմանը: Բայց Հանրապետական վերնախավը, Սերժ Սարգսյանի գլխավորությամբ, շարունակում է մուկնուկատու խաղալ սեփական ժողովրդի հետ եւ մինչեւ այս պահն էլ չի հայտարարել, թե քվեարկելու են ժողովրդի թեկնածուի օգտին, չնայած հասկանում են, որ դա է ներքաղաքական ճգնաժամը հաղթահարելու, Հայաստանը կայուն զարգացման ռելսերի վրա դնելու միակ ճանապարհը:

Ընդ որում, հատուկ ուզում եմ ընդգծել, որ հասկանալով իրավիճակի նրբությունը, ելնելով սիրո եւ հանդուրժողականության, ազգային համախմբման եւ համերաշխության մեր գաղափարաբանությունից՝ մենք մեր քայլերով ստեղծել ենք բոլոր հնարավորությունները՝ Սերժ Սարգսյանի եւ ՀՀԿ վերնախավի արժանապատիվ հեռացման համար: Բայց երկար տարիներ սեփական ժողովրդին շղթաների մեջ պահած այս մարդիկ նման պահվածը, թերեւս, հակված են ընկալել որպես թուլություն: Երեկ երեկոյից սկսած, ըստ օդում կախված լուրերի՝ Սերժ Սարգսյանը եւ Ռոբերտ Քոչարյանն անձամբ սկսել են ճնշումներ գործադրել Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի բոլոր խմբակցությունների պատգամավորների վրա՝ նրանց սպառնալով որեւէ կերպ չքվեարկել ՀՀ վարչապետի ժողովրդական թեկնածուի օգտին: Հայտնի տանդեմը, պատկերացնում եք, համաժողովրդական ալիքը կասեցնելու եւ կրկին իշխանության վերադառնալու ծրագիր է մշակել, որի հիմնական գործիքը շարունակում է մնալ նույնը՝ սպառնալիքները, ֆիզիկական եւ հոգեբանական ճնշումները, կոմպրոմատները: Եվ ես ուզում եմ այս բարձր ամբիոնից շատ հստակ արձանագրել՝ պարոնայք, դուք չէիք հասկանում եւ շարունակում եք չհասկանալ Հայաստանում հաստատված վիճակը եւ ուզում եմ շատ ուղիղ զգուշացնել, որ համաժողովրդական շարժման հանդուրժողականությունը, որպես թուլություն մեկնաբանելու ձեր փորձերը կարող են բերել անկանխատեսելի եւ անցանկալի հետեւանքների: Սթափվեք, քանի դեռ ուշ չէ, որովհետեւ ձեր այդ պահվածքը կարող է քաղաքական ցունամիի պատճառ դառնալ՝ բառիս ուղիղ իմաստով:

Եվ այս պահին Ազգային ժողովի ամբիոնից դիմում եմ Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդին, Հայաստանի Հանրապետության յուրաքանչյուր քաղաքացու: Սիրելի հայրենակիցներ, ձեր հաղթանակը կրկին ուզում են գողանալ: Մի մնացեք տանը եւ այս պահին դուրս եկեք փողոց, եթե դա չեք արել դեռեւս եւ ուղղություն վերցրեք դեպի Երեւանի Հանրապետության հրապարակ, հեղեղեք Երեւանի ու հանրապետության մյուս քաղաքների փողոցներն ու հրապարակները:

Եվ այս պահին դիմում եմ նաեւ Սփյուռքի մեր հայրենակիցներին. սիրելի հայրենակիցներ, ձեր հույսն ու հաղթանակը ցանկանում են գողանալ եւ այս պահին, որտեղ էլ լինեք, դուրս եկեք փողոց եւ ի ցույց դրեք ազատ եւ երջանիկ Հայաստան ունենալու եւ կառուցելու ձեր կամքը, ձեր վճռականությունը: Սա օրհասական պահ է, եւ երկար դարերի տառապանքի ու ավերի, ցեղասպանության ու գաղթի միջով անցած մեր ժողովուրդն այսօր չի կարող տանուլ տալ իր փառապանծ հաղթանակը, իր հզոր ապագան:

Ես այս պահին դիմում եմ Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի բոլոր պատգամավորներին՝ եղբայրներ եւ քույրեր, սա Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների, այդ թվում՝ ձեր ազատագրման ժամն է: Ձեզնից շատերի հետ մենք անընդհատ եղել ենք քաղաքական բարիկադների տարբեր կողմերում, սուր բանավեճեր ու նույնիսկ լեզվակռիվների մեջ մտել: Բայց այստեղ եւ հիմա չի լուծվում որեւէ մեկի անձնական հարաբերությունների հարց: Այստեղ լուծվում է հազարամյա ցնցումներ ու տառապանք վերապրած հայ ժողովրդի վերածննդի ու ապագայի հարցը: Այստեղ լուծվում է Հայաստանի Հանրապետության ու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հաղթական ապագայի հարցը: Եվ հայ ժողովրդի հաղթանակին ձեր նպաստը բերելու համար ձեզնից չի պահանջվում ոչ մի, բացարձակապես ոչ մի զոհողություն: Ձեզնից պահանջվում է անել ընդամենը մի գործողություն՝ կողմ քվեարկել Հայաստանի վարչապետի ժողովրդական թեկնածուին եւ սրանով, ի վերջո, քանդել օտարվածության այն պատնեշը, որը, ցավոք սրտի, գոյություն ունի ձեր ու ժողովրդի միջեւ:

Հասկացեք ի վերջո, Հայաստանի Հանրապետությունում հաստատվել է նոր իշխանություն եւ պաշտոնաթող անձանց սպառնալիքները որեւէ նշանակություն չունեն ու չեն կարող ունենալ: Արեք ձեր քայլը եւ դրանով ծառայություն մատուցած կլինեք հայրենիքին ու ժողովրդին՝ նրան օգնելով րոպե առաջ դուրս գալ տասնյակ տարիներ շարունակվող ներքաղաքական խորը ճգնաժամից՝ նրան օգնելով վերջնականապես արմատախիլ անել հուսահատությունը Հայաստանից:

Տիկնայք եւ պարոնայք, ելույթիս այս հատվածում ուզում եմ անդրադառնալ մի քանի կարեւոր հարցերի եւ թյուրիմացությունների: Շատերին զարմանալի եւ տարօրինակ է թվում, որ մենք հայտարարում ենք, թե Հայաստանի Հանրապետության նոր Կառավարությունն արտաքին քաղաքական շրջադարձեր չի անելու: ՀՀ վարչապետի պաշտոնում իմ ընտրության պարագայում Հայաստանը շարունակելու է մնալ Եվրասիական տնտեսական միության անդամ, շարունակելու է մնալ Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության անդամ: Այս դիրքորոշումը բխում է ոչ թե ինչ-որ անձի ճաշակից, ոչ թե ինչ-որ անձի դիրքորոշման փոփոխությունից, այլ Հայաստանի ժողովրդին հաղթանակ բերած համաժողովրդական շարժման տրամաբանությունից:

Մենք ասել ենք, որ այս շարժման արդյունքում իշխանության եկել է Հայաստանի Հանրապետության ժողովուրդը, եւ ժողովուրդը, շարժման ընթացքում բազմաթիվ փոփոխություններ պահանջելով, ներքին կյանքի կազմակերպման, արդարության, օրինականության, իրավունքների պաշտպանության, սոցիալական ապահովության բնագավառում, որեւէ փոփոխություն չի պահանջել ու չի պահանջում արտաքին քաղաքականության ոլորտում, եւ մենք՝ որպես ժողովրդի հլու ծառաներ, պարտավոր ենք հաշվի առնել այս ուղերձը, հաշվի նստել այս ուղերձի հետ: Մենք Ռուսաստանին համարել եւ համարում ենք Հայաստանի ռազմավարական դաշնակից եւ համաժողովրդական այս շարժումը հայ-ռուսական հարաբերությունների համար որեւէ սպառնալիք չի ստեղծում: Մենք առանձնահատուկ կարեւորություն ենք տալիս Հայաստան-Իրան եւ Հայաստան-Վրաստան հարաբերություններին, եւ որեւէ կասկած չկա, որ քաղաքական այս գործընթացը նոր շունչ ու էներգիա է տալու մեր անմիջական հարեւանների հետ մեր հարաբերություններին: Մենք խորացնելու ենք հարաբերությունները Եվրամիության հետ եւ Եվրամիության անդամ երկրների հետ: Մենք ամեն ինչ անելու ենք ՀՀ քաղաքացիների համար ԵՄ մուտքի արտոնագրի պահանջի վերացման ուղղությամբ: Ակնկալում ենք դրա շուրջ բանակցությունները սկսել ամենամոտ ապագայում: Համապարփակ եւ ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի շուտափույթ վավերացումը եւ ամբողջական կիրարկումը բխում է մեր շահերից:

Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հետ բարեկամական հարաբերությունները նոր խթանի կարիք ունեն: Մենք նպատակադրված ենք հստակ գործնական քայլեր ձեռնարկել ԱՄՆ հետ տարբեր ոլորտներում փոխգործակցությանը զարկ տալու համար: Մենք խորացնելու ենք հարաբերությունները Չինաստանի հետ եւ արտաքին քաղաքական այս ուղղությունը համարում ենք շատ կարեւոր: Մենք մեծ կարեւորություն ենք տալիս աշնանը Երեւանում կայանալիք Ֆրանկոֆոնիայի գագաթաժողովին, ինչն, անկասկած, կկազմակերպվի բարձր մակարդակով: Հայաստանն ամբողջությամբ պատրաստ է ստանձնել միջազգային այս հեղինակավոր կազմակերպության նախագահությունը: Մենք հավատարիմ ենք Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման եւ դատապարտման գործընթացին, քանզի համոզված ենք, որ միայն ոճիրի ճանաչման միջոցով է հնարավոր կանխարգելել նման հանցագործությունները: Մարդկության դեմ հանցագործությունների եւ ցեղասպանությունների կանխարգելման ուղղությամբ Հայաստանը շարունակելու է առաջամարտիկի դեր խաղալ:

Ղարաբաղյան հիմնախնդրի խաղաղ՝ միջազգային իրավունքի վրա հիմնված կարգավորման գործընթացում կարծրատիպերը մեզ համար պարտադիր չեն, կենսական է Արցախի ժողովրդի՝ իր ճակատագիրն ինքնուրույն որոշելու անքակտելի իրավունքի եւ դրա իրացման միջազգային ճանաչումը: Ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման առումով մենք հանձնառու ենք բացառապես խաղաղ կարգավորմանը, որի հիմքում պետք է ընկած լինի ժողովուրդների իրավահավասարության եւ ինքնորոշման սկզբունքը: Նոր լիցք պետք է հաղորդել Արցախի Հանրապետության միջազգային ճանաչման գործընթացին, որն աշխարհասփյուռ հայության գործունեության կարեւորագույն ուղղություններից պետք է դառնա:

Տիկնայք եւ պարոնայք, համաժողովրդական այս շարժման ներհայաստանյան կյանքին վերաբերվող ամենակարեւոր եւ ուժեղ ուղերձն Արդարության եւ Ազատության պահանջն է, եւ մեր Կառավարությունը մտադիր է լիարժեքորեն իրագործել այս պահանջը: Անարդարության, կողմնակալության, վախի ու կաշկանդվածության մթնոլորտը մարդկանց ուղեկցում էր ամենուր (նկատի ունեմ մինչեւ թավշյա հեղափոխության մեկնարկը): Հանրային-քաղաքական կյանքում, տնտեսական գործունեության մեջ, կրթություն ստանալիս, զինվորական ու պետական ծառայության ընթացքում, աշխատանք փնտրելիս եւ իրավունքները պաշտպանելիս, ամենուր մարդիկ բախվում էին այդ խնդրի հետ: Այս քայքայիչ մթնոլորտին պետք է վերջ դրվի արագ եւ աներկբայորեն: Հայաստանի Հանրապետության որեւէ քաղաքացի այլեւս երբեք իրեն չպետք է նսեմացած կամ թույլ զգա՝ «ուժեղ մեջք» կամ անհրաժեշտ կապեր չունենալու պատճառով: Հայաստանի Հանրապետությունը, Սահմանադրությունն ու օրինականությունը պիտի դառնան այն ուժեղ մեջքը, որը պատկանում է Հայաստանի Հանրապետության յուրաքանչյուր քաղաքացու: Բոլոր մարդիկ, անառարկելիորեն, հավասար են լինելու օրենքի առաջ, եւ սա առաջին հերթին վերաբերվելու է վարչապետի ընտանիքի անդամներին, հարազատներին, բարեկամներին ու ընկերներին: Բացառվելու է իշխանական լծակների օգտագործումը բիզնես իրականացնելու համար, պետական բարձրաստիճան պաշտոնյաների հայտարարագրման համակարգը փոփոխվելու է այնպես, որ Հայաստանի Հանրապետության ժողովուրդը համոզված լինի, որ հստակ գիտի՝ ի՞նչ ունեցվածքի է տիրապետում յուրաքանչյուր բարձրաստիճան պաշտոնյա եւ ինչպե՞ս է փոխվում այդ ունեցվածքի կառուցվածքը պաշտոնավարմանը զուգահեռ:

Բնականաբար, պաշտոնավարմանը զուգահեռ ապօրինի հարստացումը պետք է իր հետ բերի կոնկրետ հետեւանքների: Վարչապետի պաշտոնում երաշխավորում եմ, որ հենց վաղվանից Հայաստանում չի լինի ոչ մի տնտեսական մենաշնորհ, որեւէ մեկի առաջ չի գործի որեւէ բան ներկրելու արգելք: Ընդ որում, ուզում եմ հատուկ ընդգծել, որ սա մենք պատրաստվում ենք անել ոչ թե որեւէ մեկին ճնշելով, հետապնդելով, այլ գոյություն ունեցող արգելքներն անառարկելիորեն հանելով եւ վերացնելով, ինչպես նաեւ տնտեսական մրցակցությունն ապահովելով, գերիշխող դիրքի չարաշահումները բացառելով: Տնտեսության հիմքում պետք է լինի գիտելիքն ու նորարարությունը: Ոլորտային դիվերսիֆիկացիան լինելու է մեր առաջնահերթությունների ցանկում, եւ մեր տնտեսական քաղաքականությամբ հավասար ուշադրություն է դարձվելու տնտեսության բոլոր ճյուղերի վրա՝ ապահովելով հնարավոր արտաքին եւ ներքին ցնցումներից:

Սփյուռքի հետ հարաբերությունների հիմքում չպետք է լինի միայն Սփյուռքից ակնկալվող նյութական աջակցությունը: Պետք է առավելագույնս ներգրավենք Սփյուռքի հսկայական մարդկային եւ մասնագիտական ներուժը պետականաշինության գործում:

Տիկնայք եւ պարոնայք, Հայաստանի հարյուր հազարավոր քաղաքացիներ, հատկապես գյուղական համայնքներում պարզապես տառապում են վարկային աներեւակայելի բեռի տակ, ինչը բազմաթիվ սպառնալիքներ է ստեղծում Հայաստանի համար: Բազմաթիվ վարկային կազմակերպություններ, օգտվելով մարդկանց չիմացությունից եւ նրանց նեղ վիճակից, աներեւակայելի վարկային բեռներ են բեռնել քաղաքացիների վրա: Մարդկանց ոչ միայն վարկեր են տրվում աներեւակայելի բարձր տոկոսներով, այլեւ դրանց գումարվում է տխրահռչակ «վերխերի» ինստիտուտը, երբ անելանելի վիճակում հայտնված քաղաքացին, գյուղացին ստիպված է ստացած վարկի 20-25 տոկոսը նվիրել վարկ տվող պաշտոնյային կամ կազմակերպությանը, հակառակ դեպքում ոչինչ չի ստանա: Մենք պիտի շուտափույթ լուծենք բոլոր վարկային տույժ տուգանքների խնդիրը, եւ սա պետք է անենք այնպես, որ չտուժեն նաեւ բանկերն ու վարկային կազմակերպությունները: Այս գործընթացը պետք է կազմակերպվի մտածված, անցնցում, քննարկումների եւ բանակցությունների, փոխադարձ համաձայնության ճանապարհով:

Մենք ընդհանրապես պետք է փոխենք քաղաքացու նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը: Մինչեւ ոչ հեռավոր անցյալը իշխանությունները ՀՀ քաղաքացուն մի գործառույթ էին վերապահում: Քաղաքացին նրա համար էր, որ խախտում անի ու տուգանվի, այսպիսով՝ ապահովելով որոշ շրջանակների կայուն եկամուտները: Կործանարար այս փիլիսոփայությանը պետք է անմիջապես վերջ տրվի: Հայաստանի քաղաքացու կյանքի իմաստը ոչ թե տուգանվելն ու պատժվելն է, այլ ապրելն ու ստեղծագործելը, սեփական հայրենիքում ազատ եւ երջանիկ լինելը եւ սրա համար երբեմն պակասում են ոչ այնքան նյութական արժեքները, որքան համապատասխան մթնոլորտը:

Եվ հիմա, այս ամբիոնից, որպես ժողովրդի կողմից առաջադրված վարչապետի թեկնածու՝ կարող եմ վստահ ու աներկբա հայտարարել, որ համաժողովրդական այս շարժումը Հայաստանում եւ Սփյուռքում գեներացրել է մի այնպիսի հսկայածավալ էներգիա, որը հնարավորություն կտա ոչ միայն կանգնեցնել արտագաղթը Հայաստանից, այլեւ ի վերջո սկսել մեր ամենամեծ երազանքի՝ մեծ հայրենադարձության իրականացումը:

Այս օրերին Սփյուռքի հազարավոր գործարարներ շունչները պահած սպասում են Հայաստանում տեղի ունեցող պրոցեսների հանգուցալուծմանը, եւ որեւէ կասկած չունեմ, որ ժողովրդի թեկնածուի վարչապետ ընտրվելու պարագայում միլիարդների ներդրումներ են հոսելու դեպի Հայաստան, տասնյակ հազարավոր աշխատատեղեր են ստեղծվելու, միլիոնավոր հայեր ներգաղթելու են Հայաստան՝ իրենց ու իրենց զավակների ապագան կապելով հայրենիքի հետ: Եվ սա այն վճռական գործոնն է, որ ոչ միայն բարձրացնելու է Հայաստանի անվտանգության մակարդակը, այլեւ պայմաններ է ստեղծելու Ղարաբաղի հարցի հայանպաստ կարգավորման համար: Ի վերջո, մարդկանց ու ներդրումների հոսքերը նշանակում է ռազմարդյունաբերական համալիրի թռիչքաձեւ զարգացում, մարդկային ռեսուրսի շարունակական ճգնաժամի հաղթահարում, ինչը մի քանի անգամ բարձրացնելու է Հայաստանի ազգային բանակի մարտունակությունը: Այս գործընթացների արդյունքում Հայաստանը պետք է ջնջի իր երեսին դաջված ամենաամոթալի խարանը՝ շուրջ 30 տոկոսանոց աղքատությունը, որը երկար տարիներ մեր ժողովրդին զրկում է ապագայից ու հայրենիքից: Հայաստանում մերժվածներ ու լքվածներ չպետք է լինեն, բայց այս իրավիճակին մենք պետք է հասնենք ոչ այնքան բարեգործության ճանապարհով, որքան մարդկանց ստեղծարար ընդունակություններն ու աշխատասիրությունը խթանելով:

Մեր ձեռնարկած ոչ բռնի, թավշյա, ժողովրդական հեղափոխությունը արդեն իսկ լրջագույն խթան է տվել այս նպատակի իրագործման համար: Մարդիկ Հայաստանում իրենց տեր են զգում այլեւս, իսկ տիրոջ զգացման ամենակարեւոր էֆեկտը գործողություն ձեռնարկելու, թեւերը ծալած չնստելու, սեփական խնդիրները սեփական ձեռքերով լուծելն է:

Տիկնայք եւ պարոնայք, ուզում եմ հատուկ ընդգծել, որ «Իմ քայլը» շարժման ամենակարեւոր առաքելությունը քաղաքացու հաղթանակի ապահովումն է: Հայաստանի քաղաքացին պետք է համակվի հաղթողի, հաղթածի զգացողությամբ եւ որեւէ բան չպետք է նսեմացնի այդ զգացողությունը: 90-ականների սկզբին Հայաստանի քաղաքացուն համակած այդ զգացողությունը հետեւողականորեն ջախջախվել է բոլոր մակարդակի ընտրությունների արդյունքների հետեւողական կեղծման պատճառով: Եվ իմ համոզմունքն այն է, որ Հայաստանի պրոբլեմները խորացել են ընտրությունների կեղծման, այսինքն՝ ժողովրդի կամարտահայտումը աղավաղելու արատավոր եւ շարունակական պրակտիկայի ներդրումից հետ: Մեր Կառավարության ամենամեծ առաքելությունը, ըստ այդմ, համարում եմ ազատ, արդար, թափանցիկ, անառարկելի ընտրությունների ինստիտուտի վերականգնումը, ինչի համար պետք է գոյություն ունենա ոչ միայն ուժեղ քաղաքական կամք, այլեւ օրենսդրական հստակ երաշխիքներ: Սրա համար անհրաժեշտ է բացառել կրկնաքվեարկությունների որեւէ հնարավորություն, ինչի երաշխիքը պետք է ստեղծել քվեարկողների մատնահետքերի միասնական բազայի ստեղծման եւ Հայաստանից բացակա անձանց ակտիվ ընտրական ցուցակներից հանելու միջոցով: Պիտի ի սպառ բացառվի ընտրակաշառքի բաժանումը եւ առաջիկայում կստեղծվի մասնագիտացված իրավապահ մարմին, որը պրոֆեսիոնալ կերպով կզբաղվի ընտրակաշառքները բացառելու եւ ընտրական այլ հանցագործությունները հետաքննելու կարեւորագույն գործով:

Ամեն դեպքում, մեզ համար ակնհայտ է, որ ընթացիկ քաղաքական գործընթացը պետք է պսակվի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններով: Թե կոնկրետ ինչ մեխանիզմներով պետք է իրականացնել արտահերթ ընտրությունների անցկացումը, առանձին քննարկման թեմա է: Բայց արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունները հնարավորինս կարճ ժամկետներում անխուսափելի են՝ որպես Հայաստանում ժողովրդի անշրջելի իշխանության հաստատման եզրափակիչ փուլ:

Տիկնայք եւ պարոնայք, սիրելի հայրենակիցներ, այս ելույթում ես չանդրադարձա բազմաթիվ կարեւոր ոլորտների եւ առաջնահերթությունների, որոնք, իսկապես, չափազանց կարեւոր են: Ես դա կանեմ Կառավարության գործունեության առաջիկա քննարկումների ժամանակ: Ուզում եմ ելույթս ավարտել այս պահի ամենակարեւոր արձանագրմամբ՝ Հայաստանը եւ հայ ժողովուրդը վերածնունդ են ապրում, ազգային եւ պետական զարթոնքի մի երազային ժամանակաշրջան: Այս զարթոնքն անկասելի է ու անշրջելի: Եվ այսօրվա քննարկումն այն մասին չէ, թե ով ընտրվի Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ: Այս քննարկումն այն մասին է, թե ո՞վ է կիսում սեփական ժողովրդի ցնծությունը, բերկրանքն ու երջանկությունը եւ ո՞վ է, որ իրեն չի կարող երջանիկ եւ լավ զգալ, քանի դեռ չի դժբախտացրել սեփական ժողովրդին:

Վիճակը նետված է, ժողովուրդը հաղթանակած է, եւ ժողովրդի հաղթանակն ու ցնծությունը պետք է արձանագրվի հենց այսօր տեղի ունենալիք քվեարկության արդյունքներով: Եվ ուրեմն՝ կեցցե՛ ազատությունը, կեցցե՛ Հայաստանի Հանրապետությունը, կեցցե՛ Արցախի Հանրապետությունը, կեցցե՛նք մենք եւ մեր երեխաները, որ ապրում ենք ազատ եւ երջանիկ Հայաստանում: Շնորհակալություն:

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն պրն Փաշինյան: Հարգելի գործընկերներ, պրն Փաշինյանին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում: Հերթագրվել է 26 պատգամավոր: Մարինա Մարգարյան, խնդրեմ:

Մ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի պրն Փաշինյան, ինչպես գիտեք, ՀՀ սահմանադրության 85-րդ հոդվածը սահմանում է յուրաքանչյուր անձի օրենքին համապատասխան առողջության պահպանման իրավունքը: Այսօր  մեր երկրում՝ առողջապահության ոլորտում ունենք բազմաթիվ մտահոգիչ խնդիրներ, որոնց, սակայն, դուք չեք անդրադարձել ֆրակցիաների հետ հանդիպման ժամանակ եւ ձեր ելույթներում: Այս խնդիրները վերաբերում են դեղատոմսերի ձեւերի եւ դեղերի բաց թողման կարգին, առողջապահական համակարգի ներդրմանը, անվճար բժշկական օգնություն ստանալուն՝ պետական պատվերի շրջանակներում անարդար բաշխումներին:

Այս խնդիրների առկայության պայմաններում 2018 թվականին առողջապահության բյուջեն 5 միլիարդ դրամով կրճատվեց, ինչը վերոնշյալ խնդիրների առկայության պայմաններում առավել խնդրահարույց է դառնում: Այս խնդիրների առնչությամբ ցանկանում եմ իմանալ լուծման ձեր մոտեցումները ինչպիսի՞ն են լինելու, համակարգային ի՞նչ բարեփոխումներ եք դուք նախատեսելու առողջապահության ոլորտում, եւ առհասարակ ցանկանում եմ իմանալ առողջապահության ոլորտի զարգացման ձեր տեսլականը: Շնորհակալություն:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար: Այն, որ մեր առողջապահության ոլորտում խայտառակ վիճակ է հաստատված, դրանում որեւէ կասկած չկա: Ես ինքս բազմիցս այս ամբիոնից անդրադարձել եմ ստեղծված իրավիճակին, եւ անդրադարձել այն թեմաներին, որ պետպատվերով իբր մենք դե յուրե ծառայություններ ենք մատուցում քաղաքացիներին, բայց շատ երկար ու երկար տարիներ մենք հանգում ենք իրավիճակի, երբ քաղաքացիները ամիսներով հերթագրված, չեմ կարողանում ստանալ այն վիրահատությունը, այն ծառայությունը, որը կենսական նշանակություն ունի եւ մարդը պետք է անմիջապես վիրահատվի: Էլ չեմ ասում՝ պետական բյուջեի միջոցները շատ հաճախ տարվա կեսից սպառվում են, եւ պարզվում է, որ այդ ծառայությունը իրականում գոյություն չունի:

Ընդհանուր առմամբ, առողջապահության համակարգի պրոբլեմները կապված են 3 ուղղությունների հետ:

Առաջինը՝ էֆեկտիվությունը:

Երկրորդը՝ կոռուպցիոն ռիսկերը:

Երրորդը՝ ֆինանսական միջոցների սահմանափակությունը:

Ես համարում եմ, որ այս երեք ուղղություններից որեւէ մեկի չլուծման պարագայում մենք խնդիրները չենք լուծի: Ընդհանուր առմամբ, մենք տեսնում ենք հնարավորություն, որ առաջիկա 2 տարվա ընթացքում պետական բյուջեի եկամուտները առնվազն 30 տոկոսով ավելանան, ինչը նշանակում է, որ համամասնորեն կարող են ավելանալ նաեւ բյուջետային ծախսերի ուղղությունները, այդ թվում՝ առողջապահական համակարգը:

Դեղատոմսերի հետ կապված, այդ պրոբլեմը վերջին շրջանում շատ հաճախ է քննարկվում եւ որեւէ գաղտնիք չկա, որ դա որոշակի պրոբլեմներ է առաջացնում, բայց, ընդհանուր առմամբ պետք է նաեւ խոստովանել, որ այնպես չի, որ առանց դեղատոմսերի համակարգը ամբողջությամբ արտահայտում է այն իրավիճակը, ինչ պետք է լինի: Բայց Հայաստանում շատ հաճախ պրոբլեմն այն է, որ որոշումները կայացվում են հապճեպ, առանց մանրամասն պլանավորելու, առանց փորձաքննության ենթարկելու, թե դա ի՞նչ հետեւությունների եւ ի՞նչ հետեւանքների կբերի, եւ նույնը տեղի է  ունեցել նաեւ դեղատոմսերի հետ կապված, եւ ես կարծում եմ, որ անհրաժեշտ է, որ դեղերի սպառման վրա լինի պատշաճ մասնագիտական հսկողություն, բայց դա պետք է հեշտացնի, եւ ոչ թե բարդացնի քաղաքացիների կյանքը եւ ընդհանրապես դեղեր ընդունող մարդկանց իրավիճակը:

Դուք, որ արձագանքեք, ընդհանուր առողջապահության ոլորտի հետ կապված մի դիտարկում նույնպես կանեմ:

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Տիկին Մարգարյան, ցանկանու՞մ եք արձագանքել: Խնդրեմ:

Մ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

-Դուք չարձագանքեցիք ապահովագրական այդ համակարգի վերաբերյալ ինչպիսի նկատառումներ ունեք՝ մենք պատրա՞ստ ենք հիմա ապահովագրական այդ համակարգի մեջ մտնելու, թե՞ ինչ-որ անցումային փուլեր պետք է լինեն, որ դրան հասնենք: Շնորհակալություն:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Էլի նույն փիլիսոփայությունը: Մենք ի՞նչ խնդիր պետք է լուծենք: Մենք պետք է լուծենք խնդիր, որ ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացի ստանա պատշաճ առողջապահական ծառայություն: Այն, որ մենք այսօր այդ խնդիրը չենք կարողանում լուծել, ի վիճակի չենք լուծել տարբեր հանգամանքների բերումով, դա փաստ է, եւ որ առողջապահական ապահովագրությունը կարող է դառնալ այդ միջոցներից մեկը, դա էլ, կարծում եմ՝ փաստ է եւ ամբողջ աշխարհը հանգել է այս եզրակացությանը: Բայց հենց խնդիրը դրա մեջ է, որ մենք որոշումները եւ մեխանիզմները ներդնելիս պետք է ոչ թե հապճեպ գործողություններ անենք, որովհետեւ ինչ-որ վարկ են տալիս կամ ինչ-որ մեկը մեզանից այդպիսի լուծում է ակնկալում, այլ մենք պետք է շատ մանրամասն պլանավորենք, փորձաքննության ենթարկենք, իրականացնենք ծրագրի կոնկրետ փորձարկումներ՝ հասկանալու համար, թե ինչ տեղի կունենա: Մենք արդեն երկու համակարգ՝ ապահովագրական, ձախողել ենք: Մենք երկու անգամ ՀՀ-ում արդեն անցել ենք ապահովագրական համակարգի, եւ երկու անգամ էլ ձախողել ենք: Մի անգամ պատճառաբանելով, որ ապահովագրական ընկերությունները գերշահույթներ են ստանում, հետո համակարգը տեղափոխեցինք առողջապահության գործակալության եւ պետական համակարգի ներս, եւ այդ համակարգը մտցրեցինք փակուղի, եւ հիմա, դրա արդյունքում մեր ամբողջ առողջապահական համակարգն է փակուղի մտել, բայց փակուղուց դուրս գալու համար պետք է անել մտածված եւ հետեւողական քայլեր, եւ այո, առողջապահության ապահովագրությունը մտածված ապահովագրություն է, եւ կարող է լինել այդ լուծումներից մեկը:

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Հայկ Բաբուխանյան:

Հ.ԲԱԲՈՒԽԱՆՅԱՆ

-Պրն Փաշինյան, հարցերս վերաբերելու են այն ոլորտին, որի շուրջ ունեցել ենք բազմաթիվ բանավեճեր: Դրանք ազգային պահպանողական գաղափարախոսություններն են եւ Ռուսաստանի հետ մեր հարաբերությունները: Թեեւ գաղափարախոսության մասին խոսելը ցունամիի վերաբերյալ եւ անկանխատեսելի հետեւանքների վերաբերյալ սպառնալիքից հետո գուցե տեղին չէ, բայց ես կփորձեմ մեր զրույցը տանել գաղափարախոսության ոլորտում:

Մենք եւ դուք ունենք գաղափարական խորը տարաձայնություններ: Շարունակե՞մ: Մենք ազգային պահպանողական գաղափարախոսության հետեւորդներն ենք, դուք՝ լիբերալ: Երբ ասում էիք, որ որեւէ հանրապետական չպետք է առաջադրվի վարչապետի թեկնածուի պաշտոնում, արդյոք դուք նկատի ունե՞ք, որ երկիրը պետք է առաջնորդվի միմիայն լիբերալ գաղափարներով, եւ չի կարելի թույլ տալ ազգային գաղափարախոսությամբ ղեկավարել երկիրը: Սա առաջին հարց:

Երկրորդը՝ ժամանակին դուք ասել եք, որ չգիտեք ինչ է նշանակում ազգային արժեքային համակարգ: Ասեմ՝ ազգային գաղափարախոսությունը ենթադրում է պայքար տոտալիտար աղանդների դեմ, պայքար սեռական փոքրամասնություններին արտոնություններ տալու դեմ, վուլգար ֆենիմիզմի դեմ եւ ապազգային այլ գաղափարախոսությունների դեմ, իսկ եվրոպական լիբերալ գաղափարախոսությունը հակառակը՝ հանդուրժողականություն է ցուցաբերում վերոհիշյալ խնդիրներին: Ինչպիսի՞ն է ձեր վերաբերմունքը նշվածս հարցերին:

Վերջինը՝ արտասահմանում ձեզ պաշտպանում են այնպիսի ծայրահեղ արեւմտամետ գործիչներ, ինչպիսիք են՝ Սահակաշվիլին, Նավալնին, իսկ ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Միտչելը անթաքույց ձեզ աջակցություն է հայտնել: Կարծում եմ, որ ձեր շրջապատում նույնպես շատ են արեւմտյան կողմնորոշում ունեցող քաղաքական գործիչները, եւ եթե դրան գումարենք հարյուրավոր հակառուսական արտահայտությունները եւ ձեր նախընտրական ծրագրում ԵՏՄ-ից դուրս գալու դրույթը, հատկապես ինչու՞ մենք հիմա պետք է հավատանք, որ ձեր դիրքորոշումը կամ կողմնորոշումը, կարելի է ասել՝ 180 աստիճանով այս հարցում՝ Ռուսաստանի եւ, հատկապես ԵԱՏՄ-ի հարցում փոխվել է: Ի՞նչն է, որ մեզ պետք է հավատալու հիմք տա:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ պրն Բաբուխանյան հարցի համար: Շատ ընդգրկուն հարց է, եւ հույս ունեմ, որ կպատասխանեմ բոլոր կետերին: Նախ՝ ասեմ, ես բազմիցս հայտարարել եմ, որ ինքս ինձ լիբերալ չեմ համարում, եւ ընդհանրապես, բազմիցս արտահայտվել եմ այն կապակցությամբ, որ ժամանակակից աշխարհում իզմերը կորցրել են իրենց նախնական նշանակությունը, որովհետեւ եթե մենք տեսնենք այն պրոցեսները, որ տեղի են ունենում աշխարհում, աշխարհի բոլոր մասերում, կտեսնենք, որ իզմերով պայմանավորված սահմանազատումները վերանում են հետեւողականորեն:

Մասնավորապես, որպեսզի չեզոք օրինակ բերենք, տեսեք, կոմունիզմը եւ մասնավոր սեփականությունը ի բնե համարվել են անհամատեղելի երեւույթներ, բայց այսօր Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունը, որը աշխարհի զարգացող եւ զարգացած երկրներից է, համատեղել է կոմունիզմը եւ մասնավոր սեփականությունը, ինչը նշանակում է, որ իզմերի դարաշրջանը վաղուց ավարտվել է:

Հիմա, մի դարաշրջանում, երբ ամենակարեւոր խնդիրը մարդու երջանկությունը ապահովելն է, կարեւորը ոչ թե իզմն է, այլ մարդկանց երջանկությունը, ազատությունը ապահովելը, եւ սա բացարձակապես կապ չունի որեւէ կոնկրետ իզմի հետ:

Ինչ վերաբերում է մեր նախընտրական ծրագրին, մեր նախընտրական ծրագրում ասվել է, տրվել է գնահատական՝ ԵԱՏՄ-ի Հայաստանին անդամակցությանը, եւ որեւէ գաղտնիք չկա, որ մենք, այո, դեմ ենք քվեարկել: Ես ինքս դեմ եմ քվեարկել այդ որոշմանը: Մեր նախընտրական ծրագրում ասված է, որ այդտեղ կան ռիսկեր՝ հարցեր, որոնք պետք է կառավարվեն, եւ էլի եմ ասում՝ մի իրավիճակ է, երբ ստիպված ես այդ ռիսկերին կամ այդ խնդիրներին անդրադառնալ որպես ընդդիմություն, եւ ուրիշ իրավիճակ է, երբ այդ խնդիրներին կարող ես անդրադառնալ որպես իշխանություն: Ինչու՞մ է իրավիճակների տարբերությունը: Իրավիճակների տարբերությունն այն է, որ որպես իշխանություն, դու ունես հնարավորություն այդ խնդիրները քննարկել գործընկերների հետ, եւ գալ ընդհանուր հայտարարի: Մեր տրամադրությունը եւ տրամադրվածությունը հենց այսպիսին է, եւ սա ոչ թե ուղղակի հայտարարություններ են, այլ որպես ժողովրդի կողմից առաջադրված վարչապետի թեկնածուի ստանձնած պարտավորություն:

Էլի եմ ասում՝ այս իրավիճակը ճշգրիտ գնահատելու համար պետք է արձանագրել մի բան: Ես այստեղ, այս պահին հանդես եմ գալիս որպես ՀՀ 100 հազարավոր քաղաքացիներ ընդգրկող շարժման ներկայացուցիչ, եւ պարտավոր եմ ներկայացնել նրանց հավաքական տեսակետները, եւ երբեմն, եւ շատ հաճախ նույնիսկ վեր կանգնել իմ անձնական տեսակետներից՝ նույնիսկ նախկինում արտահայտած տեսակետներից: Շնորհակալ եմ: Կներեք, եթե ինչ-որ բան բաց թողեցի, եթե արձագանքեք, եւ ընդգծեք, թե ինչի՞ն եք հատկապես ուզում անդրադառնամ, ես կանդրադառնամ:

Հ.ԲԱԲՈՒԽԱՆՅԱՆ

-Պրն Փաշինյան, ես ճի՞շտ հասկացա, որ դուք ժխտում եք գաղափարախոսության գոյություն ունենալը այսօր: Եթե ճիշտ չհասկացա, կարծեմ դուք մերժող նշան ցույց տվեցիք, ապա խնդրում եմ ասեք՝ դուք ո՞ր գաղափարախոսության կողմնակիցն եք, եւ համապատասխանաբար, այդ գաղափարախոսությունից ինչպիսի՞ գործողություններ մենք կարող ենք սպասել:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Ես ընդամենը ասում եմ, որ ժամանակակից աշխարհում գաղափարախոսությունները այնքան են խառնված իրար, որ դրանք շատ հաճախ անհնար է հստակ սահմանազատել:

Ձեր մի հարցին էլ ի պատասխան ասեմ, որ նոնսենս եմ համարում եւ անթույլատրելի եմ համարում, երբ ՀՀ-ում որեւէ քաղաքական գործիչ կոչվի եւ լինի արեւմտամետ, ռուսամետ, ամերիկամետ, իրանամետ կամ վրաստանամետ: ՀՀ-ում քաղաքական գործունեություն պետք է ծավալեն միայն եւ միայն հայաստանամետ, հայամետ քաղաքական գործիչները, եւ ես ՀՀ ազգային գաղափարախոսության առանցքը համարում եմ հետեւյալ գաղափարը՝ ՀՀ-ի, որպես պետություն, գոյության իմաստը հայության մարդկային, հոգեւոր, տնտեսական, ֆինանսական ներուժի կենտրոնացումն է սեփական տարածքում, եւ այդ ներուժի անվտանգությունը եւ բնականոն զարգացումը ապահովելը: Իմ գաղափարախոսությունը սա է, եւ իմ ամենամեծ նպատակը մեծ հայրենադարձության կազմակերպումն է, եւ ես չեմ ուզում դա տեղավորել որեւէ իզմի ներքո: Սա այնպիսի գաղափար է, որը, իմ կարծիքով, վերնագրի անհրաժեշտություն չունի:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Նապոլեոն Ազիզյան: Շատ լավ: Տիգրան Ուրիխանյան:

Տ.ՈՒՐԻԽԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Հարգարժան պրն Փաշինյան, վստահ եմ, մեր հասարակությունը քաջատեղյակ է, որ 5 տարի շարունակ՝ անցած գումարման խորհրդարանում, մենք մեկ տիրույթում նստած պայքարել ենք ապօրինությունների, անարդարության, կոռուպցիայի, անհանդուրժողականության, մերժողականության, ժողովրդի նկատմամբ արհամարհանքի եւ մեր երկրի հասարակության մեջ սերմանած ու խորը արմատներ տված տոտալ հուսալքության եւ հիասթափության դեմ: Վստահ եմ, որ բոլորին է արդեն հայտնի, որ աջակցելով համաժողովրդական շարժմանը, եւ հատկապես ամենածանր պահին, երբ ձերբակալվեցին ձեր խմբակցության 3 պատգամավորները, մենք քայլ կատարեցինք՝ ամբողջովին օժանդակելու այն գործընթացին, որը հանել էր մեր փառապանծ հասարակությանը այդ երեւույթների դեմ պայքարի շրջանակներում:

Բայց ես շատ եմ ուզում, որպեսզի մեր հաջորդական քայլերը որեւէ դեպքում չստեղծեն հնարավորություն մեր երկրի համար վտանգավոր երեւույթների առաջացման, եւ Աստված մի արասցե՝ դրանց հաղթանակի համար: Մենք ձեզ հետ քննարկել ենք, եւ կուզենք, որպեսզի հիմա ի լուր մեր հանրության նաեւ հնչեցնենք ձեր տեսակետը Լեռնայի Ղարաբաղի հակամարտության հարցի վերաբերյալ ձեր մոտեցումները, աշխարհաքաղաքական ուժային կենտրոնների կողմից մեզ փուլային տարբերակի, այսինքն՝ զիջումների հրամցման եւ արդեն մեր հասարակության եւ երկրի գլխավերեւում առկախված այդ ձեւաչափի վերաբերյալ լուծումներ՝ ի՞նչ ենք անելու, եթե Աստված մի արասցե, այս խնդրի՝ հակամարտության էսկալացիայի մեջ շահագրգիռ ուժային կենտրոնները մեզ առաջադրեն իրենց՝ մեզ համար անցանկալի բանաձեւը: Ի՞նչ ենք անելու մենք այդ պարագայում եւ ի՞նչ տեսլական ունեք:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար: Ես կարծում եմ, որ դուք շատ իրավացի եք, որ վերջին տարիներին՝ շատ երկար տարիներ, ի վերջո Ղարաբաղյան հակամարտության մեկնարկի առաջին օրից մեր ազգային ամենամեծ մտավախությունը եղել է մեզ որեւէ լուծում պարտադրելու այդ ուրվականը: Բայց ես հիմա ուզում եմ ասել, իմ ելույթում էլ նշեցի, որ այս պրոցեսների արդյունքում մենք եւս մի քայլ ենք արել նման լուծումը բացառելու համար, որովհետեւ նման զարգացումներին տուրք չտալու, նման զարգացումներ թույլ չտալու ամենակարեւոր խնդիրը ազգային միասնությունն է եւ ազգային զարթոնքը: Դա այսօր տեղի ունի:

Ինչ վերաբերում է ԼՂ հակամարտության կարգավորմանը, ի վերջո, մենք բոլորս պետք է հստակ արձանագրենք, որ այն պայմաններում, երբ Ադրբեջանի ղեկավարությունը, ի դեմս Իլհամ Ալիեւի, որեւէ պատեհ առիթ բաց չի թողնում սպառնալ ԼՂՀ-ին, ՀՀ-ին եւ նույնիսկ խոսում է Հայաստանի մայրաքաղաքը գրավելու իր մտադրության մասին, մենք բոլորս պետք է հասկանանք, որ այս իրավիճակում բանակցությունները ձեւական բնույթ են կրում: Դրանք բանակցություններ են բանակցությունների համար եւ ոչ թե կարգավորման համար, որովհետեւ, քանի դեռ չկա կարգավորման մթնոլորտ, կարգավորում տեղի ունենալ չի կարող: Սա աքսիոմա է: Սա ընդունենք՝ չընդունենք, դա այդպես է, եւ ես կարծում եմ, որ այդ բանակցությունները իրական իմաստ կստանան միայն այն պարագայում, երբ Ադրբեջանը շատ հստակ ուղերձ հղի միջազգային հանրությանը, որ ինքը պարտավորվում է հարգել եւ ճանաչել միջազգային իրավունքի նորմերը եւ պատրաստ է խնդրի կարգավորմանը այդ նորմերի շրջանակներում:

Ադրբեջանը, եւ ես ակնկալում եմ, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրները հրատապ կերպով կօգտագործեն իրենց ազդեցությունն ու հեղինակությունը՝ Ադրբեջանին հետ պահելու ռազմաշունչ հռետորաբանությունը կիրառելուց, որովհետեւ դա հենց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի առաջադրած պայմանն է, որ ոչ միայն ուժի կիրառումը, այլեւ ուժի կիրառման սպառնալիքը պետք է բացառել կարգավորման այս գործընթացում: Քանի դեռ ուժի կիրառման սպառնալիքը բացառված չէ, մենք, որպես ժողովուրդ, ազգ եւ պետություն, պետք է անենք համապատասխան հետեւություններ, եւ համախմբենք մեր ամբողջ ներուժը եւ համախմբենք մեր ամբողջ ուժերը՝ մեր հայրենիքը ագրեսիայից պաշտպանելու համար:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Արձագանքու՞մ եք պրն Ուրիխանյան: Արձագանքի համար՝ Տիգրան Ուրիխանյան:

Տ.ՈՒՐԻԽԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ շատ: Բոլորին հայտնի է, որ մենք կանգնած լինելով համաժողովրդական շարժման կողքին, քվեարկելու ենք ժողովրդի թեկնածուի օգտին, եւ էլ ավելի ամրացնելու ենք այն կոնսոլիդացիան եւ միավորումը, որ այսօր կա, եւ վստահ եմ, որ դա կլինի համաշխարհային հանրության համար այն զսպող հանգամանքը՝ ՀՀ-ի համար որեւէ անցանկալի դիրքորոշումներ ուղղելու առումով: Բայց, արդյո՞ք հրթիռներ, ծանր տեխնիկա՝ տակտիկական եւ ստրատեգիական, նույնիսկ, զենք կիրառելու ունակ մեր հարեւան պետության անհավասարակշիռ իշխանությունը հաշվի կառնի միմիայն  մեր համաժողովրդական միավորումը: Սա մտավախության տեղիք է տալիս: Շնորհակալ եմ:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Ուրիխանյան:  Ես ասեմ, որ շատ բարձր եմ գնահատում ձեր անկեղծ, ձեր խմբակցության անկեղծ եւ անշահախնդիր դիրքորոշումը:

Ինչ վերաբերում է ձեր բարձրացրած մտավախություններին, այդ մտավախությունները գոյություն ունեն եւ չեն կարող գոյություն չունենալ, եւ հետեւաբար, ես կարծում եմ, որ այս իրավիճակում մեր անելիքը շուտափույթ այս խնդիրը լուծելն է, ձեռնամուխ լինել արդյունավետ Կառավարության ձեւավորմանը, եւ ակտիվ դիվանագիտական ջանքերի միջոցով եւ կոնկրետ քայլերի միջոցով, բանակցությունների միջոցով, երաշխիքներ ստեղծելու միջոցով փարատելը նաեւ այդ մտահոգություններն ու մտավախությունները, որոնք, իհարկե, գոյություն ունենալու իրավունք ունեն: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Արման Սաղաթելյան՝ հաջորդ հարցի համար:

Ա.ՍԱՂԱԹԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Պրն Փաշինյան, ես ձեր պատասխանից շարունակեմ իմ գործընկերոջ բարձրացրած թեման՝ բանակցությունների միջոցով չեզոքացնել այդ բոլոր ռիսկերը եւ խնդիրները, որոնք կան, եւ շարունակեմ մի ցիտատով՝ «Ինձ զարմացնում է, որ մեր երկրում դեռ կան մարդիկ, ովքեր իլյուզիաներ ունեն գրավյալ, եթե կուզեք՝ ազատագրված, եթե կուզեք՝ օկուպացված տարածքների վերաբերյալ: Ես չեմ ընդունում այն տեսակետը, թե լավ դիվանագիտությունը կարող է այնպես անել, որ այդ տարածքները չվերադարձնենք Ադրբեջանին: Մերը թողած՝ ուզում ենք տերը լինել ուրիշի»: Հարցս հետեւյալն է՝ արդյո՞ք ձեր նախկին պատասխանի եւ այս ցիտատի միջեւ չեք տեսնում հակասություն, եւ արդյո՞ք, ինչպես ասվում է՝ քաղաքական իրողություններով պայմանավորված դուք նույն կարծիքին եք, թե՝ այլ, այս պահի դրությամբ եւ այսօր: Շնորհակալ եմ:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ պրն Սաղաթելյան հարցի համար: Ասեմ, որ ձեր արած մեջբերումը արդեն 5 տարի իմ լուսանկարով շրջանառության մեջ է դրված սոցիալական ցանցերում՝ 5 տարի, եւ նշված է, որ ես դա գրել եմ «Հայկական ժամանակ»-ի կոնկրետ օրը հրապարակված հոդվածում: Այս ընթացքում ես 15 անգամ այդ օրը «Հայկական ժամանակ»-ում տպագրված իմ հոդվածի լուսապատճենը հրապարակել եմ՝ 15 անգամ, որտեղ ձեր ասած որեւէ նախադասություն գոյություն չունի, եւ ես ցավում եմ, որ դուք սա իմանալով, սոցիալական ցանցերում ակտիվ լինելով, իմ 15-20 անգամվա հերքումները, այդ հոդվածի լուսապատճենը չեք նկատել, եւ հիմա եկել եւ ԱԺ նիստում զբաղված եք դեզինֆորմացիայի տարածմամբ, եւ թույլ տվեք եզրակացնել, որ եթե այդպես է, ուրեմն դուք եւ ձեր թիմը կարող է որոշակի կապ ունենալ նման դեզինֆորմացիաների տարածման հետ: Եթե որեւէ մեկը փորձի մեր գործունեությունը ներկայացնել որպես ՀՀ ազգային եւ պետական շահերին հակասող, այդ մեկին շատ լուրջ հիասթափություն է սպասվում՝ շատ լուրջ, եւ ես ձեզ կոչ եմ անում, դադարեցնել դեզինֆորմացիայի տարածումը, եւ ես ուզում եմ ձեզ հատուկ ասել, որ իմ ունեցած տեղեկատվությամբ հանրապետական որոշակի շրջանակներ ինձ վերագրում են ԼՂՀ-ի հետ կապված հայտարարություններ, եւ հատուկ մոդուլներով, հատուկ ալգորիթմներով սուտ հայտարարություններ: Հատուկ ալգորիթմներով այդ հայտարարությունները տարածվում են ԼՂ բնակիչ հանդիսացող օգտատերերի շրջանում, եւ սա արվում է ներազգային զարթոնքը կասեցնելու եւ թշնամանք հարուցելու համար:

Ուրեմն, 2016 թվականին ես ինքս «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունից ջոկատ եմ հավաքել եւ մեկնել եմ առաջնագիծ՝ իրականացնելու մարտական հերթապահություն, քնել եմ վրաններում, փորել եմ խրամատներ եւ ավտոմատով պաշտպանել եմ իմ հայրենիքի՝ ԼՂՀ-ի եւ ՀՀ անվտանգությունը, եւ եթե որեւէ մեկը կփորձի իմ գործունեությունը այլ լույսի ներքո ներկայացնել, ինքը կներկայանա բոլորովին այլ լույսի ներքո: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Արման Սաղաթելյան:

Ա.ՍԱՂԱԹԵԼՅԱՆ

-Շատ բարի: Շնորհակալ եմ պրն Փաշինյան, կարծում եմ՝ մենք դեռ ժամանակ կունենանք իրար հետ մասնագիտական, փորձագիտական քննարկում ունենալ այս օրերին շրջանառվող դեզինֆորմացիայի, քարոզչության, հակաքարոզչության եւ այլ մանիպուլյատիվ տեխնոլոգիաների կիրառման եւ կողմերի կողմից կիրառման մասին: Բարի, իմ հարցը որեւէ ենթատեքստ չուներ, այսինքն՝ դրան էլ հենց ուղղված էր, որ հասկանալի լինի: Այնուամենայնիվ, ինձ հասկանալի չեղավ հետեւյալը՝ այդ պարագայում ինչպիսի՞ն եք դուք տեսնում փոխզիջում ասածը, այս կոնտեքստում, եւ ի՞նչ եք դուք հասկանում դրա տակ, եթե մտադիր եք ներկայացնել երկիրը բանակցային պրոցեսում: Շնորհակալ եմ:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շատ լավ: Ես պրն Ուրիխանյանի հարցին ի պատասխան արդեն ասացի, եւ ես ուզում եմ ընդգծել, որ «Ելք» դաշինքի նախընտրական ծրագրում շատ հստակ ամրագրված է, որ փոխզիջման մասին խոսելը, ընդհանրապես, էն մթնոլորտում, երբ Ադրբեջանը սպառնում է վերացնել հայկական պետականությունը, այդ մթնոլորտում փոխզիջման մասին խոսելը մի փոքր տարօրինակ է: Այս պայմաններում մենք կարող ենք խոսել միայն սեփական պետության եւ երկրի պաշտպանունակությունը բարձրացնելու մասին, իսկ փոխզիջման որեւէ տարբերակ քննարկելի է միայն այն պարագայում, եթե Ադրբեջանը շատ հստակ ուղերձ հղի, որ պատրաստ է ճանաչել ԼՂ ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը: Ուրիշ որեւէ տարբերակ չկա: Ոչ թե նրա համար, որ ինչ-որ մեկի քմահաճույքն է, այլ որովհետեւ սա է պարզ իրողությունը՝ ԼՂ ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի ճանաչումից Ադրբեջանի հրաժարումը որեւէ տեղ չի թողում խոսելու որեւէ փոխզիջման մասին: Սա է իմ դիրքորոշումը:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Շուշան Սարդարյան:

Շ.ՍԱՐԴԱՐՅԱՆ

-Պրն Փաշինյան, ձեր ելույթում դուք անդրադարձաք ընտրական գործընթացների կազմակերպման հարցերին, եւ փաստացի, ձեր առաջ քաշած օրակարգում արտահերթ ընտրությունների գնալու համար նախ՝ անհրաժեշտ է փոփոխություններ կատարել Ընտրական օրենսգրքում, որի համար, ինչպես հայտնի է, պահանջվում է պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն 3/5-րդը: Ելնելով այս իրողությունից, ձեր դիտարկմամբ կունենա՞ք համապատասխան քաղաքական կոնսենսուս եւ բավարար ձայներ օրենսգիրքը ձեր ցանկալի տարբերակով անցկացնելու համար, եթե ոչ, ո՞րն է ձեր հաջորդ քայլը: Հաջորդ հարցս՝ ձեր ելույթում նշեցիք, որ արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունները պետք է իրականացվեն հնարավորինս կարճ ժամկետում: Երեկ հայտարարել եք, որ խորհրդարանում վարչապետի ընտրությունից հետո՝ 2 ամսվա ընթացքում: Նշեցիք, որ մեխանիզմներ, գուցե, որովհետեւ ես մամուլից եմ մեջբերումը կատարում, ձեր ելույթում անդրադարձաք նաեւ, որ մեխանիզմները քննարկվում են: Կուզեի պարզաբանեք, թե որո՞նք են սահմանադրական այն մեխանիզմները, որ հնարավորություն կտան արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունները իրականացնել ձեր նշած ժամկետում: Շնորհակալություն:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, տիկին Սարդարյան հարցի համար: Նախ՝ ես ուզում եմ մի բան ընդգծել, նաեւ որպես փիլիսոփայություն՝ ես ընդհանրապես չեմ հանդգնի երբեւէ ասել, որ Ընտրական օրենսգրքում պետք է փոփոխություն տեղի ունենա, ինչպես դուք ասացիք՝ իմ ուզած տարբերակով կամ իմ նախընտրած տարբերակով, որովհետեւ Ընտրական օրենսգիրքը մի փաստաթուղթ է, որը եթե լայն ընկալում եւ ըմբռնում չունենա քաղաքական ուժերի եւ հանրության շրջանում, մենք կկորցնենք շատ կարեւոր բան՝ անհնար կլինի կազմակերպել այնպիսի ընտրություն, որ մենք ուզում ենք, իսկ մենք ուզում ենք, որ ընտրությունը լինի անառարկելի արդյունքներով, որ բոլորը ճանաչեն՝ ժողովուրդը, քաղաքական ուժերը:

Երկրորդը՝ մեծամասնության հետ կապված: Տեսեք, հույս ունեմ, որ բոլորդ նկատել եք, որ մեր հռետորաբանության մեջ ընդհանրապես ատելությունը տեղ չունի, եւ մենք խոսում ենք անընդհատ համերաշխության մասին, եւ ես ուրախ եմ մի բանի համար, որ վերջին 6 տարում, ես, լինելով ԱԺ պատգամավոր, բազմաթիվ հակասություններ ունենալով խորհրդարանական մեծամասնության ներկայացուցիչների հետ, բայց մենք, նաեւ երկխոսության փորձ ենք ունեցել եւ իրար հետ հարցեր լուծելու փորձ ենք ունեցել, եւ առնվազն միջազգային հարթակներում մենք կարողացել ենք միասնական դիրքորոշումներ արտահայտել:

Ճիշտ հասկացեք, ես հայտարարում եմ, որ ավարտվել է այն ժամանակաշրջանը, երբ Կառավարությունը որեւէ խորհրդարանական մեծամասնության կամ փոքրամասնության, հանրության որեւէ շերտի, որեւէ բան պարտադրում է: Այդ փուլը ավարտվել է ՀՀ-ում: Ես երբ խոսում եմ ինչ-որ ծրագրի մասին, նախ՝ ինձ համար կարեւոր է նպատակը: Նպատակը ազատ, արդար եւ օրինական ընտրությունների անցկացումն է: Ես ունեմ իմ պատկերացումը կամ մեր թիմը, եւ երկխոսության ընթացքում շատ հնարավոր է, որ դուք մի այնպիսի գաղափար առաջարկեք, որը շատ ավելի էֆեկտիվ ձեւով ապահովի այդ լուծումը: Իմ ասածի պատասխանի փիլիսոփայությունը հետեւյալն է՝ մենք պատրաստվում ենք այդ հարցերը լուծել երկխոսության միջոցով, քննարկումների միջոցով, որովհետեւ ես հավատում եմ, որ մենք բոլորս ենք ի վերջո հասկացել, անկախ նրանից ինչ քաղաքական հետագիծ ենք անցել, որ ընտրությունների արդյունքների նենգափոխումը բոլորիս է բերում ճգնաժամի՝ բոլորիս, առանց բացառության, եւ սա է աշխատանքի մեթոդաբանությունը: Որ արձագանքեք, երկրորդ մասին էլ կպատասխանեմ:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Շուշան Սարդարյան։

Շ.ՍԱՐԴԱՐՅԱՆ

-2-րդ մասը մնաց։ Այն մեխանիզմները, որոնք հնարավորություն կտան սահմանադրական ճանապարհով ապահովել արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ։ Ընդունենք՝  դուք ընտրվում եք վարչապետ, Սահմանադրությամբ սահմանված ժամկետում ձեւավորվում է Կառավարություն, հաստատվում է ծրագիր, ո՞րն է սահմանադրական ճանապարհն արտահերթ ընտրությունների գնալու։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Մի քանի տարբերակներ կան, եւ այդ տարբերակների ընտրությունը կապված է նաեւ քննարկումից։

Տարբերակներից մեկը, օրինակ, որը ես որպես մեխանիզմ ցույց տամ, առանց պնդելու, որ հատկապես այդ մեխանիզմը պիտի գործի։ Տարբերակներից մեկը հետեւյալն է՝ Կառավարությունը ձեւավորվում է, բայց խորհրդարանը չի հաստատում նրա ծրագիրը եւ չի նշանակում նոր վարչապետ, երկու անգամ, համաձայնությամբ,  այդ պայմաններում իրավունքի ուժով լուծարվում է ԱԺ-ն եւ տեղի են ունենում արդար խորհրդարանական ընտրություններ։ Ես չեմ ասում, որ դա ճիշտ տարբերակ է կամ սխալ տարբերակ է, ես ասում եմ որպես մի մեխանիզմ։

Գործող Սահմանադրությունը, ճիշտն ասած, բավական սահմանափակել է այդ հնարավորությունը, բայց մենք կարծում ենք, որ կա հնարավորություն այս հարցի շուրջ քննարկումների միջոցով հասնել համաձայնության։ Ես ընդունում եմ, որ այստեղ նույնպես էլի չպետք է լինի Կառավարության կամ իշխանության պարտադրանքի որեւէ մեթոդաբանություն։ Ես հավատում եմ, որ մենք կարող ենք, քաղաքական անհրաժեշտություններն արձանագրելով, գալ ընդհանուր հայտարարի։ Շնորհակալություն։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Շաքե Իսայան։

Շ.ԻՍԱՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Փաշինյան, ամիսներ առաջ, երբ այս դահլիճում քննարկվում էր պետական կառավարման համակարգի մարմինների մասին օրենքի նախագիծը, ըստ որի՝ վարչապետին ենթակա մարմիններն էին ոստիկանությունը, ԱԱԾ-ն, պետական պահպանության եւ վերահսկողության ծառայությունները, բավական բուռն արձագանք ստացավ, նաեւ ձեր դաշինքի գործընկերների կողմից տեսակետ հնչեց, որ փորձ է արվում ստեղծել սուպեր վարչապետական միահեծան կառավարման համակարգ։ Ես կցանկանայի իմանալ ձեր դիրքորոշումը, արդեն որպես վարչապետի թեկնածու, այս հարցի վերաբերյալ,  եւ կցանկանայի իմանալ՝ ինչպիսի՞ քայլեր կձեռնարկեք, որպեսզի ուժային կառույցներին բերվի խորհրդարանական հաշվետվության դաշտ։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շատ շնորհակալ եմ հարցի համար, որովհետեւ կարեւորագույն հարց է։ Իրապես սուպեր վարչապետական համակարգն օրենսդրության առումով արդեն իսկ ստեղծված է։ Ես, միանշանակ, հանձնառու եմ համարում ինձ այդ խնդիրը շտկելու եւ իշխանությունը հավասարակշռված դարձնելու հարցում, որովհետեւ երբ ես ասում եմ, որ պետք է փակենք այն էջը, երբ Կառավարությունն ինչ-որ բան պարտադրում է, դա պետք է փակենք ոչ միայն հույս ունենալով, որ գործող սուպեր վարչապետն այդպիսի բան չի անի, այլեւ ստեղծելով համապատասխան մեխանիզմներ, որ նույնիսկ ցանկության դեպքում հնարավոր չլինի այդպես վարվել։ Միանշանակ է, որ ոստիկանությունը եւ ԱԱԾ-ն պետք է փոխեն իրենց կարգավիճակը եւ դառնան նախարարություններ։ Իհարկե, սրա համար կան որոշակի օրենսդրական եւ հնարավոր է նաեւ սահմանադրական դժվարություններ, բայց դրանք հաղթահարելի դժվարություններ են։ Ես կարծում եմ, որ այո՛, չափից ավելի լիազորություններ են կենտրոնացված վարչապետի ձեռքում եւ, ընդհակառակը, այլ պետական ինստիտուտներից ամոթի աստիճան վերցված են լիազորություններ։

Մասնավորապես, ես կարծում եմ, որ այն պարագան, երբ նախագահի ինստիտուտից, ըստ էության, վերցվել են բոլոր հնարավոր գործառույթները եւ նրան վերապահել օֆիսային աշխատողի կարգավիճակ, դա ուղղակի խփում է ՀՀ պետության հեղինակությանը։ Եվ այո՛, ես հանձնառու եմ, կարծում եմ՝ դա շատ ճիշտ շեշտադրում է, էլ ի՞նչ իմաստ կունենան փոփոխությունները, պատկերացրեք, եթե մենք, քննադատելով ինչ-որ երեւույթներ, հասնենք իշխանության եւ ինքներս մեր հերթին սկսենք կիրառել այդ լծակները, կնշանակի՝ փոփոխությունները չունեն որեւէ իմաստ։

Ես ձեզ հավաստիացնում եմ, որ մենք բավարար հարգանք ունենք մեր անցած ճանապարհի նկատմամբ, մեր ժողովրդի նկատմամբ, իրավիճակի նկատմամբ, որպեսզի ձեր ասած բոլոր հարցերը լուծենք։ Իհարկե, ձեր թույլտվությամբ շատ մանրամասների մեջ չեմ մտնի, որովհետեւ բազում դետալներ կան, որ պետք է քննվեն, բայց նաեւ մասնագետների կողմից նայվի դրա կառավարման էֆեկտիվության տեսակետից, նայվի քաղաքական նպատակահարմարության տեսակետից, բայց որ սուպեր վարչապետական համակարգը պետք է գոյություն չունենա, պետք է գոյություն ունենա նորմալ խորհրդարանական այս պահին առնվազն կառավարման համակարգ, դա կարծում եմ՝ աներգբա է եւ բխում է մեր երկրի շահերից։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Շաքե Իսայան։

Շ.ԻՍԱՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Փաշինյան, պատասխանի համար։ Ընդամենը ձեր պատասխանից ելնելով, ուզում եմ արձանագրել, որ ձեր վարչապետ ընտրվելու դեպքում դուք ձեռնամուխ եք լինելու մի գործընթացի, որպեսզի մեկ անձից կախված, հա՞, որոշումից կախված ուժային կառույցները բերվեն խորհրդարանական հաշվետվության դաշտ եւ այսպիսով՝ լիարժեք դարձնել խորհրդարանական կառավարման համակարգի մոդելը։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Այո, երկար տարիներ ես ինքս էլ այդ մասին խոսել եմ։ Մենք մի իրավիճակի առաջ ենք կանգնած, որ շատ երկար ժամանակ ԱԺ ամբիոնից հնարավորություն չունեն, ամենապրիմիտիվ բանն եմ ասում, պատգամավորները հարցերով դիմելու ոստիկանության պետին կամ ԱԱԾ-ին եւ այլն, եւ այլն, մինչդեռ խորհրդարանական վերահսկողությունը, հատկապես այս մարմինների գործունեությունը, ձեզ հայտնի պատճառներով, մտավախություններ եւ խնդիրներ է առաջացնում խորհրդարանական վերահսկողությունն այս առումով չափազանց կարեւոր է։

Ես ուզում եմ հստակեցնել մի խնդիր՝  քանի որ շատ մեծ օրակարգ գոյություն ունի, մենք միասին կքննարկենք առաջնահերթությունները, որովհետեւ եթե մենք ակնկալենք, որ ժամանակավոր կառավարությունը բոլոր հարցերը միանգամից լուծելու է, դա ճիշտ չէ։ Մենք պետք է սահմանենք առաջնահերթությունները, թե ինչից ենք  ուզում սկսել։

Ես դրա վերաբերյալ ունեմ իմ տեսակետը, բայց, բնականաբար, էլի այդ հարցը պետք է որոշվի քննարկումների արդյունքում։ Եվ ընդհանրապես կարծում եմ՝ միանձնյա որոշումների դարաշրջանը նույնպես Հայաստանում պետք է փակված համարել։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Կարինե Աճեմյան։

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Փաշինյան, արդեն երկու օր  խոսվում է ձեր մոտեցումների մասին՝ արտաքին քաղաքականությանը վերաբերող։ Ես չեմ ուզում նորից խոսել ԵԱՏՄ-ն եւ ՀԱՊԿ-ի մասին, եւ այն բոլոր դիրքորոշումների, որոնք  դուք նախկինում արտահայտել եք եւ հիմա փոխել եք։ Ես նաեւ պիտի արձանագրեմ, որ դուք մեղմորեն արդեն պաշտպանում եք հենց իշխանությունների դիրքորոշումն արտաքին քաղաքականության հարցերում։ Արդյո՞ք դա չի ենթադրում, որ վաղը բոլոր այն հարցերում, որոնք վերաբերում են ներքին քաղաքականությանը, տնտեսական հարցերին, եւ այս պաթոսից, պոպուլիզմից վերանալով՝ դուք նորից 180 աստիճանով չեք փոխի ձեր դիրքորոշումները եւ արդեն բացահայտ չեք պաշտպանի այն, ինչ նախկինում մերժել եք։

2-րդ հարցս վերաբերում է՝ այս 10 տարիների ընթացքում դուք ինչպե՞ս եք կարծում՝ այ արդյո՞ք իշխանությունների հանդուրժողականության, մոտեցումների շնորհիվ չի, որ այս բարենպաստ միջավայրը ստեղծվել է՝ քաղաքացիական հասարակություն, ազատ մամուլ, ժողովրդավարություն, որտեղ դուք կարողացաք որոշակի հաջողություններ գրանցել, որովհետեւ, ի վերջո, հենց այս տարիների ընթացքում է, որ մեր երկիրը դարձել է շատ ժողովրդավար, եւ ժողովրդավարական  բոլոր  այն կառույցները, որ գործում են, ի վերջո, իշխանությունների շնորհիվ է։

Եվ շատ կոնկրետ 3-րդ հարցս՝ ձեր կողմնակիցները հայտարարություններ են հնչեցրել, պահանջներ, որոնք վերաբերել են Սահմանադրական դատարանի նախագահին, վճռաբեկ դատարանի նախագահին եւ ՀՀ գլխավոր դատախազին։ Նրանք ասել են, որ դուք պետք է իրենց հեռացնեք, ինչպե՞ս եք դա անելու։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Տիկին Աճեմյան, նախկինում բազմիցս ասել եմ, այդ թվում՝ խորհրդարանական քննարկումների ընթացքում, երկար տարիներ, անհրաժեշտության դեպքում ձեզ կարող եմ ցույց տալ տեսագրություններ, եթե դուք դա չեք հիշում, որ ընդհանրապես վտանգավոր եւ անթույլատրելի եմ համարում կտրուկ շրջադարձերն արտաքին քաղաքականության ոլորտում, որովհետեւ մենք տեսել ենք, որ բազմաթիվ երկրներ, եթե ոչ բազմաթիվ, այլ որոշ երկրներ եւ քաղաքական գործիչներ փորձելով իրենց սուբյեկտիվ ընկալումներին համապատասխանեցնել երկրի արդեն իսկ գոյություն ունեցող ընթացող իրողությունները, երկիրը հանգեցրել, կանգնեցրել են աղետների առաջ։

Ես չեմ ասում, որ ես կողմ եմ քվեարկել, օրինակ՝ Հայաստանի անդամակցությանը ԵՏՄ-ին։ Ես ասում եմ, որ Հայաստանի անդամակցումը ԵՏՄ-ին իրողություն է եւ այդ իրողության հետ ցանկացած իշխանություն պետք է հաշվի նստի։ Սա շատ պարզ բան է։ Խոսքը չի վերաբերում ինչ-որ բան սրբագրելուն, ինչ-որ բան խմբագրելուն, խոսքը վերաբերում է իրողությունների հետ հաշվի նստելու եւ երկրի ազգային եւ պետական շահերը հաշվի առնելուն։

2-րդ՝ այն, ինչ Հայաստանում ունի Հայաստանի քաղաքացին, ունի բացառապես իր շնորհիվ, բացառապե՛ս, որովհետեւ անկախությունից ի վեր մենք՝ ՀՀ քաղաքացիներս, քաղաքացիական ակտիվիստները, այն տարածքը, որ այսօր ունեն, սանտիմետր առ սանտիմետր, միլիմետր առ միլիմետր ազատագրել են ապօրինության եւ «բեսպրեդելի» ճիրաններից։ Այդ ընթացքում զոհվել են ՀՀ տասնյակ քաղաքացիներ, այդ ընթացքում բանտերում են հայտնվել ՀՀ հարյուրավոր քաղաքացիներ։ Եվ թող որեւէ Հանրապետական չակնկալի, որ մենք պիտի շնորհակալություն հայտնենք, որ մեզ պադեզդներում չեք գնդակահարել, որ մեզ բանտերում չեք թունավորել, եւ ընդհանրապես որեւէ մեկը չակնկալի, թե մենք մեր հաղթանակների եւ մեր սկզբունքների համար պետք է շնորհակալություն հայտնենք որեւէ մեկին։ Խոսքը քաղաքացու մասին է, որովհետեւ այդ ամենը մենք նվաճել ենք սեփական քրտինքի, տառապանքների, մեր ընտանիքներին եւ երեխաներին զրկանքների ենթարկելու գնով։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Պրն Փաշինյան... Տիկին Աճեմյան, հավանաբար արձագանքեք, որպեսզի պրն Փաշինյանը հնարավորություն ունենա պատասխանել ձեր հարցերի մյուս մասին։

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Նախ՝ վերջին հարցիս չպատասխանեցիք։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Չհասցրի։

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Հարգելի Նիկոլ, մենք այլեւս ապրում ենք խորհրդարանական երկրում, եւ շատ մեծ է բեռը,  այն բեռը, որ դուք պատրաստվում եք վերցնել ձեր ուսերին։ Եվ ակնհայտորեն շատ ուրախ եմ, որ ձեր հռետորաբանությունը փոխվել է, բայց այդ բեռն ահավոր մեծ է լինելու ձեզ համար, եւ արդյո՞ք դուք համոզված եք, որովհետեւ ձեր հայրն էլ չի ուզում, որ դուք դառնաք վարչապետ։

Համոզվա՞ծ եք արդյոք, որ այդ բեռը կարողանալու եք տանել, համոզվա՞ծ եք արդյոք, որ ձեր ստեղծած քարոզչամեքենան, որ այսօր ձեզ հերոսացնում է, վաղը չի զրոյացնելու, իհարկե, ձեզ շատ հարցեր ունեմ տալու եւ հույս ունեմ, որ մենք կկարողանանք այդ հարցերի պատասխանները լսել, համոզվա՞ծ եք արդյոք, որ ժողովրդի այն հատվածը, որ այսօր խոսում է ամբողջ ժողովրդի մասին, որովհետեւ մենք էլ ունենք հետեւորդներ եւ, պատկերացրեք, սկզբունքներ, համոզվա՞ծ եք, որ դա չի խարխլելու մեր պետության հիմքերը։ Շնորհակալություն։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Գիտե՞ք, ես ընդհանրապես որեւէ գործ չեմ սկսում, եթե համոզված չեմ լինում, որ այդ գործը կարող եմ տանել մինչեւ վերջ։ Ես կարծում եմ՝ որեւէ մեկին հիմք չեմ տվել իմ քաղաքական կենսագրության ընթացքում այլ կերպ մտածելու։

Ինչ վերաբերում է ձեր մատնանշած պահանջներին, որ ասում եք՝ մեր կողմնակիցները պահանջներ են դրել։ Սա համաժողովրդական շարժում է եւ կարող են լինել տարբեր գաղափարներ, տարբեր իդեաներ։ Եվ ցանկացած գաղափար կարելի է քննարկել ու գալ հետեւության։ Կոնկրետ այն գաղափարները, որոնց մասին դուք ասում եք, անկեղծ ասած, ես առաջին անգամ եմ լսում եւ ինձ ծանոթ չեն։ Շնորհակալություն։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Արարատ Զուրաբյան։

Ա.ԶՈՒՐԱԲՅԱՆ

-Քանի որ մեզ լսում են նաեւ հրապարակից ու տարբեր հրապարակներից, ես ուզում եմ առաջին հերթին ողջունե? մեր ամբողջ հասարակությանը։ Ցանկացած պարագայում վստահություն թող ունենան մարդիկ, թե ինչպիսի քննարկումներ էլ լինեն ԱԺ-ում, ես կարծում եմ՝ կհաղթանակի բանականությունը եւ յուրաքանչյուր ոք կգիտակցի, թե ինչ լուծումներ են պետք, որպեսզի մեր հասարակությունը հանդարտվի եւ հնարավորություն ստանա վաղվա օրն ունենալու։

Մի պահ ուզում եմ առիթից օգտվել եւ տիկին Աճեմյանին մի բան հիշեցնել, որ 2008 թվականի ընտրություններից հետո, երբ ձեր կողմնակիցները մասսայաբար եկան միացան մեզ ու սկսեցին պատռել Հանրապետականի տոմսերը, այդ ժամանակ ձեր կողմնակիցները մեր կողքին էին, բայց վախեցած էին։ Մենք այնքան վճռական չեղանք, որ այդ խնդիրը մինչեւ վերջ չլուծվի։ Ես շնորհակալ եմ, որ հիմա, այսօր հարթակում կանգնածները շատ ավելի վճռական են, բայց մի բան կա։

Ես ուզում եմ հարցս ուղղել Նիկոլին հետեւյալի վերաբերյալ, սրանից հետո կարծում եմ՝ կդիմենք պրն վարչապետ, բայց հիմա դեռ կոնկրետ, ասենք թե, այս առիթն ունենք։

Ուրեմն, մենք շատ լավ ճանաչել ենք բոլոր նրանց, ովքեր 88-ից եկել են։ Եկել են ազնվագույն մղումներով, եկել են լավագույն հայացքներով,  նույնիսկ այսօրվա իշխանությունները կամ երեկ հեռացածներն ունեցել են այդ մղումները, բայց ժամանակը փոխեց նրանց։ Ես կարծում եմ, որ դուք ասացիք, որ պետք է ամեն ինչ անենք, որ ընտանիքի անդամից մինչեւ ընկերները եւ շրջապատը, բոլորը, ասենք՝ փորձեն ինչ-որ մի սկզբունքի վրա։ Կարծում եմ՝ դրա համար անհրաժեշտ են եւ պարտադիր են երաշխիքներ, վճռակա՛ն երաշխիքներ, զսպումների եւ հակակշիռների լուրջ համակարգեր։ Իչպիսի՞ն եք դուք դրանք տեսնում։ Ես գտնում եմ մի բան, որ ինքնանպատակ չէ վարչապետ դառնալը։ Ճանաչելով մարդկանց՝ գիտեմ, որ սա ինքնանպատակ չէ, այլ սա հանուն Հայաստանի Հանրապետության է։ Կներեք, արձագանքից հետո։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Տեսեք, ես արդեն իմ խոսքում ասացի, որ շատ կարեւոր է հայտարարագրման մեխանիզմների արդյունավետության բարձրացումը, որովհետեւ, ըստ էության, այսօրվա հայտարարագրման մեխանիզմն ինքը գոյություն ունի, այսինքն՝ հնարավորություններ է տալիս, որպեսզի հանրությունը լիարժեք պատկերացում չունենա տվյալ պաշտոնյայի ունեցվածքի եւ այդ ունեցվածքի շարժի մասին։

Ընդհանրապես կա այսպիսի գաղափար, տեսեք, որ միշտ աշխարհի բոլոր երկրներում կոռուպցիոն սկանդալները շատ հաճախ եւ մեծապես կապվում են օֆշորային գոտիների հետ եւ արտերկրում կուտակված միջոցներ հետ, եւ պետությունները, հանրությունները հաճախ հնարավորություն չեն ունենում, ի վերջո, ստուգել՝ ի՞նչ է կատարվում այդտեղ իրենց քաղաքացիների հետ։

Կա այսպիսի գաղափար, որ եթե որեւէ մեկը՝ ուզում է լինել պետական պաշտոնյա, ասենք, պատգամավորի կամ վարչապետի թեկնածու է առաջադրվում, ես ինձ վրա վերցնեմ, իմ անունից լիազորագիր եմ տալիս պետական մարմնին, որը ձեւավորում է, դա, ենթադրաբար, էթիկայի հանձնաժողովն է, որին իմ անունից լիազորում է աշխարհի ցանկացած մասում փնտրել եւ գտնել իմ անունով գոյություն ունեցող ակտիվներ։ Այսինքն՝ ինչի՞ համար, որպեսզի տեսականորեն բացառենք, որ ես հայաստանյան տարածքում որեւէ բան չեմ կուտակում, բայց ամբողջը գնում է արտասահման։ Այսինքն՝ ինչպես ես կարող եմ գնալ եւ տեսնել իմ հաշվում կամ, օրինակ, ինչ-որ մի հատ կղզում ինչ-որ հաշվի ունեմ, թե չէ, եւ դրանում ինչքան գումար կա, նույնպես էլ պետական մարմինը, ու նույնը փոխկապակցված անձանց հետ կապված։

Հիմա՝ այստեղ հարց կծագի, այդ քննարկումը մենք ժամանակին ունեցել ենք, կարող է մարդ կա՝ չի ուզում այդպիսի լիազորություն տալ որեւէ մեկին։ Շատ լավ, ուրեմն, դու մի եղիր պետական պաշտոնյա, որովհետեւ եթե դու հավակնում ես ծառայել ժողովրդին, ուրեմն, դու պետք է ժողովրդին հնարավորություն տաս, որ ինքը հավաստիանա, համոզվի՝ դու իրեն խաբո՞ւմ ես, թե՞ չես խաբում։ Սա մեխանիզմներից մեկն է։

Հաջորդ մեխանիզմը՝ ազատ մամուլի եւ տեղեկատվության ազատ շրջանառությունը, որովհետեւ ոչ մի բան չկա, որ գաղտնի չի մնում, չէ՞։

Հաջորդը՝ հակակոռուպցիոն ունիվերսալ մարմնի գոյությունը, որը գաղափար է, որը երկար ժամանակ քննարկվում է, որը նաեւ մեր նախընտրական ծրագրի մեջ եղել է, մենք անընդհատ տարբեր պատճառներով չենք կարողանում դա իրականացնել, այսինքն՝ տիկին Իսայանի հարցի համատեքստում է։ Երբ կա մի բուրգ եւ այդ մի բուրգը... Կխնդրեմ արձագանքեք,  ես...

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Փաշինյան։ Պրն Զուրաբյան, արձագանքեք։

Ա.ԶՈՒՐԱԲՅԱՆ

-Ես կարծում եմ՝ իրոք, վստահ եմ, որ Նիկոլ Փաշինյանի ընտրությունը վարչապետի պաշտոնում, այն էլ՝ ժամանակավոր վարչապետի, կարելի է այսպես ասել, որովհետեւ մենք բոլորս միտված ենք նոր ընտրություններ անցկացնելու, ուղղված է նրան, որ համաժողովրդական շարժումը հասարակությունը հնարավորություն ստանա վերահսկողություն իրականացնելու, որպեսզի արդար եւ թափանցիկ ընտրություններ լինեն։

Ես կուզեմ նաեւ խոսել հետեւյալի մասին, որ այդ վստահությունը պետք է ունենան բոլոր խաղացողները՝ թե՛ արտախորհրդարանական, թե՛ խորհրդարանական։ Ինչպե՞ս եք դուք պատկերացնում, եթե ժամանակ չի եղել սրա մասին մտածելու, կոչ կանեմ, որ անպայման մտածեք, որովհետեւ բոլոր այստեղ հավաքվածները կամ դրսում գտնվողները, ովքեր հավակնություն են ունենալու Հայաստանի քաղաքական դաշտում մասնակցություն ունենալ, պետք է իրենք էլ վստահություն ունենան, որ, իրոք, թափանցիկ եւ արդար ընտրություններ են։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Զուրաբյան։ Տեսեք, շատ կարեւոր հարց եք դուք բարձրացնում, որովհետեւ երբ նպատակը, իրոք, ազատ եւ ժողովրդավարական ընտրությունների անցկացում է, կա մի կարեւոր նախապայման՝ պետք է հնարավորինս հավասար մեկնարկային հնարավորություններ ստեղծել բոլորի համար։ Այստեղ, ցավոք սրտի, ո՛չ տեսականում, ո՛չ գործնականորեն բոլորին 100 տոկոսանոց նույն պայմաններում հնարավոր չի դնել, որովհետեւ սկսած նրանց քաղաքական ակտիվությունը եւ այլն, նրանք գործոններ են, որոնք ազդում են։ Բայց որ դուք ճիշտ եք ասում, որ պետք է այդ հարցի շուրջ ժամկետների, մեթոդների, գործիքների շուրջ լինի հնարավորինս լայն կոնսոլիդացիա եւ կոնսենսուս, դա ակնհայտ է, որովհետեւ հակառակ դեպքում մենք կկորցնենք նպատակը։ Էլի եմ ասում՝ իհարկե՛ պարզ է, որ ամեն մի ուժ ունի իր նուրբ շահը տվյալ իրավիճակում, բայց ես կարծում եմ, որ շատ ավելի կարեւոր է իսկապես ազատ, արդար եւ վստահելի ընտրություններ անցկացնելու շահը, եւ մենք բոլորս պետք է հետեւողականորեն աշխատենք այդ ուղղությամբ։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Շիրակ Թորոսյան։

Շ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Փաշինյան, դուք ձեր ելույթում ակնարկեցիք հայ-վրացական հարաբերությունների մասին՝ կարեւորելով այդ, եւ ես շատ ուրախ եմ, որ այդ հարաբերությունները կարեւորվում են ձեր կողմից ոչ միայն այն պատճառով, որ Հայաստանը գրեթե միակ հնարավորությունն ունի Վրաստանի տարածքով տարանցիկ փոխադրումներ կազմակերպելու համար, ոչ միայն այն պատճառով, որ տարածաշրջանային ընդհանրական շահեր ունենք, նաեւ այն պատճառով, որ Վրաստանում կա մեծաքանակ հայկական բնակչություն, ընդհանուր Վրաստանում եւ, մասնավորապես, ջավախքահայությունը, որոնք իրենց խնդիրներն ունեն։

 Ես կուզենայի, որ դուք հնչեցնեիք  ձեր տեսլականը հայ-վրացական հարաբերությունների վերաբերյալ: Բայց մինչ դուք դա կանեք, ես մի քանի դիտարկում անեմ։ Մասնավորապես նշեմ, որ Միխայիլ Սահակաշվիլիի կառավարման տարիներին հայ-վրացական հարաբերությունները շատ ֆորմալ բնույթ են կրել, որովհետեւ իրականում  Սահակաշվիլին առաջնայնությունը տանող աշխարհաքաղաքական իր կողմնորոշմանը Վրաստանը դրեց թուրք-ադրբեջանական տանդեմի տնտեսական եւ քաղաքական ազդեցության ներքո, որն էլ ավելի խորացրեց Վրաստանի, այսպես ասենք՝ ոչ հայանպաստ դիրքորոշումը, մեղմ ասած, բայց Սահակաշվիլու կառավարումից հետո նոր իշխանությունները փորձում էին ավելի առաջնայնությունը տալ Հայաստանի եւ Վրաստանի տարածաշրջանում ընդհանրական շահերին, որը նոր հնարավորություններ է բացում ավելի անաչառ եւ արդյունավետ երկխոսության համար։

Այս դիտարկումներն էր նաեւ համատեքստում, խնդրում եմ ձեր տեսլականը ներկայացրեք։ Շնորհակալություն։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Թորոսյան, շատ կարեւոր հարցի համար։

Իրականում ձեր հարցի մեջ դուք մի շատ անկյունաքարային ձեւակերպում արեցիք, ես լիովին դրա հետ համաձայն եմ, դա, իհարկե, ձեւակերպելով որպես սխալ, ես դրա հետ նույնպես համաձայն եմ։

Հիմա ես փորձեմ պոզիտիվ ձեւակերպումով ներկայացնել միտքս։

Ես կարծում եմ, որ ընդհանրապես պետք է մաքսիմալն անել հայ-վրացական հարաբերություններն աշխարհաքաղաքական ազդեցություններից զերծ պահելու համար, որովհետեւ, այո՛, դուք լիովին իրավացի եք, շատ դեպքերում լարվածություններ առաջացել են ոչ թե այն պատճառով, որ մեր հարաբերությունների բնականոն պրոցեսն է բերել այդ լարվածությունների, այլ որովհետեւ հարցերը դիտարկվել են ոչ թե հայ-վրացական հարաբերությունների, այլ ինչ-որ ուրիշ հարաբերությունների համատեքստում։

Ես ողջունում եմ ձեր այդ ձեւակերպումը եւ ձեր այդ քննադատությունը, ողջունում եմ նաեւ այն, որ դուք հիմա գնահատում եք, որ մենք ունենք հնարավորություն այլ կերպ վարվելու եւ, իհարկե, միանշանակ համաձայն եմ ձեր տեսակետի հետ, որ հարաբերությունները պետք է կառուցվեն հենց այդ տրամաբանության մեջ։ Չի կարող հայ-վրացական հարաբերությունը հենված լինել ոչ հայ-վրացական հարթության վրա։ Եվ երբեմն այդ փորձերը եւ սխալները, որ այո՛, տեղի են ունեցել, դրանք որոշակի ռիսկեր արդեն իսկ ստեղծել են։ Ես շատ ուրախ եմ, որ հիմա, այսօր եւ՛ Վրաստանում, եւ՛ Հայաստանում կա մթնոլորտ այդ ռիսկերը կառավարելու։

Ես կարծում եմ, որ պետք է մի շատ կարեւոր սկզբունք դրվի Վրաստանում ընդհանրապես մեր քաղաքականությանը եւ վրացահայ համայնքի կյանքի կազմակերպման հետ կապված։ Ես կարծում եմ, որ փոխադարձաբար ինքնության նկատմամբ բացառիկ հարգանքը պետք է դառնա այն անկյունաքարը, որի վրա պետք է է՛լ ավելի հզորանա հայ-վրացական բարեկամությունը։

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Արձագանքելու համար՝ պրն Թորոսյան։ Խնդրեմ։

Շ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Փաշինյան, ձեր պատասխանի համար։

Կուզենայի նաեւ ուշադրություն դարձնեիք եւ ձեր տեսակետը հնչեցնեիք Ջավախքի՝ որպես աշխարհաքաղաքական գործոնի կարեւորությունը։ Երբ մենք նայում ենք քարտեզին, արեւմուտքում Թուրքիան է շրջափակման մեզ ենթարկել, արեւելքում՝ Ադրբեջանը, հարավում՝ եւս թուրքաբնակ հատված է, հյուսիսում՝ Վրաստանն է, որի Հայաստանի հյուսիս-արեւելյան մասը եւս կարելի է ասել թուրքաբնակ է, ազերիաբնակ է, եւ միայն հյուսիս-արեւմտյան հատվածը, այսինքն՝ Հայաստան-Վրաստանի ջավախքյան հատվածն է, որը կարող է ապահով երաշխիք լինեն Հայաստանին՝ Վրաստանի վրայով արտաքին աշխարհի հետ կապվելու առումով։

Այս տեսանկյունից կարծում եմ՝ շատ կարեւոր է Ջավախքը՝ որպես աշխարհաքաղաքական գործոն, որպես Հայաստանն արտաքին աշխարհի հետ կապի երաշխավորված տարածք, նաեւ Ջավախքն այս առումով ունի առանձնահատկություն այն տեսանկյունից, որ այնտեղ ապրող հայության խնդիրներն ամբողջովին չեն մեկտեղվում ու նույնանում Սփյուռքի համայնքների խնդիրների հետ։ Շնորհակալություն։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Ըստ էության, մինչ ձեր հարցը, ես փորձեցի թեմային անդրադառնալ, որովհետեւ իսկապես դա չափազանց կարեւոր խնդիր է։ Ես կարծում եմ, որ ՀՀ-ն եւ Վրաստանի Հանրապետությունը դրացիական հանրապետություններ են եւ իրար նկատմամբ չունեն եւ չպետք է ունենան նկրտումներ։ Ես ընդամենը կարծում եմ, որ կա մի շատ կարեւոր խնդիր լուծելու՝ ինքնության նկատմամբ հարգանքը պետք է, փոխադարձ հարգանքը, ես նկատի չունեմ ոչ մի դեպքում միակողմանի հարգանքը, փոխադարձ հարգանքը պետք է դառնա այն անկյունաքարը, որի վրա հետագայում էլ ավելի զարգանան հայ-վրացական հարաբերությունները: Մենք չպետք է վախենանք ասելուց, որ կան հարցեր, որ պետք է քննարկել։ Այո, դրանից չպետք է վախենալ, կան հարցեր, որ պետք է քննարկել։ Ես համոզված եմ, որ այդ բոլոր հարցերը կստանան բարեկամական լուծումներ։

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Արամ Հարությունյան։ Խնդրեմ, պրն Հարությունյան։

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Պրն Փաշինյան, ձեր ելույթում անդրադարձ եղավ գյուղատնտեսական վարկերին եւ տոկոսադրույքներին։ Խնդրում եմ ասել՝ ինչպե՞ս եք պատրաստվում դա անել, ի՞նչ ժամկետներում եւ ի՞նչ միջոցներով։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Ես կարծում եմ, որ խնդիրն այնքան հրատապ է, որ դրա քննարկումները պետք է սկսել օր առաջ։ Ես արդեն ասացի, որ պետք է նախ գնահատել խնդրի ամբողջական ծավալները, որովհետեւ, օրինակ, որպես պատգամավոր, ես ինչքան էլ փորձել եմ այս ընթացքում պրոբլեմի ծավալն իր ամբողջ լրջությամբ հասկանալ, պաշտոնական պատասխաններն իրականում չեն արձանագրում վիճակը։ Պատճառը հետեւյալն է՝ երբ խոսում ենք ժամկետանց վարկերի մասին, որովհետեւ շատ դեպքերում մի վարկով փակված է մյուս վարկը, եւ չնայած ֆորմալ առումով այդ մի միավորը, վարկը համարվում է փակված, բայց ինքը գոյություն ունի շատ ավելի մեծ մի գոյություն ունեցող ընթացիկ, երբեմն նույնիսկ ոչ ժամկետանց վարկի մեջ, որը չի փակվել։

Ես կարծում եմ, որ պետությունը եւ վարկային կազմակերպությունները պետք է նախ գնահատեն իրավիճակը,  բանակցեն, եւ դա պետք է լինի մանրամասն պլանավորված գործընթաց, եւ պետությունը պետք է ի վիճակի լինի փոխհատուցել ինչ-որ առումով նաեւ վարկային կազմակերպությունների խելամիտ վնասը։ Սրաց համար մեզ հարկավոր է պետական բյուջեի եկամտային մասի կտրուկ մեծացում, եւ ոչ միայն առողջապահության, մնացած բոլոր ոլորտների համար։ Ես համոզված եմ, որ դա մենք կկարողանանք անել, որովհետեւ կան կոնկրետ գաղափարներ, որոնք մեր մասնագետների վերլուծությամբ հնարավորություն են տալիս շատ արագ բյուջետային եկամուտներն էականորեն ավելացնել։ Դա, իհարկե, առանձին թեմա է, առեւտրային համակարգի փոփոխության մասին է խոսքը, ես մեկ-երկու հարցազրույցում դրան անդրադարձել եմ։ Բայց իմ ասածը հետեւյալն է, որ նաեւ պետությունը պետք է այդտեղ որոշակի ֆինանսական պատասխանատվություն վերցնի վարկային կազմակերպությունների, եթե կան բանկեր, նաեւ բանկերի, չնայած բանկերը հիմնականում ավելի բարեխիղճ են աշխատում հաճախորդների հետ, քան վարկային կազմակերպությունները, այդ կազմակերպությունների խելամիտ վնասը փոխհատուցելու ուղղությամբ, որպեսզի մենք հնարավորություն ունենանք գյուղացիներին այդ բեռի տակից հանել, որովհետեւ այդ բեռի պատճառով կարծում եմ՝ դուք էլ ձեր գործունեության ընթացքում համապատասխան ոլորտում տեսել եք, թե այդ պատճառով մենք ինչ էֆեկտ ենք ունենում՝ ունենում ենք չմշակվող հողերի ընդլայնում, եւ դա լրջագույն սպառնալիք է Հայաստանի ազգային անվտանգությանը։

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Պրն Հարությունյան։

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Ծավալային առումով՝ բավականին խոշոր թիվ է, ես որոշակի ուսումնասիրություն ունեմ։

Ֆիզիկական անձանց մասով՝ շուրջ 120 եւ ավելի միլիարդ ցուցանիշ է։ Բնականաբար, կուզենայի նաեւ դուք հստակ ասեիք՝ խոսքը վերաբերում է վարկայի՞ն միջոցների նկատմամբ միջոցառումներին, թե՞ տոկոսադրույքներին, որովհետեւ դուք նշեցիք այն իրավիճակը, որ մեկը վերցնում է, մյուսը՝ մարվում է։ Այստեղ խնդիրը  ոչ թե պարտավորությունների մասին է, այլ բուն իր մեծությունը մարելու տեսանկյունից։ Այստեղ ուղղակի նաեւ պետք է ասեմ, որ պետությունը նույնպես անդրադառնում է այս խնդիրներին այն տեսանկյունից, օրինակ, որ այս տարի կամ շուրջ 15 մլրդ սուբսիդավորման մոտեցում կա այս առումով։ Ուղղակի հասկանանք՝ ի՞նչ է տեղի ունենալու, խոսքը վերաբերելու է մա՞յր գումարներին, տոկոսադրույքների՞ն, թե ընդհանրապես ինչի՞ մասին է խոսքը։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Հարությունյան։ Իրականում ես կարծում եմ, որ ծավալներն ավելի մեծ են։ Ես դրա համար էի ասում, եւ խոսքը, փիլիսոփայական առումով, վերաբերում է տույժ տուգանքներին, բայց իրականում մենք ունենք պրոբլեմ, որ ինքը ֆորմալ ոչ թե տույժ-տուգանք է, այլ գործող վարկ է դե յուրե, բայց դե ֆակտո դա տույժ-տուգանք է, որովհետեւ մարդուն ասել են՝ չես կարողանում վճարել, եղբա՛յր, ոչինչ, արի քեզ նոր վարկ տանք, փակիր այն հին վարկը, բնականաբար, այս նոր վարկն արդեն ներառում է եւ՛ մայր գումարը, եւ՛ տույժ-տուգանքը, եւ՛ ներառում է ավելացող տոկոսներ։ Այսինքն՝ սա ֆորմալ առումով ինքը տույժ-տուգանք չի դե յուրե, բայց դե ֆակտո մարդու վրա ծանրացած բեռ է, որը նրան հնարավորություն չի տալիս շարժվել։

Հիմա՝ ի՞նչ մեխանիզմներով է պետք տարբերակել տույժ-տուգանքն այս իրավիճակից։ Կարծում եմ՝ վարկային պատմությունների ուսումնասիրությունները ցույց կտան այս ամեն ինչը, որովհետեւ հենց այդ վարկային պատմությունները, նրանց ուշացման պատմությունները, ուշացման ֆոնին նախազգուշացումներ եւ այլն, նոր վարկերի տրամադրումը, ի վերջո, այդ մարդկանց սոցիալական վիճակի ուսումնասիրությունը կարող է շատ էական պատկերացում տալ, թե ինչ է կատարվում։ Եվ կարծում եմ՝ այդտեղ, այսպես, կլիշե չկա, որ կլիշեով մենք մոտենանք, ասենք՝ այ, այս դեպքերը, որովհետեւ դեպքերը բազմազան են։

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Կարեն Ավագյան։

Կ.ԱՎԱԳՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Փաշինյան, քանի որ ոլորտային կոնկրետ պատասխաններ պարունակող հարցերին հիմնականում ընդհանուր ձեւակերպումներով պատասխաններ են լինում, դրա համար իմ հարցը ես մի փոքր այլ ուղղությամբ տամ։

Ինչպես գիտենք, ապրիլի 21-25-ը արտերկրում մեր դիվանագիտական ներկայացուցչությունների առջեւ ձեր որոշ կողմնակիցներ տարբեր ակցիաներ են իրականացրել, այդ թվում՝ որոշ տեղերում նաեւ ներխուժումներով, որոնք ուղեկցվել են համապատասխան երկրների ոստիկանության արձագանքով։ Այս տեսանկյունից արդյոք չեք համարո՞ւմ, որ ՀՀ դիվանագիտական ներկայացուցիչներն արտերկրում ոչ թե այսօրվա իշխանություններն են ներկայացնում, այլ պետությունը։ Ակնհայտ է, որ այս ամենը մեծապես հարվածել է մեր բոլորիս, պետության հեղինակությանը։

Եվ երրորդ, որը շատ կարեւոր է ինձ համար, ըստ մամուլի՝ դուք պատրաստ էիք անգամ համազգային սգո օրը՝ ապրիլի 24-ը, օգտագործել ձեր քաղաքական նպատակների համար՝ Ծիծեռնակաբերդում։ Այսքանը։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Ավագյան։ Ապրիլի 24-ի օրը, ըստ նախատեսված պլանի, ես պետք է լինեի կալանավայրում։ Հետեւաբար, այսինքն՝ ես ազատ եմ արձակվել ձերբակալվածների պահման վայրից ապրիլի 23-ին եւ 24-ին մենք իրականացրել ենք ոչ քաղաքական բնույթի ավանդական երթ դեպի Ծիծեռնակաբերդ: Այսինքն՝ մենք պետք է արձանագրենք փաստերը: Եթե մյուս սցենարով գնար, ես պետք է լինեի կալանավայրում, իսկ այն սցենարով, որ գնացել է, ձեր ասածն արդեն իսկ տեղի չի ունեցել։

Ինչ վերաբերում է միջազգային այլ երկրներում մեր դիվանագիտական ներկայացուցչություններին, Հայաստանի քաղաքացիներն իրականացրել են բողոքի գործողություններ, բողոքի գործողություններ իրականացվել են ՀՀ տարածքում, ՀՀ տարածքից դուրս, եւ դիվանագիտական ներկայացուցչությունները համարվում են ՀՀ տարածք։

Ինչ վերաբերում է միջազգային հեղինակությանը, գիտե՞ք, ես ձեր տեսակետը կհամարձակվեմ չկիսել, որովհետեւ եթե մենք մոնիթորինգ անենք միջազգային մամուլը եւ արձագանքները, կտեսնենք, որ Հայաստանի հեղինակությունը վերջին 15 օրվա ընթացքում աճել է, հայ ժողովրդի հեղինակությունն աճել է եւ շարունակում է աճել: Ես հույս ունեմ, որ դուք եւ ձեր խմբակցությունը չեք խոչընդոտի ՀՀ միջազգային հեղինակության դիրքի եւ հայ ժողովրդի հեղինակության աճին: Շնորհակալ եմ։

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Պրն Ավագյան։ Միացրեք խոսափողը խնդրեմ։

Կ.ԱՎԱԳՅԱՆ

-Ամեն դեպքում ես պնդում եմ, որ հեղինակության վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել՝ բացասական իմաստով, գոնե այն առումով, որ որոշ քաղաքներում այդ թույլտվությունները մեր քաղաքացիները, այսպես ասած, կամ հայրենակիցները ստացել են թուրքական հասցեներով, այսինքն՝ թուրքական դեսպանատների դիմաց որոշակի ակցիաներ իրականացնելու համար, բայց հետո ավելի մեծ թափով իրականացվել են դրանք Հայաստանի համապատասխան ներկայացուցչությունների առջեւ։

Քաղաքական պայքարը նաեւ ենթադրում է արժեհամակարգ եւ որոշակի տաբուներ։ Ես խորապես համոզված եմ, որ հիշատակի օրը եւ Ծիծեռնակաբերդը քաղաքական պայքարի մեջ օգտագործելը բարոյական տաբու պետք է լինի ողջ հայության համար։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Ավագյան, ես հարգում եմ կարծիք ունենալու, տեսակետ ունենալու ձեր իրավունքը, ուղղակի թույլ տվեք այդ հարցում ձեզ հետ չհամաձայնվել։

Ինչ վերաբերում է տաբուի վերաբերյալ տեսակետին, ես ձեր տեսակետն այդ հարցում նույնպես հարգում եմ եւ նույնիսկ չեմ ասի հիմա հակառակը։ Ուզում եմ ասել,  համենայնդեպս, այս պահի դրությամբ մինչեւ օրս մենք այդպիսի շատ դեպքեր չենք ունեցել, երբ փորձ է արվել ապրիլի 24-ին ինչ-որ քաղաքական միջոցառում իրականացնել։ Մենք նույնպես ապրիլի 24-ին քաղաքական միջոցառում չենք իրականացել, դուք բոլորդ դա գիտեք։

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Գեւորգ Պետրոսյան։ Խնդրեմ, պրն Պետրոսյան։

Ներողություն, ընդմիջում, շատ ներողություն։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ  ՆԱԽԱԳԱՀԻ  ՏԵՂԱԿԱԼՆԵՐ ԷԴՈՒԱՐԴ ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎԸ ԵՎ ՄԻՔԱՅԵԼ ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆԸ
 
 

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Հարգելի գործընկերներ, ընդմիջումն ավարտվեց։ Պրն Փաշինյան, համեցեք։ Պրն Պետրոսյան, հարց տալու իրավունքը ձերն է, համեցեք։ Տեղեկացնեմ, որ հաջորդ ընդմիջումը ժամը 16.30-ին է։

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի պրն Փաշինյան, շատ լավ գիտեք, որ Հայաստանում բնակչության սոցիալական վիճակն աղետալի է, արտագաղթը շարունակվում է եւ այս ամենացավալի երեւույթներին նպաստող մի քանի տասնյակ պատճառների եւ պայմանների շարքում իմ խորին համոզմամբ առանձնակի տեղ ունեն հանրապետությունում իրականացվող հարկային տեռորը, մաքսային տեռորը եւ ամենակարեւորը՝ արդարության բացակայության եւ արդարադատության անմատչելիության մթնոլորտը։ Այն, որ ժողովուրդը ձեզ հավատում է, դրա անվիճելի ապացույցն այն է, որ դուք հիմա այդտեղ եք կանգնած։ Բայց, բացի ընդհանուր հավատը, պետք են երաշխիքներ։ Արդյոք հույս ունենանք, որ ձեր ընտրվելու դեպքում մենք այլեւս չենք ապրելու այն Հայաստանում, որտեղ մարդն ամենացածրագույն արժեքն է, որտեղ մանր ու միջին բիզնեսն ուղղակի կեղեքվում է հարկային մարմինների կողմից, որտեղ իր հանապազօրյա հացը հայթայթելու համար սահմանից ընդամենը մեկ արկղ մանդարին կրողը ենթարկվում է հալածանքների եւ մաքսային մարմինը ավելի դաժան է, քան գերեվարած հակառակորդի զինվորի նկատմամբ գերեվարված զինվորի վերաբերմունքը։ Եվ ի վերջո արդյոք մենք չենք ապրի այն Հայաստանում, որտեղ ձու գողացողը անազատության մեջ է, ձի գողացողը՝ ազատության մեջ, փառքի մեջ։ Շնորհակալություն։ Երաշխիք է պետք տալ, ոչ թե խոստում, մենք խոստումներ շատ ենք լսել։ Երաշխիքն ինչպիսի՞ն պետք է լինի՝ իմ նկարագրած վիճակի հանգուցալուծումը ձեր օրոք։ Շնորհակալություն։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Պետրոսյան, շատ կարեւոր հարց եք բարձրացնում։ Եթե նկատեցիք, ես տեղի ունեցող քաղաքական պրոցեսների ամենամեծ եւ կարեւոր պահանջը համարեցի արդար Հայաստանը։ Եվ ես ձեզ հետ համաձայն եմ, որ դա ամենաօրախնդիր խնդիրներից մեկն է։ Երաշխիքները պետք է ստեղծվեն հընթացս։ Ես մի բան եմ ուզում ասել, որ այս ամբողջ շարժումը ի՞նչ իմաստ կունենա, դուք պատկերացնու՞մ եք՝ մենք այսօր պայքարում ենք մարդկանց հիասթափության եւ հուսահատության դեմ։ Պատկերացնում եք, ինչպիսի՞ն կլինի մարդկանց հուսահատությունն ու հիասթափությունը, եթե հանկարծ այս փոփոխություններից հետո պարզվի, որ ձեր ասած բոլոր արատավոր երեւույթները կամ առնվազն նրանցից մի մասը շարունակում են գոյություն ունենալ։ Այս ամենն ինչի՞ համար է։ Ես կարծում եմ, որ հիմա մենք ունենք ամենակարեւոր երաշխիքը, որը այս դահլիճում չի, երաշխիքը հրապարակում կանգնած ժողովուրդն է, որն այլեւս չի հանդուրժի։ Ես լինեմ, դուք լինեք, որեւէ ուրիշ մեկը լինի, աջ ու ձախ չի լինելու։ Վերջ, Հայաստանում իշխանության տերը ժողովուրդն է։ Այն իշխանությունը, որ հոտառությունը կորցրեց, ով ուզում է լինի, դա անուն-ազգանունի խնդիր չի, կուսակցության խնդիր չի, ինքը տապալված է Հայաստանում։ Ամենամեծ երաշխիքը դա է՝ ակտիվ ժողովուրդը, հաղթած ժողովուրդը, հաղթած քաղաքացին։ Մնացածը օրենսդրական եւ քաղաքական կարգավորումների խնդիր է։

Այո, Հայաստանում մաքսային համակարգի ամենամեծ պրոբլեմը գիտեք, թե ո՞րն է, որ կարող է մարդը ինչ-որ բան ներկրի, ամեն ինչ նորմալ է, ասեն՝ չես կարող։ Ասի՝ ինչու՞, ասեն՝ ըտենց։ Այսինքն՝ օրենքով կարող ես, իրավունքով կարող ես, բայց փաստացի չես կարող։ Ես արդեն ասացի, որ դա վերանալու է։ Ընդ որում, վերանալու է ոչ թե նրանով, որ մենք ինչ-որ մարդկանց հետապնդելու ենք, ձախողելու ենք, սնանկացնելու ենք, բացարձակապես։ Մենք ընդամենը դե ֆակտո գոյություն ունեցող արգելքները վերացնելու ենք։ Եվ դա անելու ենք հրապարակային եւ թափանցիկ։

Հարկային համակարգի հետ կապված ուզում եմ մի նրբություն էլ նկատել։ Մարդն՝ ավելի տեռորի ենթարկված ազգում, երբ ոչ միայն զգում է, որ տանում են իր վերջին կոպեկը, հետո զգում է, որ այդ կոպեկը չի ծախսվում արդյունավետ իր պետության կարիքների եւ նպատակների համար, այդ տեռորի զգացումը մենակ նրանից չի, որ մարդը վճարում է, նաեւ նրանից է, որ տեսնում է, որ իր վճարած գումարը տեղ չի հասնում։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Արձագանքի համար՝ պրն Պետրոսյան, համեցեք։

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մենք հավաստիության կանխավարկածով ենք վերաբերում ձեր պատասխանին եւ լիահույս ենք, որ ձեր ղեկավարած պետությունում դատական ակտերը չեն կայացվի դատարանների խորհրդակցական սենյակներից դուրս, որ մարդիկ կհավատան իշխանությանը եւ ամենամեծ խայտառակությունը ոչ թե այն է, որ օտարերկրյա դեսպանատների մոտ ժողովուրդը հավաքվում եւ բողոքի ակցիա է անում, այլ ամենամեծ խայտառակությունն այն է, որ մի բուռ ազգն ապրում է սովի ու հուսահատության մեջ։ Որպես վերջաբան էլ ասեմ, որ մեր ազգին Աստված պահապան, մարտնչող ժողովուրդին էլ փառք։ Շնորհակալություն։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Ես ուզում եմ ասել, որ այնուամենայնիվ, արձանագրենք, որ մենք հիմա խոսում ենք ժամանակավոր Կառավարության մասին, որի ամենակարեւոր խնդիրը լինելու է առաջիկա ընտրությունների կազմակերպումը, որով կձեւավորվի ժողովրդի լիակատար վստահությունը վայելող խորհրդարան։ Այդ խորհրդարանում ուժերի բաշխվածության արդյունքում կձեւավորվի Կառավարություն, որը կիրականացնի այդ խնդիրները, ձեր ասած գլոբալ խնդիրները։ Իհարկե, ժամանակավոր Կառավարությունը նույնպես իր գործունեության ժամկետում եւ ծավալներում արագ եւ օպերատիվ կլուծի բազմաթիվ հարցեր, որոնք շատ երկար տարիներ չեն լուծվել։ Եվ ընդհանրապես կիսելով ձեր ձեւակերպումը, ուզում եմ պաշտոնապես պարտավորվել հետեւյալը, որ հարկային, ոչ հարկային որեւէ տեռոր ՀՀ քաղաքացիների նկատմամբ այլեւս չի լինելու եւ չի կարող լինել։ Այդ էջը փակված է, ոչ թե ես եմ երաշխավորը կամ որեւէ քաղաքական գործիչ, այդ երաշխավորը ազատագրված ժողովուրդն է։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Հակոբ Հակոբյան, նախապատրաստվի Տաճատ Վարդապետյանը։

Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Փաշինյան, չեմ արձագանքի առողջապահության ոլորտին վերաբերող տիկին Մարգարյանի տված հարցին եւ ձեր պատասխանին։ Բայց սոցիալական ոլորտի հետ կապված ունեմ հետեւյալ հարցը։

Ես նայել եմ ձեր կուսակցության նախընտրական ծրագիրը, որտեղ սոցիալական ոլորտի հետ կապված առանձնապես դրույթներ ընդգրկված չեն եւ թվում է, թե պետք է տրամաբանական լինի, որ դուք, որպես վաղվա վարչապետ, պետք է ձեր կուսակցության նախընտրական ծրագիրը դարձնեք առանցք ձեր քաղաքականության։ Սոցիալական ոլորտի հետ կապված սկզբունքներ չկան, կա միայն ժողովրդագրության հետ կապված խնդիր, որտեղ դուք ասում եք, որ Հայաստանի ազգաբնակչությունը պետք է 20 տարում կրկնապատկվի եւ դառնա 5,6 մլն այն պարագայում, երբ մեր ծրագրում ընդգրկված 4 միլիոնին դուք դեմ եք քվեարկել։ Դեմ եք քվեարկել նրա համար, թե քիչ էր, թե՞ քվեարկել եք նրա համար, որ հնարավոր չէր անել դա։ Սա 1-ին հարցը։

2-րդը՝ այսօր խոսակցությունը ծրագրային դրույթներով չի կարող լինել։ Սկզբնական մոտեցումներով խնդրում եմ ասեք՝ ձեր մոտեցումը ժողովրդագրության հետ կապված, կենսաթոշակների հետ կապված, աշխատավարձի հետ կապված եւ աղքատության հետ կապված։ Դուք ձեր ելույթում միայն նշեցիք, որ 30 տոկոս է աղքատությունը, որը մենք գիտենք։ Դա փաստ է։ Ասեք ձեր սկզբունքային մոտեցումներն այս հարցերի նկատմամբ։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հակոբյան, 4 մլն-ի հետ կապված դրույթին դեմ քվեարկելը չգիտեմ ի՞նչ նկատի ունեք, բայց ես դեմ կքվեարկեի այդ դրույթին, որովհետեւ դա սուտ է, որովհետեւ հնարավոր չի մի երկրում, որտեղ հարկային տեռոր է տեղի ունենում, ոստիկանական տեռոր է տեղի ունենում, քաղաքական տեռոր է տեղի ունենում, այդ երկրում բնակչության թիվն աճի։ Դա ցույց է տվել մեր վերջին 20 տարվա պատմությունը։ Այսինքն՝ արտագաղթը նաեւ արձագանք է այն բոլոր տեռորներին, որ երկար տարիներ հետեւողականորեն իրականացրել է ձեր կուսակցությունը։ Ես հիմա պաշտոնապես հայտարարում եմ, որ այդ էջը փակված է եւ այլեւս վերադարձ չկա այդ էջին։

Աղքատության հետ կապված, սոցիալական ծախսերի հետ կապված կա պարզ լուծում։ Մենք ունենք համապատասխան բյուջետային եկամուտներ եւ ընդհանրապես եկամուտներ, տնտեսություն, որ պատրաստ է, ի վիճակի է ապահովել մարդկանց նվազագույն եւ գուցե մի փոքր ավել կարիքները։ Ակնհայտ է, որ այսօր տեղի ունեցող փոփոխությունների պատճառներից մեկն էլ այն է, որ հայ հանրությունը, հայաստանցիները հասկացել են, որ այդ խնդրի լուծման համար այլեւս չի կարելի հույս կապել իշխող մեծամասնության հետ եւ հարկավոր են փոփոխություններ։

Եթե դուք նկատեցիք, իմ խոսքում ես խոսեցի մարդկանց եւ ներդրումների ներհոսքի մասին։ Այսօր պատասխանատու ասում եմ, որ տասնյակ զանգեր եմ ստանում սփյուռքի հաջողակ, մեծահարուստ գործարարներից, ովքեր ասում են, որ օր առաջ գալու են եւ Հայաստանում ներդրումներ են անելու։ Մարդիկ կան, որ միլիոններ եւ միլիարդներ են աշխատել, բայց Հայաստանում ներդրում չեն անում ոչ թե նրա համար, որ Հայաստանը ռիսկային գոտի է, այլ, որովհետեւ նրանք չեն ուզում այս իրականության հետ, այսինքն՝ 20 օր առաջ գոյություն ունեցած իրականության հետ առնչվել։ Մեր տնտեսությանը սպասվում է թռիչքաձեւ զարգացում ոչ թե կառավարության ինչ-որ ֆոկուսի, կախարդական փայտիկի, այլ կոնկրետ հայկական սփյուռքից ներդրումների ներհոսքի հաշվին։ Իր հերթին մեզ սպասվում է բյուջետային եկամուտների էական մեծացում, ինչն էլ իր հերթին շղթայական բերելու է աշխատատեղերի բացման, կենսաթոշակների ավելացման եւ աղքատության կրճատման։ Իհարկե, ես հիմա չեմ կարող ասել, թե կոնկրետ մինչեւ քանի տոկոս կիջնի աղքատությունը, բայց համոզված եմ, որ աղքատությունը, որպես պրոբլեմ, ՀՀ-ում հաղթահարելի է։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Արձագանքի համար՝ Հակոբ Հակոբյան։

Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Բոլոր ձեր փաստարկները կարող են ազդել միայն աշխատատեղ ստեղծելու եւ գործազրկությունը պակասեցնելու համար եւ աղքատությունը պակասեցնելու համար։ Ինձ համար ձեր սկզբունքային մոտեցումը հայտնի չեղավ աշխատավարձի եւ կենսաթոշակների հետ կապված եւ ժողովրդագրության խնդիրը, որ մեր 4 մլն առաջարկին դուք դեմ եք քվեարկել։ Ես ուզում եմ դեմ քվեարկելու սկզբունքը հասկանալ։ Սա մեկ։

2-րդը՝ բոլոր ձեր փաստարկները ինձ համար հասկանալի են, միայն աղքատության հետ կապված խնդիրները լուծելու համար, իսկ կենսաթոշակները եւ աշխատավարձը բաց մնաց ձեր պատասխանից։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Մենք դեմ ենք քվեարկել, որովհետեւ դա ակնհայտ սուտ է։ Ես մեկ անգամ չէ, որ առիթ եմ ունեցել հայտարարել, որ ցավոք սրտի Հայաստանում  ստեղծված է ստահոդ պետություն, ստեղծված էր ստահոդ պետություն, որն այլեւս գոյություն չունի եւ դեմ ենք քվեարկել այդ պատճառով։ Այսինքն՝ ես չեմ ուզում հիմա թվարկել այն հայտարարությունները, որոնք հնչել են եւ որեւէ հետեւանք չեն ունեցել կոնկրետ նախագծերի հետ կապված։ Դա ընդամենը ծխածածկույթ էր, որպեսզի Սերժ Սարգսյանը փորձի այդ ծխածածկույտի տակ հավերժացնել իր իշխանությունը։

Ինչ վերաբերում է աշխատավարձերին եւ կենսաթոշակներին, ապա տնտեսության զարգացումը, աշխատատեղերի ստեղծումը աշխատատեղի պահանջարկ է ստեղծում եւ ինչքան մեծ է աշխատատեղի պահանջարկը, այնքան բարձր է աշխատավարձը։ Հետեւաբար, զարգացող տնտեսությունում, եթե լուծվում է աշխատատեղի խնդիրը, եթե լուծվում է բյուջետային եկամտի խնդիրը, ապա մյուս խնդիրները՝ աղքատության խնդիրը, կենսաթոշակի խնդիրը չեն կարող նույն մակարդակում մնալ։

Եվ ի վերջո, եթե դուք նկատի ունեք կենսաթոշակային համակարգը, սերունդների համերաշխության կենսաթոշակային համակարգի եւ կուտակային կեսնաթոշակային համակարգերի համեմատությունը, ընդհանուր առմամբ այդ խնդիրների սրացումը նույնպես կապված է  մարդկանց եւ ընդհանրապես պետական եկամուտների փոքր չափի եւ կոռուպցիոն ռիսկերի հետ։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Տաճատ Վարդապետյան, նախապատրաստվի Ջեմմա Բաղդասարյանը։

Տ.ՎԱՐԴԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Փաշինյան, ՀՀ վարչապետի պաշտոնում ձեր ընտրվելու պարագայում ինչպե՞ս եք կանխատեսում, ինչպե՞ս է ուրվագծվում մեր պետության ռազմական ծախսերի դինամիկան, քանզի ձեր պատասխաններից մեկում դուք նշեցիք, որ գրեթե բացառվում է փոխզիջումների տարբերակը՝ կապված ադրբեջանական կողմի մերժողական կեցվածքի հետ։ Կարծես թե այս պարագայում հայ-ադրբեջանական սահմանին ավելի լարվածություն է ուրվագծվում, եթե բացառվում է փոխզիջումային տարբերակը։ Այդ պարագայում ինչպիսի՞ ռազմական ծախսեր են նախատեսվում եւ դա աճման տենդենց կունենա՞ եւ այդ միջոցների առկայությունը ի՞նչ հոգս է մեր պետության համար։

Ուզում եմ նաեւ միանալով իմ գործընկեր Շիրակ Թորոսյանի հարցադրմանը՝ կապված հայ-վրացական հարաբերությունների հետ, հաշվի առած Ջավախքի գործոնը, ակնհայտ ընդգծված հակառուսական հայացքներով Վրաստանի նախկին նախագահ Սահակաշվիլին ցնցությամբ ձեզ ոգեւորում է եւ իր ոգեւորությունն անթաքույց է։ Արդյոք նա, որ համարում է, որ Վրաստանն իր պակասն ունի, ակնկալում է ձեզանից համարժեք վերաբերմունք իր վերադարձի հետ կապված Վրաստան որպես պետության առաջնորդ։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Բաբուխանյանի հարցում էլ նման էլեմենտ կար, ժամանակի սղության պատճառով չկարողացա պատասխանել։ Ուզում եմ ասել, որ անձամբ չեմ ճանաչում Միխայիլ Սահակաշվիլիին, երբեք որեւէ շփում ուղիղ կամ միջնորդավորված նրա հետ չեմ ունեցել։ Անձամբ չեմ ճանաչում Ալեքսանդր Նավալիին, ուղիղ կամ միջնորդավորված որեւէ շփում նրա հետ չեմ ունեցել եւ կարծում եմ, որ սրանով այդ թեման սպառվում է։ Աշխարհում շատ մեծ արձագանք է գտել այն, ինչ կատարվում է Հայաստանում։ Եթե մենք փորձենք հասկանալ՝ ովքեր են, որ ինչ-որ վերաբերմունք են արտահայտում սրան, մենք այստեղ կարող ենք հանդիպել ամենատարբեր ազգությունների, ամենատարբեր զբաղմունքների, ամենատարբեր կողմնորոշումների մարդկանց։ Դա որեւէ կերպ չի ազդում տեղի ունեցողի էության վրա։

2-րդը՝ Միխայիլ Սահակաշվիլիի Վրաստան վերադառնալ չվերադառնալու խնդիրը դա բացառապես Վրաստանի ներքին գործն է եւ Միխայիլ Սահակաշվիլիի անձնական գործը եւ ես ՀՀ եւ իմ առնչությունն այդ թեմաների հետ որեւէ կերպ չեմ տեսնում։

Հաջորդը՝ ես չասացի, որ փոխզիջումն անհնարին է։ Ես ասում եմ՝ փոխզիջում նշանակում է փոխզիջում։ Եթե մի կողմն ասում է՝ ոչ մի փոխզիջում, պետք է Երեւանը գրավեմ, մյուս կողմը ինչու՞ պետք է փոխզիջման մասին խոսի։ Այսինքն՝ փոխզիջման մասին խոսելը իմաստ ունի, եթե երկու կողմը խոսում են այդ մասին։ Ես միշտ էլ ասել եմ, որ ծիծաղելի են, երբ Ադրբեջանից հնչող հոխորտանքներին հայկական կողմից պատասխանում են փոխզիջման մասին խոսակցություններով։ Դա Հայաստանին լավ վիճակի մեջ չի դնում։

Ինչ վերաբերում է ռազմական ծախսերին, ապա դրանք պետք է լինեն ադեկվատ տարածաշրջանային իրավիճակին։ Համարում եմ ես արդյոք, որ այսօր Հայաստանը ունի ռազմական ծախսերի մեծացման անհրաժեշտություն։ Այո, ես համարում եմ, որ Հայաստանն այսօր ունի ռազմական ծախսերի մեծացման անհրաժեշտություն։ Ինչպես ասացի, համոզված եմ, որ մենք կկարողանանք բյուջետային եկամուտները էականորեն ավելացնել եւ դրա արդյունքում էականորեն կավելանան նաեւ ռազմական ծախսերը, որովհետեւ ես կարծում եմ, որ վերջին 15 տարում Հայաստանը տանուլ է տվել ռազմական բալանսը Ադրբեջանին եւ մենք պետք է շատ արագ եւ շատ գործնական քայլերով վերականգնենք հավասարակշռությունն ամբողջությամբ։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Արձագանքի համար՝ Տաճատ Վարդապետյան։

Տ.ՎԱՐԴԱՊԵՏՅԱՆ

-Ես չասացի, որ դուք ուղղակի կապ եք ունենալու Սահակաշվիլիի վերադարձի հետ Վրաստան։ Պարզապես այդ ոգեւորությունը, որ կա, ինքը ակնկալում է համարժեք արձագանք իր վերադարձի պարագայում։ Դուք ասացիք, որ ձեր տեսլականը Վրաստանի հետ հարաբերություններում պետք է առաջընթաց գրանցենք, նորմալ հարաբերություններ ձեւավորվեն։ Այս տարբերակում կարո՞ղ են խնդիրներ առաջանան, եթե Սահակաշվիլին նման ոգեւորությամբ, նման արձագանքով, նման ցնցությամբ եւ կոչով է դիմում ձեզ։

Ինչ վերաբերում է մեր ռազմական ծախսերի աճին, ապա բյուջեի հնարավորությունները հաշվի առած, Ադրբեջանը կարող է իրեն թույլ տալ ավելի մեծ ծախսեր, բայց մենք կարո՞ղ ենք մեր հնարավորություններով համաքայլ ընթանալ։ Այս պարագայում կարծես թե խնդիրներ են առաջանում եւ եթե հարկային եկամուտների նվազում է կանխատեսվում, ապա մեր բյուջեն ինչպե՞ս ենք համալրելու այդ ծախսերը բավարարելու համար։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Ո՞վ է կանխատեսում հարկային եկամուտների նվազեցում։ Ես կանխատեսում եմ հարկային եկամուտների աճ եւ ձեզ համար լավ լուր ունեմ։ Այն Հայաստանը, որն իր կարիքները հոգալու հնարավորություն չունի, այդ Հայաստանն այլեւս չկա։ Հիմա կա Հայաստան, որտեղ ապրում է իր ուժերի վրա վստահ ժողովուրդ եւ այդ ժողովուրդը Հայաստանում եւ Սփյուռքում կապահովի Հայաստանի տնտեսության զարգացումը եւ հարկային, բյուջետային եկամուտների աճը։

Ինչ վերաբերում է Վրաստանին, ապա Վրաստանում կա իշխանություն, Վրաստանն ունի նախագահ, վարչապետ եւ մենք համոզված ենք, որ այդ իշխանությունների հետ կաշխատենք շատ սերտ եւ այդ աշխատանքի արդյունքում հայ-վրացական հարաբերությունները կզարգանան էականորեն։ Շնորհակալություն։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Ջեմմա Բաղդասարյան։

Ջ.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մեր երկրի համար առանցքային է ՀՀ եւ Արցախի անվտանգությունը, մեր ռազմական կարողությունների զարգացումը։ Այդ ֆոնի վրա վերջին օրերին սոցցանցերում հարցեր են բարձրացվում զորակոչի հետ կապված։ Օրինակ, հարց է բարձրացվել, որպեսզի սահմանվի, որ եթե մեկ ընտանիքից երկու զավակ ծառայել են բանակում, երրորդը չծառայի։ Ի՞նչ կարծիք ունեք դուք։ Արժի՞ այդպիսի օրենսդրական փոփոխություններ անել, թե՞ ոչ եւ դուք կնախաձեռնե՞ք այդպիսի օրենսդրական փոփոխություն։

2-րդը՝ ինչպե՞ս եք վերաբերում ձեր կողմնակիցների այն կոչերին, որ այն պաշտոնյաները, որոնք չեն ծառայել բանակում, անկախ հանգամանքներից պետք է վայր դնեն իրենց լիազորությունները եւ գնան երկու տարի ծառայեն։ Պրն Փաշինյան, դուք այդպես կվարվե՞ք, թե՞ ոչ։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Բանակ գնալու հետ կապված ասեմ, որ իմ որդու 18 տարին լրացել է մարտին եւ նա ամառային զորակոչի ընթացքում սահմանված կարգով մեկնելու է ժամկետային զինվորական ծառայության։

2-րդ հարցը՝ դուք ասում եք՝ անկախ հանգամանքներից։ Չի կարելի որեւէ իրավիճակ գնահատել անկախ հանգամանքներից, որովհետեւ, եթե մենք անկախ հանգամանքներից գնահատենք որեւէ բան, մենք կունենանք անկապ գնահատականներ, որովհետեւ մենք հաշվի չենք առնի պատճառահետեւանքային կապերը։

Ինչ վերաբերում է ծառայությանը, անկեղծ ասած, իմ ողջ քաղաքական եւ լրագրողական գործունեության ընթացքում ծառայել եմ եւ ծառայում եմ ՀՀ-ին, Արցախի Հանրապետությանը եւ ինչպես ասացի, 2016թ. երբ անհրաժեշտություն էր առաջացել եւ ինչը նախատեսված էր մեր կուսակցության ծրագրով, մենք մեր կուսակցությունում կամավորական ջոկատ ենք կազմել, որը մինչեւ կամավորների ջոկատներին հետ կանչելու վերջին օրը մարտական ծառայություն է իրականացրել ԼՂՀ Ճանկաթաղ գյուղի հատվածում։ Ես այդ ժամանակ եղել եմ ԱԺ պատգամավոր, բայց այդ կարգավիճակը ինձ չի խանգարել ավտոմատ կրել, խրամատ փորել եւ կանգնել սեփական հայրենիքի պաշտպանության դիրքերում։ Եվ իմ այս պատրաստակամությամբ եւ արդեն տեղի ունեցած փաստը ձեր թույլտվությամբ ես կհամարեմ ձեր հարցի պատասխանը։ Ամեն դեպքում ես կիսում եմ ձեր այն տեսակետը, որ այսօր ՀՀ եւ ԼՂՀ անվտանգությունը կատարյալ բացարձակ առաջնահերթություն է եւ կարծում եմ, որ այդ առաջնահերթության շահերից է բխում, որպեսզի հենց այսօր ընտրվի ՀՀ վարչապետ, որը հենց այսօր երեկոյից սկսած կզբաղվի օպերատիվ եւ հրատապ մի շարք հարցերի լուծմամբ։ Ես ձեզ հավաստիացնում եմ, որ բոլոր այդ հարցերը կլուծվեն օպերատիվ, արդյունավետ համապատասխան մարմինների, օղակների հետ համագործակցված։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Արձագանքի համար՝ Ջեմմա Բաղդասարյան։

Ջ.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Խոսքս սահմանված կարգով զինվորական ծառայության մասին էր։ Եթե դուք ասում եք անկախ հանգամանքներից չեք ընդունում, ուզում եմ ձեզ հիշեցնել, որ երբ ԱԺ-ում քննարկվում էր «Զինծառայության եւ զինծառայողների կարգավիճակի մասին» օրենքի նախագիծը, «Ելք» խմբակցությունը ձեր գլխավորությամբ այդ հարցն էր բարձրացնում, որ պաշտոնյաները, որոնք չեն ծառայել, պետք է վայր դնեն իրենց լիազորությունները։ Ուզում եմ արձանագրել, որ ձեր պատասխանը ինձ չբավարարեց։ Ես չստացա իմ հարցերի պատասխանը։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Տիկին Բաղդասարյան, այդպիսի հարց «Ելք» խմբակցությունը երբեք չի բարձրացրել։ Դա թյուրըմբռնում է։ Բոլորովին ուրիշ հարցեր ենք բարձրացրել, որովհետեւ «Ելք» խմբակցությունում կան մարդիկ, ովքեր սահմանված կարգով, օրենքով, համապատասխան ձեւով ժամկետային զինվորական ծառայություն չեն անցել այնպես, ինչպես Հանրապետական խմբակցության բազմաթիվ այլ պատգամավորներ, այնպես, ինչպես ՀՀ բազմաթիվ այլ քաղաքացիներ։ Խնդիրը հետեւյալի մասին է, թե որեւէ մեկի գործողություններում կա՞ օրենքի խախտում տեսականորեն, թե՞ գործնականում։ Ես այդ թեմային բազմիցս եմ անդրադարձել եւ սրանով ամեն ինչ ասված է։

Ինչ վերաբերում է հայրենիքի անվտանգությանը ծառայելուն, ես միշտ ծառայել եմ, պատեհ առիթով նաեւ զինվորական կարգով եւ պատրաստ եմ նաեւ գերագույն գլխավոր հրամանատարի կարգավիճակում ծառայել իմ հայրենիքի անվտանգությանը։ Շնորհակալություն։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Ռուստամ Մախմուդյան։

Ռ.ՄԱԽՄՈՒԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Փաշինյան, նկատի ունենալով, որ ապագա Կառավարության գործունեության ծրագրային դրույթները, այսպես ասած, առկախվել է ձեր կողմից ներկայացված, որպես վարչապետի, ծրագրային դրույթներն առկախվել են մինչեւ կառավարության գործունեության ծրագիր ներկայացնելը, ես փորձեմ երեք հարց տալ, որոնք ինձ հետաքրքրում են։

1-ինը՝ դուք մշտապես ձեր խմբակցության գործընկերների հետ խոսել եք դատական համակարգի մասին։ Որպես վարչապետի որո՞նք են լինելու այն օրենսդրական փոփոխությունները, որոնք բերելու են դատական իշխանության անկախության եւ անաչառության բարձրացմանը։ Խոսքը դետալայինի մասին չէ, պարզապես սկզբունքային առումով։

2-րդ հարցը՝ Եվրոպական դատարանի կողմից կայացված նախադեպային երկու որոշումներ կան, որոնցով ճանապարհները փակելու եւ հասարակական կարգը խախտելու համար անձանց քրեական պատասխանատվության ենթարկելու դատավճիռները համարվել են իրավաչափ, ինչի մասին կարծիք է հայտնել նաեւ մեր գործընկեր պրն Զեյնալյանը, միջազգային իրավունքի մասնագետ Արա Ղազարյանը, մի քանի օր առաջ «Ռեւոլյուցիա» հաղորդման ժամանակ նաեւ Մարդու իրավունքների պաշտպանը։ Հիմա ընդունում ենք իրավիճակ, որ դուք ընտրվել եք վարչապետ եւ վաղը կամ մյուս օրը գլխավոր դատախազը, ունենալով որոշակի սահմանադրական ինքնուրույնություն, քրեական հետապնդում է իրականացնում ճանապարհներ փակելու եւ հասարակական կարգը խախտելու համար։ Դուք, որպես վարչապետ, որո՞նք են լինելու ձեր գործողությունները նշված անձանց հետագա ճակատագիրը որոշելու հարցում, իհարկե, քաջ գիտակցելով վարչապետի գործառույթներն այս մասով։

3-րդ հարցը՝ ՀՀ-ում ապրող ազգային փոքրամասնություններն ունեն ՀՀ քաղաքացիների հետ համահավասար բոլոր իրավունքները եւ պարտականությունները, բայց կուզեի ընդգծեք, որ գործող իշխանությունների կողմից ազգային փոքրամասնությունների նկատմամբ վերաբերմունքի ինչպիսի՞ բացթողումներ կան, որոնք դուք ձեր վարչապետ ընտրվելու պարագայում պետք է վերացնեք։ Շնորհակալություն։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես կարծում եմ, որ ՀՀ ազգային փոքրամասնությունները մեր պետական ինքնության անբաժանելի մասն են եւ ազգային փոքրամասնությունների իրավունքները ՀՀ-ում պետք է լինեն լիարժեքորեն պաշտպանված։ Ես կհամարձակվեմ ասել, որ ՀՀ-ում ազգային փոքրամասնությունների իրավունքները վատ վիճակում չեն, բայց ես գիտեմ մի ոլորտ, որտեղ ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների համար հնարավորությունները էականորեն սահմանափակված են։ Դա ընդդիմադիր քաղաքական գործունեություն ծավալելու հնարավորությունն է։ Եվ ես կարծում եմ, որ դա ամենամեծ թերություններից մեկն է, որ այսօր գոյություն ունի ՀՀ-ում, որովհետեւ Հայաստանում տոտալիտար մտածողության գոյության պայմաններում, եթե ոչ դե յուրե, դե ֆակտո իրավիճակ է ստեղծվել, երբ ազգային փոքրամասնության ներկայացուցիչներն իրենց պարտավորված են զգացել միշտ պահպանել լոյալություն, ցանկացած գործող իշխանության նկատմամբ չասել քննադատական խոսքեր, իշխանության ներկայացուցիչների հասցեին, որովհետեւ դա կարող է իր հետ բերել անցանկալի հետեւանքներ տվյալ ազգային փոքրամասնության համար։ Ինչպես ՀՀ բոլոր քաղաքացիների համար, այնպես էլ ազգային փոքրամասնության ներկայացուցիչների համար երաշխավորում եմ հասանելիությունը բոլոր իրավունքների, այդ թվում՝ արտահայտվելու իրավունքին, քաղաքական գործունեություն ծավալելու իրավունքին, ընդդիմադիր քաղաքական գործունեություն ծավալելու իրավունքին։ Եվ այս սեգմենտը ամենամեծ պրոբլեմն եմ համարում Հայաստանում ազգային փոքրամասնությունների հետ կապված։ Չնայած կարծում եմ, որ մենք պետք է ավելի մեծ ջանքեր գործադրենք, որպեսզի ազգային փոքրամասնության ներկայացուցիչները իրենց ազգային ինքնությունը եւ ավանդույթները պահպանելու եւ զարգացնելու հնարավորություն ունենան։

Ինչ վերաբերում է դատական համակարգին, ապա մեր դատական համակարգի պրոբլեմը իրականում օրենսդրական պրոբլեմ չի, որովհետեւ քանիցս ես ասել եմ, որ ՀՀ-ում դատավճիռները համապատասխանում են Քրեական օրենսգրքին, Քրեական դատավարության օրենսգրքին, Սահմանադրությանը, օրենսդրությանը, բայց իրականությանը չի համապատասխանում։ Ծայրից ծայր սուտ է եւ այդ սուտը ձեւակերպված է օրենքով նախատեսված ձեւով։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Արձագանքի համար՝ Ռուստամ Մախմուդյան։

Ռ.ՄԱԽՄՈՒԴՅԱՆ

-Պրն Փաշինյան, անկեղծ ասած, լավ կլիներ այս ընթացքում իմ երեք հարցադրումներին անդրադառնայիք։ 1-ինը՝ ընդդիմադիր գործունեության վերաբերյալ ես հավատացնում եմ, որ 2007-2012թթ. խորհրդարանական ընտրություններին տարբեր ազգային փոքրամասնության ներկայացուցիչներ ընդգրկված են եղել, այդ թվում՝ ում դուք եք եղել ՀԱԿ-ում։ Հավաստիացնում եմ, որ ազգային փոքրամասնությունները, անկախ նրանից՝ ծավալներն ինչպիսին են, բայց մասնակցել են։ Սա ի գիտություն։

2-րդը՝ դատարանների մասով, երբ ես օրենսդրական փոփոխություններն ասում էի, դուք ընդունում եք, որ բոլոր օրենսդրական փոփոխությունների անհրաժեշտություն չկա, բայց կուզեի, որ ձեր արձագանքելու ժամանակ ասեք, թե ի՞նչն է, որ դուք ձեր վարչապետության օրոք կփոխեք ձեր լիազորությունների շրջանակում, որ վստահությունը բարձրանա։ Շատ կարեւոր է, որ դուք անդրադառնաք նաեւ իմ 2-րդ հարցին, որին կարող են հասցեատեր լինել այսօր հրապարակում կանգնած մեր քաղաքացիները։ Շնորհակալություն։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Ես չեմ ասում օրենսդրական փոփոխությունների կարիք չկա։ Ասում եմ, որ վերջին 20 տարվա ընթացքում դատական համակարգում օրենսդրական փոփոխություններ են տեղի ունեցել, միլիոնավոր դոլարներ են ծախսվել, շենքեր են կառուցվել, ռեմոնտ են արել, տեխնիկա է ձեռք բերվել, նույնիսկ շորեր եւ քղամիդներ դատավորների համար, բայց դատական համակարգի էությունը չի փոխվել։ Դատական համակարգն ինչպես եղել, այնպես էլ շարունակում է մնալ ստահոդ։ Ո՞րն է գործողությունն իշխանության փոխելու դատական համակարգը։ Մի տարբերակ կա՝ իշխանությունը պետք է հրաժարվի դատական համակարգը իր քաղաքական, կլանային եւ որեւէ այլ շահերին ծառայեցնելուց։ Եթե դուք հարցնեք, թե ո՞րն է երաշխիքը, որ դա տեղի կունենա, ես ասում եմ, որ երաշխիքը հրապարակում կանգնած ազատագրված քաղաքացին է, որը ոչ մի իշխանության այլեւս չի ներելու սուտը։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Ալիկ Սարգսյան։

Ա.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Փաշինյան, ինչպես ես, կարծում եմ՝ բոլորը լսում ենք ժողովրդի ձայնը, հասկանում եւ ընկալում ենք այն պատճառները, թե ինչու՞ է այս ձայնը բարձրացել։ Այնուամենայնիվ, կարծում եմ, որ բոլորն են հետեւություն արել, ընդհուպ ցանկացած իշխանություն այս պարագայում անհրաժեշտ հետեւություն է անում՝ հետագայում ժողովրդի տրամադրությունը եւ վերաբերմունքը փոխելու համար։ Ես շատ հարգում եմ ժողովրդավարությունը եւ այս օրերի ամբողջ շարժումը վառ բացահայտ ժողովրդավարության դրսեւորում էր։ Այնուամենայնիվ, չէի ցանկանա, որ ձեր խոսքում երբեւէ հնչեր կամ ու կամ դրսեւորումը։ Դա մեր անկախության առաջին օրվանից բոլոր իշխանությունները դա որդեգրել են՝ կամ ես պետք է լինեմ, կամ ոչ մեկը։ Փառք Աստծո, երեկ ձեր մոտեցումը փոխվեց, այս հարցին այլ կերպ մոտեցաք։ Բոլոր իշխանությունները դա որդեգրել են, որը ցավոք սրտի տարիների ընթացքում փոխվել է «մեր դեմ խաղ չկա» զայրույթի, որը բազմաթիվ վնաս է բերել մեր երկրի հեղինակությանը եւ ժողովրդին։ Ես կարծում եմ, որ այդ եզրույթի նկատմամբ խիստ ուշադիր պետք է լինեք։

Հարց՝ ընդունենք վարչապետ չընտրվեցիք, պրն Փաշինյան, ի՞նչ պայքարի ձեւ եք ընտրելու։ Արդյոք կոշտ պայքար, որը կարող է տանել առճակատման, պառակտման կամ անհանդուրժողականության, որը բոլորվին չի բխում մեր ժողովրդի շահերից եւ արդյոք չկա տարբերակ որեւէ առողջ երկխոսության։ Ես հասկացա, որ դուք հիմնականում արտաքին քաղաքականության հետ այսօրվա մեր իշխանությունների որեւէ խնդիր չունեք եւ նույն կուրսը հաջողությամբ շարունակելու եք, ինչքան ձեզ լսում եմ, ձեր խնդիրը ներքին քաղաքականության մեջ է։ Արդյոք չկա տարբերակ, որոշակի կառույցներ, օղակներ գործադիրից եւ օրենսդիրից ձեզ հատկացնելու դեպքում, որպես ընդդիմություն, կարողանաք համապատասխան վերահսկողություն ներկայացնեք երկրում եւ դա հասցնեք հասարակության լայն խավերին։ Շնորհակալություն։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Սարգսյան, ձեզ տրված ժամանակահատվածում այդ վերահսկողությունը կիրականացնի ձեր խմբակցությունը։ Երբ ասում եք, որ ցանկացած իշխանության համար հետեւությունների տեղ կա, որպեսզի հետագայում շտկի իրավիճակը, եթե դուք նկատի ունեք Հանրապետականի իշխանությունը, դուք սխալ նկատի ունեք, որովհետեւ Հանրապետականն այլեւս Հայաստանում չունի իշխանություն եւ չի ունենալու։ Ինչքան այս իրողությունը շուտ արձանագրենք, այնքան լավ բոլորիս համար։

Խնդիրը նրա մասին չի, թե ով ընտրվի վարչապետ, դուք ինձ ընտրում եք վարչապետ, թե չեք ընտրում, խնդիրը նրա մասին է, թե դուք նպաստու՞մ եք այս քաղաքական ճգնաժամի լուծմանը, թեեւ այս քաղաքական ճգնաժամը պիտի լուծվի առանց ձեր մասնակցության։ Հարցը շատ պարզ է եւ ընտրությունն էլ շատ պարզ է։

Ինչ վերաբերում է մեր քաղաքական պայքարին, առաջին օրից այդ քաղաքական պայքարը եղել է բաց ձեռքերի, ոչ բռնի քաղաքական պայքար եւ ես չեմ պատկերացնում իրադարձությունների զարգացման որեւէ սցենար, որ մեզ դուրս բերի այդ տրամաբանությունից եւ գաղափարաբանությունից։ Մենք մերժել ենք եւ մերժում ենք բռնությունը ոչ միայն որպես գործողություն, այլեւ որպես հակագործողություն, ինչը նշանակում է, որ մենք ոչ միայն բռնություն չենք գործադրելու, այլեւ մեր նկատմամբ հնարավոր բռնությանը բռնությամբ չենք պատասխանելու։ Չնայած, եթե անկեղծ ասեմ, կարծում եմ, որ քաղաքական իրավիճակն այնպիսին է, որ նման սցենարների մասին խոսելը նույնիսկ ավելորդ է, որովհետեւ եթե մենք ուզում ենք լուծել քաղաքական ճգնաժամը, պետք է հաշվի առնենք իրերի իրական դրությունը։ Ես ձեզ կոչ եմ անում՝ դուք ուշադիր ընթերցեք ձեր կուսակցության առաջնորդի՝  վարչապետի պաշտոնից հրաժարականի տեքստը։ Իրականում ես ի՞նչ էի փորձում ասել Սերժ Սարգսյանին։ Ես ուզում էի ասել կամ ասում էի, որ դուք իրավիճակը ճիշտ չեք գնահատում, ձեզ ճիշտ չեն զեկուցում, թե ի՞նչ է կատարվում։ Պրն Սարգսյան, ձեր իմացած Հայաստանն այլեւս չկա, սա ուրիշ Հայաստան է, որտեղ դուք չեք կարող իշխել, դուք չեք կարող լինել իշխող քաղաքական ուժ եւ ինչքան շուտ սա արձանագրեք, այնքան լավ բոլորիս համար։ Դուք էիք երեկ ասում, որ ամեն օրը տնտեսությանը վնաս է հասցնում։ Դե ապացուցեք, որ դուք մտածում եք Հայաստանի տնտեսության եւ ոչ թե ձեր նեղ կուսակցական եւ անձնական շահերի մասին։ Դուք եք ասում, որ հրատապ խնդիրներ կան լուծելու, դե ապացուցեք, որ դուք ուզում եք այդ խնդիրների լուծումը եւ ոչ թե ձեր անձնական եւ խմբային շահն եք հետապնդում։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Արձագանքի համար՝ Ալիկ Սարգսյան։

Ա.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Ուղղակի հաշվի առնելով այսօրվա այն դժվարին մարտահրավերները, որ ծառացել են մեր երկրի առջեւ եւ ինչ վիճակում է այսօր գտնվում ՀՀ-ն, ես ուղղակի կառաջարկեի, որ առողջ երկխոսություն այսպես, թե այնպես կայանար։ Բոլոր կամուրջները քանդելու իմաստն այս պահին չեմ տեսնում։ Ամեն դեպքում ձեր կողմից նշված մարդիկ պատմություն ունեն, ճանապարհ են անցել, նրանց փորձը փոխանցելը նոր Հայաստանին, ինչպես դուք նշեցիք, որեւէ մեկին վնաս չի բերի։ Իզուր եք որոշում, որ պետք է լիկվիդացվեն բոլորը, որպեսզի երկրում ինչ-որ բան կատարվի։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Քավ լիցի, դուք սխալ հասկացաք ինձ։ Ես կարող եմ ասել հետեւյալը, որ մեր Կառավարության առաջնային նպատակը լինելու է համերաշխության դրսեւորումը։ Ես կարող եմ շատ ուղիղ ձեր հարցին ի պատասխան ասել, որ այսօր իմ վարչապետ ընտրվելուց հետո անմիջապես կձեռնարկեմ ձեր ասած երկխոսության գործընթացը խորհրդարանական բոլոր խմբակցությունների հետ առանց բացառության։ Այդ թվում՝ Հանրապետական խմբակցության հետ եւ իմ ձգտումն այն է, որ մենք ստեղծված իրավիճակի հետագա լուծման վերաբերյալ լսենք իրար տեսակետները։ Ես համոզված եմ, որ դրանցում կլինեն ընդհանուր բաներ։ Խոսքը ուրիշ բանի մասին է։ Այսօր ժողովրդի հաղթանակը պետք է արձանագրվի եւ դա պիտի լինի երկխոսության հիմքը։ Ես պատրաստ եմ դրան։ Շնորհակալություն։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Ռուզաննա Մուրադյան։

Ռ.ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ

-Պրն Փաշինյան, վերջին օրերին մեր երկրում իրականացվող այս փոփոխությունների մեջ շատ ակնհայտ դերակատարում ունեն անչափահասները։ Ես այժմ դիմում եմ ձեզ, որպես չորս երեխաների հոր։ Ինչպե՞ս կվարվեք, երբ լինի իրողություն, ինչպես դուք եք սիրում ասել՝ իրողությունն է փոխվել, եւ ցույցերի կազմակերպիչներ լինեն բոլորովին այլ թիմի ներկայացուցիչներ, եւ լինեն բոլորովին այլ թեմաներ, եւ այդ ցույցին մասնակցելու ցանկություն ունենան նաեւ ձեր երեխաները։ Խնդրում եմ  ասեք ձեր գնահատականը այդ դպրոցների մանկավարժներին,  տնօրեններին, կազմակերպիչներին։ Ուզում եմ, որ այս հարցին պատասխանեք, որպես ՀՀ քաղաքացի, հայ ընտանիքի հայ հայր։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Երբ սկսել է ղարաբաղյան շարժումը, ես եղել եմ 13 տարեկան եւ դպրոցական։ Լինելով դպրոցական՝ ղարաբաղյան շարժման օրերին կազմակերպել եմ դասադուլներ, երթեր, ցույցեր, բողոքի այլ գործողություններ։ Իմ երեխաները քաղաքական իմ ողջ գործունեության ընթացքում մասնակցել են այն գործընթացներին, որոնք տեղի են ունեցել եւ ես նրանց համար դա համարում եմ շատ հզոր քաղաքացիական դպրոց։ Ես ուզում եմ անկեղծ ասել, առանց սեթեւեթանքների, որ մեր շարժման ամենահզոր շերտերից եւ մասնակիցներից մեկը համարում եմ աշակերտներին։ Եվ երբ հարց է հնչում, թե ի՞նչ երաշխիք, որ պրոցեսները կգնան այս ուղղությամբ, որ ինչ խոսում ենք, իրականություն կդառնա, ես դրա ամենամեծ երաշխիքներից մեկը համարում եմ այն, որ թավշյա այս հեղափոխության մեջ լայնորեն ընդգրկված են եղել դպրոցականները։ Սա նշանակում է, որ այսօր տեղի ունեցածի հիշողությունը չի կորելու։ Առնվազն առաջիկա 100 տարում այս պատմությունը պատմվելու է հիմնականում անմիջական մասնակիցների կողմից։ Եվ ես այս պրոցեսը համարում եմ քաղաքացիական լրջագույն դպրոց աշակերտների, ուսանողների, երիտասարդության, միջին տարիքի եւ ավագ սերնդի ներկայացուցիչների կողմից։ Ես ողջունում եմ ուղղակի աշակերտների ակտիվությունը եւ համոզված եմ, որ այդ ակտիվությունը կշարունակվի մինչեւ այս պրոցեսի վերջնական աներգբա հաղթական ավարտը։ Ուզում եմ ձեզ հավաստիացնել, ուզում եմ փարատել ձեր մտահոգությունները, որ այդ պրոցեսները միայն դրական դերակատարում կունենան որպես քաղաքացի, որպես մարդ, որպես անհատականություն, որպես ուժեղ մարդիկ այդ երեխաների դաստիարակության գործում։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Արձագանքի համար՝ Ռուզաննա Մուրադյան։

Ռ.ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ

-Ես հասկացա, որ ձեր մղումները այնքան ուժեղ են, որ դուք կարող եք անցնել երեխաների անվտանգության վրայով եւ կարող եք անգամ  անտեսել այն բոլոր վատ հետեւանքները, որոնք կարող են առաջանալ դեռահասների մասնակցության հետեւանքով՝ հաշվի առնելով իրենց տարիքային առանձնահատկությունները։ Ավելի ճիշտ, հաշվի չառնելով տարիքային առանձնահատկությունները, որ իրենք չեն կարող ադեկվատ որոշումներ կայացնել, ադեկվատ գնահատել ստեղծված իրավիճակը եւ դրա վատ հետեւանքները նաեւ ֆիզիկական, բարոյական եւ գաղափարական։ Դուք պարզապես հանուն ինչ-որ բանի ամեն ինչի վրայով անցնելու այս պահին թեզ հնչեցրեցիք։ Ես հուսամ, որ դա դարձյալ ստեղծված իրողությունից է եւ մեկ այլ հաջորդ իրողության պայմաններում ձեր մոտեցումը կփոխվի, որովհետեւ չմոռանանք, որ մենք գործ ունենք մեր երկրի անվտանգության հենարանի, հենքի հետ, որոնք մեր երեխաներն են եւ հանուն ամեն ինչի չի կարելի հրաժարվել ամեն ինչից։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Տիկին Մուրադյան, երբ դուք խոսում էիք, իմ աչքի առջեւով անցնում էին այն բազմաթիվ կադրերը, երբ տարրական դասարանների երեխաները դպրոցների տնօրենների, մազպետների որոշմամբ ստիպողաբար ծնողների հետ քշվում էին Սերժ Սարգսյանի նախընտրական հանդիպումներին՝ «Առաջ Հայաստան» փուչիկները ձեռներին բռնած։ Ես ուզում եմ հասկանալ, թե որտե՞ղ էր այս մտահոգությունը ձեր կուսակցության նախընտրական հավաքների ժամանակ։ Ես ուզում եմ ձեր ուշադրությունը հրավիրել, որ մենք ոչ մի երեխայի ստիպողաբար որեւէ տեղ չենք տարել։ Այդ երեխաները նաեւ քաղաքացի են եւ ձեր ընդունած Սահմանադրության համաձայն ունեն իրավունքներ եւ ունեն որոշումներ կայացնելու իրավունքներ եւ ՀՀ-ում այլեւս երեխաների իրավունքները նույնպես պաշտպանված են եւ ոչ մի դպրոց, ոչ մի տնօրեն սրանից հետո չի համարձակվի երեխաներին պահել կողպած դռներով դպրոցներում եւ կողպած դռներով դասարաններում։ Սա ես ձեզ երաշխավորում եմ։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Ես խնդրում եմ հարց տվող պատգամավորներին եւ վարչապետի թեկնածու Փաշինյանին ռեգլամենտի մեջ տեղավորվել։ Եթե մեկ, երկու վայրկյան լինում է, ես չեմ անջատում։

Այժմ արտահերթ հարցի համար՝ Արա Բաբլոյան։

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Պրն Փաշինյան, ճիշտն ասած, ես մտադրություն չունեի հարց տալ, բայց դուք ուղղակի ինձ ստիպեցիք։ Ես կօգտագործեմ այն, ինչ ձեզանից սովորել եմ։ 10 րոպեով կլքեմ դահլիճը, որպես բողոք այն հայտարարության, որ դուք արեցիք երեխաների իրավունքի կապակցությամբ։ Հետո, ձեզ միջազգային տարբեր կազմակերպություններ, որոնք զբաղվում են երեխաների իրավունքներով, կբացատրեն՝ որտեղ է ձեր սխալը եւ եթե դուք ընտրվեք վարչապետ, այսուհետ երբեք չկրկնեք նման բառեր։ Ես չեմ ակնկալում պատասխան։ Շնորհակալություն։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Պրն Բաբլոյան, հույս ունեմ, որ այնուամենայնիվ, 10 րոպեից կվերադառնաք։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Հաջորդ հարցի համար՝ փոխխոսնակ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Փաշինյան, մեր գործընկերների կողմից հնչեցին բավականին հարցեր, որոնք մենք նշում էինք նախորդ տարիների ընթացքում։ Գործազրկություն, աղքատություն, անարդարություն, դրանք հետեւանքներ են։ Ես ուզում եմ կարճ ձեւակերպեմ, թե ի՞նչ է ծնել դա։

Վերջին 10 տարում մենք ի՞նչ ունենք։ Միգուցե այդ 10 տարուց առաջ էլ ունեինք քաղաքական միապետ, որը տալիս էր տնտեսական արտոնություններ, մենաշնորհներ եւ պետական կառավարման համակարգի իրավապահ մարմինները պաշտպանում, պահպանում էին այդ հարաբերությունները։ Շատ հստակ եմ ասում։ Հիմա ասում ենք գործազրկություն կա, բյուջետային եկամուտների մասին եք ասում։ Կար քաղաքական միապետություն, որը տալիս էր արտոնություններ, մենաշնորհներ, քվոտաներ, տենդեռներ, որի արդյունքում մենք տնտեսական մոդել էինք ստացել։ Այսինքն՝ ունենք տնտեսական մոդել եւ քաղաքական մոդել։ Մնացած բոլորը սպասարկվում էին։ Այս առումով, եթե ընտրվեք վարչապետ, քաղաքականը հասկանալի է, աշխատանք պետք է անենք, մի մարդ, որ վարչապետ դարձավ, շատ բարդ է լինելու՝ տարիներով կայացած այդ տնտեսական մոդելը կազմաքանդելու եւ ազատականացնելու։ Այսինքն՝ ժամանակ է պետք։

Հարցս հետեւյալն է՝ 1-ին քայլերը որո՞նք են լինելու, որպեսզի ժողովրդի սպասելիքները, որովհետեւ դրանք շատ կարճ ժամանակ հետո կարող են մեծ պրետենզիաներ առաջացնեն, մի քանի պարզ քայլեր լիցքավորելու այդ մենաշնորհը։

2-րդը՝ տնտեսական աճի մասին։ Ի՞նչ կարծիքի եք, որ 7,5 տոկոս տնտեսական աճ ունենալով հանդերձ զրոյական ազդեցություն, որովհետեւ 3,5 տոկոսով էր բյուջեում դրված, ավել 4,5 տոկոսը դա 48 մլրդ դրամ է։ Մի տոկոս տնտեսական աճը 12 մլրդ է, ինչու՞ չէին կարողանում թոշակ եւ աշխատավարձ բարձրացնել։ Այսքանը։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես շատ բարձր եմ գնահատում ձեր մասնագիտական հմտությունները, բայց մի կետում թույլ տվեք ձեզ հետ չհամաձայնվել, որ մենաշնորհների վերացումը շատ երկար ժամանակ պետք է խլի։ Գուցե հետեւանքների խորքային առումով այո, բայց զուտ ֆորմալ առումով ես կարծում եմ, որ մենաշնորհների վերացումն ընդամենը ժամերի խնդիր է, որովհետեւ այսօր ո՞նց է մենաշնորհը ձեւակերպվում։ Այսօր ՀՀ օրենսդրությամբ մենաշնորհ կա՞, չկա, որեւէ մեկի համար որեւէ բան ներկրելու արգելք կա՞, չկա, բայց բոլորս գիտենք, որ այդ արգելքները փաստացի տեղի ունեն։ Եվ ես հիմա հայտարարում եմ, որ այսօր ես ընտրվեմ վարչապետ, վաղվանից որեւէ ապրանքատեսակի գծով ներկրման արգելք չի լինելու։ Եվ այդ մասին ես պատրաստվում եմ պաշտոնապես գրավոր ծանուցել որպես ՀՀ վարչապետ ՀՀ-ում գրանցված բոլոր ընկերություններին, իրավաբանական անձանց եւ անհատ ձեռնարկատերերին եւ իհարկե հետեւել թափանցիկ եղանակով նաեւ խորհրդարանական ուժերի, մամուլի աջակցությամբ, թե արդյոք այդ պաշտոնական արձանագրումը ի՞նչ արդյունքներ է բերում, որովհետեւ կարող է ֆորմալ հայտարարություն անենք ու մի շաբաթ հետո պարզվի, որ ոչ մի փոփոխություն չկա։ Պետք է նաեւ խորանալ դրա պատճառների մեջ։ Օրինակ, մինչեւ այսօր ինձ բազմաթիվ մարդիկ են մոտեցել եւ հայտարարել են իրենց փաստացի ունեցած արգելքների մասին։ Իսկ արգելքը ո՞րն է, պրն Պետրոսյանն իր հարցում շատ ճիշտ նշեց։ Գալիս հասնում են մաքսային, ասում են՝ չի մտնելու այդ ապրանքը։ Այսինքն՝ եթե ես ՀՀ վարչապետ եմ, ես բացառում եմ այդպիսի իրավիճակը որեւէ ապրանքի գծով։

Ինչ վերաբերում է տնտեսական աճին, ապա այսօր մեր տնտեսական աճը, եթե փորձենք վերլուծել, մենք մոտավորապես ի՞նչ ենք հասկանում, որ եթե թվերի վերածենք բացարձակապես, մոտավորապես 2017թ. 800 մլն դոլար պարտք ենք վերցրել, 700 մլն դոլարով աճեցրել ենք մեր ՀՆԱ-ն։ Այս է պատասխանը, որովհետեւ մեզ թվում է, թե մենք արդյունք ենք ստեղծում, որ փոս փակենք, բայց իրականում այդ փոսն այնքան խորն է, որ այդ արդյունքը լցնում ենք այնտեղ, պարզվում է, որ ավելի է խորացել։ Պատկերացնու՞մ եք, մեր վերցրած պարտքն ավելի է, քան մեր ստեղծած արդյունքը։ Հետեւաբար, տնտեսական աճը ոչ թե տնտեսական աճ է, այլ վիճակագրական մանիպուլյացիաների արդյունք, որովհետեւ այս թիվը այս տողում չենք գրում։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Արձագանքի համար՝ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Փաշինյան, շատ ճիշտ էր, որպեսզի տնտեսական մենաշնորհի դեմ մեխանիզմ ներկայացնեք, բայց այստեղ մի խնդիր կա, որ այդ բարդությունն առաջանալու է։ Եթե նույնիսկ այդ ներկրումները լինեն առեւտրային խոշոր ցանցերը, որոնք 2-3-ն են, իրականացնում են մանրածախ ապրանքաշրջանառության 70 տոկոսը եւ Երեւանում կենտրոնացված է առեւտրի 80 տոկոսը։ Այսինքն՝ հետագայում դուք քայլեր կանեք, դրա ձեւերը կան դրա համար, կարող է շաբաթ, կիրակի չաշխատեն, երեկոյան ժամը 9-ից հետո չաշխատեն, որպեսզի ապակենտրոնացվի մոնոպոլիան առեւտրային ցանցերի։ Մեր օրենսդրությամբ մենաշնորհն արգելված չի, ընդամենը գերիշխող դիրքն է արգելված։ Այսինքն՝ մենք այստեղ էլ խնդիրներ ունենք ռեալ մենաշնորհի համար օրենսդրություն ընդունելու։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Լիարժեք համաձայն եմ ձեզ հետ։ Այսօր այլ իրավիճակների հետ էլ ենք հանդիպում, երբ մարդկանց, ովքեր արտադրություն են հիմնել եւ պետք է հումք ներկրեն, բայց քանի որ այդ հումքի նկատմամբ կա քվոտավորում, այդ հումքը մարդկանց ֆիզիկապես հնարավորություն չի տրվում ներկրել եւ մարդկանց ստիպում են, ասում են, որ խանութում վաճառում են, գնա գնի։ Նկատի ունեմ խնդիրը միայն մանրածախ առեւտրի մեջ չի։ Ինքը բազմաշերտ խնդիր է եւ ձեր ասած պրոբլեմատիկան պետք է լուծվի փոքր եւ միջին բիզնեսի պաշտպանության միջոցառումների կիրառումով, որովհետեւ այսօր շատ հանգամանքների բերումով, եթե ԱՎԾ մեջ ուսումնասիրենք փակվող ընկերությունների վիճակագրությունը, ապա կտեսնենք, որ միջին եւ փոքր բիզնեսը կամաց-կամաց մեռնում է եւ սա մեզ համար լրջագույն պրոբլեմ է, որովհետեւ տնտեսության հակակշռից ենք մենք զրկվում։ Ես չեմ ասում, որ խոշոր բիզնեսին նեղացնենք, բայց պետք է բալանսավորել։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Պրն Փաշինյան, մի բան ճշտենք։ Պրն Ֆարմանյանը չի հասցրել հերթագրվի, ցանկանում է ձեզ հարց տալ, պրոբլեմ ունե՞ք։ Շատ բարի։ Ռաֆիկ Գրիգորյանից հետո հարցով հանդես կգա Սամվել Ֆարմանյանը։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շատ բարի։ Միհրան Պողոսյանը դահլիճում չէ։ Կորյուն Նահապետյան։

Կ.ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Փաշինյան, ակնհայտորեն մեր տարածաշրջանում ռազմաքաղաքական իրավիճակը շարունակում է մնալ լարված։ Արցախա-ադրբեջանական շփման գծում հակառակորդի կողմից նկատվում են ռազմական տեխնիկայի կուտակումներ, կան նաեւ արդեն տեղեկություններ, որ պայմանավորված Հայաստանի ներքին իրադրությամբ հակառակորդի ճամբարում աշխուժություն է նկատվում եւ անգամ առաջարկներ են հնչեցվում՝ սրացումներ առաջացնել այդ ճակատում։ Դուք արդեն նշեցիք, որ, որպես վարչապետի թեկնածու, ընտրվելու դեպքում հանդես եք գալու նաեւ գերագույն հրամանատար։ Ուզում եմ հատուկ նշել, որ դա միայն պատերազմի ժամանակ, խաղաղ ժամանակ դուք չեք ունենալու այդպիսի իրավունք։ Եվ բնական է ոչ միայն ինձ, այլեւ մեր երկրի անվտանգության համար մտահոգ եւ սրտացավ բազմաթիվ մեր հայրենակիցների հետաքրքրում է ձեր կարողությունը, ձեր պատրաստվածությունը, պաշտպանության եւ անվտանգության համակարգի ձեր իմացությունը, որովհետեւ վարչապետ ընտրվելու դեպքում դուք շատ պատասխանատու որոշումներ պետք է կայացնեք հատկապես պատերազմի ժամանակ։

Իրողությունն այն է, որ Սահմանադրության շրջանակներում մենք ունենք այս բնագավառում պետական քաղաքականության հստակ կանոններ, որոնք պետք է ամբողջապես իրականացվեն թե խաղաղ ժամանակ եւ թե պատերազմի ժամանակ։ Հենց այս համատեքստում երկու հարց եմ ուզում ուղղել ձեզ, երկու կոնկրետ իրավիճակներ եւ ակնկալում եմ ձեր կոնկրետ պատասխանները, թե ինչպիսի՞ գործողություններ դուք կձեռնարկեք։

Իրավիճակ 1-ին՝ ՀՀ-ին սպառնացող անմիջական վտանգ է առկա եւ Կառավարությունը հնարավորություն չունի որոշում կայացնել զինված ուժերի կիրառման վերաբերյալ։

Իրավիճակ 2-րդ՝ ինչպիսի՞ իրավական հնարավորություն եք դուք տեսնում զինված ուժերի կողմից ռազմական դիմակայման շրջանակներում զինված ուժերի առանձին ստորաբաժանումների օգտագործման մասին։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Պրն Նահապետյան, ճիշտն ասած, ձեր հարցը զարմացնում է, որովհետեւ մենք արդեն երկու ժամից ավելի այս դահլիճում քննարկում ենք, որ ընդհանրապես պետության մեջ որոշումները պետք է ունենան ինստիտուցիոնալ բնույթ։ Ես հիմա ի գիտություն ձեզ ռազմագիտության 9-րդ դասարանի քննություն չեմ հանձնում եւ դուք էլ ռազմագիտության պաշտոնաթող ենթասպա չեք, որ հիմա դպրոցում ռազմագիտության դաս եք տալիս։ ՀՀ-ում կան ինստիտուտներ, գլխավոր շտաբ, պաշտպանության նախարարություն եւ ընդհանրապես վարչապետը՝ գերագույն գլխավոր հրամանատարը, պատերազմի դեպքում որոշումներ կայացնում է՝ համապատասխան ինստիտուտների կարծիքը լսելով, որովհետեւ հիմա այդ հարցերը, որ տալիս եք, ես կարող եմ ձեզնից ակնկալել տասնյակ հարակից հարցերի պատասխան, որպեսզի տամ այդ հարցի պատասխանը՝ սկսած նրանից, թե եղանակը ինչպիսի՞ն է եւ ինչպիսի՞ն է սպասվում եւ այդպես շարունակ։

Ես կարող եմ ասել հետեւյալը, որ ասելով, որ պատրաստ եմ կատարել ՀՀ վարչապետի պաշտոնը, ես նկատի չունեմ, որ ես հանրապետության ամենաուժեղ էներգետիկն եմ, հանրապետության ամենաուժեղ տրանսպորտնիկն եմ, հանրապետության ամենաուժեղ հրետանավորն եմ,  հանրապետության ամենաուժեղ հետախույզն եմ, հանրապետության ամենաուժեղ բժիշկն եմ, հանրապետության ամենաուժեղ օդաչուն եմ։ ՀՀ վարչապետի կարգավիճակը քաղաքական կարգավիճակ է առաջին հերթին եւ առաջին հերթին վարչապետի պաշտոնը ստանձնելուց հետո ես ինձ մոտ կհրավիրեմ պաշտպանության նախարարության, գլխավոր շտաբի, ԱԱԾ համապատասխան պաշտոնյաներին եւ կլսեմ նրանց զեկույցը հայ-արդբեջանական շփման գծում եւ հայ-ադրբեջանական սահմանին տիրող իրավիճակի մասին, հաստատված պլանների վերաբերյալ տեղեկություն կստանամ եւ կլսեմ նրանց կարծիքը անհրաժեշտ միջոցառումներ ձեռնարկելու վերաբերյալ եւ այդ ամենը լսելուց եւ վերլուծելուց հետո կկայացնեմ անհրաժեշտ որոշումներ։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Կորյուն Նահապետյան։

Կ.ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ

-Պրն Փաշինյան, խորը ափսոսանք պետք է հայտնեմ, որ տվյալ դեպքում դուք չեք տիրապետում ոչ Սահմանադրությանը, ոչ «Պաշտպանության մասին» օրենքին։ Ես ձեր փոխարեն այդտեղ կանգնած չեմ որպես վարչապետի թեկնածու, որ ամբողջապես եւ սպառիչ պատասխանեմ, թե այդ իրավիճակում ինչպես կվարվեի որպես վարչապետ։ Ցավում եմ, որ դուք ուղղակի չեք կարող այն հիմնական բեռը եւ պատասխանատվությունը ստանձնել որպես գերագույն հրամանատար, որովհետեւ, եթե դուք չգիտեք այն հիմնական իրավական կարգավորումները, ով պետք է որպես վարչապետ ղեկավարի, նրան մոլորության մեջ է գցելու եւ պաշտպանության նախարարը, եւ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետը։ Նրանք ձեզ ներկայացնելու են մի իրավիճակ, դուք չեք իմանալու, թե ի՞նչ գործառույթներ ունեք իրականացնելու։ Ես ձեզ հիմա պարզաբանեմ, որպեսզի գոնե այս պարագայում դուք իմանաք, թե ընտրվելու դեպքում ի՞նչ պետք է անեք։

1-ին իրավիճակ՝ եթե ՀՀ կառավարությունն ի վիճակի չի որոշում կայացնել զինված ուժերի կիրառման մասին, ապա պաշտպանության նախարարի առաջարկությամբ վարչապետը զինված ուժերի կիրառումը գործողության մեջ դնելու մասին որոշում պետք է կայացնի։ Եթե դուք դա չգիտեք, ես պատկերացնում եմ, թե ինչպիսի վիճակում պետք է հայտնվեն մեր հայրենակիցները։ Եթե դուք չգիտեք, թե վարչապետին ի՞նչ պարբերականությամբ պետք է զեկուցեն անհետաձգելի, հրատապ, սահմանափակ գործողությունների եւ հատուկ առաջադրանքներ կատարելու նպատակով, այստեղ դուք քննություն եք բռնում որպես վարչապետի թեկնածու, ոչ թե որպես ռազմագիտության քննություն հանձնող։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Պրն Նահապետյան, ես ցավում եմ, որ դուք այնքան էլ լավ չեք պատկերացնում, թե մենք հիմա ինչով ենք զբաղված։ Ես գայթակղությանը չեմ տրվի եւ ձեզ հարցեր չեմ տա երթեւեկության կանոնների մասին, որովհետեւ դուք, իսկապես, ցավում եմ, որ շարունակում եք աչքի ընկնել գերազանցիկի եռանդով։ Եթե թվում է, որ դուք տպավորություն եք թողնում, չափազանց սլախվում եք։ Շնորհակալություն։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Սամվել Ֆարմանյան։

Ս.ՖԱՐՄԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն՝ հարցով դիմելու հնարավորության համար։ Ես ուզում եմ մեկ բան հաշվի առնելով, որ այս նիստին հետեւում են ոչ միայն ՀՀ-ում եւ այսօր այդ մասին խոսվում է, մեզանից արեւելք ընկած հանրապետության ռազմաքաղաքական ղեկավարության, բոլոր քաղաքացիների համար լինի շատ հստակ։

ՀՀ եւ Արցախի Հանրապետության դեմ ռազմական արկածախնդրում ցանկացած փորձ հանդիպելու է բռունցքված, համախմբված հայ ժողովրդի միասնական դիմակայությանը, այդտեղ չի գործելու քաղաքական որեւէ բաժանում, որեւէ հայացքների տարբերություն եւ սա մեր հակառակորդը պետք է ականջին օղ անի եւ շատ լավ իմանա։ Սա մեկ։

Պրն Փաշինյան, այդուհանդերձ, մեր քննարկմանը զուգահեռ ես փորձում եմ ինտերնետով հետեւել տարատեսակ լրահոսին։ Կան մտահոգիչ բաներ։ Ես չգիտեմ այդ մտահոգությունները որքանով են ճիշտ, որքանով են սխալ, ընդհուպ մինչեւ առաջարկություն, որ ադրբեջանական մեջլիսի պատգամավորներն առաջարկում են ԼՂ հարցով հրատապ նիստ հրավիրել։ Ես պատասխան չեմ ակնկալում ձեզնից, բայց ունեմ հորդոր, ունեմ առաջարկություն, որ պատգամավորների հարցերի ավարտից հետո, որպես վարչապետի թեկնածու, խոսել Արցախի Հանրապետության նախագահ Բակո Սահակյանի, ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի, արտաքին գործերի նախարար Էդվարդ Նալբանդյանի, պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանի, շտաբի պետ Մովսես Հակոբյանի, Արցախի պաշտպանության նախարար Լեւոն Մնացականյանի եւ շտաբի պետի հետ, տեղեկանալ այս պահին առկա ռազմաքաղաքական իրավիճակի մասին եւ ձեր եզրափակիչ խոսքում մեզ զեկուցել։ Դա շատ կարեւոր առանցքային տեղեկատվություն է այս պահի համար։ Շնորհակալություն։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Պրն Ֆարմանյան, ասեմ, որ 100 տոկոսով պաշտպանում եմ ձեր նախաբանում հնչեցված միտքը եւ այդտեղ երկու կարծիք լինել չի կարող։ Մենք նույնպես մեր բոլոր ելույթներում պատեհ առիթներով հայտնել ենք այդ մասին, որ որեւէ կասկած չի կարող լինել, որ Արցախի Հանրապետության եւ ՀՀ անվտանգության ապահովման հարցերում Հայաստանի բոլոր քաղաքական ուժերը, հայ ժողովուրդը Հայաստանում եւ Սփյուռքում միասնական են եւ ես չեմ կարծում, թե որեւէ մեկը ճիշտ կվարվի, եթե դրանում համոզվելու գայթակղություն թույլ տա ինքն իրեն։

Ինչ վերաբերում է իրավիճակին եւ լարված հնարավոր իրավիճակներին, ես էլի եմ ասում, որ այդ իրավիճակները լիցքաթափելու եւ իրավիճակը կառավարելու լավագույն ձեւն այն է, որ մենք այսօր այս քննարկման արդյունքում ոչ թե խորացնենք ներքաղաքական ճգնաժամը, այլ հասնենք հանգուցալուծման։

Ինչ վերաբերում է ձեր առաջարկին, ես հաշվի կառնեմ այդ առաջարկը եւ կփորձեմ հասկանալ, թե ի՞նչ է կատարվում։ Եթե անհրաժեշտություն լինի տեղեկացնելու նաեւ ԱԺ-ին, նաեւ կտեղեկացնեմ ԱԺ-ին։ Շնորհակալություն։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Սամվել Ֆարմանյան։

Ս.ՖԱՐՄԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես կարձագանքեի, որ դա իսկապես այդպես է եւ  շատ կարեւոր ուղերձ է։ Մենք ունենք քաղաքական տարաձայնություններ, ունենք տարբեր դիտանկյուններ, բայց կա հարց, դա մեր հայրենիքի սահմանների ամուր պաշտպանությունն է, որի պարագայում որեւէ տարաձայնություն, որեւէ միմյանց հասցեին ասված վիրավորական խոսք չի լինելու առաջնային եւ մեր հակառակորդները սա ուղղակի ականջին օղ պետք է անեն։ Մի բան, որ մենք մեկ անգամ ապացուցել ենք։

Իմ հորդորի հետ կապված ես նորից եմ վերահաստատում, որպես ԱԺ պատգամավոր, ով հետեւում է լրահոսին, հազար բան է իմանում, ես դա համարում եմ շատ առանցքային նշանակության հարց ինչպիսին է ռազմաքաղաքական իրավիճակն արցախյան ճակատում այսօր, այս պահին, այս վայրկյանին, շատ կարեւոր է։ Շնորհակալություն։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Իրականում ես որոշակի տեղեկություն ունեմ, բայց ուզում եմ բոլորիս հորդորել, որ պետք չէ հապճեպ հետեւություններ անել։ Առավել եւս պետք է այս իրավիճակում ցուցաբերել լիարժեք սառնասրտություն եւ որեւէ ձեւով, այդ թվում՝ մեր հակառակորդներին չմտածել, թե մենք գտնվում ենք որեւէ ցայտնոտային վիճակում։ Ես համոզված եմ, որ իրավիճակը 100 տոկոսով վերահսկվում է եւ կշարունակվի վերահսկվել։ Առավել եւս այն պարագայում, երբ մենք այսօր կհասնենք ճգնաժամի հաղթահարման կոնկրետ լուծմանը։ Էլի եմ ասում, որ մենք բոլոր դեպքերում պետք է պահպանենք սառնությունը, ինչքան էլ իրավիճակը կարող է լարված թվալ եւ կարծում եմ, որ բոլորն են գիտակցում, որ այս իրավիճակում հայ ժողովրդի ոգեւորությունը եւ էներգիան, որ կուտակված է, այդ ոգեւորությունն անհրաժեշտության դեպքում լիարժեքորեն կծառայի Արցախի Հանրապետության եւ ՀՀ անվտանգության ապահովմանը։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Շնորհակալություն պատգամավորներին եւ պրն Փաշինյանին։ Պրն Փաշինյան, վերջին հարցն էր։ Հարց ու պատասխանն ավարտվեց։ Էլի կա՞, ներողություն։ Վահե Էնֆիաջյան, համեցեք։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, պրն Փաշինյան, սիրելի հայրենակիցներ, անշուշտ, այս կարեւոր նիստը հետեւում են ՀՀ-ում եւ Սփյուռքում եւ այն բազմաթիվ հարցերը, որ հնչում են դահլիճում, իրապես շատ կարեւոր են եւ «Ծառուկյան» խմբակցության ներկայացուցիչները շատ կարեւոր եւ առանցքային հարցեր արդեն տվել են։ Չեմ ուզում կրկնվել, բայց մի շատ կարեւոր առանցքային հարց կա, ինչի հետ կապված ուզում եմ, որպեսզի պրն Փաշինյան, դուք ձեր տեսլականը ներկայացնեք։

Դուք ձեր ելույթում անդրադարձաք, որ հայրենադարձությունն ամենակարեւորագույն հիմնախնդիրներից է լինելու։ Անշուշտ, Հայաստանում արտագաղթն այն տեմպերին է հասել, որ կարելի է համարել, որ ազգային անվտանգության հիմնախնդիրը եւ Հայաստանից արտագաղթում են երիտասարդները եւ այն ներուժը, որ մեծ ինտելեկտուալ պոտենցիալ ունի, տնտեսական պոտենցիալ ունի։ Ինչպե՞ս եք պատկերացնում արտագաղթի կասեցումը եւ ներգաղթի կազմակերպումը։ Շնորհակալություն։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Պրն Էնֆիաջյան, շնորհակալ եմ հարցի համար եւ կհամարձակվեմ այս ամբիոնից ասել, որ, ըստ էության, շատ մեծ եւ հսկայական քայլ է արված այդ ուղղությամբ, որովհետեւ ես հիշում եմ՝ դուք եւ ձեր կուսակցության ներկայացուցիչները, որ բազմիցս ասել են եւ ես լիարժեք կիսում եմ այդ տեսակետը, որ արտագաղթի պատճառները միայն սոցիալական եւ նյութական դժվարությունները եւ բարդությունները չեն, այլ Հայաստանում հաստատված ապօրինության, անարդարության, անազնվության մթնոլորտը։ Եվ քաղաքացին ամեն քայլափոխի իրեն զգում է նսեմացված թե՛ տնտեսական, թե՛ հասարակական, թե՛ սոցիալական կյանքում։ Ես կարծում եմ, որ այն ոգեւորությունը, այն մթնոլորտը, որ «Իմ քայլը» շարժման շրջանակներում հաստատվել է Հայաստանում եւ ես հույս ունեմ, որ դուք էլ լինելով տեղերում, այդ ոգեւորությունը տեսել եք, այդ ոգեւորությունը, տիրոջ այդ զգացողությունը մարդկանց լրջորեն կապում է իրենց հայրենիքի հետ։ Այսօր հազարավոր մարդիկ եկել են Երեւան Ռուսաստանից, Միացյալ նահանգներից, Եվրոպայից, որպեսզի այս շարժմանը մասնակցեն։ Ես համոզված եմ, որ արտագաղթի դադարեցման եւ ներգաղթի մեկնարկի պրոցեսն արդեն իսկ սկսվել է։ Իմ կարծիքով այստեղ արտագաղթի դադարեցնելու եւ ներգաղթ սկսելու գործընթացի կարեւորագույն գործոնը ոչ թե ինչ-որ օրենսդրական ձեւակերպում անելն է, այլ քաղաքացուն, ժողովրդին երկրի տիրոջ զգացումով համակելը։ Եվ ես դա համարում եմ ամենակարեւոր նախապայմանը։ Իհարկե, սա սկզբնական շրջանում որպես առաջին լիցք։ Հետագայում այն պրոբլեմները, որ բարձրացնում եք դուք ձեր հարցերում, անպայման պետք է լուծվեն եւ մարդիկ պետք է տեսնեն, որ ունեն տնտեսական գործունեությամբ զբաղվելու հնարավորություն, հանրային գործունեությամբ զբաղվելու հնարավորություն, ստեղծագործական գործունեությամբ զբաղվելու հնարավարություն եւ ունեն Հայաստանում ազատ ու երջանիկ լինելու հնարավորություն եւ իրենց իրավունքները որեւէ մեկը չի կարող նսեմացնել եւ իրենք ուրիշների առաջ հավասար են օրենքի առաջ։ Եթե այս նախապայմանները ապահովվեն, ինձ թվում է՝ մնացած գործոններն արդեն մարդիկ իրենց գործողությունների շրջանակներում կկազմակերպեն իրենց մշտապես բնակվելը Հայաստանում։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Վահե Էնֆիաջյան։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Անշուշտ, ձեր կողմից թվարկած բոլոր հիմնախնդիրների լուծումը շատ կարեւոր է եւ առանցքային եւ այդ հարցերի հետ կապված սխալվելու ռեսուրս չկա։ Շնորհակալություն։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ «Ծառուկյան» խմբակցության պատգամավոր Լուիզա Սարգսյան։

Լ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի պրն Փաշինյան, կարծում եմ, որ կհամաձայնեք, որ համաժողովրդական շարժման ընթացքում առանցքային դեր ունեցավ մեր պայծառ երիտասարդությունը, մեր ուսանողները եւ աշակերտները։ Այսօր այս սիրո եւ համերաշխության հեղափոխության հաղթանակը հիմնականում պայմանավորված է հենց նրանցով։ Երիտասարդությունը, որ զարթոնք է ապրել, դա ակնհայտ է, որ ազատվել է հիասթափությունից, հույս է ձեռք բերել եւ հավատացել է, որ կարող է հետագայում իր գիտելիքը եւ ներուժն օգտագործել հենց հայրենիքում, հավատացել է, որ ապագայում աշխատանք ունենալու համար պետք չէ ուսանողական տարիներից ուսխորհուրդների տաքուք անկյուններում տեղեր գտնել, սրան-նրան հաճոյանալ, կուսակցականալ, որպեսզի հետագայում ունենան աշխատանք։ Հասկացել է, որ բարձր պաշտոնյաների հետ շփվելիս պետք է հարգանք պահպանել, սուբորդինացիա ունենալ եւ ոչ թե քծնել։ Ի վերջո այսօր հաստատակամություն է արտահայտում, որ պատրաստ է ծառայել իր հայրենիքին եւ ոչ հաճոյակատար։

Ես գտնում եմ, որ տրամադրությունները երիտասարդության այսօրվա այդպիսին է։ Բայց նաեւ մեր երկրում երիտասարդությունն ունի բազմաթիվ հարցեր։ Ես, որպես պատգամավոր, որպես դասախոս, որն ամենօրյա շփում ունի երիտասարդների հետ, ուզում եմ լսել ձեր տեսլականը, պրն Փաշինյան, սոցիալական անարդարության, փակագծերը չբացեմ, բայց ընդունելության քննություններ եւ կոռուպցիա, բուհական համակարգում կաշառակերություն, բարձր ուսումնական վարձավճարներ, որոնք հասու չեն բազմաթիվ ուսանողների։ Դրա հետ մեկտեղ ցածր կրթաթոշակներ եւ ընդհանրապես ինչպիսի՞ն է ձեր տեսլականը, որպեսզի այսօրվա երիտասարդության տրամադրությունը մենք կարողանանք պահպանել։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, շատ կարեւոր հարցադրման համար։ Ուզում եմ ասել, որ կիսում եմ ձեր բոլոր գնահատականները եւ ընդհանուր առմամբ ձեր թույլտվությամբ ես մի քիչ հեռվից սկսեմ։ Կարծում եմ, որ կարեւորագույն խնդիրը բուհական համակարգի իրական ինքնակառավարումն ապահովելն է։ Սա այն կարեւոր երաշխիքներից մեկն է, որ կապահովագրի բուհական համակարգը կուսակցականացումից եւ դրանից բխող մյուս արատավոր երեւույթներից։

Հաջորդ խնդիրը, որ ես ուզում եմ հստակ ընդգծել, դա ուսման որոշակի առաջադիմություն ունեցող ուսանողները ընդհանրապես պետք է երաշխավորված լինեն վարձավճարների չվճարման պատճառով բուհերից որեւէ կերպ դուրս մնալու հեռանկարից։ Այսինքն՝ մենք պետք է սահմանենք չափանիշ, որ առնվազն այսպիսի առաջադիմություն ունեցող ուսանողին վարձավճարի չվճարման պատճառով չի կարելի ընհանրապես հեռացնել։ Դա ակադեմիական շրջանակների հետ քննակման խնդիր է, թե որն է այդ չափանիշը։ Մյուս կողմից կարծում եմ, որ մենք էլի պետք է ավելի մեծ բյուջետային միջոցներ տրամադրենք բարձրագույն կրթությանը, որովհետեւ դա ստրատեգիական նշանակության ուղղություն է ՀՀ համար։ Ընդհանուր առմամբ ձեր ասածի համատեքստում ես կարծում եմ, որ կարեւորագույն խնդիր է այսօր ուսանողության շրջանում առկա ոգին պահպանելը եւ պաշտպանելը, որովհետեւ այդ ուսանողների միջից են ծնվելու վաղվա պետական, քաղաքական, տնտեսական գործիչները, ովքեր իրենց աշխարհընկալմամբ ձեւավորելու են այն միջավայրը, որում պետք է ՀՀ-ն գործի, գոյություն ունենա։

Ընդհանուր առմամբ սա է իմ պատկերացումը եւ ուզում եմ նաեւ ասել, որ շատ կարեւոր է, որպեսզի ուսանողները եւ դասախոսները ինքնակառավարման շրջանակներում ունենան մեխանիզմներ դասախոսական կազմի որակական չափանիշները բարձրացնելու համար, որովհետեւ չի կարելի վարչական որոշումներով ստիպել ուսանողներին, որ նրանք գնան եւ լսեն դասախոսություն, որը ուսանողների համատարած կարծիքով իրենց որեւէ ձեւով չի հարստացնում գիտելիքով կամ աշխարհընկալմամբ։ Կարծում եմ, որ ընդհանուր առամբ լայն ինքնակառավարումը պետք է լինի այն փիլիսոփայությունը, որ մենք պետք է ներդնենք Հայաստանի բուհական համակարգում։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Լուիզա Սարգսյան։

Լ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Փաշինյան, ձեր կողմից նշված շատ կետեր առկա են նաեւ մեր «Ծառուկյան» դաշինքի նախընտրական ծրագրում, ուզում եմ հիշեցնել։ Եվ ես այս պահին ուզում եմ, որ խորհրդարանն արձանագրի մի փաստ, որ այս մեկ ամսվա ընթացքում երիտասարդության բառապաշարից իսպառ վերացել է «երկիրը երկիր չէ» արտահայտությունը, եւ հիմա Հանրապետության հրապարակում կանգնած երիտասարդությունը վանկարկում է՝ մենք ենք տերը մեր երկրի։ Ես կարծում եմ, որ խորհրդարանում գտնվող յուրաքանչյուր անձ պետք է ունենա պարտավորություն եւ հասկանա, որ հերթական անգամ մենք մեր երկրում մեր երիտասարդությանը հիասթափեցնելու ուղղակի իրավունք չունենք։ Շնորհակալություն։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ ձեր գնահատականների համար եւ լիարժեք կիսում եմ ձեր տեսակետը։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, վերջին հարցի համար՝ Ռաֆիկ Գրիգորյան։ Համեցեք, պրն Գրիգորյան։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Փաշինյան, վերջին երկու օրվա ընթացքում ձեզ հետ հանդիպման ժամանակ եւ այսօր, նկատի ունեմ խորհրդարանում, ձեր ելույթը լրիվ տարբերվում է, որովհետեւ ելույթը նույն ոճն էր, ինչ հրապարակում տեղի ունեցած ելույթները, երբ դուք եկել էիք դիմելու ԱԺ պատգամավորներին։ Սա թողնում եմ ձեզ, պատասխանը կուզենաք տվեք, կուզենաք՝ չէ, բայց...

Տեսե՛ք, ձեր շարժման վերջին 10 օրերի ընթացքում ՀՀԿ-ն տարբեր բնույթի առաջարկություններ ներկայացրեց՝ հանդիպել, քննարկել եւ ճիշտ լուծում գտնել։ Դուք պնդեցիք, որ միայն հանդիպումները, քննարկումները պետք է լինեն մեր օրակարգի շրջանակում։

Այսօր ձեր ամբողջ ելույթի ընթացքում, ձեր հարց ու պատասխանի ընթացքում շատ-շատ դեպքերում դուք Հանրապետական կուսակցության պատգամավորների հարցերին պատասխանելիս ասացիք, որ դուք համաձայն եք իրենց կարծիքի եւ գաղափարների հետ, պատրաստ ենք քննարկում կազմակերպել։

Հարց՝ արդյո՞ք պատրաստ եք առաջիկայում, այսօր հայտարարել, որ պատրաստ եք քննարկելու Հանրապետական կուսակցության հետ, խմբակցության հետ այն առաջարկությունը, որ արվել էր, տարբեր, մի քանի առաջարկություններ։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն,   պրն Գրիգորյան։ Ես ասացի արդեն, որ այսօր վարչապետ ընտրվելուց հետո պատրաստ եմ, ինչպես Հանրապետական խմբակցության, այնպես էլ մյուս խմբակցությունների հետ ունենալ քննարկումներ, այսինքն՝ ոչ միայն պատրաստ եմ, այլեւ անպայման այդ քննարկումները տեղի կունենան, որպեսզի մենք մտքեր փոխանակենք ստեղծված իրավիճակից շարունակությունը ձեւակերպելու համար։

Ինչ վերաբերում է այսօրվա իրավիճակին, տեսեք, էլի եմ ասում, ցանկացած իրավիճակ ճշգրիտ լուծելու համար մենք պետք է այդ իրավիճակը ճիշտ գնահատենք։ Եվ կարծում եմ՝ այս մոտեցումն իր հրաժարականի ելույթում ամրագրել է նաեւ ձեր կուսակցության ղեկավար Սերժ Սարգսյանը։

Հիմա՝ էլի եմ ասում, այսօր խոսքը նրա մասին չէ, թե դուք ինձ վարչապետ ընտրում եք, թե չեք ընտրում, խոսքն այն մասին է իրականում, թե մենք ճգնաժամը, որ առկա է Հայաստանում, լուծո՞ւմ ենք, թե՞ խորացնում ենք։ Այսինքն՝ այս հարցի պատասխանը դուք պիտի տաք, որովհետեւ եթե այսօր մենք այստեղից դուրս գանք լուծումով, ոչ թե մենք, ոչ թե դուք, ոչ թե որեւէ խմբակցություն առանձին, այլ մենք բոլորս միասին մի մեծ քայլ արած կլինենք ընթացիկ քաղաքական ճգնաժամը լուծելու առումով։ Ձեր հարցին պատասխանելով՝ ես կարող եմ ուղիղ ասել, որ այդ որոշումը, այդ լուծումը ոչ միայն չի նշանակի քննարկումների դադարեցում Հանրապետական խմբակցության եւ մյուս խմբակցությունների հետ, այլեւս դա պարտադիր կդարձնի, որ մենք քննարկենք հետագա անելիքների վերաբերյալ մեր պատկերացումները եւ փորձենք գալ ընդհանուր հայտարարի։ Բայց էլի եմ ասում, մենք պետք է հասկանանք, որ այսօր, այս պահին, հենց հիմա ՀՀ հարյուր հազարավոր քաղաքացիներ փողոցներում եւ հրապարակներում կանգնած փորձում են գտնել մի հարցի պատասխան՝ արդյո՞ք ՀՀ խորհրդարանն այն մարմինն է, որը պատրաստ է գնալ լուծումների, թեեւ ՀՀ խորհրդարանը մի մարմին է, ով խնդիր է դրել խորացնել ճգնաժամը՝ սրանից բխող բոլոր հետեւանքներով։

Ես խնդրում եմ՝ այս իրավիճակը եւ իմ ասածները այլ կերպ չմեկնաբանել, մեկնաբանել հենց ուղիղ, իրենց բառացի իմաստով։ Ես իմ բոլոր խոսքերի մեջ հավաստիացնում եմ, որ կատարելապես անկեղծ եմ եւ իմ ասածի մեջ որեւէ ձեւ չկա։ Շնորհակալ եմ։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Ռաֆիկ Գրիգորյան։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Պրն Փաշինյան, ես նկատի ունեի մինչեւ այս պահը քննարկումներ տեղի ունենային, կարծում եմ՝ ավելի համոզիչ կլիներ մեր հարց ու պատասխանը։

2-րդ՝ այս հարցն ինձ մոտ առաջ եկավ այսօրվա քննարկումների ընթացքում։ Ինձ մշտապես մտահոգել է մեկ հարց, որ նախորդ օրը ես գրանցվեցի եւ ժամանակ չունեցա ուղղելու։

Տեսե՛ք, հարց, որը մտահոգում է բոլորիս, այդ թվում նաեւ՝ ձեզ։ Վերջին ժամանակներս ես նույնպես հետեւում եմ ինտերնետին, ձեզ որոշ արտերկրյա քաղաքական գործիչներ շտապեցին շնորհավորելու, բայց իմ կարծիքով, կարծում եմ՝ ի՞նչն էին շնորհավորում, չգիտեմ։ Բերեմ կոնկրետ օրինակ, նաեւ մենք գիտենք աշխարհաքաղաքական իրավիճակները, Միխայիլ Սահակաշվիլին ձեզ շնորհավորեց, բայց... (աղմուկ դահլիճում), բայց մենք գիտենք, թե նրա ղեկավարման տարիներին ինչ տեղի ունեցավ Վրաստանում՝ մինչեւ տարածքների կորուստ։ Դուք մտահոգություն չունե՞ք այս առումով։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, ես որեւէ մեկից  որեւէ շնորհավորանք չեմ ստացել: Գիտե՞ք, ձեր բոլոր փորձերը՝ ինձ կապելու, մեզ կապելու ինչ-որ աշխարհաքաղաքական դավադրությունների հետ, դրանք անիմաստ գործողություններ են, որովհետեւ չկան, մենք որեւէ աշխարհաքաղաքական դավադրության հետ կապ չունենք եւ ներգրավված չենք, դուք դա գիտեք ինձնից... Եթե դուք մտածում եք, որ ինչ-որ մարդիկ ուզում են ինչ-որ բան անել՝ ինչ-որ բանից ոգեւորված, իրենք ինչ ուզում են, թող անեն, դա մեզ հետ որեւէ կապ չունի եւ որեւէ առնչություն չունի, եւ չի կարող ունենալ։ Այսօր աշխարհում այնքան մարդ է ոգեւորված՝ Աֆրիկայում, Հյուսիսային Եվրոպայում, Հյուսիսային Ամերիկայում, Հարավային Ամերիկայում, նույնիսկ Անտարկտիդայում եւ Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսների վրա, բայց դա ի՞նչ կապ ունի մեզ հետ։

Ես էլի եմ ասում, ներողություն, 10 վայրկյան ընդամենը, այս պրոցեսում որեւէ աշխարհաքաղաքական կոնտեքստ չկա եւ ոչ միայն չկա, այլեւ չի լինելու, որեւէ պարագայում չի լինելու, որովհետեւ սա մաքուր, զտարյուն հայկական եւ հայաստանյան պրոցես է։ Ես ձեզ կոչ եմ անում՝ հանուն Հայաստանի պետական եւ ազգային շահերի՝ դադարեցնել այդ կեղծ տպավորություններ ստեղծելու փորձերը։ Շնորհակալ եմ բոլոր հարցերի համար։

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես այսօր նիստը սկսելիս, խնդրեմ, դուք նստեք, բոլորին հորդորեցի եւ խնդրեցի, որպեսզի մենք լինենք հանդուրժող, հանգիստ։ Կարծում եմ՝ պրն Փաշինյանը հստակ կարողանում է պատասխանել հարցերին, դրա համար դուք մի տեղից խանգարեք, որովհետեւ ամեն մի պատասխանը տեղից առաջացնում է խախտում մյուս կողմից։ Մենք շատ հանդարտ գնում ենք հարց ու պատասխանի, մթնոլորտը՝ բարեկամական, քննարկվող, որեւիցե խախտում պետք է թույլ չտանք, որպեսզի մենք կարողանանք առաջ գնալ այսպիսի մթնոլորտում։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Շնորհակալություն, պրն Բաբլոյան։

Հարգելի գործընկերներ, պրն Փաշինյանն ավարտեց իր եւ՛ ելույթը, եւ՛  հարց ու պատասխանը։

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ անցնում ենք ելույթների փուլին։ Հերթագրում՝ ելույթների համար։

Հերթագրվել է 19 պատգամավոր։ Կա՞ պատգամավոր, ում չի հաջողվել հերթագրվել։ Չկա՛ն պատգամավորներ, ում չի հաջողվել հերթագրվել։

Ավանդույթի պահպանումը շատ լավ բան է, ես ավանդույթի ուժով կօգտվեմ իմ նիստ վարողի իմ իրավունքից եւ արտահերթ ելույթով հանդես կգամ։

Տիկին Զոհրաբյան, ձեր ներողամտությունն եմ հայցում։

Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, սիրելի հայրենակիցներ, այսօր շատ կարեւոր օր է թե՛ Հայաստանի Հանրապետության, թե՛ Արցախի Հանրապետության, թե՛ ողջ հայության կյանքում։ Ազգային ժողովը պետք է ընտրի վարչապետ, որը ոչ միայն գործադիր իշխանության ղեկավարն է, այլ որը դե ֆակտո գերագույն հրամանատարն է եւ գլխավոր բանակցողը Լեռնային Ղարաբաղի հիմնահարցում։ Բայց մինչ այդ մի քանի խոսքով անդրադառնամ մեր քաղաքական իրավիճակին։

Այո, այսօր մեր երկրում նոր իրողություններ են եւ նոր իրավիճակ, չեմ ժխտում։ Միեւնույն ժամանակ հարկ եմ համարում նշել, որ այս օրերի ընթացքում իշխանությունը ցուցաբերել է բացառիկ, կրկնում եմ, բացառի՛կ հանդուրժողականություն, զսպվածություն եւ հասարակությունը «մերոնքների» եւ «ձերոնքների» չբաժանելու գործելաոճ։ Անկախ նրանից՝ դուք դա ընդունում եք, թե ոչ, հարգելի գործընկերներ, դա այդպես է։ Պատմությունն ամեն ինչ եւ ամեն մեկիս կդնի իր տեղը։

Մենք չենք գնացել մերժողական ճանապարհով, պատրաստ ենք եղել եւ պատրաստ ենք երկխոսության, բայց ոչ երբեք՝ վերջնագրերի։ Հայաստանում ժողովրդավարական արժեքներն այլընտրանք չպետք է ունենան։ Դեմոկրատիան, դա մրցակցություն է, որը բաց է մասնակցության համար։ Մենք բոլորս պարտավոր ենք հարգել բազմակարծությունը, այլակարծությունը, եւ ինձ համար անընդունելի է որեւէ ճնշման միջոցով փորձել ազդել որեւէ պատգամավորի կարծիք արտահայտելու վրա։ Պրեսինգն անթույլատրելի է։ Մենք այստեղ բոլորս հանրության ընտրյալներն ենք, յուրաքանչյուրս մեր խղճի մտոք կընտրենք մեր վարչապետին՝ կա՛մ դեմ, կա՛մ կողմ քվեարկությամբ։

Վարչապետի մասով։ Այսօր մենք ընտրում ենք ոչ թե համաժողովրդական տրիբուն կամ լավ հռետոր, այլ գործադիրի ղեկավար, որը նախեւառաջ պետք է աչքի ընկնի քաղաքական քայլերի կանխատեսելիությամբ եւ քաղաքական հստակ գաղափարախոսությամբ։ Կանխատեսելի նշանակում է՝  հայեցակարգային հարցերում լինել հետեւողական եւ անփոփոխ՝ ո՞վ է լինելու, ձեր ընտրվելու պարագայում, առաջին փոխվարչապետը, փոխվարչապետները, պաշտպանության նախարարը, ֆինանսների նախարարը, ոստիկանության պետը, ԱԱԾ ղեկավարը, էկոնոմիկայի նախարարը՝ ո՞վ, ովքե՞ր։ Պատասխան չկա։

Ընդամենը մի քանի ամիս առաջ դուք եւ «Ելք» խմբակցությունը պահանջում էիք իշխանություններից դուրս գալ ԵՄ-ից, այսօր ասում եք՝ իրողություն է փոխվել։ Կներեք, երբ մենք էինք ասում իրողությունների փոփոխության մասին, դուք մեզ մեղադրում էիք ստախոսության մեջ։ Կարծում եմ՝ առնվազն արդար չէ։

Արցախյան հիմնահարցում դուք որեւէ հայեցակարգ չներկայացրեցիք՝ ինչպե՞ս եք բանակցելու, ո՞րն է ձեր փոխզիջման գինը, գնալո՞ւ եք փոխզիջումների, թե ոչ, ի՞նչ է լինելու 7 ազատագրված տարածքների ճակատագիրը։

Ասում եք՝ ռազմական բյուջեն կավելացնեք։ Շատ լավ է, որ կավելացնեք՝ ինչպե՞ս։ Ես այդ հարցի պատասխանը չստացա։

Գաղափարախոսության պահով։ Քաղաքական գործիչների համար ամենաէականը գաղափարախոսության առկայությունն է։ Անհնար է լինել մի քիչ սոցիալիստ, մի քիչ պահպանողական, մի փոքր էլ լիբերալ։ Քաղաքական գործիչը պետք է ունենա հստակ գաղափարախոսություն։ Այդպես է քաղաքակիրթ աշխարհում՝ Վաշինգտոնից մինչեւ Փարիզ, Բրյուսելից մինչեւ Մոսկվա։ Ես հույս ունեի լսել վարչապետի թեկնածուի հայեցակարգային ելույթ, բայց ականատես եղա ժողովրդի ականջը շոյող ոչ ծրագրային ելույթի։

Հարգելի բարեկամներ, մենք եւս մտահոգ ենք հայրենիքում առկա խնդիրներով, մենք չեն ժխտում, որ մեր երկրում եղել է ու կա կոռուպցիա, անարդարություն, եւ անկախ նրանից, թե ով կլինի վաղվա իշխանությունը, մենք պետք է ոչ թե խոսենք վերջնագրերով, այլ երկխոսության գնանք։

Իր գնահատականները բացառապես քաղաքական են, այստեղ չկա որեւէ անձնական վերաբերմունք։ Կրկնում եմ՝ բացառապես քաղաքական են եւ որեւէ անձնական վերաբերմունք մի փնտրեք։

Պարոն Փաշինյան, ինչպես երեկ, այնպես էլ այսօր դուք ինձ չհամոզեցիք, ես չեմ տեսնում ձեզ գերագույն գլխավոր հրամանատարի դերում։ Ինչպես ապրիլի 17-ին, այնպես էլ հիմա խոսքս ուզում եմ ավարտել հետեւյալ խոսքերով՝ եթե ոմանց պետք են ուժեղ ցնցումներ, մեզ պետք է ուժեղ, միասնական, ժողովրդավարական ու ազգային Հայաստան։ Աստված պահապան հայ ժողովրդին, ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացու։ Շնորհակալ եմ ուշադրության համար։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Ելույթի համար ձայնը տրվում է Նաիրա Զոհրաբյանին։ Խնդրեմ, տիկին Զոհրաբյան, կենտրոնական ամբիոնի մոտ։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի խորհրդարան, հարգելի հայրենակիցներ, «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը, «Ծառուկյան» դաշինքը միացել է համաժողովրդական շարժմանը, որովհետեւ այս շարժումը արժանապատիվ հնարավորություն է, վերջապես, դուրս գալու համակարգային այս ճահիճից, որից վաղուց արդեն անտանելի գարշահոտ էր գալիս ու այլեւս վերածվել էր բնապահպանական աղետի, որովհետեւ համաժողովրդական այս շարժումը հնարավորություն է՝ վերջապես, կոտրելու «մեր դեմ խաղ չկա» ու «բոլոր ճանապարհները դեռ երկար տարիներ անցնելու են Մելիք Ադամյանով» դատավճիռը, որը վաղուց արդեն վերածվել էր իշխանական ագիտպրոպի մանտրայի ու որին շատերն արդեն սկսել էին հավատալ որպես անխուսափելի ցմահ ազատազրկման։

Մենք միացել ենք  համաժողովրդական շարժմանը, որպեսզի մեր երկրում այլեւս մեկ գիշերվա մեջ ՀՀՇ-ից չդառնան Երկրապահ, հետո՝ Հանրապետական, հետո՝ էսսեռ, հետո՝ մենշեւիկ, հետո՝ բոլշեւիկ, հիմա էլ, երեւի թե, «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության անդամ։

Մենք միացել ենք համաժողովրդական շարժմանը, որպեսզի մեր երկրում այլեւս չլինի առաջնորդի կռապաշտություն, որի ցանկացած շարքային միտքն իր ստորադասները ստորադասում են Մաքիավելիին ու Սոլանին։

Մենք միացել ենք համաժողովրդական շարժմանը, որպեսզի այլեւս երբեք մեր ուսուցչին չսարքեն ընտրակեղծարար եւ սերնդապիղծ, որպեսզի այլեւս մեր երկում չլինեն ճնճղուկի հոգով բազեներ, ում համար գերագույն արժեքը դոշին խփված իշխանության զնաչոկն է՝ մանկուրտների, ուրացողների, փտած ուսխորհուրդների, կարիերիստների եւ դասալիքների սեկտայի պատվավոր անդամ դառնալու համար։

Մենք միացել ենք համաժողովրդական շարժմանը, որպեսզի այլեւս երբեք մեր երկրում քաղաքացին չլինի ընտրական առ?տրի առարկա, որի վրա կարելի է շաբաշի նման 10 հազար դրամ շպրտել ու շարունակել ստորացնել?

Մենք միացել ենք համաժողովրդական շարժմանը, որպեսզի այլեւս երբեք ո՛չ այս եւ ո՛չ էլ որեւէ այլ ամբիոնից որեւէ նախագահի կամ վարչապետի հասցեին չհնչի  ստրկահպատակ քծնանք, որից ահա այս պատերը նեխել են։

Եվ այս շարժումը չի ավարտվելու այս դահլիճում վարչապետի ընտրությամբ, որովհետեւ եթե չի լինելու իշխանության բովանդակային եւ որակական փոփոխություն, եթե լինելու է միայն անձերի եւ դեմքի կամ դեմքերի փոփոխություն, մենք բոլորս ու առաջին հերթին ժողովուրդը, մեր լուսավոր երիտասարդները, ովքեր հավատացին ու դարձան այս շարժման լոկոմոտիվը, ունենալու ենք հերթական մեծ ու այս անգամ՝ անդառնալի հիասթափությունը։

Այս իշխանությունը տասնյակ տարիներ նմանվել է այն մարդուն, ով հետեւողականորեն սպանում է իր ծնողին, տվյալ դեպքում՝ ժողովրդին, եւ դատարանում վերջին խոսքի ժամանակ խնդրում, որ հաշվի առնեն այն մեղմացուցիչ հանգամանքը, որ  ինքը որբ է։

Ցանկացած կոմպրոմիս այս արատավոր համակարգը  ստվերային այս կամ այն ձեւով, այս կամ այն դեմքով, այս կամ այն  խմբավորմամբ ու թայֆայով պահպանելը լինելու է դեռեւս չսկսված ճանապարհի ավարտը։

Ես ուզում եմ հիշել Սամվել Մկրտչյանի խոսքը. «Մենք կյանքի կոչեցինք Օրվելիի անասունների ագարակը, բայց պետք է մի շատ պարզ բան հասկանալ՝ եթե չարիքը պարբերաբար վերարտադրվում է, հարկավոր է այն խեղդել: Ինձ զայրացնում է այն ամենը, ինչը խանգարում է իմ քաղաքացիական անհնազանդությանը։

Այս տարիների մեծագույն արհավիրքը ուրացումն ու դավաճանությունն է: Ինչպես մարդիկ, ում անկաշառ ես կարծել, հերթով, հեշտ ու հանգիստ խուրդվեցին: Իսկական ռնգեղջյուրացում: Հայաստանում գենային, օրգանական տեսակի աղետ է տեղի ունեցել՝ մտավորականության տեղը զբաղեցրել են ինչ-որ մուտանտ-դեգեներատներ: Ուշադիր նայեք ամենուր հայտնվող դրանց մռութներին ու կտեսնեք էվոլյուցիայի խախտման հետեւանքները:

Սա ոգու սով է, իսկ մեծագույն աղետը հոգու աղետն է, որից ավելի սարսափելին այդ աղետին հարմարվելն ու այդ աղետը հավուր պատշաճի ընդունելն է»:

Սրա դեմ ընդվզել է պետք։ Ես հիմա միանում եմ Սամվելին եւ հիմա քվեարկելու եմ հանուն իմ ու նաեւ այս փոփոխություններին, գենետիկորեն ընդդիմացող հանրապետականների երեխաների ապագայի օգտին, որովհետեւ ես չեմ ուզում, որ իմ եւ ձեր երեխաներն ապրեն ձե՛ր ապականած ի՛մ հայրենիքում։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար՝ Միհրան Հակոբյան։

Մ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Հարգելի նիստը նախագահող, հարգելի գործընկերներ, մենք հիմա շատ կարեւոր հարց ենք քննարկում։ Երեկ տեղի ունեցած ՀՀԿ խմբակցությունում հանդիպումից հետո շուրջ մեկ օր ժամանակ եմ ունեցել մտածելու վարչապետի թեկնածու Նիկոլ Փաշինյանի հանդիպման ընթացքում հնչած հարցերի, դրանց պատասխանների եւ ընդհանրապես մեր պետության կառավարման վերաբերյալ Նիկոլ Փաշինյան գործչի պատկերացումների եւ մոտեցումների մասին։

Երեկ եւ այսօր պրն Փաշինյանը, հետքայլ անելով նախկինում արված մի շարք հայտարարություններից, ասում է, որ հիմա, արդեն որպես վարչապետի թեկնածու, ստիպված է հաշվի նստել իրողությունների հետ: Փաշինյանի նման մոտեցումներն ընդունելի կլինեին, իհարկե, եթե իր կողմից հնչող հայտարարություններն այն ժամանակ ու հիմա իսկապես տարբեր իրողությունների առկայության պարագայում լինեին: Հայաստանը հիմա էլ, մեկ տարի առաջ էլ, հինգ տարի առաջ էլ, ուզում եք իմանալ՝ քսան տարի առաջ էլ եղել է Ռուսաստանի ռազմավարական դաշնակիցը: Մեր տնտեսությունը, անվտանգությունը, քաղաքականությունը, անգամ սոցիալական հարաբերություններն ամուր թելերով կապված էին եւ շարունակում էին կապված լինել Ռուսաստանի հետ, ու Հայաստանի բոլոր իշխանությունները՝ սկսած 1992 թվականից, դա գիտակցել են եւ ձգտել Մոսկվայի հետ խորացնել հարաբերությունները, այսինքն՝ ո՛չ քաղաքական, ո՛չ տնտեսական առումով իրողություն չի փոխվել։ Հայաստանը հետեւողականորեն իր խնդիրներն է լուծել այդ ուղղությամբ, եւ ԵԱՏՄ անդամակցությունն այդ ճանապարհի հերթական տրամաբանական քայլերից մեկն է եղել։ Եթե Փաշինյանն այդ ամենը չի գիտակցում, նշանակում է, որ իրողություն ասելով՝ նա բացառապես պատկերացնում է իր այսրոպեական քաղաքական շահը։ Իր համար, այո՛, իրողություն է փոխվել։ Մեկ ամիս, մի քանի ամիս առաջ պարոն Փաշինյանը խորհրդարանի ամենափոքր խմբակցության ղեկավարն էր, իսկ հիմա հեղափոխական ճանապարհով փորձում է հասնել երկրի ղեկավարի ճանապարհին:

Հիմա ո՞նց եք պատկերացնում, որ սկզբունքով ենք մենք առաջնորդվելու՝ փոխված իրողությունների համատեքստում հնչած հայտարարությունների՞, թե՞ իրականության, իսկ իրականությունը մի փոքր այլ է: Միտումնավոր գույները չեմ ուզում խտացնել, քավ լիցի, բայց իրականությունը, իրոք, խիստ անհասկանալի է։ Մի կողմից պարոն Փաշինյանն ասում է, որ, այո՛, պետք է հաշվի նստել իրողության հետ, որ Ռուսաստանը Հայաստանի ռազմավարական դաշնակիցն է, որ ԵԱՏՄ եւ ՀԱՊԿ անդամակցությունը բխում է Հայաստանի շահերից, այսինքն՝ նախորդ տարիների Հայաստանի իշխանությունը գործել է բացառապե՛ս Հայաստանի շահերից, սա սրա փաստումն է, մյուս կողմից հարգելի պրն Փաշինյանի հանրահավաքներում հարթակին նրա կողքին կանգնած են եւ ելույթներ են ունենում մարգինալ հակառուսական հայացքներ ունեցող գործիչներ։

Հիմա ո՞ր ասածին հավատանք, ո՞ր հայտարարությանը հավատանք, ո՞րն է իրականությունը։ Կարո՞ղ է վարչապետ ընտրվելուց հետո իրողությունը նրա համար նորից փոխվի եւ պարզվի, որ Հայաստանի ապագան ԵԱՏՄ-ում եւ ՀԱՊԿ-ում չէ, այլ, ասենք՝ Գուամում է։

Մյուս խնդիրը՝ այսպես կոչված, ժողովրդի թեկնածուն հրապարակում հավաքված մարդկանց ներկայությամբ մի գաղափարներով եւ ծրագրերով է հանդես գալիս, Ազգային ժողովում՝ մեկ այլ, բառապաշարն էլ է տարբեր, խոսքն էլ է տարբեր, անգամ՝ հագուկապը։ Որոշ ժամանակ առաջ Փաշինյանն այս ամբիոնից ուրիշներին էր մեղադրում, որ ռեբրենդինգի են ենթարկվում, որ իրենց չճանաչեն, բեղ պահելու խորհուրդներ էր տալիս, հիմա պարոն Փաշինյանն է մորուքով։ Ու ես չեմ կարողանում հասկանալ՝ մենք ո՞ր Փաշինյանի  թեկնածությունն ենք քննարկում վարչապետի պաշտոնում՝ չսափրվա՞ծ, որսորդական շորերով փողոցներում երթ անող պրն Փաշինյանի՞ հարցն ենք քննարկում, թե՞ սափրված, կոստյումով, փողկապով Փաշինյանի։

Եթե «ժողովրդի թեկնածու» արտահայտությունն ենք օգտագործում, ապա «ժողովրդի թեկնածու» կերպարը թերեւս գեներացվել է որսորդական շորերով եւ չսափրված Նիկոլ Փաշինյանի անձի շուրջը։ Քավ լիցի, ինձ ճիշտ հասկացեք, ես ինձ իրավունք չեմ վերապահում խորհուրդներ տալ՝ ո՞վ, ո՞նց հագնվի, սափրվի՞, թե՞ ոչ, բայց մենք քաղաքական գործչի երկատվածության սինդրոմի հետ գործ ունենք։ Ի՞նչ արտաքին տեսքով է պատրաստվում, այսպես կոչված, ժողովրդի թեկնածուն մասնակցել միջազգային բանակցություններին՝ որսորդական շորերով, թե՞ ուսապարկով, թե՞, այնուամենայնիվ, փողկապով։ Սա կարծում եմ՝ արդարության, ինքներս մեզ եւ ուրիշներին չխաբելու եւ շատ սկզբունքային հարց է։

Հաջորդ խնդիրը։ Մենք երեկ Հանրապետական խմբակցության հետ հանդիպման ժամանակ հարցեր ենք բարձրացրել, պրն Փաշինյանը պատասխանել է, ներկայացրել է իր մոտեցումներն ու տեսլականը։ Անկախ նրանից, թե ո՞վ, ի՞նչ հետեւություն է արել իր համար, ով բավարարված է, ով՝ ոչ, բայց պրն Փաշինյանի կողմնակիցների արձագանքներն ուղղակի հիասթափեցնող են։ Ասում են՝ տեսեք-տեսեք՝ Հանրապետականն այդ ինչ հարցեր էր տալիս պրն Փաշինյանին, բա ի՞նչ հարցեր տայինք, կներեք, որ գոհ մնաք։ Արտաքին քաղաքական առաջնայնություններից, ներքին քաղաքական առաջնայնություններից, արդարության համար նշենք՝ տնտեսական ոչ խորքային խնդիրներից ենք հարցեր տվել, չեք գոհանում, բա ինչի՞ց հարցնենք, Շարպի ու Մերտնի փողոցները փակելու տեխնոլոգիաների՞ց հարցեր տանք, ցույցերի ժամանակ հնչող կենացների՞ց հարցեր տանք, թե՞ տրոսկիստական սկզբունքները սկսենք քննարկել։

Ես ստիպված եմ արձանագրել, որ մենք ունենք տրամաբանության եւ արդարության սկզբունքների հետ կապված լրջագույն խնդիր հենց այս պահին, ավելին՝ մենք ունենք խիստ անհասկանալի մի իրավիճակ։

Տեսե՛ք, մի կողմից պրն Փաշինյանը հայտարարում է, որ պետք է կապիտուլյացիայի ենթարկել Հանրապետական կուսակցությանը, որ պետք է փակել Հանրապետական կուսակցությունը, մյուս կողմից գալիս է ԱԺ եւ համերաշխության ու հանդուրժողականության կոչ է անում։ Մի կողմից մեր գործընկեր Արարատ Միրզոյանը հայտարարում է, թե որ չքվեարկի Նիկոլ Փաշինյանի օգտին, պետական դավաճան է, մյուս կողմից պրն Փաշինյանն ասում է՝ եկեք կառուցողական դաշտում աշխատենք։ Չեք կարծո՞ւմ, որ պետական դավաճանության մեղադրանքը եւ ընդհանրապես կապիտուլյացիաների եւ ուլտիմատումների, շանտաժի լեզվով խոսելը վիրավորական է, զուտ  մարդկային տեսանկյունից վիրավորական է, չեք կարծո՞ւմ, որ ինքնասիրության ու արժանապատվության դաշտ եք մտել արդեն։

Ի՞նչ եք ուզում, այս ճանապարհով ո՞ւր ենք հասնելու՝ սեւերի ու սպիտակների բաժանվելով, հասարակությանը բեւեռացնելով, շա՞տ ենք հեռու գնալու, ի վերջո, այս աղմուկը մի օր նվազելու է, իջնելու է, փորձելու ենք իրար հասկանալ, իրար լսել։ Ես ընդամենն ուզում եմ, որ այդ ժամանակ մենք իրար աչքերի մեջ կարողանանք նայել, ուղղակի պարզ, մարդկայնորեն կարողանանք նայել։ Շնորհակալ եմ։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար՝ Արամ Սարգսյան։ Համեցեք, պրն Սարգսյան։

Ա.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ։ Ուզում եմ շարունակել աչքերի մեջ նայելու թեման: Երեւի բոլորդ գիտեք, որ ես՝ այ այնտեղ նստած Արմեն Աշոտյանից սկսած, հարգարժան Արտաշես Գեղամյանով, ում հետ 2004թ. ապրիլի 12 եմ անցել, ու ասեմ՝ երեւանցի տղու նման կռիվ է արել ոստիկանի հետ ու չի փախել, վերջացրած իմ ախպեր Արտակ Զեյնալյանով ու Սասուն Միքայելյանով, բոլորի աչքերի մեջ անկեղծ եմ նայել, որեւէ մեկին չեմ ստել, ում մասին ինչ մտածել եմ՝ համաձայն եմ եղել կամ համաձայն չեմ եղել, ուղիղ եմ ասել, ներառյալ իմ ընկեր Նիկոլ Փաշինյանին: Մենք խոսում ենք ամեն ինչից, մոռանում ենք հիմնականը, էականը, ամենակարեւորը, մենք չենք խոսում այսօրվա իրավիճակից։ Մենք էլի չենք փորձում գտնել ելքեր, մենք պարփակվել ենք այս դահլիճում, ուզում ենք ելք գտնել դահլիճում, մոռանում ենք, որ ելք կա նաեւ փողոցում, որտեղ հարյուր հազարավոր մարդիկ հավաքվել են։

2003թ. ընտրությունների ժամանակ թե՛ ես, թե՛ պրն Գեղամյանը խոսում էինք արդար ընտրություններից, առ այսօր, 15 տարի է անցել, ես կրկնում եմ նույն բանը՝ ընտրություններն են հիմնական խնդիր լուծողը, հիմնական  հանգուցալուծումը ընտրությունների մեջ է, էսօրվա իրավիճակը խախտված ընտրությունների հետեւանք է։ Ընտրության ժամանակ է, որ. առաջին՝ մարդը տեսնում է, որ ինքն է իշխանության տերը եւ իր քվեն ստացած իշխանավորը ծառայելու է այդ մարդուն։

Երկրորդ՝ ընտրության ժամանակ հաղթած եւ պարտված կողմերն ընդունում են, որ իրենք հաղթել ու պարտվել են արդար ընտրությունների պարագայում: Եվ միայն այդ պարագայում է, որ քաղաքական միտքն է զարգանում, որ չկա թշնամություն, չկա չարություն:

 Երրորդ՝ աշխարհն ընդունում է, որ Հայաստանը ժողովրդավար երկիր է: Էս խնդրի մասին էսօր պիտի մտածենք:

Նիկոլ Փաշինյանն այն մարդն է, ում անունն այսօր ամբողջ աշխարհի հայությունը տալիս է ամենաշատը, հետեւաբար ինքն է այն գարանտը, որ կարող է արդար ընտրություն անցկացնել։ Լավ բժիշկ չի, լավ տրանսպորտնիկ չի, լավ գնացքավար չի, բայց ինքը գարանտ է, ինքը հանել է էդ ժողովրդին, մտածե՞լ եք էս ուղղության մասին: Ուզո՞ւմ եք արդար ընտրություններ, ուզո՞ւմ եք հանգուցալուծվի էս խնդիրը, թե՞ ոչ:

Խոսում ենք աշխարհաքաղաքական բեւեռներից, ուղղվածությունից եւ այլնից։ Գուցե հենց դրա համար է, որ ես այսօր Նիկոլ Փաշինյանի կողքին չեմ, բայց խնդիր կա, չէ՞: Եկեք ընդունենք, որ մեր երկրի ամենակարեւոր, ամենաէական խնդիրը մեր երկրի անկախության խնդիրն է, եկեք ընդունենք, որ մենք լուրջ կախվածություններ ունենք թե՛ տնտեսական, թե՛ աշխարհաքաղաքական, թե՛ քվեարկությունների առումով, ո՞ր դեպքում է, որ էդ խնդիրները կարողանում ենք լուծել, երբ Հայաստանն ինքնիշխան է, ունի ընտրված իշխանություններ: Վազգեն Սարգսյանն ու Կարեն Դեմիրճյանը դրա հստակ օրինակ։ Երբ որ լեգիտիմ իշխանություն կա, քեզ հարգում են, դու կարող ես քվեարկել այնպես, ինչպես ուզում ես: Բա նման հնարավորությունը, այսօրվա այս վերելքը, որ մենք ունենք մեր ժողովրդի՝ ո՞ւմ սրտով է, ո՞ւմ սրտով չի, մեր ժողովուրդն է, չէ՞, էդ փողոցում։ Հայհոյում են մեզ, գովում են մեզ, մեր ժողովուրդն է, չէ՞, էդ փողոցում, մենք ուզո՞ւմ ենք այդ ժողովուրդն ուրախանա, թե՞ ոչ։ Դուք ի՞նչ եք մտածում, որ էդ ժողովուրդը մի անգամ էլ պարտվի, մենք՝ էստեղ նստածներս, պիտի քաղաքականությամբ զբաղվե՞նք, իմաստը ո՞րն է, արդեն լուծումը, միանշանակ, զենքի դաշտում է մնալու: Մարդը համարում է, որ որեւէ քաղաքական պրոցեսով՝ ներառյալ էսքան մարդ փողոց հավաքելով, հնարավոր չի խնդիր լուծել: Մարդը գնալու է այլ լուծումների, էդ չարությունն այլ բանալի է գտնելու: Թողել ենք էս, դնում  ենք՝ պարոն Փաշինյանը կարող է, չի կարող, այ դուք ունե՞ք լուծում, թե՝ չէ:

Մարդը փորձում է իրավիճակից դուրս գալ, եւ ասեմ ավելին։ Ես իսկապես զարմացած եմ Նիկոլ Փաշինյանի տված հարցերի պատասխաններից: Լրիվ անկեղծ եմ ասում՝ բոլորիդ աչքերին նայելով, նաեւ ձեր աչքերին նայելով, պրն Փաշինյան, ես եղբորիցս հետո որեւէ վարչապետի ծրագիր ներկայացնելուց՝ ներառյալ իմ ծրագիրը ներկայացնելու ժամանակ, որեւէ մեկի պատասխաններն էդքան հստակ, էդքան չափված-ձեւած, էդքան պատրաստված չեն եղել, ինչքան ձերը:

 Շա՛տ ապրեք: Ես կոչ եմ անում ձեզ, եթե ուզում եք, հանրապետականներ, խնդրում եմ ձեզ, խնդրում եմ՝ որպես ձեր նախկին վարչապետ, խնդրում եմ՝ որպես ձեր նախկին վարչապետի փոքր եղբայր, մտածե՛ք էս երկրի մասին, մտածե՛ք այս երկրի մասին ձեր քվեարկության կոճակը սեղմելուց: Շնորհակալություն։

Մ.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար՝ Արմենուհի Կյուրեղյան։ Համեցեք, տիկին Կյուրեղյան։

Ա.ԿՅՈՒՐԵՂՅԱՆ

-Հարգելի խորհրդարան, սիրելի հայ ժողովուրդ, մենք ապրում ենք պատմական ժամանակաշրջանում: Այսօր պատմական օր է մեր ժողովրդի համար՝ մենք վարչապետ ենք ընտրելու: Ես անձն ի նկատի չունեմ, մենք ընտրելու ենք վարչապետ, ով պետք է արդարացնի այս համազգային շարժմամբ վերածնված մեր ժողովրդի հույսերը:

Այսօր նաեւ մայիսի 1-ն է, որն իր շատ կարեւոր խորհուրդն ունի: Այսօր աշխատանքի եւ աշխատավորների միջազգային օրն է: Շնորհավորում եմ բոլորիս այդ oրվա կապակցությամբ եւ ցանկանում, որ մենք, մեր որոշմամբ, արձանագրենք այսօր մեր ժողովրդի հաղթանակը:

Մեր երկրի,  ինչո՞ւ չէ, նաեւ ամբողջ աշխարհի...

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի տիկին Կյուրեղյան, ներողություն, թող մեր գործընկերները շարժվեն, դուրս գան, որ շարունակեք, որ չխանգարեն։

Հարգելի գործընկերներ, խնդրում եմ արագացրեք դուրս գալը, որպեսզի մեր ելույթ ունեցողը խոսի։ Շարունակեք, տիկին Կյուրեղյան։

Ա.ԿՅՈՒՐԵՂՅԱՆ

-Մեր երկրի,  ինչո՞ւ չէ, նաեւ ամբողջ աշխարհի համար իր նախադեպը չունեցող այս շարժումը մի շարք կարեւոր ձեռքբերումներ արձանագրեց:

Մենք ունենք հզոր երիտասարդություն, ընդ որում՝ ընդգծում եմ, աղջիկներ եւ տղաներ հավասարապես, ովքեր իրենց կազմակերպվածությամբ, հանուն նպատակի գործելու կանոններ ձեւակերպելու եւ դրանց հետեւելու կարողությամբ, հմտություններով կարող են եւ  այսօր պատրաստ են սարեր շուռ տալու:

Մեր ժողովուրդն այլեւս միակամ է պայքարելու արդար Հայաստան կառուցելու համար:

Մեր ժողովուրդը, հույս ունեմ, իր մեջ կոտրեց այն արատավոր կարծրատիպը, թե իրենք ոչինչ չեն կարող փոխել իրենց ընտրությամբ, թե, միեւնույն է, ամեն ինչ կանխորոշված է եւ որ ընտրության ժամանակ իրենց ձայնը նշանակություն չունի: Այո՛, հայ ժողովուրդ, այլեւս ձեր քվեն ուժ ունի, ես համոզված եմ:

Հայաստանի բնակիչն այսօրվանից արդեն նաեւ քաղաքացի է եւ իր քաղաքացիական ակտիվ դիրքորոշմամբ այլեւս պատրաստ է մասնակցելու իր իսկ կյանքի համար կայացվող որոշումների ընդունման գործընթացին: Ժողովուրդը հասկացել է, որ այսօրվա իրավիճակի համար պատասխանատու է նաեւ ինքը՝  մեկ տարի առաջ կատարած իր ընտրությամբ, եւ այսօր պատրաստ է վերանայել իր մոտեցումները:

Մեր ժողովուրդը սկսել է ժողովրդավարության մի կարեւոր փուլ՝ ներկայացուցչական ժողովրդավարությանը զուգահեռ ամրապնդվում է մասնակցային ժողովրդավարությունը:

Այս ամենի գիտակցումով՝ մենք այսօր ընտրելու ենք վարչապետ: Մենք՝ պատգամավորներս, իրավունք չունենք մեր սխալ ընտրությամբ հուսախաբ անելու մեր ժողովրդին նրա զարթոնքի այս պահին, բայց մենք իրավունք չունենք նաեւ հաշվի չառնել շատ իրողություններ, որ առկա են այսօր մեր երկրում: Իսկ կարեւորն այն իրողությունն է, որ այսօր մեր երկրում ունենք քաղաքական մենաշնորհ, ԱԺ-ում որոշում կայացնելու մենաշնորհ, որն իր հերթին ծնում է տնտեսական մենաշնորհ, որն էլ, ըստ ինձ, մեր երկրում տնտեսության զարգացման ցածր մակարդակի, կոռուպցիայի բարձր մակարդակի, սոցիալական արդարության պակասի, եթե ոչ բացակայության,  իհարկե,  նաեւ «մեր դեմ խաղ չկա» սկզբունքի գոյության ամենակարեւոր պատճառներից է:

Հայ Հեղափոխական Դաշնակցությունը տարիներ շարունակ ներկայացնելով իր ծրագրերը, միշտ խոսել է այդ մասին եւ միշտ կարեւորել է այն փաստը, որ պետք է երկիրն ազատել, կրկնում եմ՝ երկիրն ազատել քաղաքական եւ տնտեսական մենաշնորհային վիճակից, իսկ դրա համար որպես ճանապարհ տեսել է անցումը խորհրդարանական կառավարման համակարգին:

Հիշենք, երեւի թե Հայաստանում դեռեւս չգերազանցված քաղաքական գործիչ, դաշնակցության առաջատար դեմքերից մեկի՝ Վահան Հովհաննիսյանի խոսքերը, երբ նա առաջադրվում էր ընտրություններում որպես նախագահի թեկնածու:

Նա նշում էր, որ Հայաստանի համար ճիշտ ճանապարհը կառավարման խորհրդարանական համակարգն է: Նման փոփոխությունը ենթադրում էր սահմանադրության փոփոխություն, իսկ այդ ժամանակ գործող սահմանադրությունը կարող էր փոխվել միայն հանրաքվեով, որի իրականացման նախաձեռնությամբ կարող էր հանդես գալ միայն նախագահը կամ ԱԺ մեծամասնությունը:

«Ես գալիս եմ ընտրվելու նախագահ, որպեսզի ընտրվելուց հետո հաջորդ օրն անմիջապես ձեռնամուխ լինեմ կառավարման համակարգը կիսանախագահականից խորհրդարանականին փոխելու գործընթացը», ասել է Վահան Հովհաննիսյանը:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Նիկոյան, թույլ տվեք ավարտի ելույթը, կանոնակարգով մինչեւ վերջ պետք է...

Ա.ԿՅՈՒՐԵՂՅԱՆ

-Այդ ամենին  հնարավոր է հասնել իրավական ճանապարհով, սահմանադրական ճանապարհով, բայց ողջամիտ ժամանակահատվածի մեջ:

Հարգելի գործընկերներ, ունենանք այդ կամքը՝ երկիրը հանելու այս ճգնաժամային իրավիճակից, Սահմանադրությամբ նախատեսված մեխանիզմներով ընտրենք նոր վարչապետ, ով կձեւավորի այնպիսի կառավարություն, որը կնախաձեռնի համապատասխան օրենսդրական փոփոխություններ, եւ երկիրը, վերջապես, կազատի թե՛ քաղաքական եւ թե՛ տնտեսական մենաշնորհներից:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Կյուրեղյան։ Ընդմիջում՝ մինչեւ 17.00։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԺ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼՆԵՐ ՄԻՔԱՅԵԼ ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆԸ, ԱՐՓԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԸ ԵՎ ԷԴՈՒԱՐԴ ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎԸ
 

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շարունակում ենք մեր աշխատանքները, եւ հաջորդ ելույթի համար ձայնը տրվում է «Ելք» խմբակցության ներկայացուցիչ Մանե Թանդիլյանին: Համեցեք, տիկին Թանդիլյան, կենտրոնական ամբիոնի մոտ:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարգելի հայրենակիցներ, այս ամբիոնից իմ վերջին ելույթը նվիրված էր Սերժ Սարգսյանին՝ իր գլխավորած կուսակցության կողմից վարած քաղաքականության արդյունքում կորսված տասնամյակին: Այո, ժողովուրդը կանգնեցրեց այդ տասնամյակը՝ անվստահության, հուսալքության, հիասթափության տասնամյակը, որն ամեն օր Հայաստանը գլորում էր դեպի անդունդ՝ ապագային միտված վստահության բացակայությամբ: Այսօր պետք է գա նոր իշխանություն եւ ամրապնդի անբեկանելին՝ իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին: Ձեւավորվող իշխանության առավելությունը, եթե կուզեք ուժեղությունը, կայանում է նրանում, որ հստակ պատկերացնում է իր իշխանաթողության օրը, եւ հենց այդ գիտակցման բացակայությունն է եղել տարիներ շարունակ այս ճգնաժամի պատճառը, որովհետեւ հանրապետականների համար իշխանաթողությունը նման է մղձավանջային երազի, սակայն ժողովրդի ճնշման ներքո տեղի ունեցած այս փոփոխությունների արդյունքում, տեսեք, որ ոչինչ չպատահեց ձեզ հետ, փոխարենն ունեցանք հնարավորություն ձեւավորելու նոր, այլ որակի իշխանություն, եւ այն իշխանությունը, ով ունի վստահության քվե: Վստահություն, որ առաջին հերթին պատասխանատվություն է՝ անել ավելին, քան բոլոր սպասումները հասարակության: Իրականություն դարձնել մարդկային պարզ ցանկությունները, որոնք վերջին տասնամյակում դարձել են երազանք: «Ելք» դաշինքի կողմից առաջադրված վարչապետի թեկնածու Նիկոլ Փաշինյանին հանրապետականները հիշեցնում են իր ելույթները, փորձում հարցերի միջոցով ասել՝ թե բա դե, եթե էդքան հեշտ էր, արի ու լուծի այս խնդիրները: Այո, հեշտ չէ, բայց արդյո՞ք արվել է ամեն բան կամ ամեն բան արվել է ճիշտ, որպեսզի այդ խնդիրները լուծվեն, թե միշտ գտնվել են պատճառներ, բացատրություններ խնդիրների չլուծման համար: Այնինչ իրականությունն այն է, որ եթե կա ցանկություն խնդիրները լուծելու, ապա գտնվում են միջոցներ, եւ պատճառները կան միայն այն դեպքում, եթե խնդիրները լուծելու ցանկություն չկա: Այո, «Ելք»-ը նախաձեռնել էր ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու գործընթաց, եւ անգամ դա ազդակ չեղավ ձեզ համար հասկանալու, որ իրականում այն գործընթացը եւ քաղաքական իրողությունը, որի արդյունքում Հայաստանը հայտնվել է ԵԱՏՄ-ում, չեք կարողանում արդյունավետ օգտագործել, եւ այս խայտառակ վատ մակարդակի վրա տնտեսական համագործակցությունը որեւէ տեղաշարժ դրանից հետո էլ նույնիսկ չունեցավ: Այնինչ կային հնարավորություններ եւ այսօր էլ կան այդ հնարավորությունները՝ Արեւմուտքի եւ Ռուսաստանի այս անհամաձայնության մթնոլորտում հնարավոր էր ներգրավել արտասահմանյան ներդրումներ, եւ արտահանումը մեծացնել դեպի ԵԱՏՄ, բայց անգամ դա չարվեց: Եվ խնդիրները, որոնք հանրապետականները փորձում են իբրեւ թե անլուծելի ներկայացնել, իրականում՝ լուծելի են: Նոր իշխանությունը ընդհանրապես պետք է գիտակցի, որ խնդիրների չլուծման համար պետք չէ մեղադրել նախորդին, այլ անհրաժեշտ է իրեն վերապահված Սահմանադրությամբ ժամկետներում լուծել խնդիրներ եւ առաջ գնալ՝ ապահովելով զարգացում հենց այդ ժամանակահատվածում: Խոսվում է, թե շարժման ամեն օրը 2 ամսով հետ է շպրտել տնտեսությունը: Պրն Մելիքյան, կարելի է մտածել, թե ձեր տնտեսավարման 10 տարիների ընթացքում ներդրողներն էսպես կոտորվել էին ներդրումներ անելով Հայաստանում: Իրականությունն այն է, որ հունվար, փետրվար, մարտ ամիսների առաջին եռամսյակում, հիշո՞ւմ ենք չէ շարժումը, երբ էր սկսվել, այս առաջին եռամսյակում՝ նախորդ տարվա համեմատ, 15 մլրդ դրամով ավելի քիչ հարկ է հավաքվել: Հենց ձեր իշխանությունն է ամեն օր մեր պետությունը մղել աղքատության 30 տոկոսանոց ճիրանը եւ արտագաղթի 400000-անոց թիվը:

Նաիրիտի մասին եք խոսում: Այո, իհարկե, արդյունաբերական հսկա ձեռնարկությունները, որոնք մսխվել են օֆշորային սխեմաներով եւ վերածվել մետաղաջարդոնների, բարդ է դրանց վերականգնումը, բայց ներողություն, այդ խնդրի հասցեատերը Նիկոլ Փաշինյա՞նն է, չէ, բայց գուցե լուծման հասցեատերը լինի հենց Նիկոլ Փաշինյանը: Պահպանված ենթակառուցվածքները գոնե ինչ-որ չափով գործարկելով՝ զուգորդելով ժամանակակից լուծումներով:

Արցախի հիմնախնդրի մասին: Պարբերաբար խոսել այդ մասին եւ շահարկելը տեղին չէ: Մեր բանակն է եղել տասնամյակներ շարունակ անցյալում, հիմա եւ ապագայում Արցախի անվտանգության գրավականը, սակայն աշխարհաքաղաքական իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ ոչ միայն ռազմական եւ իրավական հարթության մեջ է այս խնդիրը, այլ նաեւ քաղաքական ու տնտեսական: Երբ որ քաղաքական սատարում ունի նախագահը, վարչապետը՝ այս պարագայում, միայն նա կարող է այդ վստահության քվեով պաշտպանել Արցախը եւ տնտեսական այն լուծումները, որոնք պետք է տրվեն ՀՀ-ին եւ Արցախին ներդրումներ ապահովելով: Դա է լուծումը, որով Արցախը լինելու է պաշտպանված, ինչու չէ ազատ տնտեսական գոտի վերածելով եւ այդ ձեւով անանկախության, անբեկանելիության փաստը ամրագրելով: Եվ սա է ճանապարհը, սա լուծման եղանակներից մեկն է:

Ընդհանրապես ներդրումների մասին: Բոլորս լավ գիտենք, որ ներդրումներն իրականանում են դրական սպասելիքների հիման վրա: Այսօր Հայաստանում կա այնպիսի աուրա, այնպիսի էներգետիկա, որ, այո, ներգրավելու են ներդրումներ, որովհետեւ այսօր Հայաստանում ապրում են իրենց ուժերի վրա վստահ մարդիկ, այսօր ուսանողը գիտի, որ իր ուժը՝ գիտելիքն է, այսօր ներդրողը գիտի, որ ներդրում է անելու դրական ու բացառիկ երկրում, եւ դրա արդյունքում են ավելանալու ներդրումները:

Ես ճիշտն ասած չգիտեմ իշխանությունը ճամպրու՞կ է, թե՞ ոչ, բայց ակնհայտ է, որ խնդիրները, որոնցով մեկ իշխանությունը փոխարինվում է մյուսով, ճամպրուկի նման այդ խնդիրները իր հետ տեղափոխում է առանց լուծումների: Եվ այս ընթացքում իմ գործընկեր հանրապետական պատգամավորների հարց ու պատասխանների ժամանակ կարծես էսպես անհագուրդ էն ցանկությունը վարչապետի թեկնածուին հարց տալու իրացվեց, որի համար ուրախ եմ իրենց համար, իրականում ինձ հիշեցրեց մի դեպք, երբ ես իմ հանրապետական գործընկերոջը մի անգամ ասացի, որ դուք իրականում շքեղ ընդդիմություն կլինեք, որովհետեւ ով, եթե ոչ դուք գիտեք հրաշալի այն արտաքին ու ներքին խնդիրները, որ կան Հայաստանում, եթե չասեմ դրա անբաժան մասն եք կազմում: Բայց, այդուհանդերձ, կային հարցադրումներ, որոնք չհնչեցին, եւ ես սպասում էի, որ իմ հանրապետական գործընկերները կարող էին եւ հնչեցնել: Օրինակ՝ Միհրան Պողոսյանը կարող էր ճշտել պրն Նիկոլ Փաշինյանից, թե ինչպե՞ս է բացահայտելու օֆշորային սկանդալները, կարող էր Սամվել Ալեքսանյանը ճշտել, թե օրինակ՝ ի՞նչ հնարքով է պրն Փաշինյանը ստիպելու «Երեւան Սիթի»-ի բոլոր  վարձու աշխատողներին գրանցվել եւ, վերջապես, ստվերից դուրս գալ, եւ կարող էր Արտակ Սարգսյանը ճշտել պրն Փաշինյանից, թե ինչպե՞ս է անելու, որ «ՍԱՍ» սուպերմարկետների աշխատակիցներն ընտրական պրոցեսների ժամանակ չդառնան իրենց գործատուի թիրախ՝ ձայներ ապահովելու հարցում: Կարելի էր հարցնել եւ կստանայիք համապարփակ պատասխաններ:

Ինչ էլ կատարվի, հարգելի գործընկերներ՝ հանրապետական գործընկերներ, չմոռանաք, որ այս ամենն այլեւս որեւէ մեկին չի ներվելու, եւ լինելու են միշտ մարդիկ, ովքեր այդ պրոցեսները նորից կենդանացնելու են, եւ որեւէ մեկն այլեւս չի կարողանալու հաշվի չնստել իշխանության իրական կրող ժողովրդի հետ:

Նոր իշխանության առաջին քայլերից թերեւս ամենակարեւորը ազատ, արդար ընտրությունների կազմակերպումն է, որը կձեւավորի ժողովրդի վստահություն ունեցող այնպիսի խորհրդարան, որ չենք ունենա այս քաղաքական ճգնաժամը, երբ որ ունենք ԱԺ, մի իշխանություն, որտեղ կա վստահություն չվայելող իշխանություն եւ կտրված ժողովրդից, եւ «Հանրապետության հրապարակ» իշխանություն, այ որտեղ գտնվում է ժողովրդի իշխանությունը: Մենք պետք է իմանանք՝ կա եւ պետք է լինի միայն մեկ իշխանություն, դա ժողովրդի իշխանությունն է ՀՀ ողջ տարածքում:

Իրականում կա ռեալ հնարավորություն փոփոխություններ անելու, բայց դրա համար անհրաժեշտ է որոշում, որոշում յուրաքանչյուրի մտքում, որ այս պահից սկսած բոլորս ապրելու ենք եւ կերտելու ենք բաղձալի վաղվա Հայաստանը: Նոր իշխանությունը կրելու է իրականում աննախադեպ պատասխանատվություն, երբ իր աշխատանքի ամեն օրը, ապագայի սպասումները պետք է դարձնի էլ ավելի լավը, էլ ավելի դրականը: ՀՀ քաղաքացին այսօր վստահ է, որ իշխանությունն ինքն է, եւ ինքն է կերտելու իր երեխայի ապագան, եւ այդ իշխանության ծառայողները կրում են բացառիկ պատասխանատվություն այդ ամենի համար: Պատասխանատվություն, որը պահանջում է առաքինություն, խելք, նվիրում, ազնվություն, հաճախ անձնազոհություն հանուն ՀՀ ժողովրդի բարեկեցության եւ հանուն ՀՀ-ի: Շնորհակալություն:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար՝ «Հանրապետական» խմբակցության պատգամավոր Կարեն Բեքարյան: Խնդրեմ, պրն Բեքարյան:

Կ.ԲԵՔԱՐՅԱՆ

-Հարգելի պրն ԱԺ փոխխոսնակ, հարգելի գործընկերներ, դիմում եմ նաեւ մեր հարգարժան հանրությանը, ովքեր այսօր հնարավորություն ունեն այս ժամին ուղղակիորեն լսելու: Մի քանի հիմնական նկատառում, որ ուզում եմ իրականում փորձենք, նաեւ ինչպես պրն Սարգսյանն ասաց՝ անկեղծության ներքո իրար հետ փորձել հասկանալ եւ կիսել: Շատ բարդ է այսօր զգալ, տեսնել կամ պատկերացնել ճիշտ լուծումը, հաշվի առնելով, թե մենք ինչ իրավիճակում ունենք, որն իմ գործընկերը՝ Փաշինյան Նիկոլը, անվանում է ճգնաժամ, եւ այդ ճգնաժամից դուրս գալու խնդիրն էր լիցքաթափում, թե՞ խորացում կամ երկրում առկա իրավիճակը: Ի՞նչ ունենք մենք. մեր գործընկերները խոսում են էներգետիկայի մասին՝ երիտասարդության նոր շունչ տված շարժման մասին, այո, նրանք ճիշտ են, դա կա: Ես ուզում եմ սա միանգամից ամրագրել եւ ամրագրել նույն այդ հարթակում հավաքված երիտասարդության համար: Այո, այդ էներգիան կա: Հիմա այդ էներգիան կառուցողակա՞ն կլինի, հիմա այդ էներգիան մեր երկիրն առաջ տանո՞ղ կլինի, սա մի շատ էական հարց է, որ ես կարծում եմ՝ դրա պատասխանը խնդիր ունենք միասին հասկանալու: Մենք խոսում ենք սիրո եւ համերաշխության հեղափոխության մասին: Կա՞ դրա էլեմենտը, կա: Երբ որ ես նայում եմ այդ պայծառ երիտասարդների դեմքերին, երբ որ ես տեսնում եմ նրանց ուրախությանը, որի մեջ կա էական օբյեկտիվ էլեմենտ, ես մտածում եմ, որ, այո, էդ սիրո եւ համերաշխության նշանաբառը իրոք կարող է կիրառվել, բայց արդյո՞ք մենք չենք տեսնում հարցի 2-րդ կողմը: Ո՞վ մեզանից այս օրերի ընթացքում չի ունեցել առիթ սոցցանցերում հետեւելու տարաբնույթ գրառումների: Սարսափելի վիճակ է տիրում, ատելություն եւ թշնամանքի այնպիսի սերմանում, որ որքան ուզում ես մակերեսի վրա բեր սերն ու համերաշխությունը, դու նա էլ ունես: Մենք զգում ենք, որ մենք դա ունենք, մենք զգում ենք, որ բերել ենք էլի հերթական անգամ, ուզում ենք մի հատ ջրբաժան գիծ գծել, ինչ-որ սեւ ու սպիտակներով շարժվել, հանրապետականը էս աշխարհի ամենաչար ուժն է, գամված է իր չգիտեմ աթոռներին եւ այլին: Ժողովուրդ լավ էլի, էդ ամեն ինչ էդքան պարզ է ու պարզունակ: Ես նորից դիմում եմ մեր երիտասարդությանը եւ նույն Հանրապետության հրապարակում կամ այլ տեղեր հավաքվածներին. ժողովուրդ էստեղի ելույթներին ուշադիր եղեք, ովքե՞ր են միացել էդ շարժմանը, այ էդ ձեր ջինջ, լավագույն նպատակներով շարժմանը, ովքե՞ր են միացել: Էսօր ովքե՞ր են խոսում ընտրակաշառքի մասին, էսօր ովքե՞ր են խոսում տարաբնույթ եղանակներով հարցեր լուծելու մասին, էդ ի՞նչ եղավ, ինչ-որ մի ակնթարթում բոլորը մաքրվեցի՞ն, բոլորի հետ կապված ամեն ինչ մոռացա՞ք, էստեղ կա հանրապետականի խնդի՞րը: Մի հատ նայեք, շուրջներդ նայեք, ի՞նչ տիպի նպատակներով, ի՞նչ տիպի հավաքված զանգված կա մեր ընդհանուր հավաքվածի մեջ: Ես ուզում եմ մեր ամեն քաղաքացուն, ամեն երիտասարդին էդ հարցը տալ՝ զգու՞մ է իրեն պատրաստ ու պատասխանատու էդ մաքրությունն ու ջինջը պահելու եւ եթե զգում է, ունենալո՞ւ է դրա հնարավորությունը: Վերջիվերջո աշխարհում ցանկացած հեղափոխության կամ հեղափոխության ժամանակ իրոք եղել են էն մարդիկ, որոնք հավատացել են, ու էն Դանկոյի նման սիրտն են տարել կամ էդ ջահն են տարել, բայց հարց եմ տալիս՝ տե՞ղ են հասցրել, թե՞ ճանապարհին պղտոր ջրում ձուկ բռնողները էդ հաղթանակի ողջ դափնիները գողացել են: Գողացել են ամենալկտի ձեւերով, ոնց որ էսօր լկտի ձեւերով տուրք տալով մոդային, տուրք տալով նրան, որ ինչ-որ բան տակից փախնում է, հողը  տակից գնում է, ժամերի, րոպեների տարբերությամբ հայտարարություններ անելով միանում են ձեզ: Մի հատ հըլը նայեք՝ ե՞րբ են միացել, հըլը մի հատ խրոնոլոգիան նայեք, երեխեք, էդ հեշտ է նայել, ո՞ր պահին, երբ որ արդեն զգացողություն է եղել, որ ուժերի տարաբաշխումը շեղվեց, եւ էս շարժման մաքրությունը դա՞ է տանելու:

Մենք խոսում ենք սիրո ու համերաշխության մասին եւ դրա ներքո էսօր օգտագործում ենք արտահայտություն՝ ցունամին կգա: Երեխեք, էս ժողովրդի երեխեքը չե՞ք, մե՞ր երեխեքը չեք, էդ ցունամին ո՞ւմ վրա պիտի գա, թշնամո՞ւ վրա կամ էսօր արդեն խոսում են նրա մասին, որ եթե էլի ինչ-որ բան չեղավ արդեն զենքեր, արդեն հնարավոր է «էս»-եր, «էն»-եր, ստիպված են լինելու դրան անդրադառնան, նորմա՞լ է: Էս էդ մեր սեր ու համերաշխություն շարժման, սիրո, զարթոնքի գործիքնե՞րն են:

Ես ուզում եմ՝ շատ հստակ լինի, եւ էս պարագայում ես հիմա խոսքս արդեն ասելու եմ ոչ թե որպես միայն ընդամենը խմբակցության անդամ, այլ որպես վերլուծաբան: Ժողովուրդ, մենք ունենք հետեւյալ իրավիճակը. չգիտես ինչու բոլորս զգում ենք, բոլորս տեսնում ենք ներքաղաքականում լարում, ճգնաժամի էլեմենտ, փողոց եւ ներս, մենք սա տեսնում ենք, վտանգ կա՞ սրանում, իհարկե կա, բայց ես ուզում եմ՝ հիմա փորձելով հնարավորինս կոռեկտ ձեւակերպել մյուս զանգը, մյուս մարտահրավերը հասցնել բոլորին եւ առաջին հերթին՝ փողոցում: Ժողովուրդ Արեւելքի եւ Արեւմուտքի՝ Ռուսաստանի եւ Արեւմուտքի, շատ խոր դիմակայության շրջանում, շատ խոր, երբ որ յուրաքանչյուր փոքր երկրի մի մաս էս կողմ, մի մաս էն կողմն առաջացնում է այդ երկրի գոյության վտանգ: Մենք վերջին տարիներին կարողացել ենք ունենալ էն, ինչ ունեցել ենք, ով գոհ է, ով դժգոհ է, բայց էդ բալանսը պահվել է: Հիմա մենք ունենք իրավիճակ, երբ որ մեր նոր վարչապետի թեկնածու է  մի մարդ, որն արել է հայտարարություն՝ ես էն ուժի հետ չունեմ անելու գործ: ԵԱՏՄ իմ համար չկա, ՀԱՊԿ իմ համար չկա, կարող է դրանից հետո տեղի է ունենում հասունացում, եւ մարդը հասկանում է, որ ըտենց չի կարելի: Ես անձնապես ոչինչ չունեմ պրն Փաշինյանի դեմ, կարա ամիսների ընթացքում տեղի ունեցածը լինի հասունացում, կարա ինչպես եւ բոլորիս մոտ, բայց, ժողովուրդ, դրա ներքո կորել է վստահություն, եւ էդ բալանսը խախտվում է: Վստահությունը մեր մոտ չէ, մենք դուրս կգանք, կիջնենք ճաշարան, էս ամեն ինչը կիջնի, իրար լեզու կհասկանանք, բայց եթե մենք աշխարհաքաղաքական բալանսում, ուժային կենտրոններում վստահություն ենք խախտել, պետք է նկարագրել՝ հետը ինչ կարա բերի: Երեխեք՝ կանգնած Հանրապետության հրապարակում, դուք դրա համա՞ր եք էս սկսել, դուք ձեր բոլոր դժգոհությունները բերել  եք, հասցրել եք ձեր ուղերձին, ես շատ ուղղակի ուզում եմ ձեզ ասել՝ ձեր ուղերձը տեղ է հասել: Այսուհետ որեւէ իշխանություն չի կարողանալու էդ արածներին լինի անտարբեր՝ տեսնելով այ էս ձեր դրական էներգիան: Այո, հասել է, բայց արժե արդյո՞ք ինչ-որ տարաբնույթ  պաստառների ներքո, օրինակ՝ «պայքար, պայքար մինչեւ վերջ», երկիրը տանել, հասցնել մի այլ եզրի: Ես վստահ եմ, որ ձեզանից ոչ մեկ դա չի ուզում: Էսօր հանրապետականը, երբ որ հարցը կհասնի քվեարկության, կանգնելու է ջրբաժանի առաջ՝ ներքին ճգնաժամի պրոբլեմ, արտաքինի առաջացման պրոբլեմ: Չի կանգնելու ջրբաժանի առաջ՝ էս աթոռը տա՞կս է, թե՞ տակս չէ, վերջը փորձեք էդ հասկանալ, էդ ահավոր կարեւոր է: Կա արդյո՞ք լուծում, կարծում եմ՝ կա: Ես շատ-շատ կուզեի, դա իմ մեծագույն ցանկությունն է, ես վստահ եմ՝ «Ելք»-ում նստած մեր գործընկերները, մեր ընկերները շատ լավ հասկանում են էն ամենը, ինչ-որ ես ասում եմ, տեղեր կա, որ փակագծերը չկարողանալով բացել մինչեւ վերջ: Իսկ կարո՞ղ է մեզ պետք է գնալ ճանապարհով, որ օրինակ՝ էսօր մեր գործընկեր Նիկոլ Փաշինյանն ինքնաբացարկ կհայտարարի, ոչ մի քվեարկություն չունենանք, արդյունքում մի շաբաթվա մեջ աշխարհին միասնական ուղերձ տանք եւ մեզ էդ մամլիչի մեջ բերելու վտանգ չստեղծենք: Միգուցե պետք է սա մտածել, հակառակ պարագայում չկա լավ ընտրություն: Կա ընտրություն վատի եւ ավելի վատի մեջ: Երեխեք, ձեր պայքարը, որը պիտի արդյունք տար տասնամյակներով ու էս երկիրը, որ խորհրդարանական է դառնում իր մշակույթով էսօր լրիվ ուրիշ վտանգների դաշտ է մտել: Ճիշտ հասկացեք՝ էդ աթոռների վտանգը չէ ու ձեր անձանց սիրել-չսիրելու վտանգը չէ: Ես շնորհակալություն եմ ուզում ասել եւ նորից խնդրում եմ մեր «Ելք»-ի գործընկերներին՝ մի դրեք էս ամեն ինչը մի կողմ, սա կարեւոր է: Մեզանից յուրաքանչյուրն էդ կոճակը, որ կողմ էլ սեղմի հետագա պրոցեսների համար կրելու էդ պատասխանատվությունը, յուրաքանչյուրն անկախ, որ կոճակն է սեղմում: Ես ուզում եմ, որ սա մենք մի անգամ պատկերացնենք: Մշտապես դեմ եմ եղել       «գալչկա»-ների համար այս ամբիոնից ելույթ ունենալու, տպավորություն ստեղծելու աշխատանքի, բայց էսօր էդ օրը չէ: Շնորհակալություն:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Մինչեւ Արման Սաղաթելյանին ձայն տալը, պրն Բեքարյան, ուրեմն, ինչ-որ արել է «Ծառուկյան» դաշինքը, խնդրում եմ՝ ուշադիր լինեք, ուշադիր, ամեն ինչ շատ ճիշտ կատարվել է, ձեր չափերի մեջ մնացեք: Այսքանը, հետո իմ ելույթում կասեմ: Արման Սաղաթելյան, խնդրեմ: Կասեմ ելույթում:

Ա.ՍԱՂԱԹԵԼՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահող, հարգելի գործընկերներ, լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներ, սիրելի հայրենակիցներ, այս ամբիոնը սովոր է կատեգորիկ հռետորաբանությանը, այն պառլամենտական խոսքին, կարծես թե, այնքան էլ խորթ չէ: Ես վստահ եմ, որ այսօրվա քննարկումներից, քվեարկությունից եւ քաղաքական ուժերի հռետորաբանությունից ու պահվածքից է կախված մեր վաղվա օրը եւ մեր անվտանգությունը կամ գոնե թե այն գիտակցումը, թե ինչպե՞ս է պետք գնալ եւ ո՞ւր մտնել, որ ճանապարհով գնալ դեպի մեր վաղվա օրը: Ուստի հենց դրանով է պայմանավորված իմ մի փոքր կատեգորիկ տոնը:

Եվ այսպես ճշմարտություն համար մեկ. յուրաքանչյուր կառավարման համակարգ ունի իր տրամաբանությունը, գործունեության մեխանիզմը, փիլիսոփայությունը, սրանց հակառակ արված ցանկացած քայլ բերում է ծանր հետեւանքների, հարկադրանքը դրա ցանկացած դրսեւորումը կամ սպառնալիքը հակահամակարգային են եւ կործանարար:

Ճշմարտություն համար երկու. պառլամենտական կառավարման ձեւի պայմաններում Կառավարությունը ձեւավորվում է պառլամենտական մեծամասնության կողմից, եւ ձեւավորում է այն ուժը, որն այդ մեծամասնությունն ունի: Պառլամենտն արձակվում է, եթե այն ի զորու չէ ձեւավորել Կառավարություն: Ի հեճուկս բոլոր չկամեցողների իշխող մեծամասնությունն առավել քան միասնական է:

Ճշմարտություն համար երեք. Կառավարության գործունեության համար պատասխանատվություն է կրում այն քաղաքական ուժը, որը կազմավորել է պառլամենտական մեծամասնություն: Քաղաքական պատասխանատվություն կրողը շարժումն է ձեւակերպումը կեղծ կատեգորիա է: Շարժումը կեղծ չէ, խնդրում եմ չաղավաղել խոսքերս, կեղծ է այն որպես քաղաքական պատասխանատվության սուբյեկտ դիտարկելը:

Ճշմարտություն համար չորս. քաղաքական ուժերը կողմ են քվեարկում մեկ այլ քաղաքական ուժի թեկնածուին, եթե նրա հետ կազմավորել են քաղաքական կոալիցիա եւ նրան հավասար ստանձնել քաղաքական պատասխանատվություն: Ցանկացած այլ դրսեւորում պատասխանատվությունից խուսափել է, կեղծ մեծամասնության աջակցության իմիտացիա ստեղծել է: Պառլամենտում ներկայացրած  2-րդ ամենափոքր կոալիցիոն քաղաքական ուժի ղեկավարի առաջադրած թեկնածուին 2 քաղաքական ուժեր պատրաստվում են կողմ քվեարկել՝ վերջինիս հետ չունենալով որեւէ կոալիցիոն հուշագիր: Անթույլատրելի է:

Ճշմարտություն համար հինգ. քաղաքականության մեջ հաջողության գրավականը քաղաքական ծրագիրն է եւ քաղաքական թիմը: Անթույլատրելի է հանրային ճանաչում ունեցող մեկ անձով գնալ չգիտեմ ուր, չգիտեմ ոնց, բայց ասել, թե գիտենք ինչի համար ենք գնում:

Ճշմարտություն համար վեց եւ սրանով կավարտեմ. որպես ՀՀ զինված ուժերի հրամանատարական կազմի պահեստազորի սպա, ես եւ իմ զինակից ընկերները կարծում ենք, որ գերագույն հրամանատարի գործառույթ ենթադրող պաշտոնին հավակնելը ենթադրում է ավելին, քան 4 եվրո 99 ցենտ արժողությամբ զինվորական, իսկ ավելի ճիշտ կլինի ասել որսորդական շապիկը եւ ռազմագիտություն առարկայի շրջանակում ստացած զինվորական գիտելիքները: Դուք ձեզ պատկերացնո՞ւմ եք պատերազմական դրության ժամանակ շրջապատված մի քանի տասնյակ գեներալներով ու ձեր դպրոցական ռազմագիտության գիտելիքներով: Անկեղծ ասած ես՝ ոչ: Հիմա ամփոփում. պրն Փաշինյան, ես անկեղծ կարծում եմ, որ դուք շատ լավ պառլամենտական եք, դուք դասական պառլամենտական եք, եւ ես կարծում եմ, որ մենք շատ արագ ձեր աչքի առջեւ կարող ենք կորցնել լավ պատգամավորի ու արագ ստանանք ոչինչ կամ վատ վարչապետ: Մեր երկիրն անկախ իրենից, անկախ վտանգներ բերող վարչապետ: Գիտակցո՞ւմ եք դուք դա այսօր, ինձ թվում է, որ ոչ: Ես չեմ ուզում հավատալ շրջանառվող այն կարծիքներին, որ անգամ Նիկոլն ու իր ընկերները չեն գիտակցում, որ այս ամբողջը դրսից ուղղորդվող մի վատ սցենարի սկիզբ է միայն, սցենարի, որի ավարտն Արցախի հարցի ոչ հայանպաստ լուծումն է, չեմ հավատում, բայց ես ստիպված եմ մեջբերել բազմաթիվ ցիտատներ: Մեջբերում եմ. երբ մենք արձանագրում ենք, որ ԵԱՏՄ անդամ դառնալուց հետո է հայկական կողմը տարածքային շոշափելի կորուստներ ունեցել, մեզ ասում են՝ ի՞նչ կապ ունի դա պատերազմի հետ, չէ որ սա զուտ տնտեսական միավորում է: Երբ բերում ենք տնտեսական վատթարացող ցուցանիշները եւ հակափաստարկներ չենք բերում, մեզ ասում են՝ բա ինչո՞ւ եք մոռանում անվտանգությունը: Կրկին մեջբերում եմ. մեր թշնամուն ՀԱՊԿ-ն է զինում, պետք է հստակություն մտնի, թե ի՞նչ պարտավորություններ ունենք, ուշադիր, ՀԱՊԿ պայմանագիրը գնալու է Սեւրի պայմանագրի կողքը հանգիստ պարկի: Եվս մեկ մեջբերում. ԵՄ-ի հետ նոր համաձայնագիրը ջուր է: Ուրիշ մեջբերում. ես հասկանում եմ բոլոր նրանց, ովքեր Հայաստանի անդամակցությունը ԵԱՏՄ-ին համարում են անթույլատրելի, ԵԱՏՄ-ին անդամակցելով Հայաստանը կորցնում է իր ռազմավարական հեռանկարներն ու մոտիվացիաները՝ դառնալով ԵԱՏՄ տարածքի մի խղճուկ տնվոր: Ես ավարտեցի մեջբերումները: Հիմա մեկ հավելում իմ կողմից: Ոչ մի, ինչպես ամեն անգամ հնչում է, իրականության հետ հաշվի նստում չի փրկի ոչ մի վարչապետի թեկնածուի այսպիսի ժառանգությունից: Վարչապետի պաշտոնը խորհրդարանական տրամաբանություն չունի, այսպիսի ժառանգությունը կկործանի վարչապետին էլ, երկիրն էլ: Սա իմ՝ մեղավորիս, կարծիքն է, եւ պետք է ասեմ, որ իմ անկեղծ կարծիքն է: Եվ վերջում, պրն Փաշինյան, «Հայկական ժամանակ»-ի 2001 թվականին լույս տեսած ահա այս համարը երեկվանից դրված է իմ աշխատանքային սեղանին: Ուղղակի ես չուզեցի ձեզ ընդհատել, որովհետեւ ես ունեի խոսք եւ կարող էի ինձ հետ բերել նաեւ իրեղեն ապացույցը, որպեսզի ցուցադրեի այն եւ նայեի ձեր աչքերին, ավաղ դա չեմ կարող անել: Եվ ահա 2-րդ էջին այն հոդվածը, որը տպագրված է, ըստ այդմ, խորագրի ներքո եւ Նիկոլ Փաշինյան անունով ստորագրված, որտեղ նույնությամբ շարադրված է այն ամենը, ինչ ես ընթերցեցի իմ հարցում, եւ ինչը դուք անվանեցիք կեղծիք եւ դեզինֆորմացիա: Եվ իմ վերջին ցիտատը բերեմ ըստ բնօրինակի: Եվ այսպես. «Եվ, ուրեմն, ինձ զարմացնում է, որ մեր երկրում դեռ կան մարդիկ, ովքեր իլյուզիաներ ունեն գրավյալ, եթե կուզեք ազատագրված, եթե կուզեք օկուպացված տարածքների վերաբերյալ»: Մեկ նախադասություն հետո. «Ես չեմ ընդունում այդ տեսակետը, թե լավ դիվանագիտությունը կարող է այնպես անել, որ այդ տարածքները չվերադարձվեն Ադրբեջանին» եւ այսպես շարունակ: Մոտ 20 օրինակ այս հոդվածի ես կթողնեմ քարտուղարության մոտ, որպեսզի բոլոր շահագրգիռ կողմերը կարողանան սրա հետ ծանոթանալ: Ավելին ասեմ ձեզ՝ նույն այս հոդվածը տեղադրված է եղել «Հայկական ժամանակ» թերթի էլեկտրոնային կայքում, եթե չեմ սխալվում 2012 թվականին «Արմթայմս»-ում, եւ այնուհետ որոշ շրջանակներում բավականին բուռն ու ոչ միանշանակ արձագանքներից հետո այն հեռացվել է ձեզ իսկ պատկանող կայքից, պրն Փաշինյան: Ես շատ ցավում եմ սրա համար, անշուշտ, դուք կարող եք միշտ փոխել ձեր դիրքորոշումը, շտկել ձեր վերաբերմունքն այս կամ այն հարցի վերաբերյալ՝ ելնելով ինչպես ասվում է քաղաքական իրողություններից, բայց համոզված եմ, որ այս ամբիոնից եւ ակնհայտ սուտը քաղաքական գործչին հարիր պահվածք չէ: Մնացեք բարյավ, շնորհակալ եմ:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար՝ Սեդրակ Սարոյան:

Ս.ՍԱՐՈՅԱՆ

-Նախ՝ բարեւ ձեզ, սիրելի գործընկերներ, սիրելի նախագահող, մի՛ կռվի, դու նախագահ մարդ ես պիտի սաղիս յանից լինես: Մի խառնեք իրար, կայնեք, կռիվ չկա, պիտի բարիշենք: Իրոք չէի ուզում խոսել, բայց էս կրիտիկական պահին չեմ կարող չխոսալ, որովհետեւ էս պետությունը հենց ընենց չի ստեղծվել, էս պետությունը մեզ ոչ մեկ նվեր չի տվել: Ամեն մի քարը, ամեն մի թիզ հող գրավելու համար հարյուրավոր ընկերներ ենք կորցրել: Էսօր մի հատ ընենց մթնոլորտ է ստեղծվել մեր հանրապետությունում, ոնց որ աշխարհի վերջը լինի: Բացի էդ, որ մեղավորներ ենք ման գալիս սաղս իրար մեջ, կամաց-կամաց սկսել ենք թշնամանալ: Գիտեմ, ժողովուրդը էսօր շատ պրոբլեմներ ունի, իշխանությունից դժգոհ է: Այո, մարդիկ հելան կայնան ոտի, փորձեցին իրենց քայլն անեն, քայլը կատարվեց, ստեղծվեց: Ասելով, որ մթոմ Սերժ Սարգսյանն է խանգարում էս պետությանը, էս ժողովրդին մոռանալով ամբողջ Սերժ Սարգսյանի արած գործերը՝ լավն ու վատը: Ամեն դեպքում չկա ըտենց մարդ, որ աշխատի ու չունենա սխալներ: Մենք ինչով կարողացանք օգնենք, եթե գիտեինք էդ ճիշտ ուղիները ու չենք արել, ուրեմն, մենք էլ ենք սխալ: Եթե գիտեին էդ ուղիները ճիշտ գնալու, ուրեմն, պարտավոր էինք բարձրաձայնելու, ասելու: Էսօր մեր ժողովուրդը իրավունք չունի բախման գնալու, էսօր, եթե մտադրություն կար, որ փորձում էինք ամեն ինչ կապել Սերժ Սարգսյանի հետ, էդ մարդն ասեց՝ լավ չեք ուզում, այ մարդ ես գնացի: Էս էլ ձեզ, աթոռն էլ ձեզ, սաղ էլ ձեզ: Փաստորեն, բանից դուրս է գալիս, որ էն ժամանակ ասում էին՝ Սերժ Սարգսյանն է ամեն ինչի մեղավորը, փաստորեն, էդպես չէ, փաստորեն, բանից դուրս է գալիս, որ պաշտոնակռիվ  է գնում արդեն, ըտենց չի կարելի: Ես Նիկոլ Փաշինյանին շատ հարգում եմ, սաղդ էլ գիտեք, բայց իրոք Նիկոլի նման ընդդիմադիր չկա: Էսօր, որ Նիկոլը գնաց իշխանություն, բա ընդդիմադիր ո՞վ է լինելու, մնում եմ մենակ ես, ըտնեց ո՞նց կլինի: Այ ըտենց ո՞նց կլինի, Աշոտյանից ի՞նչ ընդդիմադիր, այ տնաշեն: Ափսոս Նիկոլն ըստեղ չէ: Ուրեմն, իրոք հավատացեք էլի, հավատացեք, որ ամեն ինչ չէ, որ պաշտոնով է կարելի լուծել: Էսօր իրոք Նիկոլը ժողովրդին պետք է, էսօր մի տղա է, որ հելնում է ժողովրդի կողմից խոսում է, կռիվ է տալիս: Ցավոտ տեղ էր լինում խոսում, ասում էր, բայց էսօր եկավ իշխանության, արդեն անցել է իշխանության կողմից: Այ Նիկոլ ջան, դու, որ անցել ես իշխանության կողմից, բա ես ո՞ւմ յանից ըլնեմ, ինձ ո՞ւր ես մենակ թողում էթում, գոնե իրար հետ յոլա էինք տանում ժողովրդի պահանջն ու ուզածը: Ուրեմն, սիրելի ժողովուրդ, սիրելի իմ լավ ընկերներ, էսօր ոչ թե պիտի կրակի տակ բենզին լցնենք, սկսենք իրար հին ու թազա բաներ հիշել, սկսենք իրար նեղացնել, այլ արեք մտածենք սրա տակից ո՞նց ենք դուրս գալիս: Ըսենց չի լինի միակողմանի, ուրեմն, պատկերացնում եք, Հանրապետական կուսակցությունը, հըլը տես, ի՞նչ լիդերներ ենք ունեցել՝ Աշոտ Նավասարդյան, Վազգեն Սարգսյան, Անդրանիկ Մարգարյան, էսքան հազարավոր ժողովուրդ, ու էսօր, գիտես ինչ, հելել ենք, ասում ենք՝ հանրապետական, դու շատ վատն ես, քելեք ռադ եղեք, գնացեք ձեր տները: Էլ պատմություն չկա, էլ ըտենց բան գոյություն չունի, ամենալավը մենք ենք: Ըտենց ո՞նց կարա լինի: Լավ ճիշտ է 100000 ժողովուրդ հավաքվել է, սաղ մեր ժողովուրդն է, մեր երեխեքն են, բայց հանրապետականին 800000 ձայն է տվել ժողովուրդը: Հիմա ես իմ վրա վերցնեմ, որ ոչ մեկ չնեղանա: Ենթադրենք՝ 20000 մարդ ձայն է տվել, էդ 20000-ից 3000-ը էս իշխանությանը չի սիրել, հիմա հրապարակում է էլի իմ ժողովուրդն է, ինձ սիրել է, իշխանությանը չի սիրել, էդ 3000-ն էլ է իմ ժողովուրդը, բայց 17000-ն էլ տանն են չէ: Բա դրա մասին չենք մտածում ժողովուրդ ջան, բա պրծա՞նք, ամեն ինչը պրծա՞վ էսօր: Էս ինչի՞ համար ենք ուլտիմատումներով իրար հետ խոսում: Չէ, ես էսօր դեմ եմ վարչապետին, ինչի՞: Նիկոլ, մենք լավ էլ ընդդիմադիր ենք, ի՞նչ վարչապետ: Արեցիր քո գործը, լավ էլ քայլեցիր, քայլդ արեցիր, մարդն էլ ասեց՝ ախպեր, չեք ուզում ընձի, առեք ձեր աթոռն էլ, դուք էլ: Եթե դուք կարում եք ըտենց ղեկավարել, դե վերցրեք, վերցրեք հանրապետական, բարգավաճ, մեր ընդդիմություն, դաշնակներ, վերցրեք, արեք: Բայց ինչի՞ իմինոյ դու: Օրինակ՝ ես Նիկոլի տեղը լինեի, կասեի՝ Սասուն ջան, չգիտեմ Արամ ջան, հիմա ես, որ հելնեմ ասեմ՝ ինձ վարչապետ, պիտի ասեին, էսքան բան արեցի, որ ինձ վարչապետ դնեին: Արեք, թողեք... մեկ ա ես գիտեմ, Նիկոլին վարչապետ էլ դնեք, էլի ընդդիմություն է, մեկ է հելնելու է կռիվ անի, ընդդիմություն անի: Հարցը դրանում չէ, հարցը սրանում է, որ արեք խելացի ձեւով մտածենք: Ժողովրդին հանգստացնենք, որ հանկարծ աստված չանի իրոք էս խաղաղ ցույցերը դառնան ինչ-որ կրակի բուն: Եթե մեկն ու մեկին թվում է, որ էն ժողովուրդը մերն է, էս երեխեքը մերն է, էս նույն միլիցեքը, զինվորը մերը չէ, ուրեմն, մենք հայ չենք, մարդ չենք մենք: Ում քթից էլ արյուն եկավ մեղավորությունը մեր այս սաղի վրա է: Հիմա էս ամբողջ կուսակցությանը ո՞նց կարանք փչացնենք, լավ մի հատ կարաք ասե՞ք: Հենա մի բառ դեռ չխոսացած ասում են՝ վայ տես ֆռաց արդեն, վլաստը փոխվեց, առնետավազք է, չգիտեմ ինչի վազք է: Ո՞ւր է էդ ցելի կուսակցությունը, որ ըտենց լիդերներ է ունեցել, ուզում ենք փչացնե՞նք, ո՞նց կլինի ըտենց բան: Ախր չի կարելի չէ, դրել ենք կուսակցություն ենք փչացնում, ժողովուրդ: Հա, էլի 100000 ժողովրդին չնեղացնենք, մեր ժողովուրդն են, իրենց ցավը տանեմ, բայց ցելի կուսակցություն, որն արդեն, հըլը տես, քանի տարվա կյանք ունի, ու ըտենց ուժեղ կուսակցություն է դառել, ուզում ենք փչացնենք, սարքենք առնետավազք, չգիտեմ մեկ էլ, մյուս: Ինչի՞ համար ենք ըսենց անում: Տես, մի րոպեում կերանք իրար: Մի հատ հանրապետականից մի բան ասեց, բարգավաճը էն յանից ռեակցիան տվեց, մի քիչ էլ մնար կարող է հելնեինք տփեինք էլ իրար: Ինչի՞ համար, հըլը մի հատ տեսեք ինչի՞ համար ենք հելե կռիվ անում: Աթոռակռիվ է, դավայ ցրեք ԱԺ-ն, ցրեք, թազա սկսենք, տեսնենք ո՞վ ինչքան ձեն կհավաքի նորից: Ի՞նչն է պատճառը, որ էսքան իշխանությունը ըսենց շատ է պետք մեզ, որ ի՞նչ անենք: Ի՞նչ անենք, իշխանությունը տանք ձեզ, որ հանրապետականի խաղերը դո՞ւք խաղաք: Ի՞նչ  է նշանակում էդ, հիմա էլ դուք ասեք՝ մենք են բանը մենք պիտի լցնենք, կամ չգիտեմ, ինչ անենք: Ի՞նչն է դրա պատճառը, որ էդքան շատ եք ուզում էդ վլաստը: Ծյեմբոլե էսօր ժողովուրդը չյոտկի կանգնած է, էսօր ժողովուրդն արդեն հասկացել է՝ փողը չի խաղալու, ոչ էլ իշխանությունն է խաղալու: Էն է իշխանությունը կարում է դպրոցի դիրեկտորին չթողի գա միտինգի, կամ էդ ուսանողներին ասեն՝ մի գնացեք միտինգի: Ահ, իշխանություն է, ի՞նչ է անում իշխանությունը: Ժողովուրդը, որ հելավ, կայնավ ոտքի, ով ուզում էս եղիր, բայց մենք, որ ըսենց տանենք, էս ամեն ինչը քանդելու ենք, խայտառակություն է: Եկեք գոնե պահպանենք, թազա պետություն ենք, նոր մեր արեւին պառլամենտական երկիր ենք սարքում: Ի՞նչ պառլամենտ, էս ինչի՞ մասին ենք խոսում, որ թողեն, իրար քֆուր էլ կտանք արդեն: Մի հատ բարի ելույթ չտեսա ես: Նիկոլին դրինք, բա դու գիտե՞ս քանի հատ սնարյադ պիտի կրակես, կամ տանկ ունենք: Նիկոլը քաղաքական գործիչ է՝ էն էլ ընդդիմադիր, շատ գիտի Նիկոլը: Ասենք, փորձում ենք փչացնենք, ճիշտ է մենք էլ քաղաքական ուժ ենք պիտի փչացնենք, բայց ըտե՞նց, հասկացանք: Էնքան էլ հարց տվիք Սասուն կատղավ, հելավ փախավ զալից: Քանի՞ անգամ նույն հարցը կարելի է տալի: Ըհը ճիշտ քաղաքականությո՞ւն է էդ, իհարկե, ճիշտ չէ: Դրա համար եմ ասում՝ հանդուրժողական լինենք, իրար հետ միասին նստենք, մտածենք: Էն 100000 ժողովրդին արդեն հասկացանք, եւ իշխանությունը եւ ժողովուրդը հասկացան: Ժողովուրդը հասկացավ, որ ինքը ուժ է, իշխանությունն էլ հասկացավ, որ ժողովրդի հետ խաղալ չի կարելի: Ինչ պետք էր Նիկոլին ապացուցել էս երկրում, ապացուցեց: Հիմա մեզ պետք է գտնել ճիշտ ուղիներ, որ ժողովրդին հանդարտեցնենք, աստված չանի մի հատ ստից բան: Հենց հիմա, սաղդ էլ էդ կոմպյուտերից հասկանում եք, մտեք, տեսեք թուրքերը հենց հիմա ի՞նչ ենք անում Ղարաբաղում: Էսի ստից պանիկա չի էլի, որ ստից ռեկլամ անեն, կամ ամոթ է ինձ, որ սուտ ասեմ: Հենա Սասունն էլ, Արամն էլ, սաղդ էլ կարաք զանգեք Ղարաբաղ, տեսեք Մարտունիում ինչ է կատարվում: Զանգեք, ես նոր... հելել ենք հենա 100 մարդու հետ, Լյովկայի, բանի հետ, սաղի հետ խոսացել ենք: Մի հատ հըլը մտեք տղերքին զանգեք, մի հատ սովորական կռվող տղու զանգեք, ասեք: Թուրքերն էլ են արդեն ջոկել, որ մենք պառակտվել ենք: Մեր ամբողջ հաղթանակները եղել է հենց սրա վրա, երբ որ թուրքերն իրար ուտում էին՝ պառակտված էին, մեր հաղթանակներն իրար վրա գրանցում էինք: Այ էդ իմ ընկերները կարան ասեն, որովհետեւ սաղ ներկա են եղել, գեներալը նստած է: Այ հիմա մենք ո՞ւր ենք գնում նույն ճամփով: Անցած անգամ ես ըսկի չեմ խոսացել, ճի՞շտ է, անցած անգամ 3 րոպե պակաս եմ խոսացել: Եթե չեք ուզում խոսեմ, ձանձրացրի, կարամ էլ չխոսամ: Երեխեք ջան, ժողովուրդ ջան, ձեր ցավը տանեմ, էն մեր հրապարակի ժողովուրդ ջան, իրոք հասել էի, գնացել էի բուժվելու, հասել եմ Ամերիկա, լսել եմ, որ ըսենց խառնվել է իրար, հորս արեւ դաժե բժիշկի մոտ չեմ գնացել, նույն րոպեին տոմսերս փոխել եմ, հետ եմ եկել, ասել եմ՝ արա, աստված ջան, հանկարծ արյուն չթափվի մեր երկրում, էս էլ ու կպրծնենք, ֆսյո, էլ ազգ էլ չէ, ցեղ էլ իրավունք չունենք կոչվելու: Դրա համար եմ ասում՝ արեք մինչեւ իրար վրա ցեխ շփելը, բոլորդ մտածեք, լուրջ սաղս մտածենք էս ճգնաժամից ո՞նց ենք դուրս գալիս, հետո նոր մտածենք իշխանության մասին, թե չէ իրար վրա փչացնելով: Ի՞նչ է նշանակում էդ ցելի կուսակցությունը փչացնենք, ու ի՞նչ է, որ էսօր մենք իշխանության գնանք, էդ չի կարելի, որովհետեւ դաժե մենք՝ մեծամասնությունս, երբեք չենք փորձել փոքրամասնությանը փչացնելու կամ որեւիցե մեկին փչացնելու: Չի կարելի, հորս արեւ: Էգուց ո՞նց ենք նայելու իրար երես, էլ չենք կարա իրար երես նայենք, դրա համար խնդրում եմ՝ աչալրջություն: Հավատացեք, էսօր, որ պրծնում է, վաղն է գալու: Վաղն իրար երես տենալ կա: Էնքան բաների միջով ենք անցել էս կյանքում, որ էս առաջին անգամ չէ, ու մենք, մի մոռացեք, որ հոկտեմբերի 27 ենք տեսել: Հոկտեմբերի 27-ից հետո դաժե թույլ չենք տվել, որ էս ժողովուրդը հելնեն իրար կոտորեն: Չենք թողել, որ անարխիա տիրի: Հենա հոպլոն նստած է, հալալ ախպերը մեռավ, թույլ չէր տալիս մեզ, մեզ վրա ջղայնանում էր, ասում՝ խելոք մնացեք, արա, պիտի էս ժողովուրդը հանգստանա: Տղերք, կանգնեք, տեսեք ինչերի՞ց ենք դուրս եկել ու էսօր ինչ ենք ուզում անենք: Կներեք, եթե շատ խոսեցի, բոլորիդ եմ խնդրում՝ էմոցիաների մի տրվեք, մենք իրար թշնամի չենք, կարող է քաղաքական ինչ-որ մտածելակերպով տարբեր ենք, կամ ինչ-որ շահերի բախում կա, արեք էս պահին թքեք ամեն ինչ վրան, միայն մտածենք, մեր ժողովուրդը, որ ըսենց ոգեւորված է, ո՞նց ենք հանգստացնում, ի՞նչ ենք անում, ի՞նչ ենք ասում, որ ժողովուրդը նորմալ, խելոք, համոզված, որ ինքը հաղթանակած գնացել է տուն: Այ սա է ամենակարեւորը: Այո, պարտվող եւ հաղթող չպետք է լինի ժողովրդի մեջ: Այ էս է խնդրանքս: Ես ձեզ որպես ախպեր, որպես էս ազգի գեներալ, որպես չգիտեմ, ոնց ուզում եք ընդունեք, դաժե ժուռնալիստներին, որ էսքան ես սիրում եմ, էսքան բան, էնքան նեղված եմ, որ էս կռիվ եմ անում արդեն հետները, որովհետեւ սիրտս պայթում է: Չգիտես ի՞նչ խոսես, ի՞նչ ասես, ո՞ւմ մասին ասես, ինչի՞ մասին ասես, երբ որ ազգը կանգնած է անդունդի եզրին, մի հատ թեթեւ կրակոց ու հետո ոչ մեկ, ոչ մեկիս տերը չենք, այ սրանից վախեցեք: Էսօր ամբողջ ջահելությունը, ո՞վ չգիտի, որ զենք ունի: Հըլը փորձեք, պատկերացնում ես, մի հատ ջահելի քթից արյուն գա, ի՞նչ է կատարվելու էս երկրում, ի՞նչ է կատարվելու մեր սահմաններում, ո՞վ է պատասխան տալու դրա համար: Ժողովուրդ ջան, ձեր ցավը տանեմ, էլի եմ ասում, բերեք չվռազենք, խելոք մտածենք, նստենք կլոր սեղանի շուրջ, տղամարդավարի սաղ հարցերին լուծում տանք, թե ինչի՞ է ըսենց ուլտիմատումներով, բանով: Է թող գան տփեն: Էկան էս ժողովրդին տփին, մեր ժողովուրդը եկավ մեզ տփեց, ժողովրդին տփեց, ի՞նչ է փոխվելու, ի՞նչ: Դառնալու ենք թշնամի մեկս մյուսին, ի՞նչ կլինի: Դրա համար, ժողովուրդ ջան, խնդրում եմ եւ՛ մեր հանրապետականին, եւ՛ բարգավաճին, եւ՛ մեր դաշնակներին, եւ՛ մեր ընդդիմության սաղ տղերքին, ուրեմն, արեք մտածենք, չվռազենք, իրոք եկել հասել ենք անդունդի ծերին: Արեք, չվռազենք: Էն, որ ասում է՝ ուշ լինի, նուշ լինի: Հանգիստ, խախանդ բերեք հարցին լուծում տանք: Մեր ժողովուրդը հիմա սաղ նստած մեզ է նայում: Ժողովուրդ ջան, ձեր ցավը տանեմ, կոչ եմ անում՝ էմոցիաների չտրվեք: Սեյրանը կլինի վարչապետը, Նիկոլը կլինի, թե Պողոսը, թե Պետրոսը, մեկ է ծառայելու է ժողովրդին: Արդեն ձեր ուժը տեսել են, ով էլ գա էս երկրում վարչապետ, արդեն չի կարա ոտքը գցի ոտքին նստի: Ժողովուրդ կա, էն էլ էն ժողովուրդը, էս էն ժողովուրդը չէ, լրիվ փոխված, թազա սերունդ է, որը բոլորիս էլ դուր է գալիս: Կապ չունի ընդդիմություն, դիմություն, չգիտեմ իշխանություն, բոլորիս էլ դուր է գալիս, որ մեր ժողովրդի մեջ, մեր երկրի մեջ ըսենց տղերք կան,  ըսենց երեխեք կան: Եվ էսօր այ ըսենց, եթե էն վախտ աշխատում էինք 2 ժամ, 3 ժամ, 4 ժամ հիմա պիտի աշխատենք 14 ժամ, որ էդ ժողովուրդը մեզ հարգի, սիրի: Երեւի, թույլ կտաք, ես վերջացնեմ իմ ելույթը: Ժողովուրդ ջան, խնդրում եմ եւս մեկ անգամ, որ նորմալ ձեւով, առանց վռազելու ինչ որոշում պիտի կայացնենք լուրջ ձեւով, կլոր սեղանի շուրջ նստենք եւ տղամարդավարի եւ ընկերական ձեւով բոլոր հարցերին լուծում տանք: Շնորհակալություն:

Ա. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Սարոյան: Հաջորդ ելույթի համար՝ արտահերթ ելույթի համար, ձայնը տրվում է Միքայել Մելքումյանին՝ Ազգային ժողովի փոխխոսնակ:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես ֆրակցիայի անունից պետք է ելույթ ունենայի, բայց եթե չլիներ Բեքարյանի ելույթը, ես հիմա արտահերթ ելույթով հանդես չէի գա: Նախ՝ պետք է ասեմ, որ որեւէ տեղ էմոցիաներ չեն կարող լինել, որովհետեւ այսօր եւ՛ քվեարկությունից, եւ՛ համաժողովրդական շարժման ընթացքից կախված է լինելու մեր երկրի ապագան: Երկրի ապագան պետք  է սթափ եւ սառնասիրտ որոշել, պրն Բեքարյան, եւ երբ որ դուք, ուրեմն, հայտարարություններ եք անում, որը քաղաքական չէ, մենք պատրաստել էինք քաղաքական ելույթներ ունենալ, դուք 2-րդ քաղաքական ուժին ինչ-որ ստոր, «պլենդուզ»-ից ներքեւ հայտարարություններ եք անում, թե 2 րոպե առաջ, 5 րոպե առաջ գնացիք: Ո՞վ է ձեզ իրավունք տվել, որեւէ մեկը ձեզ իրավո՞ւնք է տվել, որտեղ, ո՞ւմ հանձնարարությունն եք դուք կատարում, որեւէ մեկը ձեզ իրավո՞ւնք է տվել, որ դուք գաք եւ 2-րդ քաղաքական ուժին ինչ-որ բաներ ասեք:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Պրն Մելքումյան, պրն Մելքումյան...

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Ուրեմն, հանգիստ նստեք ձեր տեղը, ուրեմն, պատասխանն էլ կստանաք մինչեւ վերջ: Դուք քաղաքական վերլուծաբանի որոշակի իբր համբավ ունեք...

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Պրն Մելքումյան...

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Ո՞վ է ձեզ իրավունք տվել, որ դուք էդ ձեւով մոտենաք եւ դուք եք կրակի վրա յուղ լցնում:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Պրն Մելքումյան, հարգելի գործընկերներ, պարոնայք...

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Ուրեմն, հիմա, ինչ-որ լսեցիք, ձեր ականջին օղ արեք, ինչ-որ լսեցիք, ականջներիդ օղ արեք, եւ ես պետք է ասեմ հետեւյալը, որ լավ կլիներ, որ դուք ձեր ելույթի մեջ...

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Պարոնայք, պրն Մելքումյան, պրն Բեքարյան...

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Ձեր ելույթի մեջ, ուրեմն, թերությունների մասին խոսեք: Երկրում կա 1 մլն աղքատ, երկրում կա մոնոպոլիա, քաղաքական դիկտատուրա՝ տարիներով քաղաքական: Ուրեմն, միապետը տալիս է արտոնություններ հերթով, որ բոլորս գիտենք, ուրեմն, էդ բոլոր բաները մենք գիտենք, եւ հանկարծ դուք գալիս եք էստեղ ասում եք, ուրեմն,  ինչ է լինում...

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, պրն Մելքումյան, հարգելի գործընկերներ...

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Ուրեմն, բարի եղեք գնալ էս ճանապարհով հանգիստ, հանդարտ, որ լուծումները մենք գտնենք, ժողովրդի ալիքը սրբելու է ամեն ինչ:  Կարողացեք քաղաքական գիտակցություն ցուցաբերել, քաղաքական ինքնագիտակցություն, եւ մենք կունենանք ապագա: Եթե դուք շարունակելու եք ձեր թերությունները չընդունել, ձեր թերությունները չընդունելով տարբեր վերլուծություններ անել, բա որտե՞ղ էին էդ ուսխորհուրդները, էդքան փողեր, որ գնում էին ուսանողական խորհուրդների համար: Որտեղ են էդ, որ 20000 ուսանող կատարեցիք: Էդ ինչի՞ վրա եք դուք ծախսում: Ես ֆրակցիայի անունից ելույթ կունենամ, հիմա դուք ինչ-որ լսեցիք, հետո կշարունակենք:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար ձայնը տրամադրվում է Գագիկ Մելիքյանին, բայց, հարգելի գործընկերներ, դահլիճում նստած հարգելի գործընկերներ, ես իրապես բոլորիդ հորդորում եմ հանդարտություն պահպանել: Իրավիճակն առանց այն էլ լարված է: Պրն Մելիքյան, խնդրեմ: Հարգելի պարոնայք, իրապես խնդրում եմ ձեզ:

Գ.ՄԵԼԻՔՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, պրն Մելքումյան, խնդրում եմ հանգիստ: Առավել եւս գեներալ Սարոյանի ելույթից հետո ձեզ որեւէ մեկը նման իրավունք... ոչ էլ ժողովրդից վերապահել, որ այդ ձեւով խոսեք որեւէ մեկի հետ: Պետք չէ, հանգիստ մնացեք, սառնասիրտ եւ սառը դատողությամբ, ամեն ինչը, դա ավելի շատ խոսում է պրն Բեքարյանի ելույթում հնչած դրական խոսքերի մասին:

Այդուհանդերձ, ես ինչ կասեմ, ես չէի ցանկանում այսօր ելույթ ունենալ, բայց լսելով պրն Փաշինյանին՝ վարչապետի թեկնածու, ինձ մոտ նման ցանկություն առաջացավ: Ցանկություն առաջացավ հատկապես այն պատճառով, որ  ուզում եմ տեսնել վարչապետի թեկնածուի իրոք մարդու, որ ամբողջությամբ տիրապետում է իրավիճակին: Հասկանում եմ՝ քաղաքական գործիչ լինելը եւ առավել եւս՝ ընդդիմադիր, շատ հեշտ է, քննադատություններ իրականացնելը, նույնպես շատ հեշտ է: Իշխանություն լինելը միշտ էլ եղել է դժվար, եւ իշխանությանը քննադատելը միշտ էլ շատ հաճելի է եղել, թե՛ ժողովրդին լսելու համար, թե՛ լսեցնելու համար: Այնուամենայնիվ, ինձ համար շատ հետաքրքիր է ամբիոնից քիչ առաջ, մի քանի ժամ առաջ պրն Փաշինյանի կողմից հնչում էին մտքեր, որ ինձ մտորելու տեղիք է տալիս: Մեր նպատակը մարդկանց երջանկության ապահովելն է, իսկ աշխարհում երբեւէ որեւէ մի իշխանության հաջողվել է մարդկանց երջանկությունն ապահովել: Դրանք ընդամենը պատրանք են եւ ականջահաճո խոսակցություն: Այս պարագայում ինձ մնում է ընդամենը մտածել՝ հիմա մենք երջանի՞կ ենք, թե՞ կույր, թե՞ բոլորս, թե նաեւ, ցավոք սրտի, շատ շատերը, որ չեն ուզում դա ընկալել:

Հաջորդ միտքը: Մեր տնտեսությանը սպասվում է թռիչքաձեւ զարգացում: Հարգելիներս, առավել եւս՝ տնտեսագիտության դոկտորներ, տնտեսագետներ, այդ թվում նաեւ՝ ես, ես պատկերացում չունեմ, որ որեւէ տնտեսություն երբեւէ թռիչքաձեւ զարգացում է ապրել, այդպիսի բան աշխարհում, պատմության մեջ երբեւէ չի եղել:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Պրն Մելիքյան, ներողություն եմ խնդրում, հարգելի գործընկերներ, պրն Մելիքյան, ներողություն եմ խնդրում ընդհատելու համար: Հարգելի գործընկերներ, խնդրում եմ, իրականում խնդրում եմ, հանդարտություն պահպանեք, տեղից մի արձագանքեք, ոչ մեկ չի կասկածում, որ կարող եք իրականում արձագանքել, եւ դահլիճում էլ մթնոլորտը դառնա, ըստ էության, չափազանց, առանց այդ էլ լարված է: Ուղղակի խնդրում եմ:

Գ.ՄԵԼԻՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն, թույլ կտա՞ք: Այդպիսի բան՝ թռիչքաձեւ զարգացում, երբեւէ չի արձանագրվել պատմության մեջ: Պատմության մեջ միշտ արձանագրվել է թռիչքաձեւ, եթե այդպես կարելի է անվանել, անկում, իսկ անկումից հետո տնտեսությունը մինչեւ թափանիվը սկսի պտտվել, 10 տարի է արդեն անհրաժեշտ է: Տիկին Թանդիլյան, 2 ամիս է ես սխալվում էի, ես ուղղակի ցանկանում էի երեկ ավելի մեղմ ասել: Մեզ 10 տարի պետք է, որ այս թափանիվը նորից փորձենք դեպի զարգացում պտտացնել: Լավ իմացեք՝ պետք չէ ժողովրդի աչքերին թոզ փչել: Իսկ ինչ վերաբերում է Նաիրիտի աշխատանքի հետ կապված, ե՞րբ է աշխատելու Նաիրիտն իմ հարցին, ես ուզում եմ ընդամենը հիշեցնել, որ Նաիրիտը, երբ որ սկսեց չաշխատել, դա ընդամենը 96 թվականն էր, եւ այդ ժամանակ կարծում եմ, որ Նիկոլ Փաշինյանն էր իշխանության:

Հաջորդը՝ բյուջեի եկամուտները 2 տարում 30 տոկոսով աճեցնելու ենք: Էդ ինչո՞վ ենք աճեցնելու, էդ ո՞նց ենք աճեցնելու, էդ ո՞վ է աճեցնելու: Էս ժողովուրդը սկսել է արդեն իր ընդդիմությանն ու իր բանագնացներին ԱԺ-ում չհասկանալ: Էս ի՞նչ են ասում, հրապարակում մի  բան են ասում, ամբիոնից մի բան են ասում, իրար հակասում են, իրար չեն հասկանում, բա մենք ո՞նց հասկանանք: Էդպես չի լինում, սին պատրանքներով... հանգիստ Սասուն, հանգիստ Սասուն, մենք միասին սահմանում ենք եղել, հանգիստ, հանգիստ մնա:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Պրն Մելիքյան...

Գ.ՄԵԼԻՔՅԱՆ

-Պետք չէ ժողովրդին սին պատրանքներով պահել, պատերազմը չի ավարտվել, շրջափակումը չի ավարտվել: Մենք շրջափակման մեջ ունենք տնտեսություն, որ հնարավոր է աճեցնել այնքան, ինչքան որ հնարավոր է կայունությունն ապահովել, հակառակ պարագայում ուղղակի չենք կարող: Երեւի, սա այն դեպքն է, որ պետք է մտածել, եթե որոշել ես ինչ-որ բան անել, ուրեմն, ինչ-որ բան արա, եթե չգիտես ինչ անել՝ սիգնալ տուր: Էդպես չի լինում, չէ, մենք շատ երկար չենք կարող ապրել այսպիսի անկայուն իրավիճակի մեջ: Սահմանում իրոք լարվածությունը շատ մեծ է, ամեն րոպե զանգ եմ ստանում եւ Հայաստանի սահմանից եմ զանգ ստանում, ոչ միայն Արցախից: Սասուն, դու դա գիտես, մենք էդ սահմանում եղել ենք միասին: Եթե երեւակայական պատասխաններ կամ ելույթներ պետք է հնչեցնենք, սա ընդամենն անտեղյակության նշան է, իսկ պատրա՞ստ ենք տնտեսական պատժամիջոցների, պատրա՞ստ ենք, իհարկե, պատրաստ չենք, բա ո՞նց պետք է անենք: Էդ էլ պետք է հաշվի առնենք՝ աջ գնանք, մյուս կողմն է պատժամիջոցներ իրականացնելու, ձախ գնանք, մյուս կողմն է պատժամիջոցներ իրականացնելու, հետո աջ ու ձախից կսկսեն մեզ արդեն ռմբակոծել, էդ ի՞նչ ենք անելու: Ինձ համար գոյություն ունի մի ընդամենը հասկացողություն՝ դա իմ պետության ու իմ ժողովրդի շահն է, եւ ես հանուն դրան պատրաստ եմ գնալ ամեն ինչի: Պրն Փաշինյանը, որպես վարչապետի թեկնածու ինձ չհամոզեց, ինձ չհամոզեց իր կարողություններով թե՛ անվտանգության առումով ապահովելու, թե տնտեսական առումով, ինձ չհամոզեց նաեւ, որ ես պետք է շրջապատից հարցնեմ, ո՞վ ինչ է պատրաստ անել, ո՞վ ինչ կարող է անել, եւ բոլորը պետք է ինձ հուշեն՝ ընկեր, հըլը շրջապատի մասին տեղյակ էլ չենք, ո՞վ պետք  է լինի: Էդ ո՞վ պետք է հուշի: Ինձ երեւի մնում է այս պարագայում Աստված կանչեմ ու ասեմ՝ տեր Աստված, փրկիր այս մարդուն իրենից: Շնորհակալություն:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես եւս մեկ անգամ ուղղակի խնդրում եմ ձեզ ու հորդորում պահպանել սառնասրտություն: Պարոնայք, պրն Միքայելյան ջան, վերջ: Էդմոն Մարուքյան՝ հաջորդ ելույթի համար:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ես բնականաբար չէի պլանավորել Նաիրիտից խոսել, բայց իմ գործընկեր Գագիկ Մելիքյանին պետք  է պատասխանեմ. պրն Մելիքյան, Նիկոլ Փաշինյանն այդ ե՞րբ է իշխանության եղել, կարո՞ղ է էլի է վարչապետ եղել, չենք իմացել: Ասում եք՝ 96 թվին Նիկոլ Փաշինյանն էր իշխանության, Նաիրիտը փակեցին: Լարված վիճակ է, եթե հումո՞ր եք անում, եթե հումոր եք անում, նորմալ է, հա հումոր, լավ: Բայց եթե հումոր չեք անում, ի՞նչ եք ասում:

Լավ, ունենք իրավիճակ, իրավիճակն իրապես լարված է, եւ այս իրավիճակում ինձ մոտ էնպիսի տպավորություն է, որ մարդիկ էստեղ փնտրում են ելքեր, բայց քանի գնում, քանի ելույթները լսում եմ, ոնց որ թե ելք չեք փնտրում, այլ փակուղու առաջ եք նորից կանգնացնում: Ուրեմն, մենք ունենք քաղաքական ճգնաժամ, ունենք նոր քաղաքական իրողություններ եւ այս քաղաքական նոր իրողությունների լույսի ներքո պետք է անենք հետեւություններ եւ լուծումներ գտնենք: Մինչեւ այսօր տեղի են ունեցել անդառնալի փոփոխություններ երկրում եւ այդ փոփոխությունները դրական են միայն, որովհետեւ կա քաղաքացիական զարթոնք, կա այնպիսի փոփոխություն, որի արդյունքում մեր երկիրն ունի հնարավորություն զարգանալու: Այդ զարթոնքի ուժը եկել, մտել է այս դահլիճ, այս խորհրդարան, որպեսզի այստեղ այդ ուժը ստանա սահմանադրական ձեւակերպում: Բոլորը խոսում էին՝ այո, Փաշինյանը ցույցեր է անում, այո, հարյուր հազարավոր մարդիկ կան, բայց սահմանադրական ձեւակերպում է պետք տալ: Սահմանադրական ձեւակերպումը հիմա այսօր մեր ձեռքերում է: 105 պատգամավորների ձեռքերում է, եւ մինչեւ այդ մի շաբաթ առաջ ես էլ էի մտածում, որ կա 3-րդ ճանապարհ, ես մտածում էի, որ կա 3-րդ ճանապարհ, կա այլ տարբերակ, միգուցե լինի այլ հնարավորություն: Ժողովուրդ ջան, հիմա այնպիսի իրավիճակում ենք, «Թավշյա հեղափոխությունը» արդեն հասել է մի հանգրվանի, որտեղ պետք է այն ստանա սահմանադրական ձեւակերպում: Ես լսեցի, ինչ-որ մեկը հարց էր տալիս՝ պրն Փաշինյան, ախր դա ի՞նչ ձեւ է, հա պրն Սարգսյանն էր ասում՝ պրն Փաշինյան, դա ի՞նչ ձեւ է, ասում եք՝ կամ մենակ ես, կամ բան: Էդպես չէ, ամեն հեղափոխություն ունի իր կանոնը, եւ հեղափոխության կանոն է, ով որ նախաձեռնել է այն, ով որ կազմակերպել է այն, ով որ հաջող հասցրել է իր այսօրվա հանգրվանին, նա պետք է ստանձնի պատասխանատվությունը, եւ այդ մարդը Նիկոլ Փաշինյանն է, եւ հենց նա պետք է լինի վարչապետը: Մենք ունենք ճգնաժամ, այդ ճգնաժամը չունի լուծումների այլ տարբերակներ, ունի մեկ տարբերակ, եւ էդ մեկ տարբերակը Նիկոլ Փաշինյանին այսօր, հիմա այս խորհրդարանում վարչապետ ընտրելու մեջ է, ուրիշ տարբերակ այս լարված իրավիճակը չունի լուծման համար: Սա ակնհայտ է, սա մենք պետք է ֆիքսենք:

Եվ անցնեմ հիմա ձեր ելույթներից մի քանի միտք: Ասում եք՝ մենք պետականամետ մարդիկ ենք, պետության մասին ենք մտածում, Մերձավոր Արեւելքում լարված է, Սիրիա, ճակատը, էսպիսի բաներ եք խոսում: Ժողովուրդ ջան, մենք եկել ենք խորհրդարան... «Ելք» խմբակցությունը եղել է շատ արդյունավետ ընդդիմադիր ուժ՝ համակարգային, համակարգի մեջ: Դուք ի՞նչ էիք անում էդ օրերին, դուք ձեռք էիք առնում մեզ, դուք մեր բոլոր նախագծերը մերժում էիք, դուք մեզ հասանելիք Դոնթի բանաձեւով հանձնաժողովը կրճատում էիք, դուք ամեն ինչ անում էիք, որ մի օր սա տեղի ունենա, եւ սա տեղի է ունեցել, սա արդեն փաստ է, սա դուք եք արել: Դուք հասցրել եք նրան, որ մենիշխանությամբ եւ քաղաքական մոնոպոլիայով մենք հասել ենք մի իրավիճակի, որ հիմա ունենք քաղաքական ճգնաժամ, բայց փառք աստծո, չունենք զոհեր, չունենք որեւէ կոտրված մի խանութի փեղկ, չունենք: Սա պետք է մենք գնահատենք, չունենք: Հարյուր հազարավոր մարդիկ փողոցում են, չգիտեմ, ցուցարարների կողմից գոնե կարող եմ ասել, որ որեւէ մեկի մեքենային մի բան չի եղել: Պրովոկատորներ եղել են, ֆիքսել ենք, գիտենք ովքեր են: Բայց հիմա պետք է սա լուծել, եւ սրա լուծումը Փաշինյանին վարչապետ ընտրելու մեջ է: Փաշինյանն ի՞նչ է ասում, ասում է՝ ես պատրաստ եմ բոլորիդ հետ աշխատել, մեսիջ մեկ: 2-րդ՝ ասում է՝ հենց ընտրվեմ, բոլոր խմբակցությունների հետ կնստեմ, կքննարկեմ ապագան, ծրագիրս կբերեմ, համաձայնության Կառավարություն կձեւավորեմ, համերաշխություն կլինի, եթե մեկը մեկին ատել է, այսուհետ կսիրի, եթե նախկինում մի բան մի քիչ այլ կերպ եմ ասել, հիմա այլ կերպ կլինի, որովհետեւ մենք բոլորս ունենք էս 20, 27 տարվա քաղաքական էս ատելության մշակույթի վերջը դնելու խնդիր: Էս խնդիրը մենք գիտակցում ենք, մեր պետությունն է տուժվել դրա համար: Հիմա ձեր ձեռքերում է, հարգելի Հանրապետական կուսակցության մեր գործընկերներ, եւ 3 խմբակցությունները պատրաստ են կողմ քվեարկել: Դուք այսօր կարող եք այնպես անել, որ ինչպես պրն Մելիքյանն ասաց՝ Հայաստանը որեւէ սանկցիայի տակ չընկնի: Պրն Մելիքյան, որ որեւէ մեկը, որեւէ վնաս չտա Հայաստանին, սա այսօր ձեր ձեռքերում է, որովհետեւ այլ տարբերակներով, օրինակ՝  դուք հիմա դեմ քվեարկեք, օրինակ՝ եթե դուք հիմա գնաք այս դահլիճից, օրինակ՝ դուք չգիտեմ ինչ անեք, ուրիշ չգիտեմ, ինչ անեք, չենք կարող դուրս գալ այս ճգնաժամից: Սա իմ համոզմունքն է, ու սա բխում է իրողություններից, սա բխում է այսօրվա մեր փողոցում կանգնած ՀՀ քաղաքացիների շահերից: Եվ վերջին հաշվով մենք հնարավորություն ունենք այս զարթոնքը վերածելու ներդրումների, այս զարթոնքը վերածելու կոռուպցիայի դեմ պայքարի, այս զարթոնքը վերածելու մոնոպոլիաների դեմ պայքարի, այս զարթոնքը վերածելու այդ ատելության դեմ պայքարի եւ վերջին հաշվով գիտեք, ասում եք՝ ովքե՞ր են, նոր դուք էիք չէ ասում, ասում եք՝ ովքե՞ր են Փաշինյանի կողքը կանգնած, ովքե՞ր են նրա շրջապատը: Նստած ենք էնտեղ, չեք տեսնում ովքեր են: Առաջին ձայնը ես կբարձրաձայնեմ, եթե Փաշինյանը անի այն, ինչ-որ դուք էստեղ ասում եք, որ դուք հեսա կգաք, չգիտեմ ինչ: Առաջին ձայնը ես կբարձրաձայնեմ, բայց նաեւ մենք այսօր խնդիր ունենք, որ այն, ինչ այսօր տեղի է ունեցել, նյութականացվի: Հեղափոխությունը պետք է նյութականացվի: Դրա նյութականացման առաջին քայլն այսօր է ու հիմա՝ Փաշինյանի ՀՀ վարչապետ ընտրվելով, որովհետեւ ուրիշ որեւէ տարբերակում մենք չենք ունենում նյութականացում, ունենում ենք հուսալքված քաղաքացիներ եւ ունենում ենք քաղաքական ճգնաժամի շարունակությունը, որը կարող է ունենալ անդառնալի հետեւանքներ: Մինչեւ էսօր բոլորն իմաստուն են գտնվել, եւ չենք ունեցել այդ հետեւանքները, բայց կարող ենք ունենալ: Ես ձեզ խնդրում եմ, հարգելի հանրապետականներ, խոսում եք Արցախի մասին, խոսում եք տնտեսության մասին, խոսում եք սանկցիաների մասին, ուզում եք Արցախն ավելի պաշտպանված լինի՝ պետք է հիմա քվեարկել Փաշինյանի օգտին, ուզում եք տնտեսությունը զարգանա՝ պետք է հիմա քվեարկեք Փաշինյանի օգտին, ուզում եք, որ Հայաստանը սանկցիաների տակ չընկնի՝ պետք է հիմա քվեարկեք Փաշինյանի օգտին, ուզում եք տանկերը, որ ասում եք գալիս են, բայց իրականության մեջ չեն էլ գալիս, չգան, պետք է հիմա քվեարկեք Փաշինյանի օգտին, որովհետեւ կայունությունը, ստաբիլությունը, քաղաքական ճգնաժամի լուծումն է, որ կարող է այ էդ վիճակից հանի մեր երկիրը: Մեր կողմից բոլոր քայլերն արված են մինչ օրս, որ որեւէ վատ հետեւանք չլինի եւ չի եղել, եւ ամբողջ աշխարհը Հայաստանին այսօր կրեդիտ է տալիս, որ չի եղել: Սա է մեր հնարավորությունը, թե չէ հիմա ասեն, որ բա պետության մասին չեք մտածում, դե ես չեմ ուզում էդ ոճի մեջ ելույթ ունենամ, պրն Մելիքյան: Պետության մասին մտածում էիք, որ մարդկանց հերթ էիք կանգնեցրել, 10000 դրամ էիք բաժանում, հերթեր, հերթով 10000 դրամ էիք բաժանում, բա էդ վախտ չէիք մտածում պետության մասին, որ ընդդիմության իրավունքները ոտնահարում էիք, պետության մասին չէիք մտածում: Հիմա մենք կարանք էդ ասենք, բայց հասկանում եք՝ պետք է էդ էջը ծածկել, ու կա էդ հնարավորությունը, ու էսօր հեղափոխության լիդերը պատրաստ է այդ էջը ծածկել, մնում է դուք պատրաստ լինեք, որ էդ էջը ծածկենք: Եվ հենց հիմա մեծ պատասխանատվություն կա ձեր վրա, ու երբ որ խոսում եք պետության մասին, այլ հանդես գաք հենց էդ պետության շահերից: Ես չեմ ուզում, որ հանրապետականներից 6 պատգամավոր, 7 պատգամավոր, 8 պատգամավոր պոկվի, գա քվեարկի Փաշինյանի օգտին, ոչ, ոչ, արժանապատիվ կերպով դուք կարող եք հայտարարել, որ հանուն մեր պետության, հանուն Արցախի, հանուն մեր տնտեսության, հանուն էս երիտասարդության, մենք բոլորով քվեարկում ենք Փաշինյանի օգտին, եւ թող գնա իր ծրագիրը գրի, Կառավարությունը ձեւավորի, գա, կշարունակենք մեր երկխոսությունը ու խոսակցությունը: Էս ձեւով է պետք սա լուծել, ոչ թե, որ մի քանի հոգի անցի էս կողմ կամ էն կողմ: Էդտեղ ես արժանապատիվ բան չեմ կարող տեսնել: Բոլորով, բոլորով պետք է գաք, ստանձնեք այդ պատասխանատվությունը՝ երկիրն այս վիճակից հանելու, ու բոլորս լինենք պատասխանատու այս շենքում, այս դահլիճում վերջիվերջո մի խնդիր լուծելու մեջ: Ես շնորհակալ եմ եւ հույս ունեմ, որ իրապես խոհեմությունը, ողջամտությունը, պետականամետությունը մեզ կառաջնորդի, եւ թող Աստված պահպանի մեր երկիրը: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Արարատ Զուրաբյան՝ հաջորդ ելույթի համար:

Ա.ԶՈՒՐԱԲՅԱՆ

-Սիրելի գործընկերներ, ես մի քանի նկատառում ունեմ, մի քանի բան նկատել եմ, մի քանի բան տեսել եմ, կուզեմ այդ ամենի մասին խոսել: Նախ եւ առաջ՝ կուզեմ, որ իրոք էս լարվածության մթնոլորտն իջնի, բայց այս լարվածության մթնոլորտը չի կարող իջնել այն բովանդակությամբ ելույթների ժամանակ, որոնք այստեղ լսվում են: Կներեք, իհարկե, պարոնայք հանրապետականներ, ես երբեք ինձ թույլ չեմ տա, երբ որ լիբերալների մասին խոսում են, որ նրանք սեռական փոքրամասնությունների իրավունքներն են պաշտպանում, ասեմ, որ դուք ուզում եք սպանել հրեաներին կամ ֆաշիստ եք կամ բան: Եկեք էդ մակարդակի չիջնենք, չի կարելի:

2-րդը՝ ուզում եմ ասել հետեւյալը. մենք բոլորս էլ մտահոգ ենք մեր երկրի համար՝ հավատացած եղեք թե՛ Նիկոլը, թե՛ էն ժողովուրդը, որ էնտեղ կանգնած է, թե՛ դուք բոլորդ, համոզված եմ, բայց մտահոգության տարբեր տեսակ կա: Ուրեմն, ես ասեմ՝ Էդմոնին շարունակեմ, տա Աստված, որ դուք ձեր միասնականությունը պահեք, խորը կասկածում եմ, որ կպահեք: Ասեմ ինչու, Կարինե ջան. տեսել եմ, էդ էլ եմ տեսել, էդ միասնականություն պահպանելը տեսել եմ, ո՞նց են մարդիկ թիմից առանձին սկսում բանակցել ու փախնել, մենք ապրել ենք չէ բոլորս: Հայաստանում ապրել ենք, տեսել ենք, էստեղ մարդիկ կան, որ բուռն հանրապետական են, ասենք թե՝ հըլը ՀՀՇ-ի տոմսը հետեւը պահում են, ըտենց բաներ տեսել ենք, եկեք ըտենց բաներով չխոսենք, մեր մտահոգություններից խոսենք: Ճիշտն ասած ինձ շատ մտահոգեց հետեւյալը. էստեղ ոնց որ դուք ռուսներին տղա եք կանչում, ես չեմ հասկանում: Այսինքն՝ ի՞նչ եք ուզում ասել՝ Նիկոլը հակառուս է, ռուսնե՛ր, դրա վրա ուշադրություն դարձրե՞ք, էդ ի՞նչ եք անում: Այսինքն՝ դուք դրանով նպաստում եք, որ հայ-ռուսական հարաբերությունները լավ լինե՞ն, էդ է ձեր հայրենասիրությունը, թե՞ ըտենց մտահոգ եք ու մտածում եք էդ ձեւով են հա՞ հայրենասիրություն խաղացնում: Ըտենց չեն խաղացնում, տղերք, դուք ուզում եք տղա կանչեք ու ասում եք՝ նայեք այստեղ մարդիկ են, որոնք ձեզ դեմ են, պայքարեք իրենց դեմ, մենք չենք կարում: Էդ ձեւը լավը չէ:

2-րդը, որ շատ կարեւոր է, շատ կարեւոր է: Ձեր ղեկավարն ընդունեց, որ ինքը սխալվել է, Նիկոլը ճիշտ է: Երբ որ Լեւոնը նույնիսկ չէր սխալվել, երբ որ դուք միավորվել էիք... պրն Շարմազանով, խոսում եք գաղափարական սկզբունքների մասին, դե, հավանաբար, ձեր քաղաքական հայացքները կիսող քաղաքական այրերը, երբ որ Հայաստանում իշխանություն էին 98-ին վերցնում, նրանք խիստ գաղափարական էին, ասենք, գիտեին ընդհանրապես լիբերալիզմը, պահպանողականությունը եւ մյուսը իրարից տարբերում էին: Եկեք մի ծիծաղեցրեք իրար ու մեզ, չի կարելի էդ մակարդակի զրույցներ տանել: Խոսում ենք սպառնալիքների մասին, ոչ մեկ ոչ մեկի չի սպառնում, ոչ մեկ չի էլ պատրաստվում: Սպառնացել եք միշտ դուք: Օրինակ՝ ես իմ մաշկի վրա բոլոր տիպի սպառնալիքները զգացել եմ, տեսել եմ, բանտ էլ եմ տեսել, սպառնալիք էլ եմ տեսել, վերաբերմունք էլ եմ տեսել, երբեք չեմ թշնամացել ձեր դեմ, ավելին ասեմ՝ վաղն իշխանությունը փոխվի, ձեզանից որեւէ մեկին նեղացնելուց լինեն, ինքս պատրաստ եմ լինելու կանգնել ձեր կողքին ու ձեր իրավունքները պաշտպանել: Բայց մի բան հասկացեք, մի բան, դուք հասցրել եք մի վիճակի, որտեղ հասունացել է մի բան, որի առաջ դուք չեք կարողանալու կանգնել: Լավ չէ, որ հասցրել եք էդ վիճակի, լավ չէ որ մեր երկիրն եկել է էս վիճակին, լավ կլիներ, որ ընտրական պրոցեսի ընթացքում սա լիներ, ոչ թե համաժողովրդական շարժման եւ այլն, բայց ուզում եմ տարեցներին հիշեցնել. հայեր ջան, 88-ը հիշո՞ւմ եք, 88-ի ժամանակ Հանրապետական կուսակցությունը չէր ժողովրդի դեմ կանգնած, Սովետական Միությունն էր, նույնիսկ այն չդիմացավ: Հիմա դուք ուզում եք էս ժողովրդի դեմ կանգնել, այսինքն՝ կներեք, իհարկե, մեզանից ոչ մեկ չի ուզում մի կաթիլ արյուն թափվի, վստահ եմ, ոչ մեկ չի ուզում, բայց էս դիմադրությունը բերելու է ինչի՞, որեւէ մեկը կա, որ կասկածում է էս լարումը... կամ պետք է դուք գտնեք ձեր մեջ ուժ՝ ծեծեք էս ժողովրդին, մեզ տանեք բանտերը, ոնց որ սովորաբար արել եք: Կոչ ենք անում՝ էս մի անգամ մի արեք, ոչ մեկ ձեզ չի պատրաստվում ոչ հետապնդել, հակառակը՝ Նիկոլն ակնարկեց, առաջարկեց, ասաց, որ համերաշխության մթնոլորտ ենք ուզում ձեւավորել, համատեղ փորձենք էս ճգնաժամից դուրս գալ: Նույն Նիկոլը, ես խորը կասկածում եմ, որ կոնկրետ ընտրություններ լինի, ասենք, կարողանալու է հեշտությամբ ձեզ հաղթել: Այ մարդ, դուք ընենց արմատներ եք դրել Հայաստանում, էդ էդքան հեշտ է, ասենք դա բան անել, մի քիչ հանգիստ եղեք: Ես ավելի լավ բան եմ ասում ձեզ, առաջարկում եմ. եկեք ինքներդ՝ բոլորդ, միասնաբար մի անգամ շատ քաղաքական եղեք, միասնաբար որոշում կայացրեք, իրոք տվեք ժամանակավոր վարչապետի պաշտոնը Նիկոլին նաեւ պահանջեք ձեր երաշխավորությունները վերահսկելու ընտրությունների պրոցեսը: Մի անգամ փորձենք ազգովի գնալ նորմալ ընտրությունների, ով կընտրվի, նա էլ թող կոնկրետ ղեկավարի, մնացածս էլ ընդդիմություն լինենք, մնացածը՝ ով որ կլինի այդ մնացածը: Ես ճիշտն ասած ցածրորակ բաների հետեւից էլ չեմ ուզում գնալ: Օրինակ՝ ինձ շատ տհաճ էր լսել մի բան պրն Բեքարյանից, որը որ կոնկրետ շատ տհաճ էր լսել հենց Բեքարյանից կամ Սաղաթելյանից: Նրանց համար էլ եմ... տղաներ, որոնք մի քիչ ուրիշ ձեւով պետք է խոսեին էստեղ: Օրինակ՝ ի՞նչ է նշանակում՝ ով երբ միացավ կամ ով գնաց կամ ով եկավ: Կներեք, իհարկե, չգիտեմ «Ծառուկյան» դաշինքին ի՞նչ եք ասում, բայց, հավանաբար, ինքներդ շատ լավ գիտեք, եթե «Ծառուկյան» դաշինքն էս շարժման կողքը չկանգներ, հավանաբար Սերժ Սարգսյանը հրաժարական չտար:

Ինչ վերաբերում է դաշնակցությանը, կյանքում առաջին անգամ դաշնակցությանն եմ պաշտպանում, բայց ասեմ՝ դուք եք մշտապես հայտարարել, որ Հայաստանի ամենաքաղաքական ուժը՝ դաշնակցությունն է: Դուք եք հայտարարել, որ դաշնակցության հետ պատրաստ եք ճանապարհ գնալ, մոռացա՞ք դա: Հիմա դաշնակցությունը իր քաղաքական հասունությունը դրսեւորել է, հասկացել է, որ ժողովրդի դեմ պետք չէ գնալ ու կոնկրետ կանգնել է ժողովրդի կողքին, հիմա ուզում եք ասել՝ դավաճանել է: Կներեք, իհարկե, մի բան ասեմ՝ դավաճանությունից պետք չէ խոսել, դավաճանությունից խոսել պետք չէ, որովհետեւ մարդիկ կան էստեղ նույն էս թիմում, որոնք ճանապարհ են անցել, դավաճանության մասին ավելի լավ է չխոսել: Բայց եկեք, ի վերջո մի բան հասկանանք՝ չի կարելի ասել պատժամիջոցներ կլինի: Այ մարդ, ես լիբերալ եմ, էս մարդիկ կոնկրետ ասում են՝ մենք չունենք էս բանը, ես ասում եմ հետեւյալը. եթե ես լինեի ինչ-որ էսպես-էսպես պահանջներ կդնեի: Մարդիկ ասում են՝  ձեր արտաքին քաղաքականությունը, կոնկրետ դուք եք ասում նաեւ, որ մերն եք ընդունում, վատ է, որ ձերն են ընդունում, գո՞հ չեք, եթե ձեր քաղաքականությունն են ընդունում, գո՞հ չեք:

Հիմա, մարդիկ ասում են՝ ժողովրդավարություն ենք ուզում, ժո-ղո-վըր-դա-վա-րու-թյուն: Հենա ժողովուրդը վարելով գալիս է, անպայման պետք է հասնի ինչ-որ մի տեղ, որ հասկանաք ժողովրդավարությունը: Պետք չէ ասենք էդ ճանապարհով գնալ: Եկեք, մի անգամ խոհեմ լինենք  մենք՝ ԱԺ-ն, գտնի լուծում, իսկ լուծումը... ախր ինքներդ շատ լավ... երբ որ իրար մեջ խոսում եք, ասում եք հետեւյալը. լսել եմ ըտենց խոսակցություն, Նիկոլն ախր կարա՞ իշխանություն պահի: Դե, որ վստահ եք, չի կարա, կոնկրետ շատ արագ կհանձնի, էլի ձեզ է հանձնելու, ուժեղ եք, ինչի՞ց եք մտահոգ: Եկեք, մի բան ֆիքսենք կոնկրետ՝ մեր երկրում մշտապես ըսենց մի բան կա. կոմունիստները մի հատ բան ունեին՝ նամակ էին գրում Լենինի դամբարանին: Էսօրվա ձեր ելույթներում, որ Ռուսաստանն էիք հա ակնարկում, շատ նման էր էդ նամակին կոնկրետ: Մի հատ հըլը Վլադիմիր Վլադիմիրիչ, ուշադրություն դարձրեք ըստեղ, կարող է, ասենք, հանկարծ ձեր դեմ քայլ է գնում: Ոչ մեկ ոչ մեկի դեմ քայլ չի անում, եկեք մի բան էլ ասեմ՝ Հայաստանը էնքան, ուրեմն, աշխարհն էնքան է խառնված իրա պրոբլեմներով, Ռուսաստանը թաթախված է Սիրիայով, Ուկրաինայով, Արեւմուտքը չգիտեմ ինչ խնդիրներով: Այ մարդ, չտեսաք, Ռուսաստանը ոնց հանգիստ վերաբերվեց էս ամեն ինչին, խի՞ եք ուզում էդ հանգստությունը խաթարեք: Նորմալ է էլի, նորմալ վերաբերվել են, նորմալ եղել է: Մի բան էլ գիտեն, ասենք թե, մոտավորապես ըսենց էլ, հավանաբար, իրենց մոտ ասում են՝ «կուդա անի ձյենուտցա», մերն են էլի ոչ մի տեղ էլ չեն գնալու: Խի՞ եք անպայման ուզում խառնեք կոնկրետ: Հիմա որ շուտ-շուտ խոսում եք սահմանին լարված է, սահմանում ե՞րբ լարված չէ: Հիմա մոտավորապես, աստված մի արասցե, մի հատ կրակոց լինի սահմանին կամ աստված մի արասցե մի հատ պրովոկացիա լինի, էլ չեմ ուզում փակագծեր բացեմ, բա չեք մտածում, որ էդ էլ կպարզվի՝ ո՞նց, ի՞նչ, ե՞րբ, որտե՞ղ եւ այլն, եւ այլն: Ի վերջո՝ ոչինչ փակ չէ մնում: Եկեք, իրար չվախեցնենք, որ սահմանում կռիվ սկսի, սաղս ըստեղ կթողենք ամեն ինչ, կգնանք կռվելու, հետ կգանք էլի մեր խնդիրները լուծելու, բայց պետք չէ ոչ սահմանով վախեցնել, ոչ կոնկրետ ասել ինչ եւ այլն կամ մի իրողություն. եղել է ընտրություններ, որի արժանահավատությանը մեր հասարակությունը չի հավատում, եթե հավատար՝ տանը նստած կլիներ: Հիմա կանգնել է էն երիտասարդ հատվածը, հավատացած եղեք, եթե գնաք կտեսնեք՝ ձեր բարեկամներից էլ կան, սանիկներից էլ կան, հիմա, որ հեռախոս վերցնեք, ինքներդ գիտեք՝ ով կա: Հաստատ ասենք, շատ մարդ կա էնտեղ: Մի բան կա, համատարած է դա, ու ջահելությունն է հավաքված, ծնողները տանն են, աստված մի արասցե նրանք էլ, որ դուրս գան կոնկրետ ընդհանրապես շատ-շատ բան կլինի: Եկեք, փորձենք հանգստացնել: Հանգստացնելու ձեւը մեկն է. ես կարծում եմ, որ դուք էդ ողջամտությունը՝ 20 տարվա քաղաքական ճանապարհն անցնելու, ասենք 18, 20 տարվա ձեռք եք բերել, մի անգամ լավ կլինի դա դրսեւորեք: Շնորհակալ եմ:

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Իմ շատ հարգելի ընկեր Արարատ Զուրաբյան ջան ընդամենը մեկ ռեպլիկ գաղափարախոսության պահով՝ գաղափարական պայքարի, գոնե դուք շատ լավ գիտեք, որ Հանրապետական կուսակցության հայրերը տարիներ շարունակ պայքարել են անկախ Հայաստանի համար դեռ գուլագներում: Իսկ այժմ՝ Արմեն Աշոտյան: Համեցեք:

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Հարգելի խորհրդարան, հարգելի հայրենակիցներ, հաշվի առնելով այս դահլիճում վերջին մի քանի ելույթների մի քիչ անձնավորված բնույթը, ես կուզեմ խոսքս ուղղել բացառապես դահլիճից բացակայող... էսպես ենք երկխոսում, պարոնայք, թողեք խոսեմ, որ պատասխանեք: Ուզում եմ խոսքս ուղղել բացառապես Նիկոլ Փաշինյանին, որն այսօր բացակայում է այս պահին դահլիճից, բայց հուսով եմ՝ ինքն ինձ լսում է: Որպեսզի չմտնեմ անձնավորված տեսակետների մեջ, վերջին ելույթներին պատասխաններ չտամ, դա չի կարեւորը։ Այսօր երկրում քաղաքական եղանակ ստեղծող թիվ 1 անձնավորությունը, որպես անհատ, Նիկոլ Փաշինյանն է, ես դրա համար եմ խոսում Նիկոլի հետ, ոչ թե արհամարհում եմ որեւէ մեկիս, ճիշտ հասկացեք։

Ուզում եմ ասել հետեւյալը, որ շնորհավորում եմ պրն Փաշինյան, ձեզ մոտ ստացվեց, երբ որ մի քանի շաբաթ առաջ դուք փորձում էիք, գնում էիք հրապարակում կանգնում էիք, ոչ ոք այստեղ նստածներից, բացի ձեր կուսակցության անդամներից, ձեզ չէր հավատում։ Ձեզ մոտ ստացվեց, դուք ներշնչեցիք հույս, դուք ներշնչեցիք էներգիա, դուք ոգեւորեցիք մարդկանց։

Եվ տարիների ընթացքում անկախության վերահաստատումից ի վեր կուտակված պրոբլեմները երկրում, որոնք չի կարելի վերագրել բացառապես վերջին 10 տարիներին, դրանք դուք շատ լավ գիտեք՝ պրոբլեմների ճնշող մեծամասնուծթյունն արմատներով հենց մեր առաջին տարիներից են գալիս։ Այնուհանդերձ, այս 3 նախագահական ժամկետներից հետո՝ Լեւոն Տեր-Պետրոսյան, Ռոբերտ Քոչարյան, Սերժ Սարգսյան, Սերժ Սարգսյանը գնաց՝ իր հետ տանելով պետականության վերստեղծման պահից առ այսօր կուտակված բոլոր պետական, քաղաքական ձախողումների ու մեղքերի ծանրությունը։

Ես խնդրում եմ ձեզ, այլեւս մի շահարկեք Սերժ Սարգսյանի անունը, այդ ասպետական քայլից հետո դա առնվազն ազնիվ չէ։ Մենք բոլորս ձեր ասած նոր Հայաստանում ենք ապրում եւ եկեք նոր գինին չփորձենք լցնել հին տակառների մեջ՝ կամ պայթեցնելու է, կամ թթվի։ Այս իրականությունը, այնուհանդերձ, բերել է մի իրավիճակի, երբ խորհրդարանում մեծ կրքեր են բորբոքվում։ Դուք ասացիք՝ մերժիր Սերժին, Սերժ Սարգսյանը գնաց, չուզեցիք Կարեն Կարապետյանին, Կարեն Կարապետյանը չառաջադրվեց, մերժեցիք ՀՀԿ-ին, մենք որեւէ թեկնածու չենք առաջադրել։ Այս հաջողությունը ձերն է եւ մեր ժողովրդի այն մարդկանց, որոնք հիմա նայում են։ Այդ արմատների մեջ մենք մեր մեղավորությունն ունենք, եւ այս դահլիճում, ամենայն պատասխանատվությամբ եմ հայտնում՝ գրեթե չկա հանրությանը հայտնի գեթ մեկ գործիչ, որն իր մեղքի բաժինը չունի այս խնդիրների ծագման կամ զարգացման մեջ, գեթ մեկ՝ քիչ թե շատ  հայտնի։ Խնդրում եմ սա նույնպես ընդունենք որպես իրականություն, սայց ի՞նչ ունենք այսօր։

Իմ հարգարժան, ժողովրդի կողմից սիրված գեներալն ասաց, որ Աշոտյանից ի՞նչ ընդդիմություն։ Իմ սիրելի գեներալ, քո եւ Նիկոլի հետ պատրաստ եմ աշխատել ընդդիմություն, անգամ առանց Նիկոլի եմ պատրաստ աշխատել ընդդիմություն։ Կարծում եմ՝ երեկվա ՀՀԿ խմբակցության հանդիպումը Նիկոլ Փաշինյանի հետ, դրա վառ ու լավ ապացույցներից մեկն էր։ Երկրին պետք է ընդդիմություն, սա դժվար է հասկանալ էյֆորիկ ալիքի վրա, երկրին պետք է այլակարծություն, երկրին պետք է ազատության արտահայտման հնարավորություն, ժողովրդավարությունը տոտալիտար ճնշման մեխանիզմներով չի հաստատվում, իմ սիրելի հայրենակիցներ, իմ սիրելի ընկերներ, գործընկերներ, հնարավոր չէ այդպես։

Անկեղծ ասեմ՝ Նիկոլ Փաշինյանի ելույթը, որպես վարչապետի թեկնածու, այսօր դիմադրողական էր, արժանապատիվ էր, բայց բավարարող ու համարժեք չէր այն խնդիրներին, որ կան Հայաստանի համար՝ անվտանգություն, կոռուպցիա, միգրացիա, աղքատություն։ Անկեղծ ասեմ՝ հիմա որեւէ մեկիդ հարցնենք կարճ՝ ո՞նց է Նիկոլ Փաշինյանը պայքարելու դրա դեմ, կարո՞ղ եք իրական, բովանդակային մի քանի քայլ ասել։ Անկեղծ ասեմ՝ ընդդիմադիր այն բոլոր մարդկանց մեջ, որ ես տեսել եմ այս ընթացքում ընդդիմության առաջնորդներին, Նիկոլ Փաշինյանը, թող ներվի ինձ այս ազնվությունը, զիջում է եւ՛ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին, եւ՛ Վազգեն Մանուկյանին, եւ՛ Կարեն Դեմիրճյանին, զիջում է, ժողովուրդ։ Նա հրաշալի խարիզմատիկ, ինտելեկտուալ, խելացի, ահավոր խելացի մարդ է, բայց կան գործոններ, կան երեւույթներ, որոնք այս կամ այն պարագայում հնարավոր չեն դարձնում այդ պաշտոնավարումը։

Ես չեմ ընդունում այն բանաձեւը, որ գիտե՞ք՝ կամ դուք իմ եղբայրն եք կամ ես ձեզ պետք է խաչեմ։ Այս մոտեցումն անհասկանալի է... մի խանգարի։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Պրն Աշոտյան, ներողություն, ես ժամանակը կպահեմ։ Սիրելի իմ պատգամավոր ընկերներ ջան, խնդրում եմ առանց ռեպլիկների, յուրաքանչյուրդ, որ խոսում եք, պետք ա դահլիճը լուռ լսի։ Բերեք իրար հարգենք։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Հաջորդը՝ այս համատեքստում, նորից կրկնեմ՝ չեմ ընդունում այս մոտեցումը՝ գիտե՞ս՝ կամ դու իմ եղբայրն ես կամ արի քեզ խաչեմ։ Ինչու՞ էն ժամանակակից մեսիաները փոխանակ իրենք խաչվեն, ուրիշին են ուզում խաչեն, չեմ հասկանում դա։ Իրականության մեջ կա ավելի ուժեղ զենք, քան հայհոյանքն է՝ այն, ինչ որ մենք էս վերջին օրերին լսում ենք տարբեր տեղերից այդ ատելությունը, դա ճշմարտությունն է։

Ես համաձայն եմ չեմ, պրն Բեքարյան, ձեր այն պնդման հետ, որ մենք ընտրում ենք վատի ու վատագույնի միջեւ, չէ, կարծում եմ, մենք ընտրում ենք վատ տարբերակի եւ կործանարար տարբերակի միջեւ։ Վատը ո՞րն է, վատ է, որ ես հիմա չեմ կարող դուրս գամ, ասեմ՝ հարյուր հազարների հետ ես էլ եմ միանում, շարժման կոքն եմ, կեցցե այն Հայաստանը, որ գալիս է, վատ է քաղաքական առումով, անձնական առումով, շատ վատ է, բայց կործանարար եմ համարում այն մոտեցումը, երբ որ առկա աշխարհաքաղաքական պայմանների պարագայում մեզ ստիպում են կատարել մի ընտրություն, որն ինձ համար անձամբ, այս ամեն ինչը սղագրվում է, գրվում է, դատելու են տարիներ հետո, հարգելի գործընկերներ, իմ համար անձամբ, Հայաստանի ավարտի սկիզբն է։

Ես չեմ ուզում Նիկոլ Փաշինյանը, որ դարձավ հայկական Մանդելա ու հաջողությամբ դարձավ, հանկարծ դառնա Հայաստանի կործանման կամ ՀՀ վերջին վարչապետ, չեմ ուզում։ Նիկոլն իր անունը գրել ա այս պատմության մեջ, Հայաստանի ժողովրդի պատմության մեջ, նորագույն պատմության մեջ լավով ա գրել, ոսկե տառերով ա գրել, պատմության տեսակետից, ժողովրդավարության տեսակետից գրել ա, չեմ ուզում փոխվի։ Ուզում եմ կապիտալիզացնենք այն, ինչ որ այսօր ունենք բոլորս, չէ՞ որ այդ հաղթանակը, ըստ մեր գործընկերների՝ բոլորինս է, չէ՞, չկան պարտվածներ, չէ՞, ճի՞շտ եմ ասում։ Չեք խաբում, չէ՞, կներեք բառիս համար, չեք փորձում մոլորության մեջ գցել, չէ՞։

Այս շարժումը երբեմն նման է երկու սպորտային մեքենաների, որ հանդիպակաց բարձր արագության վրա գալիս են, խելամտության վրա խարսխված խաղ է սա, ով որ առաջինն է ղեկը թեքում՝ ստացվում է պարտվել է, ինչու՞ է այդպես։ Ինչու՞ պետք է մենք ղեկը թեքենք ու մեզ ասեն պարտվել եք, թեքել ենք ղեկը, բայց ղեկ թեքելու խնդիրը չէ, պարզապես արգելակը մի պահ կանգնացնելու խնդիրն է, չափից ավելի արագ են գալիս իրար վրա, չափից ավելի վտանգավոր է մեր երկրի համար, ես ինձ համար չեմ մտածում։

Մայր Աթոռի տաճարից, ձեր մտքով կյանքում կանցներ, չեմ ուզում կապել այս, նախապես ասեմ, որեւէ մանիպուլացիա չլինի, ասածս չի վերաբերվում շարժման հետ, մթնոլորտն եմ ուզում նկարագրել, Մայր Աթոռի տաճարից խաչ են ուզեցել կտրել, գիտեք, լսել եք, էսօր մամուլը գրեց, վիդեոն էլ դրեցին։ Չգիտեմ, կապ չունի քաղաքականության հետ՝ վստահաբար, բայց վստահաբար նման բան պատկերացնել, որ 305-6 թվականներին հիմնադրված Մայր Աթոռի տաճարից որեւէ մի հայորդի, կապ չունի, թեկուզ Հանրապետական, մեզ վրա օրինակը բերեմ՝ ոչ ոք չնեղանա, թույլ կտա իրեն բարձրանալ, խաչ կտրել, ու՞ր ենք հասել, ժողովուրդ, ինչպիսի՞ մթնոլորտում ենք մենք պահում մեզ, մեր հայրենակիցներին։

Ես կարծում եմ, որ ելույթս պետք է ավարտեմ արդեն, բայց հետեւյալ մեջբերումը պետք է անեմ՝ մենք չափից ավելի անհոգ, էմոցիոնալ ու բարի ժողովուրդ ենք այն աշխարհագրական դիրքին, որը զբաղեցնում ենք, մենք չափից ավելի էմոցիոնալ, բարի, զգացմունքային ժողովուրդ ենք այն աշխարհագրությանը, որ ունենք։

Խնդրում եմ ձեզ առաջինը՝ մի պիտակավորեք այն մարդկանց, որոնք ուրիշ կերպ են մտածում, ոչ բիզնեսի, ոչ որեւէ այլ բանի համար, պարզապես այլ կերպ են մտածում, չէ՞ որ ժողովրդավարական  Հայաստանը պետք է ունենա մարդկանց կարիք, որոնց վրա պետք է հենվի եւ դա ընդդիմությունն է, ճի՞շտ եմ ցիտում, պրն Մարուքյան։

Երկրորդը՝ այս ժամանակահատվածում, մի ցիտատ եմ բերում ու ավարտում եմ՝ չկա կյանք առանց արդարության, չկա արդարություն առանց իշխանության, չկա իշխանություն առանց ուժի, իսկ ուժի տերը մեր ժողովուրդն է։ Ինչ լավ է չէ՞ ասված, գիտե՞ք ով է ասել, չեմ ասի ով է ասել, պուճուրիկ ինտելեկտուալ հանելուկ։

Այդ պատմությունները չպետք է կրկնվեն, Հայաստանի Հանրապետությունը պետք է մնա որպես պետություն՝ իր հերոսներով, իր փայլուն երիտասարդությամբ, իր այլակարծությամբ եւ իր ազատությամբ։ Կարծում եմ՝ մենք հայրենիք զիջելու իրավունք չունենք, ու խնդիրը բացարձակապես պրն Նիկոլ Փաշինյանը չէ, իմ սիրելի գործընկերներ։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Շնորհակալություն։ Աղվան Վարդանյան, հարգելի պրն Վարդանյան, համեցեք։ Նախապատրաստվի Գեւորգ Կոստանյանը, իմ հարգարժան գործընկերներին խնդրում եմ՝ կամ քննարկումները դադարեցրեք, կամ դահլիճից դուրս, որ մեկս մյուսին լսենք։ Պրն Վարդանյան ջան, համեցեք։

Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Հարգելի խորհրդարան, վերջին 2-3 օրերին ուշադիր հետեւել եմ վարչապետի  թեկնածու Նիկոլ Փաշինյանի արտաքին ու ներքին քաղաքականության վերաբերյալ այլեւս զուսպ, հավասարակշռված հայտարարություններին եւ՛ հրապարակում, եւ՛ հարցազրույցներում, եւ՛ ԱԺ երեք խմբակցությունների հետ հանդիպումներում։

Արցախ, Ռուսաստան, Եվրամիություն, Միացյալ Նահանգներ, Իրան, Վրաստան՝ ոչ մի տարբերություն, նույնը՝ ինչ ասում ու փորձում էր իշխանությունը։ Ներքին կյանքի կարգավորման հարցում նվազագույն տարբերություն այն ամենից, ինչ ծրագրում առաջնահերթ էր համարում քաղաքական կոալիցիան։ Այո, տեմպերի խնդիր կար, ինչը մեզ էլ չէր գոհացնում, եւ դեռ հարց է, մեծ հարց՝ Փաշինյանի վարչապետության դեպքում այդ տեմպերը մեզ, հանրությանը, հատկապես խանդավառ երիտասարդությանը բավարարելու՞ են, մի քանի հնարավոր ժամանակավոր ազդեցության քայլերը չհաշված։

Մի խոսքով, տեսլականը, պատկերացումը, ծրագրային քայլերը շատ տարբեր չեն, էական բացառությամբ, այն էլ արդեն անշրջելի իրողություն է՝ պրն Սերժ Սարգսյանը հրաժարական է տվել։ Եվ եթե ամեն ինչ նույնն է կամ գրեթե նույնը, մնում է Փաշինյանի անձը, անձային հատկանիշները եւ ժողովրդի ցանկությունը։ Այո, անսահման դժվար է հոսանքին հակառակ գնալը, թեեւ ժողովրդի վստահությունը վայելող այլ գործիչներ էլ ենք տեսել, նաեւ տխուր վերջաբանով։

Անձամբ ես բարձր եմ գնահատում Նիկոլի անձնազոհությունն ու վճռականությունը, ես հավատում եմ նրա ձգտումների ազնվությանը, այսօրվա ելույթը, հարցերի պատասխաններն էլ այդ են վկայում։ Բայց ես երբեք անձերով չեմ առաջնորդվել, կուռքեր չեմ ընդունում, ես վտանգի կանխազգացում ունեմ, այս պայմաններում չեմ կարող վստահ լինել, որ այս ամենը շատ ավելի մեծ խաղի բարդ ու բազմաշերտ սցենարների համակցություն չէ՝ ինձ առայժմ անհայտ ծալքերով, շահերով ու հետեւանքներով։ Վստահ եղեք, ես առանց հիմքի ոչինչ չեմ ասում, եւ եթե այդ ծալքերն ինձ համար պարզ չեն, չեմ էլ կարող բացառել, որ դրանք անդառնալի ողբերգական հետեւանքներ չեն ունենալու իմ ժողովրդի, հրապարակի հրաշալի երիտասարդության, Արցախի, իմ պետականության համար։ Ես եւս ժողովուրդ եմ, ես եւս ոգեւորված եմ այս շարժմամբ, այս անկախության սերնդով, ուզում եմ կուտակված հսկայական էներգիան ծառայի պետականության հզորացմանը, հանկարծ նոր հուսախաբության, կորուստների դուռ չբացվի։

Այս իրողություններից, այս հաստատումներից մեկնելով, ես չեմ կարող անձնական պատասխանատվություն ստանձնել եւ կողմ քվեարկել պրն Փաշինյանին, հակառակ պարագայում երեսպաշտորեն խախտած կլինեմ խղճով ու համոզմունքներով քվեարկելու իմ սահմանադրական իրավունքը։ Անկեղծ ասած, սա ընտրություն էլ չի, ինձ երկու տարբերակ են թողել՝ քվեարկել կամ Նիկոլին կամ Փաշինյանին։

Հարգելի խորհրդարան, ես չեմ քվեարկելու, բայց սա հարցի մի կողմն է, ես դաշնակցական եմ, կուսակցություն, խմբակցություն եմ ներկայացնում, որ կողմ քվեարկելու որոշում ունի։ Ինձ համար այս դժվար երկությունից դուրս գալու մի ելք կա, եթե իմ կուսակցությունը պահանջի՝ պատրաստ եմ վայր դնել մանդատս։

Եվ վերջինը՝ իմ փորձառությամբ, հոգեւոր մշակութային իմ կառույցով ես բոլոր կողմերից պահանջում եմ բացառել ցանկացած բռնություն ու բախում։ Արյունը ոչ մեկին չի ներվելու, բանակցություններով գտնենք լուծումներ, միասին կազմակերպենք արտահերթ վստահելի ընտրություններ, երկիրը դուրս բերենք փակուղուց։ Գիտակցե՛ք, սա ես ասում եմ հանրապետականներին՝ անցյալին վերադարձ չի լինելու, Աստված տա հնարավոր ողբերգության իմ կանխատեսումը իրականություն չդառնա։ Շնորհակալ եմ։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Շնորհակալություն, ընկեր Աղվան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, հարգելի պրն Վարդանյան։ Հարգելի պրն Գեւորգ Կոստանյան, համեցեք, նախապատրաստվի հարգելի պրն Խոսրով Հարությունյանը։

Գ.ԿՈՍՏԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Հարգելի գործընկերներ, մենք բոլորս ականատես ենք լինում, որ վարչապետի ընտրության հարցը, ցավոք սրտի, դադարել է կուսակցական կամ քաղաքական դիտվելուց առնվազն մեր գիտակցության մեջ։

Հետեւաբար մենք բոլորս արդեն, անկախ մեր կուսակցական եւ քաղաքական դիրքորոշումներից, պետք է ընդամենը պատասխանենք մեկ հարցի՝ արդյոք մեր գործընկեր Նիկոլը Փաշինյան կարո՞ղ է ստանձնել վարչապետի պաշտոնը, եւ արդյոք մեր բոլորի ակնկալիքները, մեր հասարակության, մեր ժողովրդի, կբավարարվեն դրանով։ Ինձ համար նշանակություն ա ունեցել մի քանի հանգամանք՝ նկատի ունենալով, ժողովուրդ, խնդրում եմ լսեք, որ ես ինքս կուսակցական չեմ, հետեւաբար իմ ընտրությունը կատարելու համար ես հիմք եմ ընդունել բացառապես իրավական չափանիշներ՝ առնվազն իմ գնահատմամբ։

Առաջին՝ հիմք է ընդունվել այն հանգամանքը, թե արդյո՞ք մեր գործընկեր Նիկոլը Փաշինյան կարողանում է կազմակերպել, կառավարել եւ ղեկավարել հանրահավաքը եւ պատասխանատվություն կրել դրա համար։ Ինչու՞ եմ դա վերցրել չափանիշ, անկեղծ ասած, որովհետեւ ես չունեմ Նիկոլ Փաշինյանի գործունեության նախորդ ուղղությունները, որոնք կարող եմ համադրել հնարավոր վարչապետության հետ։ Բարեբախտաբար, թե ցավոք սրտի, Նիկոլ Փաշինյանը պետական կառավարման ոլորտում ընդհանրապես փորձ չունի։ Հետեւաբար ես պետք է համադրեմ հանրահավաքային գործունեությունը վարչապետական հնարավոր պաշտոնավարման հետ։ Եվ չափանիշն ընդունել եմ հետեւյալը, հարգելի գործընկերներ, բացառապես իրավական տեսակետից՝ ես ականատես եմ եղել ու բոլորս ենք ականատես եղել, որ էս ընթացքում մեր գործընկերն անընդհատ իր ելույթներում մեր ժողովրդին ներկայացնում էր, որ հանրահավաքն օրինական է, ճանապարհ փակելը՝ որպես օրինակ քաղաքացիական անհնազանդության դրսեւորում, իրավաչափ է, եւ դա մեր ժողովրդից շատերի մոտ առաջացրել էր համոզմունք, որ եթե գործողություններն օրինական են, հետեւաբար՝ թույլատրելի են, հետեւաբար՝ ողջունելի։

Բայց, եթե ինքներդ նկատեցիք, մեր գործընկերը շատ համառ հետեւողականությամբ խուսափեց այդ կոնկրետ ճանապարհը փակելու քննարկումից, ասեմ՝ ինչու։ Հանրահավաքի իրավունքը, իհարկե, մեր երկրում կա, ժողովրդավարական պետություն ենք, այո, մեր ժողովուրդը պետք է հանրահավաք էլ անի, բայց կոնկրետ ճանապարհ փակելու հետ կապված եւ՛ ես, եւ՛ բազմաթիվ իմ գործընկերներ բազմիցս ասել ենք, որ դա կոնկրետ իրավիճակում, կոնկրետ ժամանակահատվածում ակնհայտ ապօրինի է։ Եվ ինձ համար, որպես իրավաբանի եւ որպես մարդու, որն էսօր կողմնորոշվում է՝ արդյո՞ք այս մարդը կարող է ստանձնել վարչապետի պաշտոնը, մի հատ կարեւոր չափանիշ կա, եթե վարչապետի պաշտոնին հավակնող անձը մինչեւ վերջ վստահ չլինելով իր գործողությունների օրինականությանը, իրեն հետեւորդներին ուղղորդում է կամ առնվազն չի կանխում ոչ իրավաչափ վարքագիծ իրականացնելուց, ինձ համար սա չափանիշ է։ Գիտե՞ք ինչու է չափանիշ, որովհետեւ պետության ղեկը ստանձնող կամ նման հավակնություն ունեցող անձը պետք է ոչ միայն գիտակցի իր գործողությունների բնույթը եւ հետեւանքները, այլեւ ունակ եւ պատրաստակամ լինի այդ գործողությունների համար պատասխանատվություն կրել նաեւ իր հետեւորդների գործողությունների համար։ Սա արդեն երկրորդ չափանիշն է ինձ համար, որն ուղղորդող նշանակություն է ունենում, թե արդյո՞ք մեր գործընկերն առնվազն պատասխանատվություն է կրում իր առաջնորդությամբ գնացող մեր հայրենակիցների գործողությունների համար։

Ես էլի զուտ իրավական տեսակետից նայել եմ, որ բազմաթիվ դեպքերում, երբ որ տեղի են ունենում այդ հանրահավաքների ժամանակ ինչ-որ իրավախախտումներ կամ այն դրսեւորումներ, շատ պարզ ճանապարհ կա՝ սադրիչներ են, ով ապօրինություն կատարեց կամ կատարեց մի գործողություն, որը կարող է հասարակական քննադատության առարկա դառնալ, ուրեմն հանրահավաքի հետ կապ չունի։

Հրաշալի է, մոտեցում է հանրահավաքային կազմակերպման տեսակետից՝ արդարացված։ Բայց եկեք հասկանանք՝ արդյո՞ք պատասխանատվությունից խուսափելը պետական կառավարման տեսակետից ընդունելի է, ինչու՞, որովհետեւ հանրահավաքի դեպքում կազմակերպիչը գործ ունի իր կողմնակիցների հետ, պետության կառավարման դեպքում դու գործ ես ունենալու եւ՛ քո կողմնակիցների հետ, եւ՛ քո կողմնակիցներին 3-4 անգամ, ավելի շատ առավելություն ունեցող հակառակորդ չասեմ, բայց քեզ դեմ գնացող սուբյեկտների հետ։

Եվ ես եկել եմ էն համոզման, որ ես զուտ որպես քաղաքացի, կրկնվեմ, անկեղծ եմ ասում՝ Նիկոլ Փաշինյանի նկատմամբ անձնական հարգանք ունեմ, նորալ տղա ա, լավ տղա ա, բայց ես պետության ղեկը ստանձնելու տեսակետից խնդիր ունեմ։ Ես նման պատասխանատվություն չեմ տեսնում, անկեղծ ասած։ Եվ գուցե մեր գործընկերը մի քիչ, որ ավելի հմտություններ ձեռք բերի, համոզված եմ, որ կարող է հավակնել ապագայում, եւ եթե այդ համոզմունքը ես տեսնեմ, ես անկեղծ եմ ասում՝ միառժամանակ հետո ես ինքս իմ գործընկերներին կհորդորեմ, չգիտեմ հիմա բազմաթիվ ինչ-որ տերմիններ են օգտագործում՝ կոչ կանեմ, որ որպես վարչապետ մենք իրեն առաջադրենք։ Բայց հիմա ես դա չեմ տեսնում եւ դա ինձ համար վտանգավոր եմ համարում։

Ավելին ես ձեզ ասեմ՝ այ, հիմա ես տեսնում եմ, որովհետեւ մենք պետք է համադրենք՝ արդյո՞ք մեր այս  իրավական ապահովվածությունը երաշխիք էր, ինչու՞, գիտե՞ք, որովհետեւ ես հասկանում եմ մեր գործընկերոջը, որ ինքը տվյալ դեպքում կարա ղեկավարվի քաղաքական նպատակահարմարությամբ, բայց պետության ղեկավարի համար քաղաքական նպատակահարմարությունը գերագնահատել օրինականության համեմատությամբ, իմ կարծիքով՝ բոլորիս համար կործանարար, թե՛ իմ, թե՛ բոլորիս եւ թե՛ հանրահավաքի տեղը կանգնած յուրաքանչյուր քաղաքացու համար։

Այսինքն՝ սրա մասին ա խոսքը, ժողովուրդ, անձնապես խնդիր չունենք, կուսակցական մասն ինձ ընդհանրապես չի հետաքրքրում, քաղաքական մասն ընդհանրապես չի հետաքրքրում։ Ես զուտ որպես երկրի քաղաքացի, ուզում եմ տեսնեմ՝ արդյո՞ք ես կուզենայի նման իրավիճակ։ Անկեղծ եմ ասում՝ ոչ, եւ ես ձեզ բացատրեցի՝ ինչու ոչ։

Եվ ամենակարեւորը՝ այ, հիմա ես էս ելույթներից ահագին մոտեցումներ ձեւավորեցի, տեսեք՝ 3-4 ամսվա ընթացքում, երբ որ մենք խոսում էինք նախագահ Սերժ Սարգսյանի պաշտոնավարման անհրաժեշտության կամ անփոփոխելիության, կամ տվյալ իրավիճակում, տվյալ հանգամանքների դեպքում անփոփոխելիության մասին, եւ՛ մեր ընդդիմադիր գործիչները, եւ՛ շատ-շատերը սկսում էին քննադատել, չէ՞, անփոխարինելի մարդիկ չկան, անփոփոխելի մարդիկ չկան։ Հիմա ես մի քիչ այլ պատկեր եմ տեսնում հենց նույն մեր գործընկերների կողմից, որովհետեւ ստացվում է, որ եթե Նիկոլը վարչապետ չլինի, ընդ որում՝ իր խոսքերը, ուրեմն էս երկրում վարչապետ չի՞ լինելու։ Եվ երկրորդ՝ եթե Նիկոլը վարչապետ չլինի, ուրեմն երկիրը կրիզիսից դուրս չի գալու։

Էդ դուք եք անփոփոխելիություն առաջարկում, հարգելի գործընկեր, կարո՞ղ ա դուք համարում եք, որ դա այդպես է, բայց ուզում եմ ձեզ ասեմ, որ տեսնու՞մ եք, երբ որ իրավիճակ է փոխվում, դիրքեր են փոխվում՝ ձեր գնահատականն էլ է փոփոխական, հետեւաբար՝ կատեգորիկ մի եղեք։ Եվ իրականում եկեք մի հատ հասկանանք բոլորս միասին՝ արդյո՞ք մենք պատրաստ ենք սրան հիմա, եւ մեր գործընկերների հետ, եւ մեր հասարակության հետ, հանրահավաքին մասնակիցների, որովհետեւ մեր եղբայրներն են, մեր որդիներն են, մեր ծնողներն են, բայց իրանք էլ պիտի հասկանան։ Բայց Նիկոլ Փաշինյանի գործունեությունը ես, զուտ որպես քաղաքացի, տեսել եմ միայն հանրահավաքներում եւ պառլամենտում եւ լրագրողական գործունեության մեջ։ Արդյո՞ք սա համադրելի է ուղղակիորեն պետական կառավարման հետ, որովհետեւ պետական կառավարումը դա շատ լուրջ բան է, կարծում եմ՝ բոլորս էստեղ նստածներս հասկանում ենք ինչ է։ Եվ արդյո՞ք հանրահավաքի կառավարումն ու կազմակերպումը կարող է ուղիղ համադրվել պետական կառավարման եւ պետության համար պատասխանատու լինելու հետ՝ ոչ։

Հետեւաբար, իմ հարգելի ընկերներ, ես կարծում եմ, որ մեր գործընկեր Նիկոլ Փաշինյանը դեռեւս պատրաստ չի պետական ղեկը ստանձնելու համար։ Շնորհակալ եմ։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Շնորհակալություն, պրն Կոստանյան։ Կարինե Աճեմյան, համեցեք, նախապատրաստվի Խոսրով Հարությունյանը։

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, մենք այսօր չափազանց հետաքրքիր ելույթներ լսեցինք՝ եւ՛ պաթետիկ, եւ՛ հուզական, եւ՛ պոպուլիստական, եւ կարծում եմ՝ սա այն հարցն է, որ այնուամենայնիվ, ունի քաղաքական կոնտեքստ եւ դա չի կարելի ժխտել։

Ես ուզում եմ ասել, որ այո, ես համաձայն եմ մեր ընդդիմադիր գործընկերների հետ, որ մենք նոր իրողություններում ենք ապրում, իսկ այդ նոր իրողությունը նոր Սահմանադրությունն է եւ այն նոր խորհրդարանական երկիրը, որը մենք փորձեցինք եւ փորձում ենք կառուցել։ Եվ այն հիմքերը ժողովրդավարական, որոնք դրվել են եւ դրվելու են, դա արվել է իշխող կուսակցության կողմից՝ ՀՀԿ-ի կողմից։ Եվ իհարկե, պիտի ասեմ, ռուսերեն պիտի ասեմ՝ պերվիյ բլինկոմը, որովհետեւ սա նշանակում է, որ եթե հասարակությունն իրավունք ուներ պատրաստ չլինելու նոր իրողություններին, նոր իրավիճակին, ապա այստեղ ներկա եւ 2017-ին ընտրված բոլոր քաղաքական ուժերը, որոնք նաեւ մասնակցել են սահմանադրական բարեփոխումներին եւ այդ ընթացքին, պիտի որ պատրաստ լինեին։ Ցավում եմ, բայց դա այդպես չէ։

Նորմալ չի, պրն Զուրաբյան, աննորմալ իրավիճակ է, շատ աննորմալ, որովհետեւ երբեւէ, այստեղ կան սահմանադրագետներ, կան իրավաբաններ, երբեւէ քաղաքական փոքրամասնությունը որեւէ երկրում պառլամենտում չի թելադրել իր պահանջը քաղաքական մեծամասնությանը։ Ընկերնե՛ր, այդպես չի լինում, դուք պետք է շատ լավ հասկանաք, որ 2017-ին, երբ բոլորդ ընդունեցիք ընտրությունների արդյունքները, դուք ընդունել եք, ըստ էության, այն պառլամենտը եւ այն համամասնությունը՝ նաեւ ժողովրդի, որն այսօր սպասում է ձեր որոշումներին։ Ես ուզում եմ խոսել Նիկոլ Փաշինյանի անձի մասին որպես վարչապետի թեկնածու։

Պրն Փաշինյան, մենք ձեր հետ աշխատում ենք արդեն 6 տարի, մենք գիտենք ձեր բոլոր կարողությունները։ Մենք ձեզ տեսել ենք որպես ընդդիմադիր գործիչ, որովհետեւ այսօր, ըստ էության, մենք քննարկում ենք ձեր քաղաքական կերպարը, մենք ձեզ տեսել ենք որպես հեղափոխական գործիչ՝ երկրորդ դեպքում եւ երրորդ դեպքում մենք ձեզ տեսնում ենք որպես վարչապետի թեկնածու։ Մեր բոլոր մտահոգություններն ուղղված են եղել միայն նրան, որ ըստ էության, եթե մենք վաղը տեսնենք արդեն չորրորդ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին, ես կարող եմ հաստատապես ասել, որ դա կլինի անձի երկվություն, որովհետեւ շատ դեպքերում, իսկ քաղաքական գործիչը պարտավոր է հիշել եւ սկզբունքային լինել, եւ անել այն, ինչ ինքը համարում է ճիշտ, շատ դեպքերում դուք ձեզ 180 աստիճանով հակասել եք։ Մենք չենք կարող այդպիսի բան մեզ թույլ տալ, խորհրդարանական երկրի դեպքում լիդերները շատ կարեւոր են, սա սովորական վարչապետ չէ, սա քաղաքական համար 1 գործիչն է, քաղաքական համար 1 պաշտոնը եւ այդ պատասխանատվությունը, որն իմիջիայլոց, ձեր հայրն էլ, նորից պիտի նշեմ՝ ՌԲԿ-ին տված հարցազրույցում նշեց, որ այո, իմ տղան իրականացնում է հեղափոխություն, բայց եթե լսեր իմ խորհուրդը, երբեւէ վարչապետ չէր դառնար, որովհետեւ շատ ավելի պատրաստված եւ շատ ավելի խելացի մարդիկ կան մեր երկրում։

Ես կարծում եմ, որ ձեր հայրը, ձեր ծնողները ձեզ շատ ավելի լավ գիտեն, միգուցե կանացի բնազդն է իմ մոտ խոսում, բայց նրանք չեն ուզենա, հավատացեք՝ մենք էլ չենք ուզենա, որ դուք սայթաքեք, որովհետեւ ես կարող եմ բերել շատ երկրների օրինակներ, որոնք խորհրդարանական երկիր կառուցելու ճանապարհին այնքան սխալներ են թույլ տվել, իսկ մենք ունենալով Արցախի հարց, անվտանգության հարց, այսպիսի ոչ բարեկամ երկրների շրջապատում մենք չենք կարող կոլապսի ենթարկվել, մենք չենք կարող մեզ թույլ տալ այնպիսի սխալներ, որոնք կլինեն ճակատագրական։

Երիտասարդների մասին եմ ուզում խոսել, որովհետեւ շատ շահարկվում է այս թեման։ Ես այն մարդկանցից եմ, որը 1 ամսվա ընթացքում անվերջ քայլել է կենտրոնում եւ եղել է էպիկենտրոնում ձեր  իրադարձությունների։ Ես շատ մարդկանց հետ եմ զրուցել, շատ երիտասարդների, այո, նրանք պայծառ են, շատ դեպքերում մոլորեցված, որովհետեւ իրականում նրանք քաղաքական գործիչներ չեն։ Այսօր գիտեք՝ շատ երկրներում միլիոնանոց բանակ, 2 միլիոնանոց մարդիկ դուրս են գալիս  միտինգի, իրենց հարցերն են առաջադրում եւ որեւէ մեկն իշխանափոխություն չի ուզում, պետական հեղաշրջում չի իրականացնում։ Ինչու՞ եմ սա ասում, որովհետեւ եթե մենք հարգում ենք այն Սահմանադրությունը, որը մենք ընդունել ենք, այն օրենքները, որը մենք ընդունել ենք, իսկ մենք, ժողովուրդը չէ՝ մենք, պարտավոր ենք հարգել այդ օրենքները։ Դուք իրավունք չունեք մեզ պարտադրել։

Համացանցը ողողված է ահավոր նյութերով։ Ես պիտի ասեմ, որ այս օրերին ես լսեցի դիրքորոշումներ, որոնք շատ զարմանալի էին մեզ համար, որովհետեւ մենք այն ուժն ենք, որ հենց ժողովրդավարություն է քարոզում, մենք այն ուժն ենք, որը համապատասխան միջավայրն է ստեղծել եւ կապիտուլացիա, չգիտեմ, եթե ես չեմ, ուրեմն ոչ մեկը չի լինելու, որեւէ մեկը չի կարող հավակնել, եւ ՀՀԿ-ն պետք է ոչնչանա, պետք է փակվի։ Գիտե՞ք, էսպիսի արտահայտություններ 21-րդ դարում, չեմ կարծում, որ ձեր որեւէ համախոհ կամ որեւէ երկիր, որը ձեզ հետ պիտի գործ ունենա, ընդունի։

Ես շատ-շատ ծանր եմ տարել մի հանգամանք, երբ դուք 9 տարեկան երեխային բերեցիք, կանգնեցրեցիք հրապարակում, եւ մեծերի ծափերի ներքո այդ երեխան այնպիսի տեքստեր ասաց, որ ես գետինն էի ուզում մտնել, որովհետեւ ես հասկացա, որ մեր արժեհամակարգը քանդվում է, որ մեր երեխաներն այլեւս մերը կարող են չլինել, որովհետեւ 9 տարեկան երեխան չպիտի ծաղրի իր հանրապետության ղեկավարին կամ ծաղրի կուսակցություններին, որովհետեւ նա պարզապես դրանից ոչինչ չի հասկանում։ Այսինքն՝ այլասերել երեխաներին, դուք դա չպիտի անեք, պրն Փաշինյան։

Եվ վերջում մի բան եմ ուզում ասել՝ այսօր, երեկ եւ մի ամիս է, որ բոլորը խոսում են ժողովրդի անունից։ Հարգելիներս, եթե նույնիսկ 10 անգամ ավելացնեմ այդ ժողովրդի քանակը, ովքեր կանգնած են այնտեղ, մենք բոլորս այստեղ նստած, ունենք բազմաթիվ համակիրներ։ Իմ երեխայի ճակատագրով թող ոչ մեկը չանհանգստանա, այդ երեխաները նաեւ մեր հետեւորդներն են, նրանք մեզանից, ես չգիտեմ, որեւէ մեկը կարո՞ղ է ասել, որ այս օրերի ընթացքում մեզ չեն դիմում՝ էս ի՞նչ եք անում, ո՞նց կարող ա մարդը երկիրը նվիրի, բա դուք չեք անհանգստանու՞մ, որ 1-2 ամիս հետո  կհայտնվի հարյուր հազարանոց մի այլ բանակ, որը կուզի Վալոդին կամ Պողոսին եւ կասի, եկեք, բերեք, եւ էս նախադեպը կարող ա շատ վատ վերջանա եւ՛ ձեր համար, եւ՛ մեր, պրն Փաշինյան։

Ես առաջարկում եմ, որ ողջախոհ լինել, մտածել, ի վերջո, որեւէ մեկը չի կարող մեզ պարտադրել, դա անհնար է, որովհետեւ այստեղ ես իմ ընկերներին ճանաչում եմ ՀՀԿ-ի, որոնց հետ երկար ճանապարհ ենք մենք անցել։ Ես 2005 թվականից ՀՀԿ անդամ եմ, ես ցավում եմ, որ ամենավատն է անընդհատ լուսաբանվել։ Մեզ մոտ շատ պարկեշտ մարդիկ կան, բացառիկ մարդիկ, ովքեր շատ սկզբունքային են, եւ այդ վտանգն այսօր շատ լավ գիտակցում են։ Ես ձեզ առաջարկում եմ ձեր իսկ բառերով՝ այո, խորհրդակցել, մենք էլ ենք ուզում, որ համաձայնության կառավարություն ձեւավորվի, մենք էլ ենք ուզում համերաշխություն։ Դուք արդեն սկսել եք կրկնել մեր բառերը, եւ դա տանում է այն ուղղությամբ, որը մենք արդեն բոլորս գիտենք։

Ես առաջարկում եմ, որպեսզի այս մարդկանց, ովքեր հավաքված են հրապարակում, նրանց ներվի վրա այլեւս չխաղալ, որովհետեւ բոլորս գիտենք, թե ովքեր են նրանք, ինչի համար են հավաքվել։ Բոլորս գիտենք, որ մենք ունենք թերություններ, բայց, սիրելի հայրենակիցներ, ես ձեզ հավատացնում եմ՝ վաղը, մի ամիս հետո ձեր բոլոր հարցերը լուծելու է միայն իշխող կուսակցությունը։ Ձեր բոլոր հարցերը ականջալուր լինելու է միայն իշխող կուսակցությունը, էլ չեմ ասում, որ Արցախին այսպես վերաբերվել որեւէ մեկը ձեզ իրավունք չի վերապահել։ Շնորհակալ եմ։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Խոսրով Հարությունյան։ Տեղեկացնեմ, որ պատգամավորներ Արարատ Միրզոյանը եւ Արտակ Զեյնալյանը, նախագահության համաձայնությամբ, փոխել են իրենց ելույթների հաջորդականությունը։ Ձեզնից հետո ելույթ կունենա պրն Զեյնալյանը։

Խ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Հարգելի գործընկերներ, այս նիստը տեղի է ունենում բավականին բարդ, իրարամերժ իրավիճակում, եւ կարծում եմ՝ այստեղ թե՛ դահլիճում նստածներիցս յուրաքանչյուրը եւ ոչ միայն դահլիճում նստածներս կրում ենք հետագա զարգացումների ողջ պատասխանատվությունը։

Այո, մենք պետք է փաստենք, որ հանրային կյանքը գտնվում է ճգնաժամի մեջ, ընդ որում՝ ճգնաժամ, որն արձանագրում է, որ մեր հանրային օրգանիզմը հիվանդ է, եւ ճգնաժամ, որն այդ օրգանիզմն առողջացնելու անհրաժեշտության խնդիրն է բարձրաձայնում։ Ես կարող եմ ցանկացածի հետ բանավիճել վերջին 10 տարիների ընթացքում իշխանությունների կողմից համակարգային այն բարեփոխումների վերաբերյալ, որոնք էական տեղաշարժեր են արձանագրել մեր իրականության մեջ, բայց այդուհանդերձ, մեզ չի հաջողվել լուծել կամ բուժել այն արատները, որոնք մեզ ուղեկցում են դեռեւս 90-ական թվականներից՝ հովանավորչություն, կաշառակերություն, այո՝ արդարության էական պակաս։ Եվ այս ամեն ինչի արդյունքում մենք կանգնած ենք, կրկնում եմ՝ մեր հանրային օրգանիզմն առողջացնելու անխուսափելի անհրաժեշտության առջեւ։ Ո՞րն է լուծումը, հանգուցալուծումը։

Ես միանգամայն պետք է համաձայնեմ այն մտքի հետ, որ ամենալուրջ ձեռքբերումը մեզ համար կլիներ այն, որ այն դրական լիցքը, որ այսօր կուտակված է, այդ դրական լիցքը, մենք ստեղծեինք նախադրյալներ, վերածվեր քաղաքական կապիտալի։ Քաղաքական կապիտալ, որը հնարավորություն կտա մեր  հանրությանը, մեր պետությանն իր զարգացման սպիռալի հաջորդ գալարին անցնել ոչ միայն առանց կորուստների, այլ լուրջ առողջացած։ Ըստ էության, ցանկացած ճգնաժամի հիմնական խնդիրը, նպատակը, հաղթահարման հիմնական նպատակը դա է։ Ճգնաժամը դա, նախեւառաջ, հնարավորություն է։ Հնարավորություն՝ փորձել վեր հանել այն պատջառները, որոնք հանգեցրել են ճգնաժամի, այդ պատճառների լուծման համար ստեղծել իրավական անհրաժեշտ նախադրյալներ եւ հանրային օրգանիզմի առողջացման գործընթացը դարձնել անշրջելի։ Կարծում եմ՝ սա է մեր հիմնական նպատակը ճգնաժամի հաղթահարման։

Եվ այստեղ այն թեզը, որ ճգնաժամի հաղթահարման միակ ճանապարհն ու հնարավորությունը վարչապետի ընտրությունն է, թույլ տվեք էստեղ, կրկնում եմ՝ զուտ քաղաքական առումով չհամաձայնել։ Կրկնում եմ՝ մեր  նպատակը պետք է լինի այս ամենից դուրս գալ, փորձել դուրս գալ ավելի առողջացած։ Ո՞րն է, ըստ իս, լուծումը, անկասկած բարեփոխումների խորը, համապարփակ բարեփոխումների այն ծրագիրը, որ նախատեսել էին իշխանությունները, դրանց հետեւողական, միգուցե բարձր տեմպերով իրականացումը, անկասկած, այստեղ երկրորդ կարծիքը լինել չի կարող։ Բայց համաձայնեք, որ այս բարեփոխումները մենք պետք է փորձենք իրականացնել հանրային կյանքի կայունությունն ապահովելով, ներքին կայունությունը երաշխավորելով։ Կայունության հանգամանքը շատ էական նշանակություն ունի, որովհետեւ մեր պարագայում, Հայաստանի պարագայում, որն անընդհատ գտնվում  է արտաքին ուղղակի ռազմական սպառնալիքների տակ, ներքին կայունությունն այդ սպառնալիքներին դիմագրավելու լրջագույն արգասիքն է, լրջագույն գործոնն է կամ հնարավորությունը։ Հետեւաբար՝ շատ էական է, որպեսզի մենք այս ուղին, այս ճանապարհն անցնենք միասին, եւ կրկնում եմ՝ առանց լուրջ ցնցումների։ Ահա թե ինչու՞ այս պայմաններում վարչապետի ֆիգուրը, հաշվի առնելով արդեն նաեւ խորհրդարանական կառավարման համակարգին բնորոշ առանձնահատկությունները, ձեռք է բերում առանձնահատուկ կարեւորություն։ Ահա թե ինչու՞ վարչապետին վերապահվում է բացառիկ պատասխանատու դերակատարում հանրության առջեւ ծառացած խնդիրներն արդյունավետ եւ հանդարտ լուծելու համար։

Հիմա ինձ մոտ հարց է առաջանում, ճիշտն ասած՝ ես պետք է անկեղծ լինեմ եւ ասեմ, որ ինքս ուշադիր հետեւել եմ Նիկոլ Փաշինյանի հարցազրույցին օտարերկրյա լրատվամիջոցներին, ամսի 24-ին, հետագայում նրա ելույթները, բնական է՝ բոլորս ենք հետեւել, երեկ ՀՀԿ ֆրակցիայի հետ հանդիպման ժամանակ հարցերին եւ պատասխաններին, չեմ թաքցնում՝ ես մտահոգություն ունեմ, պրն Փաշինյան։ Մտահոգություն ունեմ, որ արդյո՞ք դուք պատրաստ եք այդ ծանր բեռը, այդ ծանր պատասխանատվությունը ստանձնել, իմ մտահոգությունն այստեղ է։ Ավելին, ընդ որում, կարծում եմ՝ անհիմն չի այս մտահոգությունը, եթե հաշվի առնենք, որ այս ստեղծված ոչ ստանդարտ իրավիճակներում ոչ միայն գիտելիք, այլեւ հմտություն, փորձառություն, սրանք ավելորդ հատկություններ չեն, որոնք պետք է բնորոշ լինեն նման պայմաններում որեւէ երկրի ղեկավարի համար։

Ես այն կարծիքին եմ, որ այդ անհրաժեշտ հայտանիշն է այս անհրաժեշտ հատկություններն օբյեկտիվորեն, սա քննադատորեն չեմ ասում, օբյեկտիվորեն ձեզանում բացակայում են, կրկնում եմ՝ օբյեկտիվորեն։ Ուստի ես երեկ նույնիսկ մտածում էի, որ միգուցե այ, էս հատկությունների, կրկնում եմ՝ օբյեկտիվ պակասը, փորձառություն, հմտություն, գիտելիքներ անհրաժեշտ, պետական կառավարման ունակություններ, միգուցե այս բոլոր պակասն օբյեկտիվ դուք կփորձեք կոմպենսացնել այն կաբինետով, կառավարության այն կազմով, որը հավանաբար, պետք է լրացներ ձեզ իրենց մասնագիտական կարողություններով։ Եվ պատահաբար չէր, որ ես երեկ էդ հարցը տվեցի՝ իսկ ո՞վ է լինելու օրինակ ձեր ապագա պաշտպանության նախարարը, ո՞վ է լինելու ապագա ֆինանսների նախարարը կամ արտգործնախարարը։ Համաձայնեք, որ սա, հավատացնում եմ ձեզ՝ բացառապես իմ հետաքրքրությունը բավարարելու նպատակ չէր հետապնդում։ Ես համոզված եմ, որ ցանկացած նման իրավիճակներում հանրության առջեւ ստանձնած պատասխանատվությունների իրականացման հիմնական ինստիտուտը դա կառավարությունն է, իսկ իշխանությունը դա վերացական պրոցես չէ։ Իշխանությունը դա պաշտոնյա է, որն իր պաշտոնում որոշումներ է կայացնում, եւ կախված նրանից, թե նրա փորձառությունը, հմտություններն ինչպիսին են, այդ որոշումները կարող լինել այսպես, կարող են լինել այնպես։ Հանրային զարգացումները կարող են ամենատարբեր ուղղությունները ստանալ։ Ուստի իմ պատկերացմամբ, ես կարծում եմ, որ շատ օգտակար կլիներ, որպեսզի հիմա մենք, այդուհանդերձ, այս հարցադրումներին ականջալուր լինենք։

Հավատացնում եմ ձեզ, պրն Փաշինյան, ես այս ամեն ինչը, որ ասում եմ, նույնիսկ ասում եմ ցավով, հավատացնում եմ ձեզ, որպես նախկին վարչապետ, համարեք որպես ավագ գործընկեր, ես լուրջ մտահոգություն ունեմ՝ արդյո՞ք ձեզ կհաջողվի այդ ամբողջ պատասխանատվությունն այս բարդ, իրարամերժ պայմաններում, թե՛ աշխարհատնտեսական, թե՛ աշխարհաքաղաքական ստանձնել։ Մեծ քաղաքականության մեջ շատ կարեւոր է դադարի զգացողությունը, պաուզա, ես պետք է դա առաջարկեմ ձեզ, պրն Փաշինյան։ Ընդունեք հորդոր, ընդունեք ավագ ընկերոջ խորհուրդ, եթե կարելի ա։ Ես կարծում եմ՝ մենք դեռ ռեսուրս ունենք՝ համատեղ նստել բանակցությունների սեղանի շուրջ Հանրապետության նախագահի մոտ, եւ՛ խորհրդարանական, եւ՛ արտախորհրդարանական ուժերի միջոցով եւ գանք այնպիսի լուծումների, որոնք մի կողմից որեւէ մեկին չեն մերժի այս պրոցեսում սեփական պատասխանատու մասնակցությունը, մյուս կողմից ակնհայտորեն կբերեն հանրային համերաշխության։ Ես այն կարծիքին եմ, որ ստեղծված իրավիճակում պատասխանատու եւ ողջամիտ լուծումը, թերեւս կլիներ դա։

Կրկնում եմ՝ ընդունեք իմ հորդորը կամ խորհուրդը որպես ավագի, եւ առանց չափազանցության՝ կամեցողությամբ տոգորված մի անձնավորության։ Հուսով եմ, համոզված եմ, որ ողջամտությունը մեզ բոլորիս չի լքի։ Շնորհակալ եմ։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Շնորհակալություն, պրն Հարությունյան։ Հարգելի պրն Զեյնալյան, համեցեք, պրն Զեյնալյանից հետո նախապատրաստվի Կորյուն Նահապետյանը։ Եվ տեղեկացնեմ, որ նախագահության համաձայնությամբ Մարգարիտ Եսայանը եւ Սասուն Միքայելյանը կավարտեն ելույթների շարքը։

Ա.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, 88 թվականին Հայաստանի բնակչությունը շուրջ 3,5 միլիոն էր, եւ հանրահավաքներն ունեին տեղեկատվություն ստանալու նպատակ նաեւ՝ ի թիվս այլոց։ Այսօր Հայաստանի բնակչությունը շատ ավելի քիչ է, եւ հանրահավաքները դադարել են լինել տեղեկատվություն ստանալու աղբյուր։ Սակայն այսօրվա չափ փողոցում մարդ Հայաստանում երբեք չի եղել, լցված է Հանրապետության հրապարակը, լցված է Վազգեն Սարգսյան փողոցը, հարակից փողոցները, երկրի քաղաքներում մարդիկ դրսում են առավոտվա ժամը 9-ից, առանց հաց ու ջուր կանգնած են եւ հետեւում են, թե ինչ է կատարվում այստեղ։

Սա ի՞նչ է, սա իրավունքի ինքնապաշտպանություն է։ Եթե երկրում չկա խախտված իրավունքների իրավական պաշտպանության միջոց, մարդը ստիպված է լինելու դիմել իր բնազդային եւ լեգիտիմ իրավունքի ինքնապաշտպանությանը։ Սրա մասին ասե՞լ եմ արդյոք այս ամբիոնից, թե՞ ոչ, առաջ էլ եմ ասել, դուք ինձ չեք լսել, այս ամբիոնից էլ եմ ասել։ Գիտեի՞ք սրա մասին արդյոք, այո, գիտեիք, ասել եմ ձեզ։ Իմ գործընկերները ներկայացնում են, որ խախտվում է կարգը, զանգվածային անկարգություններ եւ այլն, ինչ-որ տեղ իրավացի են, բայց եթե սա փոքր է այնքան, որ հանրային ռեսուրսները, ոստիկանությունը, դատարանները բավարարում են այս ամենը  կառավարելու համար, եթե այսպիսի զանգվածային բնույթ է կրում, այլեւս չի տեղավորվում այս բանաձեւերի մեջ։ Այստեղ իրավունքի ինքապաշտպանություն է, սիրելիներս, եւ ժողովուրդն ուղղակիորեն իրացնում է իր ինքնիշխանությունը, սա ինքնիշխանության դրսեւորում է։

Տեսեք՝ ի՞նչն է ժողովրդին ցասումի հասցրել, ուղղակի գազազացրել, երբ որ հայտարարվում է, որ բոլոր խնդիրները լուծվելու են Մելիք Ադամյանում, երբ որ՝ ինչ թիվ ուզենք, խփելու ենք, երբ որ ասվում է, որ քաղաքական մեծամասնությունը մենք ենք, քաղաքական փոքրամասնությունը դուք եք։ Միայն վերջին ընտրությունների ժամանակ, հարգելիներս, քանի՞ հոգի է ներգրավված եղել կաշառքի պրոցեսի մեջ, քանի՞ հոգի են ստացել այդ 10 հազար դրամները, քանի՞ հոգի են բաժանել դրանք, քանի՞ դպրոցի տնօրեն է ներգրավված եղել։ Խնդրում եմ բարձրաձայն մի պատասխանեք, ուղղակի մտքում ձեզ համար պատասխանեք, որովհետեւ բարձրաձայն արգելված է դրա մասին խոսելը, ձեզ համար։ Եվ այս բոլոր մարդիկ գիտեն, թե ինչպես է ձեւավորվել ընտրական կամքը, եւ մենք չենք արտահայտում, որպես օրենսդիր մարմին, ժողովրդի կամքը չենք արտահայտում իրական։

Նաեւ ավելացնեմ, որ այս բողոքի ակցիաները, ճանապարհներ փակելն արժանանում էր մյուսների լուռ համաձայնությանը, հավանության էին արժանացնում, բնակչությունը հավանության է արժանացրել այս ամենը, սա շատ լայն ներգրավվածություն ունի։ Եվ երբ որ յուրաքանչյուր անգամ նայելով ժողովրդի աչքերին, այս կաշառքի մեջ ներքաշված, ներգրավված մարդկանց աչքերին, հիշում եք խրյապար աղջկա պատմությունը, Զիբիլիկսի գործը, ինչքան մարդ է ներգրավված եղել։ Երբ նայում ենք աչքերի մեջ եւ ասում ենք, որ քաղաքական մեծամասնությունը մենք ենք, սա նշանակում է պաշտպանվել այդ անտարբերության եւ իրավունքի նկատմամբ արհամարհանքի վահանով։ Եվ չինական մի իմաստություն կա՝ վահանի եւ սրի պայքարում ինչ-որ մի պահի սուրը հաղթում է, այսօր չհաղթի, մի օր հաղթելու է։

Քանի՞ անգամ է փորձ արվել այդ վահանը ճեղքելու։ Յուրաքանչյուր ընտրությունից հետո նման փորձ արվել է, համապետական ընտրությունից հետո նման փորձ արվել է։ Իրավունքի ինքնապաշտպանության մեջ չկա կողմնակի օբյեկտիվ դիտորդ, որպեսզի գնահատի՝ ով էր ճիշտ, իրավունքի պաշտպանության սահմանն արդարացի՞ էր, համաչա՞փ էր, իրավաչա՞փ էր, թե՞ ոչ։ Հաղթողը գնահատում է՝ դա ճի՞շտ էր, թե՞ ոչ, մի օր հաղթելու է։

Որեւէ մեկս չէր սպասում, որ էսպիսի բան տեղի կունենա, անհավանականն իրականացվել է, եւ ժողովուրդն ուրախ է այսօր։ Նայե՞լ եք ժողովրդի աչքերի մեջ, տեսե՞լ եք որքան երջանիկ են։ 99 թվականի մայիսին «Միասնություն» դաշինքի  հաղթանակից հետո այսպիսի իրավիճակ էր, դա կոտրվեց հոկտեմբերի 27-ով։ Մենք կարող ենք նորից այս միասնությունը ձեւավորել։

Նիկոլ Փաշինյանը, ասում եք՝ չի կարող լինել վարչապետ, որովհետեւ երբեք վարչապետ չի եղել, ըստ էության, սա է ասվում, որովհետեւ իշխանություն չի եղել, պաշտպանության... թույլ տվեք ես իմ ընկալումն ասել եւ մի փոքր գուցե նաեւ չափազանցնել, հատուկ եմ անում, թույլ տվեք։ Էդ դեպքում, եթե լսում ենք ձեր ելույթները, խնդրում եմ ուշադիր հետեւեք այդ տրամաբանությանը, մոտավորապես այսպես է՝ քանի որ իշխանություն չի եղել, չի կարող լինել վարչապետ։ Եվ միշտ պատկերացնում եք, խոսում եք այն դիրքերից, այն համոզմունքով, որ ՀՀԿ-ն երբեք չի լինելու քաղաքական փոքրամասնություն, ձեր ելույթների մեջ դա է անցնում կարմիր տողով։

Նիկոլ Փաշինյանն ի՞նչ է ասում, որ ժողովուրդը պետք է ձեւավորի իր քաղաքական կամքն արտահայտող օրենսդիր մարմին, դրա համար այս օրենսդիր մարմինը պետք է ցրվի։ Եվ Նիկոլ Փաշինյանի առաքելությունը՝ ժամանակավոր կառավարությունը ղեկավարել, նախապատրաստել երկիրը, օրենքներն արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների համար։ Սա է Նիկոլ Փաշինյանի առաքելությունը, այս ընտրությամբ մեր ճգնաժամը լուծելու առաքելությունը սրանում է կայանում, եւ ոչ թե մենք ընտրում ենք առաջիկա 5 տարիների համար վարչապետ եւ նրան տալիս ենք հարցեր, որը կոնկրետ այս խնդրից դուրս է, մնանք առարկայի շրջանակներում։

Կարո՞ղ է արդյոք ՀՀԿ-ն երաշխավորել արդար ընտրությունները, քանի՞ ընտրություն է ապահովել, քանի՞ ընտրություն է կազմակերպել ՀՀԿ-ն, չի կարող, չէ՞, որեւէ մեկը չի հավատում, չէ՞։ Հրապարակում կանգնած մարդիկ չեն հավատում դրան, չէ՞։ Ո՞վ կարող է ուրիշ երաշխավորել, ապահովել, որպեսզի առաջիկա ընտրությունները լինեն ազատ։

Ես ուզում եմ պատասխանել երեկ հավաքի հանդիպման ժամանակ հնչած մի շարք, որոշ հարցերի՝ ընտրողաբար, ժամանակը շատ կարճ է, բոլորին չեմ կարողանա պատասխանել, բայց փորձեմ պատասխանել։ Մասնավորապես՝ տիկին Արփինե Հովհաննիսյանի բարձրացրած հարցը քաղաքական բանտարկյալների վերաբերյալ։ Որեւէ մեկս կասկածու՞մ է, որ կան քաղաքական բանտարկյալներ, կան չէ՞ քաղաքական բանտարկյալներ Հայաստանում։ Եվ այն լուծումը, որ առաջարկում է պրն Նիկոլ Փաշինյանը, իմ եւ Արփինեի՝ տիկին Հովհաննիսյանի  պետության եւ իրավունքի տեսության գիտակարգի մեջ չի տեղավորվում։ Այո, օրնական ուժի մեջ մտած դատավճիռները կարող են փոխվել միայն նոր փաստի հիման վրա կամ նոր իրավունքի ի հայտ գալու հիման վրա, էսպես է տեսությունն ասում։

Վարդան Մալխասյանի, Արամ Սարգսյանի, Կարապետ Ռուբինյանի գործով Սահմանադրական դատարանի որոշումներով, Ժիրայր Սեֆիլյանի Եվրոպական դատարանի վճռով, մի շարք այլ վճիռներով հաստատվել է իրավունքի խախտումն այդ մարդկանց։ Ի՞նչ նպատակ է հետապնդել նրանց իրավունքի խախտումը, եթե ոչ քաղաքական նպատակ, սա էլ հո հասարակական կազմակերպությունները չեն տվել այդ գնահատականը։ Անբեկանելի դատական ակտեր են սրանք, չէ՞։ Ի՞նչ է արել ՀՀԿ-ն այս մարդկանց իրավունքները վերականգնելու համար, ոչինչ չի արվել, չի ճանաչել, որ նրանք եղել են քաղաքական հետապնդման զոհեր։ Էդ դեպքում ինչու՞ չպիտի հասարակական կազմակերպությունն այդ չափանիշների հիման վրա բնութագրի, որ դատապարտված այսինչ անձը  քաղաքական բանտարկյալ է եւ նրա դատական գործը վերաբացվի, եւս մի հիմք կա դատական գործը վերաբացելու՝ դա արդարադատության բուն էությունը խաթարող խախտումն է։ Վճռաբեկ դատարանի այդպիսի որոշումներ ունենք, որով բեկանվել է, կարող է արվել, հիմք կա, դրա պատասխանը ես տվեցի։

Հաջորդը՝ 95% կալանքները, երբ որ բավարարվում են, Արփինե Հովհաննիսյանն ամբիոնից զեկուցել է դրա մասին, Մարդու իրավունքների պաշտպանը զեկուցել է, Կոստանյանը զեկուցել է, էս խախտումներն իրավունքի, եթե քաղաքական նպատակներ չեն հետապնդում, ապա ի՞նչ նպատակ են հետապնդում։ Մարդիկ ինչպե՞ս իրենց իրավունքները պաշտպանեն, եթե ոչ փողոց դուրս գալով, եթե ընտրություններով հնարավոր չի ձեւավորել օրենսդիր մարմին, որն արտահայտում է կամքը։

Տիկին Նաղդալյանը բարձրացնում էր հետեւյալ հարցը, որ առանձնապես չեն տարբերվում Նիկոլ Փաշինյանի, ես շատ կարճ ավարտեմ, որպեսզի չնեղանան իմ գործընկերները, էս հարցին էլ պատասխանեմ, որ  շատ չեն տարբերվում։ Շատ են տարբերվում, այսօրվա քաղաքական մեծամասնությունը չի ապահովում ընտրական իրավունքը եւ՛ պրն Սերժ Սարգսյանի պաշտոնավարման ժամանակահատվածում, եւ՛ նաեւ Ռոբերտ Քոչարյանի, նրա համար էլ է պատասխանատու։ Նաեւ միաձուլված են կուսակցական, տնտեսական եւ պետական շահերը, սա իմ սուբյեկտիվ գնահատականը չէ, հարգելիներս, սա Սահմանադրական դատարանի որոշումն է 2013 թվականի։ Ի՞նչ է արել քաղաքական մեծամասնությունն այս խնդիրը լուծելու, տեղյա՞կ եք եղել, թե՞ ոչ։ Պիտի անպայման  հարյուր հազարավոր մարդիկ փողոցում լինեն, որ դրա մասին ասեք, որ հասկացել ե՞ք արդեն։ Ի՞նչ երաշխիք կա, որ մեր վաղվա ասածը լսելու եք, հասկանալու եք եւ կատարելու եք, տարբերությունը շատ մեծ է։

Եվ կուզեի պատասխանել պրն Աշոտյանի հարցին, շատ դիպուկ հարց էր, որը վերաբերում էր հակասություններին՝ ԵՏՄ-ից դուրս գալու հետ կապված։ Ես այդ հարցի պատասխանը չեմ տա, որովհետեւ թույլ տված կլինեմ նույն սխալը, ինչ սխալ թույլ տվեց իմ գործընկեր պրն Աշոտյանը՝ այդ հարցը տալով։

Պրն Բաբլոյանի հարցերին՝ արդյո՞ք մարդիկ կարողանում են կամքն արտահայտել, կարողանու՞մ են ազատորեն արտահայտվել, թե՞ ոչ։ Մենք ունենք միջազգային կազմակերպությունների զեկույցներ, ներպետական հասարակական կազմակերպությունների զեկույցներ, Հայաստանի վարչական դատարանի վճիռներ, որով արձանագրված է, որ այս տարիների ընթացքում մարդիկ ազատությունից զրկվել են վարչական ձերբակալմամբ, բերման են ենթարկվել եւ տուգանքի, որպեսզի նրանց խաղաղ հավաքների ազատությանը միջամտություն լինի։ Սրանք են գնահատականը եւ ոչ թե ուղղակի ասել՝ կարողանու՞մ եք արտահայտել, թե՞ ոչ։

Եվ մի բան էլ՝ երբ մարդը բողոքում է, դուրս է գալիս փողոց եւ նրա դիմում գրելուց էլ բան չի մնացել, մնում է դուրս գալ փողոց եւ նրա խոսքը չի լսվում, այդ բողոքի ակցիան ու արտահայտվելու ազատությունը կորցնում է իր բովանդակությունն ու իմաստը։ Ինչքա՞ն է եղել դեպքեր, երբ մարդիկ դուրս են եկել փողոց, լսվե՞լ է արդյոք նրանց խոսքը, չի՛ լսվել։ Հետեւաբար մարդկանց ցասումն արդարացի է։

Եվ եթե մենք այսօր ընտրենք վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին, ես ավարտում եմ, արդեն վերջ։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Պրն Զեյնալյան, արդեն բավականին երկար եք ավարտում։

Ա.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Վերջին նախադասությունն է՝ Նիկոլ Փաշինյանին ընդունենք որպես վարչապետ, մենք այս էներգիան պահպանելու ենք, սա նյութական արժեք է։ Ճիշտ է՝ որոշ բաներ կորցրել ենք, բայց շատ կարեւոր բան ենք ձեռք բերել, սա արժեք է, որ ունենք։ Եվ որեւէ մեկը չի կարող մեր դեմ դուրս գալ, որովհետեւ սա մարտական ոգի է, սա ստեղծագործ, արարող ուժ է։

Ես ձեզ համոզում եմ, ես ձեզ հորդորում եմ՝ քվեարկել եւ լուծենք այս խնդիրը, հանգուցալուծենք այս խնդիրը, վերջացնենք։ Շնորհակալություն։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար՝ Կորյուն Նահապետյան։

Կ.ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ

-Սիրելի հայրենակիցներ, հարգելի գործընկերներ, այսօր վարչապետի ընտրության եւ մեր երկրում ներքաղաքական իրադրության եւ դրա հանգուցալուծման հարցը բոլորիս խղճի, համոզմունքների, կամքի եւ ոգու փորձության հարցն է։ Ուզում եմ հատուկ շեշտել՝ ոգու փորձություն, հիշելով երջանկահիշատակ Վազգեն Սարգսյանին։

Ինչպե՞ս մենք կհաղթահարենք այս փորձությունը, ինչպե՞ս կարողանանք ճիշտ ելքեր գտնել ստեղծված իրավիճակից, կարծում եմ՝ կախված է մեր վաղվա օրը, մեր երեխաների ապագան։ Մենք բոլորս միասին արժանապատվորեն պետք է հաղթահարենք այս խնդիրը, մեր ծնողներից եւ պապերից ստացած ժառանգության եւ մեր երեխաների վաղվա օրը կերտելու ազնիվ մղումներով։ Ես չեմ կարծում, որ այս դահլիճում կամ այս դահլիճից դուրս որեւէ մեկի արժանապատվությունը պետք է կասկածի տակ դնել։ Արժանապատվություն, որը բարձրագույն արժեք է ոչ միայն Սահմանադրությամբ ամրագրված, այլ յուրաքանչյուր մարդուն եւ քաղաքացուն բնորոշ։ Եվ այն, ինչ որ մենք անում ենք եւ պիտի անենք, պետք է անենք արժանապատվորեն։ Յուրաքանչյուրն ունի իր համոզմունքը եւ հայացքը, քաղաքական հայացքը, երկրում ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ իր գնահատականը եւ նաեւ զարգացման հեռանկարների շուրջ իր պատկերացումները։ Պետք չէ կիրառել պարտադրանք եւ պարտադրանքի ուժով փորձել համոզել, որ մենք պետք է կատարենք հենց այն ընտրությունը, որ իմ ընդդիմախոսը փորձում է պարտադրել ինձ։ Ես իմ ընտրությունը կատարելու եմ խղճով եւ համոզմունքով, եւ այդ համոզմունքը պահանջում է այսօր սթափ գնահատել ստեղծված իրավիճակը։

Մենք այսօր սոսկ վարչապետի թեկնածության խնդիր չենք քննարկում, մենք այսօր քննարկում ենք մեր երկրի կայունության եւ անվտանգության գերակա խնդիր, եւ հենց այս համատեքստում եմ ուզում տեսնել, թե մեր թեկնածուն՝ իմ շատ սիրելի ընկեր Նիկոլը, եթե թույլ կտաք, դիմեմ նաեւ այդպես, ինչպիսի՞ պատկերացում ունի, ինչպիսի՞ գիտելիքներ ունի, ինչպիսի՞ պատրաստվածություն ունի, որովհետեւ, որպեսզի ակնկալի եւ ստանա մեծամասնության վստահությունը, ինքը պետք է ունենա հստակ պատասխաններ եւ պատկերացումներ։

Պատահական չէր, որ ես հարց ուղղեցի թեկնածուին՝ կապված անվտանգության համակարգի եւ կոնկրետ իրավիճակներում որպես պատերազմի ժամանակ արդեն զինված ուժերի գերագույն հրամանատար՝ իր գործուղությունների եւ տրամաբանության վերաբերյալ։ Նա պատասխանեց, որ սա ռազմագիտությունից քննություն չէ, որ այստեղ պատասխանի՝ այն պարագայում, երբ որ վարչապետը հստակ պետք է իմանա, ստանձնելով վաղն այդ պաշտոնը, ի՞նչ է նա իրականացնելու։ Կարող եք ունենալ տասնյակ լավագույն խորհրդատուներ, փայլուն պաշտպանության նախարար եւ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի հիանալի պետ, ով կարող է ձեզ որոշակի գործողությունների ուղղորդել ստեղծված ռազմական սպառնալիքների պարագայում, բայց կոճակը սեղմողը լինելու է վաղը վարչապետը։ Վարչապետն է ստանձնում այն պատասխանատվությունը երկրի, նրա անցյալի եւ ապագայի առաջ, եւ նրա մի սխալ գործողություն կարող է հանգեցնել անդառնալի կորուստների մեր երկրի անվտանգության համար, մեր սերունդների համար, ես հենց այս գիտակցումով եմ մոտեցել այս ամբիոնին։

Սիրելի Նիկոլ, մենք միասին ճանապարհ ենք անցել, 2012 թվականից աշխատել ենք միասին, եղել ենք սահմանամերձ գոտում, մարտական դիրքերում, Արցախում, Թեհրանում եւ այլուր, մենք միշտ պահպանել ենք բարեկրթությունը շփումների մեջ, եւ ինձ զարմացրեց այսօրվա ձեր արձագանքը, երբ փորձեցիք այսպես, ոչ ձեզ բնորոշ «գերազանցիկ» բառն օգտագործելով բառի ոչ ճիշտ իմաստով, բնականաբար։ Ես իմ դիպլոմը չեմ հրապարակում համացանցում՝ ցույց տալու համար իմ համակիրներին, որ ստացել եմ ամբողջությամբ գերազանց գնահատականներ, ես նման բան չեմ անում, դրա կարիքը չեմ տեսնում, եւ ամենեւին էլ դրա կարիքը չկար անելու՝ այն, ինչ որ դուք եք անում, չգիտեմ կամ ձեր համախոհներն են անում։

Ես մտահոգված եմ ստեղծված իրավիճակով, ես ուզում եմ, որ մենք կարողանանք իսկապես անկեղծ գտնվենք եւ ճիշտ լուծումներ գտնենք։ Երկխոսությունը միակ ճանապարհն է, մենք կարող ենք նստել, ժամեր շարունակ իրար հետ բանավիճել, գտնել լուծումներ, տեսնել, թե որո՞նք են այն քայլերը, որոնք մեր երկիրն ուղղակի պետք է այս օրհասական վիճակից առաջ դուրս մղել։ 27 օր անց մեր հայրենիքը Հայաստանում, Արցախում եւ Սփյուռքում նշելու է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության 100-ամյակը, այս ի՞նչ մթնոլորտում ենք մենք փորձելու նշել այդ համազգային տոնը։ Վերընթերցելով Առաջին Հանրապետության պատմության էջերը, տեսնում ենք, որ գրեթե ունեցել ենք նմանատիպ իրավիճակ, Աստված մի արասցե, որ մենք ունենանք քաոս, անիշխանություն, չհամախմբվածություն։ Մենք գիտենք դրա հետեւանքն ինչ է եղել, կորցրել ենք մեր պատմական հողերը, կորցրել ենք մեր տարածքները, մեր սրբությունը, մեր ազգային արժանապատվությունը։ Ես չեմ ուզում այդպիսի բան լինի եւ կարծում եմ՝ այստեղ նստած յուրաքանչյուրդ չեք ուզում, ինչպես եւ բազմաթիվ հայրենակիցներ, որ այսօր հավաքված են հրապարակում։ Ես վստահ եմ, որ այնտեղ բազում պայծառ մարդիկ կան հավաքված՝ փոքրից մեծ, առողջ երիտասարդներ, ովքեր ուզում են իրենց ապագան լինի ավելի կանխատեսելի։

Այդ ամենին հասնելու համար մենք պետք է ուղղակի համախմբվենք, մենք այլընտրանք չունենք, թշնամին սպասում է այն օրվան, երբ որ մենք մասնատելու ենք մեկս մյուսին։ Կան արդեն անհանգստացնող ահազանգեր, մի հատ նայեք ադրբեջանական լրատվական գործակալությունների տարածած հաղորդագրությունները, ի՞նչ է, դա պատահակա՞ն է, կարո՞ղ է մտածում եք, թե իշխանությունը կարող է նման բան ստեղծել, դա խորն անհանգստացնող երեւույթ է։ Ես հույս ունեմ, որ մենք իսկապես կսթափվենք այս իրավիճակում։

Ո՞րն է ելքը, ո՞րն է ճանապարհը, այդ ճանապարհը միայն մեկս մյուսին ընդառաջելն է, զիջումների որոշակի սահմաններ տեսնելն է։ Այո, ես ընդունում եմ, որ մենք սխալվել ենք, որ տարբեր հարցերում ասել ենք, որ ամենաճիշտը մենք ենք, բայց այնպես չէ, որ դուք էլ եղել եք օրինակելի ընդդիմություն։ Ամիսներ առաջ գործընկեր Մարուքյանն ասում էր, որ դուք օրինակելի հանձնաժողովի նախագահ եք, օրինակելի պատգամավոր եք, այնպես չէ, որ ես նույն գնահատականը կարող եմ ձեզ հասցեագրել, որ դուք օրինակելի ընդդիմություն եք եղել։ Եվ այնպես չէ, որ այսօրվա բոլոր մեղքերը պետք է բարդեք միայն իշխանության ուսերին, դուք էլ ձեր բաժին պատասխանատվությունն ունեք։ Եվ հասարակության բոլոր այն անդամները, որ այսօր ընդվզում են արդարացիորեն, իրենց դժգոհությունը հայտնելով անօրինականության, հոռի բարքերի եւ բազում այլ արատավոր երեւույթների դեմ, նրանք իրավունք ունեն, այո, պահանջելու, բայց դրա պատասխանատվությունը դրված է բոլորիս ուսերի վրա։

Կգան ընտրություններ, քաղաքակիրթ ճանապարհով մենք հնարավորություն կտանք մեր բոլոր համաքաղաքացիներին կատարել ընտրություն եւ կայացնել համապատասխան որոշում։ Իհարկե, այս ամբիոնը ապաշխարհելու եւ մեղքերի թողություն անելու ամբիոն չէ, դրա համար կան այլ վայրեր, բայց ես կարծում եմ՝ հիմա մենք պետք է քաջություն ունենանք, եւ ես ուզում եմ դա անել՝ հենց այս ամբիոնից հայտարարել եւ խնդրել մեր բոլոր հայրենակիցներից ներողություն։ Ես հայցում եմ ներողամտություն այն ամենի համար, որ մենք չենք արել եւ պարտավոր էինք անել։

Եվ ես կարծում եմ՝ այդպիսի ներողություն պետք է խնդրեն ինչպես իշխանավորները, այնպես էլ ընդդիմության ներկայացուցիչները, մենք բոլորս պատասխանատու ենք այս ստեղծված իրավիճակի համար եւ ուզում եմ անկեղծորեն հույս հայտնել, որ իսկապես մենք այս իրավիճակից ճիշտ ելք կգտնենք եւ կկայացնենք մեր ժողովրդի պահանջը բավարարող որոշում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար ձայնը տրվում է Արարատ Միրզոյանին։ Պրն Միրզոյան, համեցեք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սիրելի մարդիկ, որքան էլ զարմանալի լինի, ես եկել եմ իմ ելույթով ձեզ օգնելու։ Ես ուզում եմ ձեզ օգնել սթափ գնահատել իրականությունը, դուք կտրվել եք իրականությունից։

Հանրապետության հրապարակում հիմա դրված է մի մեծ էկրան, որտեղ մի քանի հարյուր հազար մարդ նայում են ձեզ ոչ թե ինչ-որ հավաքական ինչ մարմնի, ձե՛զ անհատապես։ Մի քանի հարյուր հազար մարդ նայելու են՝ ո՞նց եք դուք անձամբ քվեարկելու, ձեր անուններն անգիր են իմանալու... բոլորովին, մի՛ ընդհատեք ինձ։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Տիկին Եսայան, պրն Միքայելյան ջան, տիկին Եսայան, տիկին Աճեմյան, ես ձեզ խնդրում եմ, վե՛րջ։ Պրն Միրզոյան, ներողություն եմ խնդրում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Որովհետեւ Մեղրիից մինչեւ Աշոցք, փողոցներում, սրճարաններում նայում են ձեզ եւ բոլորն ուզում են մի բան, որ դուք քվեարկեք Նիկոլ Փաշինյանի օգտին։

Մի խումբ մարդ՝ ասում եք, այ ձեր ցավը տանեմ, մի խումբ մարդ չի, մի խումբ մարդը դուք եք մնացել։ Ոստիկանության շարքերով, պետական ապարատի ստորին, միջին, բարձր օղակներով, գյուղապետարաններով, ձեր երեխեքի կուրսեցիներով, ձեր բարեկամներով, հարեւաններով՝ բոլորն ուզում են, որ դուք քվեարկեք Նիկոլ Փաշինյանի օգտին, եւ բոլորը նայում են ձեզ։ Եվ հետո դուք նայելու եք էդ մարդկանց աչքերին՝ անհատապես, եւ այդ պահին ձեր կողքը չի լինելու Սերժ Սարգսյանը, չի լինելու ֆրակցիայի ղեկավար ու եսիմ ով, լինելու եք դուք, ձեր հարեւանները, ձեր երեխեքի ընկերները։

Ասում եք՝ մեր ընդդիմադիր գործընկերները, ասում եք՝ իշխանությունները, էդ ու՞մ մասին եք խոսում։ Դուք իշխանություն չեք, պրծել ա, դուք կարող եք լինել մեր ընդդիմադիր գործընկերները, եթե ձեզ ճիշտ պահեք։ ՀՀԿ իշխանությունն ավարտվել ա, հետագա դիմադրությունը միայն վնասելու է մեր պետությանը, ժողովրդին եւ հենց ՀՀԿ-ին։ Եթե ձեր համար կարեւոր չի այս զինանշանը, եթե ձեր համար կարեւոր չի այս դրոշը, մտածեք ձեր անհատական որոշման բարոյական, քաղաքական արժեքի մասին։ Հասկացեք՝ չկա այլեւս Սերժ Սարգսյանի իշխանությունը, նախկինների անուն եք շրջանառում, չկա՛ այդպիսի բան, նրանք ըսկի ձեր ֆրակցիան չեն վերահսկում։ Ասում եք միաձայն, դուք միաձայն չեք քվեարկելու։

Եվ վերջում՝ մենք միեւնույնն է հաղթելու ենք, եթե էսօր Նիկոլ Փաշինյանը չընտրվի վարչապետ, 7 օրից ա ընտրվելու։ Եթե 7 օրից ուրիշ անուն բերեք, զոռով ընտրացնեք՝ մերժելու ենք,  գիտեք ոնց, ձեւերը գիտենք, արդեն 2-3 հոգու մերժել ենք։ Եթե չընտրեք մի շաբաթ հետո, ընտրություններ են լինելու եւ չեք կարողանալու անցկացնել ոնց սովոր եք, էլ կեղծիք չի լինելու, կաշառք չի լինելու, տոտալ վերահսկվելու ա ժողովրդի կողմից բոլոր ընտրամասերը, շանս չկա։

Մենք միեւնույնն է հաղթելու ենք, տակը մնալու ա պետությանը ձեր հասցված վնասը կամ տված օգուտը։ Տակը մնալու ա ձեր անձնական, քաղաքական պատասխանատվությունը պատմության առաջ, ձեր անձնական, շատ անձնական քաղաքական պատասխանատվությունը սերունդների առաջ։ Ձեր անձնական, շատ անձնական պատասխանատվությունը երեխաների առաջ, ձեր անունները գրվելու են պատմության մեջ, ոչ թե ՀՀԿ-ի, ձեր անձամբ անունները։ Դուք որոշեք՝ դա գրվելու ա է՞ս կողմում, թե՞ էն կողմում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, օգտվելով նիստը վարողի իմ իրավունքից՝ արտահերթ ելույթ կունենամ։ Շնորհակալություն։

Հարգելի գործընկերներ, պրն Փաշինյան, պրն Միրզոյան, պրն Միքայելյան, պրն Սարգսյան եւ այլ գործընկերներ, հարգելիներս, եւ դիմում եմ մեզ  հետեւող ժողովրդին, նախապայման եմ ստեղծում, որպեսզի ի սկզբանե Հանրապետականի ելույթը չընդունվի սրերով, վատ տոնայնությամբ։

Թերեւս շատերը կվկայեն այս դահլիճում, պրն Փաշինյանն էլ չի հերքի, որ իմ եւ իր գործընկերային հարաբերությունների 7-ամյա պատմությունը վկայում է այն մասին, որ մեկս մյուսին ուղղված հարցերը, մեկս մյուսին ուղղված ելույթներն իրականում եղել են համերաշխության, կառուցողականության մթնոլորտում, չի եղել ոչ ավելորդ հռետորաբանություն իմ եւ իր կողմից, մեկս մյուսի հանդեպ, չի եղել պոպուլիզմ, պարզապես եղել է մտահոգ գործիչների մտքերի փոխանակություն՝ որ ձեւաչափով էլ որ տեղի ունեցած լինի այդ մտքերի փոխանակությունը։ Ու ես էլի շարունակում եմ կարծել, որ պրն Փաշինյանը մտահոգ է ՀՀ ճակատագրով, եւ սա երեսպաշտություն չի ու ոչ էլ բառերի կույտ, որ պետք է ասեմ էս ամբիոնից ասելու համար։

Ինչի՞ եմ էս թեզը պնդում ու ինչի՞ եմ մտահոգ։ Անկեղծ ասեմ՝ ելույթ չէի պատրաստվում ունենալ, բայց չեմ կարող նաեւ նիստը վարելով, տեսնելով դահլիճում առկա մթնոլորտը, չխոսել։ Ճգնաժամերի մասին շատ խոսվեց, աշխարհաքաղաքական իրողությունների առումով ճգնաժամ՝ մի դեպքում, ներքաղաքական իրավիճակի ճգնաժամ, ես եւս մեկն եմ ուզում ավելացնել՝ մարդկային հարաբերությունների ճգնաժամ։

Պրն Միրզոյանը, պրն Փաշինյան՝ դուք, հարգելի գործընկեր, կարմիր թելի նման այսօր դահլիճում ձեր ելույթում մի թեզ էր անցկացվում, համերաշխություն, պրն Միրզոյանն ասաց, որ դա ձեր հավատամքն է, դուք ասացիք, որ ձեր հռետորաբանության մեջ ատելություն չկա, եւ ասացիք, որ սիրո, հանդուրժողականության, համախմբման եւ համերաշխության մթնոլորտ է լինելու։

Ես ուզում եմ հավատամ, եւ անկեղծ ասեմ՝ հավատում եմ, որ ուզում եք այդպիսի մթնոլորտ լինի, բայց ես ուզում եմ հարց տամ ձեզ՝ ո՞ր պահից եք այդ իրողությունը գիտակցել։ Ասեմ, թե ինչի եմ հարցնում։ Երեկ, երբ ես հարցադրումներ էի անում պրն Փաշինյանին, տարբեր մեկնաբանություններ եղան, եւ այդ հարցադրումները գուցե նաեւ ինչ-որ առումով ընդունվեցին բացասաբար։ Դուք ասացիք, որ իրողություններ են փոխվել, եւ այդ իրողությունների փոփոխման արդյունքում կա ձեր մոտեցումների, այս պահին պետական շահով առաջնորդելու  գիտակցում ու ցանկություն։ Կարծեմ, չեմ ժխտում, չէ՞, ոչ մի ձեր ասած։

Հիմա ուզում եմ հասկանամ՝ այս իրողությունը, որ անհրաժեշտ է սիրո, ատելության, համերաշխության մթնոլորտ, ի՞նչ է նշանակում, այդ սիրո, համերաշխության մթնոլորտը նշանակում է միայն շարժման մասնակիցների միջեւ եւ շարժման մասնակիցների հանդե՞պ։ Այդ  սիրո ու համերաշխության մթնոլորտը չի ենթադրու՞մ այլ կարծիք ունեցողների նկատմամբ հանդուրժողականություն։ Չէ, անկեղծ եմ հարցնում։ Ես, երբ քաղաքականություն էի մտնում, այսպես ասենք, հա՞, ժողովուրդ ջան, կներեք, այդ բարձրագոճ արտահայտության համար, ենթադրում էի, որ լինելու է սուր քննադատություն, լինելու են վիրավորանքներ։ Այսօր այդ պատճառով չի, որ խոսում եմ, այսօր այդ պատճառով չի, որ բարձրաձայնում եմ սա, բայց ես ունեմ սկզբունքներ ու համոզմունքներ, եւ ուզում եմ հավատալ, որ պրն Փաշինյանը, իմ նկատմամբ ունեցած հարգանքը իր, իսկ ես գիտեմ, որ պրն Փաշինյանն իմ նկատմամբ հարգանք ունի, որովհետեւ դա փոխադարձ է։ Խորը հարգանք ունեմ ձեր անձի նկատմամբ, ու շնորհակալ եմ ձեզ, ու կասեմ՝ ինչի համար եմ շնորհակալ։

Դուք գիտեք, որ ես սկզբունքներ ու համոզմունք ունեմ։ Դուք իրոք համոզվա՞ծ եք, դուք իրոք կարծու՞մ եք, որ հայհոյանքների, զանգերի, սպառնալիքների... քիչ առաջ պրն Միրզոյանն էլ... Արարատ ջան, պրն Միրզոյան ջան, ինչի՞ ես ըտենց խոսում, սթափության կոչը, ներողություն, ես ձեզ էլ եմ խնդրում, հարգելի իմ գործընկերներ, իրավիճակը իրականում առանց այդ էլ լարված ա, մի արեք։ Պրն Միրզոյան ջան, սթափության կոչը չեն անում սպառնալիքով։ Անկեղծ,  դուք իրոք համարու՞մ եք, որ ես իմ համոզմունքն ու կարծիքը պետք է փոխեմ, իմ սկզբունքները փոխեմ միայն նրա համար, որովհետեւ ինձ սպառնում են, հայհոյում են կամ զանգու՞մ են։ Չէ, դուք  ինձ դրանից հետո հարգելու՞ եք, անկեղծ, էլի։

Ես ուզում եմ շնորհակալություն հայտնեմ ձեզ, պրն Փաշինյան, ասեմ՝ ինչի։ Հիմա այնտեղ, հրապարակում երեխեք,  լիքը ուսանողներ կան, ախր, ես դասախոս եմ, չէ՞, նաեւ 2 հազարից ավելի ուսանողների դասախոս եմ թե՛ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետում, թե՛ իրավաբանության։ Այնտեղ շատ կան երեխեք, պայքարել են հանուն գաղափարի։  Շնորհակալ եմ, որ այդ երեխեքը նաեւ այս շարժման շնորհիվ հասկացել են, որ պետք է պայքարեն հանուն գաղափարի։

Ընկեր Հովհաննիսյանը ձեզ մի բան է խնդրում, այսօր էլ եմ խնդրել,  ոչ թե էմոցիայով, այլ սթափությամբ, այլ մտածելով ու գաղափարով լսեք, ինչի՞ համար ենք մենք առաջ գնալու, ու՞ր ենք գնալու։

Մի հարց եմ ուզում տալ, անկեղծ հարց՝ դուք համարում եք, որ իրավունքների խախտում իրականում չի եղե՞լ այն օրը, երբ ձեր շարժման օրերին  իմ ընտանիքի անդամի հոգեհանգիստն ու թաղումն էր, եւ թաղման թափորը դիակը չէր  կարողանում հասցնել եկեղեցի, որովհետեւ ճանապարհը փակել էին։ Չէ, անկեղծ հարց եմ տալիս՝ էմոցիայի վրա չեմ խաղում, չեմ շահարկում, էժան տրյուկ չեմ անում, անկեղծ հարց եմ տալիս, ժողովուրդ, այս ու՞ր ենք մենք հասել։

Արտակ, պրն Զեյնալյան, ես, ինչի՞, ասում էի՝ քաղաքական բանտարկյալներ կան կամ չկա՞ն, ես այդ հարցն էի տալի՞ս, ես ընդամենը փորձում էի պարզել պրն Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական դիրքորոշումը ներքաղաքական որոշակի հարցերի վերաբերյալ, որտեղ ինքը ունեցել ա դիրքորոշում։ Ուզում էի հասկանայի՝ իրողության փոփոխություն արձանագրվե՞լ է այդ դիրքորոշումում, թե՞ չէ։ Այդ ի՞նչ եմ արել։ Ես ասել եմ խախտում չի արձանագրե՞լ Եվրոպական դատարանը, հա՞, ես ի՞նչ եմ ասել, հարց եմ տվել, ընդամենը։

Ես դրա համար եմ ասում՝ եթե վատ ա ընկալվել, ներողություն, բայց ես ընդամենը բան եմ ասում, իրավունք ունե՞նք պարզել, թե՞ ոչ։ Չէ, ակեղծ,  պարտադրանքով, սպառնալիքով,  նորից եմ կրկնում՝ հայհոյանքով ու շանտաժով եք ուզու՞մ, որ ես իմ սկզբունքն ու համոզմունքը փոխեմ, ախր, դուք ինձ ըտենց չեք ճանաչում, ախր, ես ձեզ ըտենց չեմ ճանաչում։ Ոչ, ես ձեր մասին չեմ խոսում, ընդհանուր եմ ասում, պրն Զեյնալյան։

Հարգելի գործընկերներ, իմ շատ հարգելի գործընկերներ, ես ոչ մի ավելորդ բան չեմ ուզում ասել ոչ մեկիդ։ Ուզում եմ մի բան ասել, անկախ նրանից, թե ես որտեղ կլինեմ, այս դահլիճում,  դահլիճից դուրս, լսարանում, ուրիշ տեղ, անկախ նրանից, թե դուք որտեղ կլինեք, մենք դեռ իրար աչքերին նայելու խնդիր ենք ունենալու, եկեք, բաց աչքերով նայենք իրականությանը, եկեք, հասկանանք, որ զոհասեղանին շատ կարեւոր բան ա դրված, եւ եթե ես արտահայտելու եմ դիրքորոշում, դա լինելու է իմ սկզբունքներին, համոզմունքներին, հավատամքին ու կամքին համահունչ։ Շնորհակալ եմ։

Հաջորդ ելույթի համար՝  տիկին Մարգարիտ Եսայան։

Մ.ԵՍԱՅԱՆ

-Քանի որ մենք գրեթե պայթունավտանգ իրավիճակում ենք գտնվում, ես պետք է կարդամ ելույթս։ Գրել եմ մոտ 1 ժամ առաջ, որպեսզի ասեմ այն, ինչ որ որոշել եմ ասել այստեղ։ Խոսքս դահլիճում նստածներին չեմ ուղղում, խոսքս ուղղում եմ այսօր, հենց հիմա հրապարակում հավաքված մեր հայրենակիցներին, մեր հայ ժողովրդին, եւ հույս ունեմ, որ լուռ կլինեն, եւ այդ շարժումները չեն անի, ուղղակի, կլսեն, թե  ինչ եմ ասում, եւ հետո հետեւություններ կանեն։

Սիրելի հայրենակիցներ Հայաստանում եւ ի սփյուռս աշխարհի, ուզում եմ դիմել բոլորիդ, ուզում եմ խոսել հավատի եւ վստահության, սիրո եւ  դավաճանության, լույսի եւ խավարի, ջենտլմենական պահվածքի եւ հայհոյանքի, անկեղծի ու շողոքորթի մասին։ Ուզում եմ դիմել բոլորիդ եւ բոլորիս, հիրավի պատմական իրականություն է սա։ Հիրավի մենք հայտնվել ենք միայն հային հատուկ նուրբ, միամտորեն պարզ ու վտանգավորության աստիճանի խոցելի վիճակում, բոլորս  միասին եւ յուրաքանչյուրս առանձին-առանձին, ուստի պահը կարեւոր է շատ։

Միջազգային հարթությունում ՀՀ վարկանիշը թռել է, լավ է, բայց ի՞նչ գնով, եւ ու՞ր ենք մենք հասնելու։

Սիրելիներս, այս օրերին սնդիկի սյունը յուրաքանչյուրիս, բոլորիս, իշխանությու՞ն, թե՞ ընդդիմություն, ժողովուրդ, հասարակություն, երեխաներ, ուսանողներ, մեծեր, փոքրեր, հավասարաչափ է ճնշում։ Բոլորովին չթվա, որ մենք այստեղ խոսում ենք եւ այդ ճնշումը չենք զգում, էն էլ ոնց ենք զգում։ Այս բոլոր օրերին, գոնե, ես իմ մասով ասեմ, բոլոր գիշերները արթուն են եղել ինձ համար։ Ոնց ուզում եք, ընկալեք, հետո գնացեք, ֆեյսբուքներում բաներ գրեք, ծաղրեք, հռհռացեք, արեք, բայց խնդրում եմ գնահատեք անկեղծությունը։

Հասարակության այն մեծաթիվ հատվածը, որ այսօր կանգնած է հրապարակում եւ փողոցներում, պահանջ  ունի, մենք պարտավոր ենք այդ պահանջը լսել, ականջալուր լինել, քանի որ մենք, բոլորս նույն նավի մեջ ենք, կապ չունի, այս պահին հրապարակու՞մ ենք, այս դահլիճու՞մ ենք, թե՞ տանը նստած ենք։ Բոլորս  մի նավի մեջ ենք, ծով չունենալով, ողողվում ենք, եւ նավավարի սթափ ընկալումները կարող են միայն մեզ ափ հանել, իսկ այդ նավավարը մեր ժողովուրդն է, եւ միայն նա կարող է մեզ ափ հանել, առանց մերոնցի եւ ձերոնցի, առանց իմի եւ քոնի։

Ասում եք սիրո եւ համերաշխության  հեղափոխությու՞ն, չգիտեմ, գուցե եւ գիտեմ,  սերը եւ համերաշխությունը միայն յուրայինների հանդեպ էր, իսկ ով մեզ հետ չէր, վատն էր, չասեմ ավելին, հայհոյանքի էր արժանի՝ հաշվի չառնելով տուն ունեն, ընտանիք ունեն, երեխաներ ունեն, թոռներ ունեն, մարդիկ են, որ ապրում են, որ քայլում են այս փողոցով եւ իրենց սիրտն ավելի պակաս չի ցավում, քան ձեր սիրտը։ Իսկապես,  մենք կանգնած ենք ջրբաժանի առաջ։ Այդ ջրբաժանը կամուրջ կդառնա՞, թե՞ ոչ՝ մեզնից, յուրաքանչյուրիցս է կախված, եւ՛ այստեղ նստածներից, եւ՛ հրապարակում հավաքվածներից։

Տեսնու՞մ ենք մենք թեկնածուին այն տեղում, ուր ուզում է գնալ, շատ մեծ հարցականներ  է պարունակում, անկեղծ ասած, որովհետեւ ցանկացած սիրուն խոսք կարող է մնալ լոկ խոսք, եթե դրա տակ չկա իրականություն, չկա իրողություն, չկա ռեալ քայլերի հաջորդականությունը։ Ես որեւէ կոչ չեմ անելու, քավ լիցի, իմ խոսքը խնդրանք է, եթե կուզեք՝ աղոթք։ Ես այսօր դահլիճ եմ եկել, Աստվածաշունչը ինձ հետ բերած, որովհետեւ իսկապես ընկալում եմ պահի լրջությունը։ Ես այսօր եկել եմ խնդրելու, որ այդ մանանեխի հատիկի չափ հավատը մեզնից յուրաքանչյուրն ունենա։ Հերիք է հայավարի լոպազանանք, եւ ամեն մեկիս թվա, թե շատ խելոք ենք՝ որպես ընդդիմություն, եւ ամեն մեկիս թվա, թե շատ  խելոք ենք՝ որպես իշխանություն։ Մենք այդ լոպազանալու իրավունքը չունենք։

Հիմա ես խոսում եմ եւ պատկերացնում եմ, թե հետագայում որոշակի սոցիալական սեյքային խմբեր ինչ են գրելու այս գիշեր, բայց ես չեմ վախենում, գիշեր, ցերեկ կամ առավոտ, երբ կուզեն, պատրաստ եմ դրան, որովհետեւ  այս օրերին այդ հրակոծությունը ես զգացել եմ։ Ես զգացել եմ, թե ինչպես իմ հարազատները, իմ որդին, իմ ընտանիքը պատրաստ էր կռվի գնալու, բայց ու՞մ դեմ գնայինք կռվելու, մենք մեր դե՞մ, մեր ժողովրդի դե՞մ, այն մարդկանց դե՞մ, որ չէին համարձակվում իրենց իսկական դեմքով երեւալ եւ կեղծ անուններով էին հանդես գալի՞ս։

Երեկ ես ակնկալում էի, որ իմ, այսպես ասեմ՝  բարեկամ   Նիկոլ Փաշինյանը գոնե ինչ-որ կերպ կանդրադառնար, ես միտումնավոր հարցը տվեցի այնպես, որ կարողանար անդրադառնար։ Ես ուզում էի, որ ինքը անդրադառնա այդ հարցին։ Ցավոք, հիասթափությունը շատ մեծ էր։

Էլի եմ ասում՝ կոչ չեմ անելու, իմ խոսքը խնդրանք է, եթե կուզեք՝ աղոթք, մեծ խնդրանք, սթափ նայել իրականությանը, սթափ նայել դերակատարներին եւ ռեժիսորներին, նայել բաց աչքերով եւ տեսնել անտեսանելին, իսկ անտեսանելին կա, սիրելիներս։ Չեմ խոսելու Արցախի մասին, սահմանի մասին, պատերազմի եւ խաղաղության մասին, բայց մի բանում պետք է վստահ ասեմ՝ լրջանալու պահերը մեր նորանկախ հանրապետությունում գալիս ու գնում են, այդպես էլ չենք լրջանում, մնում ենք նույն ռոմանտիկն ու միամիտը։ Խնդիրները չեն լուծվում ոչ այս կողմում, ոչ այն կողմում, խնդիրները բարդանում են եւ ավելանում։

Բոլոր ջահելներին ու ահելներին դուք ասելիք ունեք, սիրելիներս, իմ սիրելի ուսանողներ։ Ում հետ  ես խոսել եմ այս բոլոր օրերին, ունեցել եմ այդ երեսատեղը, ինձ ընդունել են իմ երեխեքը, իմ ուսանողները, լսել են ինձ, հավատացել են, վիճել են,  կռվել ենք, հետո եկել ենք մի ընդհանուր հայտարարի, որովհետեւ սա մեր բոլորի Հայաստանն է ու հայրենիքը, մենք վտանգելու իրավունքը չունենք։

Սիրելի երիտասարդներ, մարդիկ, հայեր, հարեւաններ, հարազատներ, ում հետ այս օրերին խոսել եմ։ Ես ունեցել եմ այդ համարձակությունը փողոցում քայլել, երբ որ հռչակվեց Սերժ Սարգսյանի հրաժարականը։ Ես տեսել եմ այդ տոնախմբությունը, այդ ուրախությունը։ Լավ էր, մարդիկ շատ ուրախ էին։ Դա նշանակում է, որ մարդիկ ասելիք  ունեին, պահանջ ունեին, փողոց էին դուրս եկել եւ հասել էին իրենց նպատակին։ Նրանք փողոց դուրս չէին եկել, որ Նիկոլ Փաշինյանին դարձնեն վարչապետ, նրանք դուրս էին եկել իրենց պահանջով եւ այդ պահանջն իրականացել էր։

Ես երեկ պատահաբար չհարցրեցի Նիկոլ Փաշինյանին՝ արդյոք,  երբ որ սկսեցիք շարժումը, դուք մտածու՞մ էիք վարչապետ դառնալ։ Բոլորովին պատահական հարց չեմ տվել։ Ես չեմ ուզում ամենեւին այս պայծառ շարժումը, որ երիտասարդները սկսել են, կերպարանափոխվի, վերափոխվի աթոռակռվի։ Աթոռակռիվ չկա ամենեւին։ Ուրեմն, պետք է սթափ լինենք, պետք է շատ ուշադիր լինենք, որովհետեւ մենք մաս-մաս բաժանելու երկիր, պետություն, հող հարաբերություններ չունենք։ Իրավունք չունենք մաս-մաս բաժանելու։

Տարիներ շարունակ, հարյուրամյակներ շարունակ հենց դա է մեր տունը քանդել, մաս-մաս բաժանելը, իմ ու քո անելը, այսպես, մատը ցույց տալը դահլիճում նստած պատգամավոր գործընկերուհուն։ Կապ չունի, թե մենք վաղը որտեղ ենք լինելու, դուք՝ որտեղ, մենք շփվելու ենք կամ չենք շփվելու, որովհետեւ  մենք գոնե  ոչ ընկերներ ենք, ոչ բարեկամներ ենք Միրզոյանի հետ, բայց այդ ոճը եկեք չանենք, էլի։ Սա իմ ընտրությունն է, դա ձեր ընտրությունն է։ Մենք պետք է  լսենք, թե ինչ է ասում ժողովուրդը, եւ իմ ու ձեր ընտրությունը պետք է միախառնենք, որպեսզի ժողովրդի կյանքը ավելի լավը դարձնենք։ Այո, եղել են սխալներ, եղել են թերություններ,  եղել են խնդիրներ, եւ այդ խնդիրները մենք պետք է հնարավորինս արագ լուծենք, եւ լուծումը երկխոսության սեղանին նստելն էր, լուծումը միասին նստելն էր։

Ես Նիկոլի հետ ընկեր չեմ եղել երբեք ոչ լրագրողական տարիներին, ոչ հետո, ոչ պատգամավորական տարիներին, բայց միշտ հարգալից վերաբերմունք եմ ունեցել։ Այս օրերին, անկեղծ ասած,  ահավոր նեղված եմ այդ ամբողջ հարձակումից, որը տեղի ունեցավ։ Սա իմ թուլության նշանը չէ, սա ուժի նշան է, որ այս մասին ես բարձրաձայն ասում եմ, եւ նաեւ սոցիալական ցանցում համարձակվեցի այդ մասին գրել։

Ի՞նչ եմ ուզում ասել, Նիկոլ Փաշինյանին հաջողվեց անել այն, ինչ չհաջողվեց Վազգեն Մանուկյանին, ինչ չհաջողվեց   Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին,  ինչ չհաջողվեց Ստեփան Դեմիրճյանին։ Դրա համար ես, որպես քաղաքական գործիչ՝ շատ հարգում եմ Նիկոլ Փաշինյանին, բայց սիրելի Նիկոլ Փաշինյան, ես խնդրում եմ, իսկապես, եկեք, նստենք, միասին լուծումները գտնենք, որովհետեւ պահը շատ օրհասական է, որովհետեւ անգամ Սահմանադրությունը  չի տալիս հնարավորություն, որպեսզի մենք սահմանադրական ճանապարհով գտնենք լուծումը։

Դուք 58 հոգանոց օպոզիցիա պատկերացնու՞մ եք, ո՞նց ենք անելու դա։ Դրա համար պետք է նստենք, ուղիները նշենք, գտնենք այն լուծումը, որը ձեր կողմին է բավարարում, «կողմ» բառը չեմ սիրում, եւ որը բավարարում է բոլորին։  Այդ  լուծումները կարելի է գտնել, բոլորը պատրաստ են այդ լուծումներին։ Պետք է քարը փեշից թափել եւ նստել իրար կողք, խոսել, չթշմանալ, սիրելիներս, իմ ուսանողներ, իմ երեխեք, իմ ջահելներ, իմ մեծեր, իմ հարեւաններ, խնդրում եմ, այդ էներգետիկան, որ կա, միայն դրական ուղի մղեք։  Շնորհակալություն։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար ձայնը տրամադրվում է պրն Սասուն Միքայելյանին։

Ս.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ

-Հարգելի  գործընկերներ, իմ ելույթը չող չթվա ինչ-որ վիրավորանք, կամ այս տարիների ընթացքում, որ դուք այս իշխանություններով հանդերձ բռնացել եք թե՛ մեր հանդեպ, թե՛ մեր ժողովրդի հանդեպ,  ես ուզում եմ վերլուծություն անեմ, 2008-2018 թվականի զուգահեռներ անցկացնենք։ Ե՛վ  դուք, եւ՛ այն ժողովուրդը, որ այսօր կանգնած է հրապարակում, ընդհանուր պատկերացում ունենա ձեր գործունեությանը։ Այստեղ սրտաճմլիկ խոսքեր պետք չի ասել, հասկանու՞մ եք։ Շատ երկար ժամանակաշրջան չի անցել, մի դար չի անցել, ամեն ինչ եղել ա այս բոլորի, այս նոր սերնդի աչքի առաջ։

Դպրոցներից խոսք գնաց այստեղ, ուզում եմ մի երկու խոսքով անդրադառնալ դպրոցներին։ 2008 թվական, ի՞նչ էր կատարվում դպրոցներում։ Նույն ձեւի ոստիկանության աշխատողները բռնի ձեւով մտնում էին դպրոցներ, ահաբեկում էին աշակերտներին, ծեծում էին, որպեսզի չմբոստանան, եւ այդ ամենով հանդերձ, մեր գյուղում  տեռոր է եղել թե՛ իմ համագյուղացիների դեմ, թե՛ դպրոցի, Հրազդան քաղաքում, հատկապես մեր գյուղում տեռակտ է կատարվել։  Մեր գյուղից երեւի չկա մի աշակերտ, որ 2008 թվին ոստիկանության բաժին չի գնացել, անչափահասներ էին դրանք։ Դա դուք հասկացեք։

2018 թվական, էլի դպրոց։ Վերջերս, գիտե՞ք, որ ոստիկանության աշխատակիցը վրաերթի է ենթարկել 4 աշակերտի,  քշել ա մեքենան նրանց վրա, որ երեխեքը փախնեն։ Պրոստո տեխնիկան ա զարգացել, որովհետեւ չեն վազում, հասկանու՞մ եք, եւ երեխաներից մեկը ջարդվածք է ստացել։ Դա ձեր իշխանություններն են։  Չմանրանամ դպրոցի հետ կապված։ Եվ ի՞նչ եղավ դպրոցում։ Եթե 2008 թվականին ուսուցիչները բնամթերքով էին կաշառք վերցնում, հիմա քյաշ փողով են վերցնում, դե, զարգանում ենք։ Պարզ, արդարացի բան եմ  ասում, ես զինվոր եմ, կանգնած եմ ձեր դեմ։ Ես չեմ եկել, ձեզ խաբեմ, այստեղ մայրեր կան, քույրեր կան, ծնողներ կան, իրողության հետ հաշվի նստեք։

Ես ուզում եմ դիմել իմ հարգարժան ընկեր, ափսոս դահլիճում չի, Կորյուն Նահապետյանին, կներեք... պրն Նահապետյան, լինելով  պաշտպանության, ազգային անվտանգության, ներքին գործերի  հանձնաժողովի նախագահը, դուք ի՞նչ իրավունք ունեք, դա զինվորական գաղտնիք է, այս մեծ լսարանում, որ ամբողջ աշխարհն է լսում, հայտարարեք, որ տեղաշարժ կա զորքերի։ Ես հիմա այս ամբիոնից հայտարարում եմ, պատասխանատու հայտարարություն եմ անում, զորքերում թշնամու կողմից, ամբողջ գծի երկարությամբ ոչ մի տեղաշարժ  չկա այս պահի դրությամբ։ Ճշտված է ամեն տեսակի, դուրս կգանք, կապացուցեմ, ոչ մի տեղաշարժ չի եղել, երեւի, ադրբեջանցիք ավելի խոհեմ են, քան թե մենք։ Ես հնարավորություն ունեմ, ես զանգեմ, տամ, լսի դու, որտեղից ուզում ես, Ռուսաստանից, որտեղից ուզում ես, զանգեմ, խոսեմ, որ չկա նման բան։ Մի բերեք, ամեն անգամ այդ իմիտացիոն հայտարարությունները, որ արել եք, երբ ժողովուրդն ըմբոստացել ա, էլ չի անցնի։  Դուք  այդքան մտածու՞մ եք Արցախի համար, մենք էլ չենք մտածու՞մ։ Լավ, անցանք առաջ։

Ես ուզում եմ մի քանի խոսք ասեմ, որ մեզ բռնեցին, որ այս երիտասարդներն էլ հասկանան, փողոցում կանգնած, որ իրենց ազատության համար մարտնչում են, բառիս բուն իմաստով, մարտնչում են, որովհետեւ զզվում են ձեզնից, զզվում են, դուք, որ մեծ ճակատագրեր եք խեղել, մարդկանց ճակատագրերի հետ եք խաղացել եւ այսօր եկել եք, արդարանում եք այս ամբիոնից՝ մենք  կանենք։ Ո՞վ էր ձեր ձեռքը բռնել։ 2008 թվականի ջարդ ու փշուրից հետո ո՞վ էր ձեր ձեռքը բռնել, որ տարաք, լցրեցիք սաղին  բանտեր,  երեխեքին, որ այն ժամանակ 18-20 տարեկան էին, ձեր ձեռքով։  Այսօր ու՞մ եք եկել լոլո կարդում, ի՞նչ ա պատահել ձեզ, դուք պետք է դզե՞ք այս երկիրը, հնարավոր չի։ Երկիրը կարա ռելսերի վրա դնի այն ժողովուրդը, որ հիմա կանգնած ա  իր ազատության համար պայքարի։ Ժողովուրդը չի պայքարում Հայաստանի Հանրապետության դեմ, ժողովուրդը պայքարում ա  ձեւավորված իշխանության դեմ, որ այս տարիների ընթացքում կեղեքել ա, քանդել ա, խլել ա, փաղցրել ա, ջարդել ա, ծեծել ա, մարդկանց, իրենց ինքնասիրությունից զրկել ա։ Դրա համար է ժողովուրդը ելել փողոց։

Ես խնդրում եմ չընդհատեք, Արփինե ջան, եթե ժամանակի մեջ չեմ տեղավորվում։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Պրն Միքայելյան ջան, 4 ու կես րոպե ունեք, մենակ, մի քիչ ցածր, էլի։

Ս.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ

-Լավ, վերջ։ Ազատամարտիկների հետ ի՞նչ կատարվավ։ Այն տղերքից այնքան մարդ են ծեծել։ Երեխեք, լավ լսեք, թե ինչ եմ ասում, նույն ճակատագրին է արժանանալու, իմ տղերքին, ջոկատի, որոնք քանի օր... ու շատ ազատամարտիկների այն ձեւի են ծեծել, ջարդել, ու սաղին ստիպել են, որ... նստի տեղդ...

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շուշան։

Ս.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ

-Սասուն Միքայելյանի վրա մի խանգարեք... որ Սասուն Միքայելյանի վրա ցուցմունք տան, որ այդ ամեն ինչը կազմակերպել ա Սասուն Միքայելյանը, ու եթե մեկից հաջողվել ա  ինչ-որ բացատրություն վերցնեն, ես ըտենց բան չեմ տեսել, որ եկել են քննիչների մոտ, նրանք այնպես էին ուրախացել, որ այդպես կարող էին ուրախանալ մենակ թուրքը հային մաշկելուց։  Ուրիշ բան չկար։  Այդ էլ  մեր իրավապահ մարմինները։

Մարտի 1-ի հետ կապված։ Ես պինդ մարդ եմ, բայց ես մարտի 1-ը հիշում եմ, հիմա էլ եմ հուզվում։ Ես մեր տղերքով Սպանդարյանի կողմն էինք կանգնած, ոստիկանության աշխատակիցները շատ նորմալ ձեւով, մարդկայնորեն մոտեցան, խնդրեցին՝ դուրս եկեք, տղաներ, բայց Թումանյանի արձանի կողմից հրոսակախումբ մտավ, այդ ջարդը, այդ ծեծը, ես հրամանատար եմ եղել դաշտային, այդ ծեծը ես չեմ կարում մոռանամ։ Ես այդ ժամանակ մի հատ հոդված էի գրել, ես նոր եմ հասկացել, թե Կոմիտասը ո՞նց ա  գժվել։ Ես երդվել էի, որ տղա թոռնիկ ունենամ, անունը դնեմ Կոմիտաս։ Հիմա իմ 5 տարեկան թոռնիկը կրում ա Կոմիտասի անունը։ Այդ ամեն ինչը ես տեսել եմ։ Ի՞նչ եք խոսում, ի՞նչ արդարությունից, ազնվությունից եք խոսում։

Հետո վերցնենք, այս շարժման մեղավորն ո՞վ ա, էս ժողովրդին ո՞վ ա հավաքել այստեղ, Նիկոլ Փաշինյանը, Սասուն Միքայելյանը կամ մեկ ուրի՞շը։ Դուք եք հավաքել, դուք եք այդ ժողովրդին բերել հրապարակ, ձեր գործունեությամբ  եք բերել հրապարակ, սիրելի Հանրապետականներ։ Նրանք  եկել են հրապարակ, ձեր այս տարիներին, ձեր ամեն արածին, որ հակառակվեն, ուզում են այս երկրում ազատ ապրեն։ Խնդրում եմ կրակի հետ խաղ  մի արեք, սա ոչ մեկիս, այստեղ ինձ լավ ընկերներ կան, շատ լավ ընկերներ կան Հանրապետականից, որ տարիների ընթացքում, մինչեւ այսօր իրեր հետ մեծ շփումներ ունենք։ Այս կրակի հետ խաղ մի արեք։ Ի՞նչը պետք ա փոխվի այդ հավատի... այդքան ժողովուրդ, որ Հայաստանում զարմանում ես, որ կան։

Ես իմ կյանքում արդեն 3-րդ անգամն ա, որ հուզվում եմ, հուզված եմ հիմա մինչեւ լացելու աստիճան, մեկ եղել ա մեր Հայաստանի Հանրապետության 1-ին շքերթին, զինվորական, մեկ Շուշիի ազատագրման, մեկ էլ այս քանի օրը։

Ժողովուրդ ջան, աչքներդ բացեք, ի՞նչ ա կատարվում մեր երկրում։ Այդ մարդիկ են այս երկրի տերը, մենք չենք կարա դրա դեմ ըմբոստանալ, ես էլ կանգնեմ ձեր կողքը, չի ստացվի։ Սա այն ժամանակները չի, որ գաք ծեծեք, ջարդեք, տանեք, ասեք՝ պրծանք, բռնեք մի տեղ, ջրեք, ծեծեք, վերջ տաք այս ամեն ինչին։

Ասում եք՝ Նիկոլ Փաշինյանը չի կարա վարչապետ լինի, մեռնեմ ձեզի, ճիշտ եք ասում, ես էլ եմ ձեզ հետ համամիտ, բա, նա չի կարա մի քանի  բանդայի վարչապետ լինի, նա ուզում ա Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ լինի։ Նա չի՞ կարա վարչապետ լինի։

Դուք ունեցել եք մի հատ թիմ, վարչապետ, մի հատ արհեստական կառույց եք ձեր հանրապետության մեջ, ձեզ կոչել եք իշխանություն եւ ամեն ինչ արել եք հակա, այս ժողովրդին։ Մենք էլ ենք հայ,  այս երեխեքը ուզում են ապրեն։ Երեխա կա, 300 դրամ չունի, իր սիրած աղջկան մի հատ ծաղիկ նվիրի։ Հերիք չի՞։

Ես, 15 թվականը, որ ուղեղս աշխատել, բան եմ հասկացել, ասել եմ՝ լավ, չկա՞ր մի մարդ, որ հասկանար, կազմակերպեր, 15 թվականը չկրկնվեր։

Ժողովուրդ,  մեռնեմ ձեզի, դուք իմ ախպերներն եք, իմ քույրերն եք, սա ուրիշ բան ա։ Դուք ասում եք՝ թշնամին կհարձակվի։ Թշնամին այսօր հարձակվելու չի, թշնամին այսօր վախենում ա, ուզում ա, որ այս հայկական համախմբվածությունն էլ չլինի, որովհետեւ ամբողջ ազգը դարձել ա մի մարդ։ Մենք ձեզ հետ պրոբլեմ չունենք, մենք չենք եկել վրեժխնդիր լինենք ձեզնից, մենք չենք իջնի այդ աստիճանի։ Մենք եկել ենք,  մենք եկել ենք դա վերացնենք, այդ ժողովուրդը հավաքվել ա, որ դա անի, ուրիշ բան չունի մեր ժողովուրդը։

Ես, կներեք, մի դեպք պատմեմ։ Հրազդանում Հակոբյան Արայիկ կար, մահացել ա, լուսահոգի ա արդեն, խեղդվեց կանալում,  մի օր եկավ, ինձ ասաց՝ կամանդիր, էթանք... տեխնիկումից հեռացրել էին, ասաց՝ եթանք, Պողոսյանին ասան, թող ինձ վերականգնի։ Գնացի, Պողոսյանը հայաթը կանգնած էր, ասաց՝ ի՞նչ ա եղել, Սասուն ջան, ասացի՝ եկել եմ այս հարցով, ասաց՝ բարձրանանք վերեւ։ Բարձրացանք վերեւ, մատյանը բացեց, Հակոբյան Արայիկ՝ բացակա, բացակա... ասաց՝ Սասուն ջան, նա հեռացել ա, ես ընդամենը հաստատել եմ։

Դուք հեռացել եք, այս ժողովուրդը եկել ա, որ հաստատի՝ դուք չկաք, դուք չկաք, հասկացեք, չի կարելի ոչ մի աթոռ, ոչ մի գանձ ու գահ փոխել, այս ժողովրդի հետ մեռնեմ ձեզի։  Ես ձեզ՝ որպես ախպեր, խնդրում եմ, հասկացեք իրավիճակի լրջությունը... ի՞նչ ես ձեռով անում, չեմ լսում...

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Պրն Պողոսյան։ Պրն Միքայելյան ջան, մի րոպե, էլի...

Ս.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ

-Ուզում եմ հասկանաք իրավիճակի լրջությունը, եւ կանգնեք, քիչ առաջ չգիտեմ ո՞վ էր, որ ելույթում ասաց, երեւի,  Մարուքյան Էդմոնն էր, այստեղ պետք չի մի քանի ձայն, հելնենք, ձեզ հետ միասին էթանք, եթե կարողանանք այդ ժողովրդին համոզենք՝ ես ձեզ հետ եմ, եթե չենք կարա, ժողովուրդ ջան, եկեք հասկանանք, թե ինչ ա կատարվում։ Նման բան Հայաստանի Հանրապետությունում չի եղել, ես 88 թվականից մինչեւ այսօր այդ ամեն ինչի մեջ եմ եղել, այդ ճամփով անցել եմ։

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Պրն Միքայելյան ջան, ձեր ժամանակը վաղուց ավարտվել ա, խնդրում եմ։ Շատ լավ։

Ս.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ

-Այսօր  ուզենք թե չուզենք, ժողովուրդն իր ճակատագիրը կապել ա Նիկոլ Փաշինյանի հետ, հասկանու՞մ եք, եւ մենք պարտավոր ենք  չընդդիմանանք ժողովրդի ճակատագրին։ Ես խնդրում եմ ձեզ, իմ ընկերներ, այստեղ իմ  մարտական ընկերներն էլ կան, իմ քույրեր, մի թողեք այդ երեխեքին, ինչ-որ դաժան բաների արժանանան։ Ձեզնից ա կախված, դուք որոշեք, ինչ անեք, մեղքը ձեր վիզն ա մնալու։ Շնորհակալություն, կներեք,

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Միքայելյան։ Հարգելի գործընկերներ, անցնում ենք խմբակցությունների անունից ելույթներին։ Այժմ ՀՅԴ պատգամավորական խմբակցության անունից ձայն է խնդրում պատգամավոր Արմեն Ռուստամյանը։

Պրն Պողոսյան...

Ա.ՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, որոշակի թյուրիմացություններից խուսափելու համար ես ստիպված եմ անդրադառնալ Աղվան Վարդանյանի հայտարարությանը, որը իր իսկ խմբակցության համար անակնկալ էր։ Մենք  հարգում ենք պատգամավորի սահմանադրական իրավունքը, որ նա  կարող է քվեարկել իր խղճով  եւ համոզմունքով, բայց սա Դաշնակցություն է եւ ունի իր ավանդույթները։ Նրա կատարած քայլը այդ ավանդույթների դեմ էր։ Մենք, բնականաբար, այդ պահվածքին անպայման համապատասխան գնահատական կտանք, իսկ մեր դիրքորոշումը, Դաշնակցության դիրքորոշումը նույնն է եւ անփոփոխ է, մենք որոշել ենք, եւ այսօր քվեարկելու ենք հօգուտ Նիկոլ Փաշինյանի։

Մեր դիրքորոշման նպատակը հստակ է, հասնել այնպիսի հանգուցալուծման, որից կշահի մեր ողջ ժողովուրդը Հայաստանում, Արցախում եւ Սփյուռքում։  Մեր ժողովրդի եւ քաղաքական ուժերի հասունության եւ իմաստության փորձություն է սա։

Դեռեւս Սերժ Սարգսյանի ընտրության ժամանակ մեր մտահոգություններն ասել էինք, որ պարտավոր ենք ապացուցել, որ այս նոր կառավարման համակարգով  երկրում բան է փոխվելու, որ արատավոր բարքերը փոխելու համար անհրաժեշտ է նախեւառաջ փոխել կարգերը, օր առաջ հաստատել նոր կարգեր։  Այո, պնդում էինք, որ հնից օր առաջ ազատվելու համար երկրում պետք է նոր կարգեր հաստատվեն, սակայն հիշեցնում էինք, որ Աստվածաշունչը զգուշացնում է, որ նոր գինին հին տիկերի մեջ չեն լցնում, որովհետեւ նոր գինին կպատռի  հին տիկերը։ Այդպես էլ եղավ, բայց ինչպես ասում են՝ շաբաթն ուրբաթից շուտ եկավ։ Հիմա ունենք  նոր ֆորսմաժորային իրավիճակ, որ անհապաղ լուծումներ է պահանջում։

Սերժ Սարգսյանն իր հրաժարականով դրա համար դուռ բացեց եւ ապացուցեց, որ վարչապետի պաշտոնի ստանձնումը նեղ, հատվածական շահ չէր հետապնդում։ Հիմա Հանրապետականի հերթն է՝ ապացուցել, որ նեղկուսակցական  շահ չի հետապնդում եւ պատրաստ է գնալ խաղաղ հանգուցալուծման ճանապարհով։

Այս պահին շարժման առաջին փուլը, որը կարելի է բնորոշել որպես իրեն սպառած, հինը մերժելու փուլ, որոշակի առումով կատարված է։ Հիմա սկսել է ամենադժվարինը՝ արարման փուլը,  այդ մերժման հիմքում ընկած պատճառների վերացման փուլը։ Մենք պարտավոր ենք  անցյալի սխալները չկրկնելով թույլ չտալ, որ  համաժողովրդական  զարթոնքի ներուժը մսխվի, ժողովուրդը հիասթափվի, այլ անենք ամեն ինչ, որ բոլորը, ամեն մի քաղաքացի զգա ժողովրդական շարժման բերած նոր շունչը ու ճաշակի, դրա բարերար արդյունքները։

Այս արարման փուլը,  հաջողվելու գրավականը արտաքին ուժերի միջամտությունը բացառելն է, Հայաստանի եւ Արցախի անվտանգությունը պահպանելը, հասարակությունն օտարների եւ յուրայինների չբաժանելը, ներազգային  համերաշխության ու բոլոր կողմերի համախոհության վրա հիմնված միասնաբար առաջ ընթանալը։ Սա պետք է լինի հաղթանակ, որի մեջ իրենց դերակատարությունն են բերում բոլորը, անկախ քաղաքական հայացքներից։ Մենք Նիկոլ Փաշինյանի հետ խոսել եւ համաձայնեցրել ենք այս փուլի  հետ կապված սկզբունքային եւ առաջնահերթ նշանակություն ունեցող մի շարք կարեւորագույն հարցեր, որոնցից ես հատկապես ուզում եմ առանձնացնել հետեւյալները՝ պետք է իրականացնել խաղաղ հանգուցալուծման ներքաղաքական այնպիսի գործընթաց, որը չի վտանգի մեր դիրքերն ու պաշտպանունակությունը ղարաբաղյան ճակատում, Լեռնային  Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորումն այն սկզբունքներով, որոնց հիմքում ընկած է Արցախի ժողովրդի հանրաքվեով արդեն իսկ արտահայտված կամքը, ընտրական համակարգի բարեփոխում տարածքային, ռեյտինգային ընտրակարգի  վերացումով, խորհրդարանական կառավարման համակարգի հետագա զարգացում՝ ուղղված իշխանության լիարժեք ապակենտրոնացմանը, համազգային շահերից բխող հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորում եւ հայոց ցեղասպանության ճանաչման հետեւողական գործընթաց, Եվրամիության, ԵՏՄ եւ ՀԱՊԿ շրջանակներում գործընկերային հարաբերությունների շարունակում։

Սիրելի հայրենակիցներ, ոչ ոք դեմ չի կարող լինել ժողովրդի իշխանությունը հաստատելու նպատակին, բայց դա խաղաղ եւ անցնցում կատարելը պահանջում է, որ այդ գործընթացն իրականացվի մտածված, բոլոր կողմերի ընդգրկմամբ եւ  համախոհությամբ։ Սա պետք է լինի բոլորիս սրբազան պարտքը, որ ի լուր աշխարհի կազդարարի մեր համազգային իմաստության եւ հեռատեսության մասին, անխուսափելիորեն կբարձրացնի Հայաստանի եւ հայության միջազգային  հեղինակությունը։

Մենք ունենք բացառիկ հնարավորություն՝ չհակադրել ժողովրդավարությունն ու անվտանգությունը, այլ ճիշտ հակառակը՝ ամրապնդել  թե՛ մեկը, թե՛ մյուսը։ Սա է  այն նոր սկիզբը, որ մեզ կտանի  դեպի մեր երազած արդար Հայաստանը։ Իմաստություն բոլորիս։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Շնորհակալություն, հարգելի պրն Ռուստամյան։ Այժմ՝ «Ծառուկյան» պատգամավորական խմբակցության անունից հանդես կգա ԱԺ նախագահի տեղակալ հարգելի պրն Մելքումյանը։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, այսօր մեր հանրապետությունը եւ պետությունը կանգնած է կարեւորագույն, բեկումնային մի շրջադարձի պահի, եւ բոլորս պետք է հասկանանք պահի լրջությունը։

Ես ուզում եմ հետ գնամ, 22 տարի առաջ, 96 թվականի սեպտեմբեր, երբ որ ամբոխը, ժողովուրդը մտավ ԱԺ շենք, դրանից հետո անընդհատ խոսում էինք, որ եթե 96 թվականի սեպտեմբերին այդ ձեւով  չգնար իշխանության ձեւավորման գործընթացը, երկիրը լրիվ ուրիշ ձեւով կզարգանար։ Սա շատ-շատերի կարծիքն է եղել։

Ճիշտն ասած, ես  հանրապետության վարչապետի՝ Սերժ Սարգսյանի հրաժարականի օրը իմ գործընկերների հետ  գալիս էի Ստրասբուրգից, որտեղ մի քանի ժամ եղանք, բնականաբար հետ եկանք, շատ ցավով արձանագրում էի, թե Մոսկվայի օդանավակայանից ժողովուրդն ինչ ցնծության  մեջ էր, հետո ինքնաթիռում, հետո այստեղ այդ հրաժարականի հետ կապված։ Շատ ցավալի բան է, հեշտ բան չի։

Երբ որ ես նայում եմ Չիլիի կին պրեզիդենտ Միշել Բաչելետին, որը 2 տարի... 2006-2010, 2014-2018, հրաժարականի ժամանակ ժողովուրդը ոնց էր հավաքվել ստադիոնում, եւ ամբողջ ժողովուրդը լացում էր ուրախությամբ, թե այդ կինը ու՞ր է գնում, ցավ եմ ապրում։

Կարո՞ղ ենք մենք արձանագրել այն սխալների չափը, որը պետք է ասենք։ Տեսեք՝ պարզ բան եմ ասում։ Եթե այսօրվա իշխանությունը, վարվող քաղաքականության ընթացքում սխալի չափն այնքան է, որ ինքը մնալով իշխանության մեջ չի կարող շարունակել, բեկում մտցնել, իշխանությունը պետք է հեռանա։

Մենք արձանագրում ենք, որ այդ սխալի չափն այնքան է, որ ինքը չի կարող շարունակել, որովհետեւ բազմիցս այն, ինչ որ հիմա ժողովուրդն ասում ա, բազմիցս մեր քաղաքական ուժը, մեր առաջնորդը, մենք 2009-2010 թվականներից ասել ենք։ Ինչի՞ Նիկոլ Փաշինյանը հայտնվեց դրսում, պառլամենտից,  ինքը օպոզիցիոն խմբակցության ղեկավար է, չէ՞, այդ ո՞նց արեցիք, որ ինքը հայտնվեց այնտեղ։ Շատ պարզ կլինի, որ ասեմ, որ միայն նախագծերի մերժման համար է, բայց  պետք է աշխատենք, չէ՞, միասին պառլամենտում, այդ որ անընդհատ մենք զգուշացնում էինք, որ   չի ստացվում աշխատանքը։ Այսինքն՝  մարդուն տարաք դուրս, դրսում  պրոցեսներ գեներացրեցիք, է, բարի լինեիք, աշխատեինք։ Դրա մասին մենք բազմիցս ասել ենք։

Դրա համար եմ ես ասել իմ բազմաթիվ ելույթներում ու հարցազրույցներում, որ հանրապետության վարչապետը նախագահի ինստիտուտի պայմաններում պետք է ունենա քաղաքական բովանդակություն։  Այսինքն՝  լավ մենեջեր լինելը որեւէ բան չի նշանակում, դու պետք է կարողանաս աշխատես ժողովրդի հետ։ Երբ որ մենք ասում ենք, որ 100 քանի հազար կուսակցության անդամները այս ժողովրդի մարդիկ են, դրանք ժողովրդի մեջ են։ Բա, այդ ժողովրդի հետ ո՞նց աշխատեցին, որ մեկ էլ մենք տեսանք, որ այդ ժողովուրդը զարթնեց։ Դա, ի՞նչ է, բա՞ն էր, դա կուտակված էր, չէ՞։ Ձեւը, իհարկե, ամբողջ աշխարհում էլ ուսանողներն են անում։ Երբ որ այստեղ հայտարարություններ արվեցին, որ այն մասին, որ մենք 5 րոպե առաջ գնացինք, եւ՛ մեր առաջնորդը, եւ՛ մեր կուսակցությունը հստակ միացել են շարժմանը կալանավորման պահին եւ դրանից  առաջ, եւ միշտ էլ մենք մեր Ժողովրդի առաջ կանգնած ենք եղել, պետք չի խեղաթյուրել այդ ամեն ինչը։

Հիմա գանք մեր կոնկրետ հարցադրումներին։ Գործազրկություն, աղքատություն, պրոբլեմներ, ինչի՞ հետեւանք ա դա, ձեզնից որեւէ մեկը այստեղ չի ձեւակերպում։ Դա քաղաքական մենաշնորհի եւ տնտեսական մենաշնորհի հետեւանքն ա։ Կար նախագահի ինստիտուտ, նախագահը օրենքով ունենալով լիազորություններ, ունենալով լիազորություններ, բայց զրո հաշվետվողականություն, որը Սահմանադրության հիմքում էր դրված, տալիս էր արտոնություններ, սա գնումների համար, սա ներկրումների համար, սա մյուս խնդիրների համար։ Այս ամեն ինչը  բերում էր նրան, փոքր երկիր ա, տնտեսական ծավալը փոքր ա, որ ազդում էր ամեն ինչի վրա։ Սա է  ամբողջ խնդիրը։ Եթե մենք չենք կարողանում ձեւակերպենք, որ այս քաղաքական մենաշնորհը բերել ա տնտեսական մենաշնորհի, եւ այնքան գնաց այդ կենտրոնացումը, որ  ստեղծված արդյունքը բաշխվում էր, ընդամենը, մատների վրա հաշված մարդկանց միջեւ, այդ մարդկանց միջեւ, որը չէր բաշխվում, եւ աճը էֆեկտ  չունի։

Հիմա, որ մենք ասում ենք 7,5% տնտեսական աճ, բայց այդ աճը չի ազդում, դրա բացատրությունը կա՞, թե՞ չկա, թե՞ ասում եք՝ լավ ա, 7,5 ունենք, թող էլի աճ լինի։ Ինչու՞ չկա, որովհետեւ այդ աճը կամ գների աճի հաշվին ա, կամ մի 60, 70 ձեռնարկության հաշվին։ Այսինքն՝ ի՞նչ աճի մասին ա խոսքը, աճն այն ժամանակ կլինի, որ այդ աճի մեջ   ներգրավված լինեն տասնյակ հազարավոր ձեռնարկություններ։

Հարգելի գործընկերներ, պետք է հետեւյալն ասեմ, որ մենք կանգնած ենք ջրբաժանի եզրին։ Չեմ ուզում 96-ի համար նորից ասեմ, եւ 2003-ի մասին, բայց եթե մենք այսօր սխալվենք, մենք հետ  ենք շպրտվելու 10, 15 տարի։

Հիմա ես դիմում եմ իմ գործընկերներին, այն «Եկամտահարկի մասին» օրենքը, որ բերել էինք, դրանից մի 4 ամիս հետո եկաք, ասացիք,  որ բերում եք օրենքը,  դա ինչու՞ էիք մերժում, ի՞նչն էր խնդիրը, որ մերժում էիք, որ ասում էինք՝  115 միլիոնը մի իջեցրեք 58 միլիոնի, այդ ինչու՞ էիք ասում, որ, չէ, մերժում եք։ Մտածու՞մ եք այդ հարցերի շուրջը, անելու եք դա։

Հարգելի գործընկերներ,  «Ծառուկյան» դաշինքը հստակ իր գծի մեջ է, մեր առաջնորդը եւ մենք ասել ենք, որ 15 կետերին այլընտրանք չկա, եթե վարկերի տոկոսադրույքները մենք հիմա իջեցնում ենք, այսօր իջել ա դոլարային վարկերը 8-ից 12%, մի 5-6 տարի առաջ հնարավոր չէ՞ր տոկոսներն իջեցնել, միգուցե կա՞ր այդ հնարավորությունը։ Այսինքն՝ մենք ըսենց պետք է գնանք առաջ, լուրջ դեմքերով, ասենք, որ, չէ, սխալները կան, դա օբյեկտիվ ա,   որեւէ խնդիր չկա, դրա ռեսուրսը չկա։ Ասում ենք ձեւը, ոճը,  թե ոնց պետք ա անել։

Մենք հավատարիմ ենք մեր ծրագրերին։ Մենք արդեն հայտարարել ենք՝  եւ՛ Գագիկ Ծառուկյանը, եւ՛ «Ծառուկյան» դաշինքը, եւ՛ «Բարգավաճ Հայաստանը», որ համաժողովրդական շարժմանն ենք միացել այն ժամանակ, երբ որ պետք ա միանայինք, եւ համաժողովրդական շարժման այսօրվա ներկայացուցիչը՝  վարչապետի թեկնածուն Նիկոլ Փաշինյանն է, իսկ դա նշանակում է, որ միաձայն մենք մեր ձայնը տալու ենք Նիկոլ Փաշինյանին։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Շնորհակալություն, պրն փոխխոսնակ, եւս մեկ անգամ ներկայացնելու «Ծառուկյան» դաշինքի պաշտոնական տեսակետը։

Այժմ, հարգելի գործընկերներ, արտահերթ ելույթով հանդես կգա ԱԺ նախագահ հարգելի պրն Արա Բաբլոյանը։

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, նախ՝ ուզում եմ բոլորիդ շնորհակալություն հայտնեմ, չնայած, բավականին էմոցիոնալ, բայց մյուս կողմից շահագրգիռ եւ կառուցողական  քննարկումների համար։ Վերստին ուզում եմ կրկնեմ, որ ակնհայտ է մի բան, մենք մեր տեսակետներում ելնում ենք երկրի կայունությունից  եւ անվտանգությունից։ Վստահ եմ, որ բոլորիս ցանկությունն է, որ այն փոփոխությունները, որ միանշանակ   անհրաժեշտ է, որ պետք է անենք, տեղի ունենա սահուն եւ անցնցում։

Քաղաքական ուժերի թե՛ երեկվա, թե՛ այսօրվա քննարկումների ժամանակ, իհարկե, կան երկրում առկա ինչպես դրական իրողությունները, այնպես  էլ բացասական երեւույթները։ Միեւնույն ժամանակ այն բոլոր քննադատությունները, որոնք հնչեցին ոչ միայն ընդդիմադիրների, այլ նաեւ հենց իշխող կուսակցության ներկայացուցիչների կողմից, վկայում են, որ անհնար է, առանց   այդ թերությունները վերացնելու իրավիճակը բարելավել եւ երկրի առաջընթացն  ապահովել։

Հարգելի գործընկերներ, փաստ է, որ այս պահին գտնվում ենք քաղաքական ճգնաժամի մեջ, եւ այն հարկավոր է հանգուցալուծել խաղաղ եւ բոլորի համար ընդունելի ճանապարհով։

Հարգելի պրն Փաշինյան, թեպետ մենք այժմ մեր երկրի ապագային վերաբերող հարցեր ենք քննարկում,  այնուհանդերձ, ես ուզում եմ մի քանի օր հետ գնալ, երբ դուք կարճատեւ  անազատության մեջ էիք, ես, Հայաստան վերադառնալով, օդանավակայանից գիշերը ժամը 1-ին այցելեցի ձեզ։ Մենք շատ հետաքրքիր զրույց ունեցանք, որի ընթացքում դուք ներկայացրեցիք իրավիճակի հանգուցալուծման ձեր մոտեցումները, ես իմ պատկերացումները։

Վստահ եմ, հիշում եք, որ ես ասացի, որ առնվազն, հասկանալի չէ, խոսել ժողովրդավարության մասին, միեւնույն ժամանակ վերջնագիր ներկայացնել ընդդիմախոսին։ Ես առաջարկեցի երկխոսել, ինչին պատասխանեցիք, թե ազատազրկված վիճակով չեք կարող երկխոսել։ Դուք ազատ արձակվեցիք առավոտյան, սակայն մինչ օրս այդպես էլ չեք ցանկանում երկխոսել։ Երկխոսելու փոխարեն դուք ցանկանում եք պարզապես ճնշել ու պարտության մատնել խորհրդարանական մեծամասնություն կազմող քաղաքական ուժին, մինչդեռ մեր հիմնական նպատակը պետք է լինի ոչ թե կողմերից մեկին պարտության մատնել, այլ սահուն եւ անցնցում փոփոխություններ իրականացնել համատեղ ուժերով։

Որպես հմուտ քաղաքական գործիչ՝ ինչպե՞ս եք պատկերացնում ձայներ  ստանալ առանց երկխոսության, առավել եւս, ժամանակավոր կառավարություն ձեւավորել ու գործողություն ծավալել, երբ ձեր ընտրվելու պարագայում ԱԺ-ում ունենալու եք մեծամասնություն կազմող ընդդիմություն։ Իմ համոզմամբ, մենք պետք է շարունակենք առաջ գնալ քաղաքական խորհրդակցությունների, բանակցությունների ճանապարհով՝ ուրվագծելով դեպի վաղվա օրը առանց ցնցումների, եւ ինչպես դուք ասում եք՝ ցունամիների։

Հարգելի գործընկերներ, հարգելի հայրենակիցներ, իմ սիրելի բարեկամներ, որպես մարդ, ով ողջ կյանքը  նվիրել է երեխաների առողջության պահպանմանը, առանձնահատուկ ցանկանում եմ դիմել հավաքների մասնակից անչափահասների եւ դեռահասների ծնողներին։ Չէի ցանկանա, որ այն խնդիրների լուծմանը, որոնք պարտավոր են կարգավորել քաղաքական ուժերն ու մեծերը, ներգրավվեին  երեխաները, ընդ որում՝ ցավոք, երբեմն նաեւ ոչ սեփական կամքով։

Հիշեցնում եմ ծնողներին, որ դժգոհություններն արտահայտելիս զերծ մնացեք երեխաներին դպրոց տանելու, կրթություն ստանալու իրավունքի ոտնահարումից։

Հարգելի գործընկերներ, անկախ այսօրվա քվեարկությունից, անկախ այսօրվա քվեարկության արդյունքներից, մենք պարտավոր ենք շարժվել ողջամիության ճանապարհով։

Սիրելի Նիկոլ, այդքան քայլեր ես կատարել, ամբողջ Հայաստանն ես անցել, քեզ հարկավոր է եւս մեկ քայլ անել եւ հարցի հանգուցալուծումը տալ։ Շնորհակալություն։

Է.ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎ

-Շնորհակալություն, պրն Բաբլոյան։ Այժմ ելույթի համար ձայնը տրվում է Հանրապետական խմբակցության ղեկավար հարգելի պրն Վահրամ Բաղդասարյանին։
 
 

Վ.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, այս դահլիճում հավաքված է ՀՀ քաղաքական  էլիտան։ Քաղաքական գործչի ամենամեծ առաքելությունը նա է, որ ամենածանր իրավիճակների մեջ լինի զգոն եւ  համբերատար։

Այսօր մեր դատին է ներկայացված մեր բանակի, մեր անվտանգության խնդիրները, մեր պետության ճակատագիրը։ Ես ձեզ հավատացնում եմ, որ ուլտիմատումների, շանտաժների, հայհոյանքների միջոցով քաղաքական որոշումներ չեն կայացվելու։

Թույլ տվեք այժմ ներկայացնեմ Հանրապետական կուսակցության միասնական դիրքորոշումը։ Երեկ Հանրապետական կուսակցություն խմբակցությունը հանդիպում ունեցավ Նիկոլ Փաշինյանի հետ։ Խմբակցության կողմից առաջադրված վարչապետի թեկնածուին մենք հարցեր ուղղեցինք՝ պարզելու համար նրա պատկերացումները Հայաստանի զարգացման եւ անվտանգության մի շարք ասպարեզներում։ Մենք գոհունակություն ենք հայտնում երկրի համար կարեւոր հարցերում Նիկոլ Փաշինյանի հետ գործընկերային մթնոլորտում քննարկումներ անցկացնելու հնարավորության համար։

Այսօր էլ քննարկումների ընթացքում մենք ամբողջացրեցինք մեր կարծիքը թեկնածուի պատկերացումների վերաբերյալ։ Հաշվի առնելով քննարկումների արդյունքում ստացած տպավորությունները, գիտակցելով այն կործանարար հետեւանքները, որոնք կարող են լինել, եթե մեր երկրի քաղաքական կուրսը շեղվի բազմակողմ հավասարակշռության այն իրավիճակից, որին հասել ենք տարիների նվիրված եւ հետեւողական աշխատանքի շնորհիվ, հատուկ տեսնելով այն ճակատագրական վտանգները, որոնք անմիջապես առաջանալու են Նիկոլ Փաշինյանի անձին ընտրելու պահից սկսած,   Հանրապետական խմբակցությունը որոշել է հայտարարել հետեւյալը՝ մենք ընդունում եւ ընդունել ենք ժողովրդական շարժման հաղթանակը Հայաստանում փոփոխությունների նոր փուլ սկսելու ճանապարհին։ Մենք համաձայն ենք հնչող քննադատությունների հետ, երկրի սոցիալ-տնտեսական, ներքին խնդիրների սպեկտրի եւ դրանց լուծման, առկա հանրային դժգոհության ուղղությամբ նոր քայլերի հստակ անհրաժեշտության վերաբերյալ։ Մենք դա ընդունել ենք, հաշվի ենք նստել ժողովրդական շարժման հետ եւ պատասխանել ենք դրան վարչապետի պաշտոնից մեր կուսակցության ղեկավարի հրաժարականով։

Մենք ընդունում ենք, որ ժողովրդական շարժումը կարող է սատարել վարչապետի որեւէ թեկնածուի։ Մենք համապատասխան քննարկումներից հետո միշտ պատրաստ կլինենք միասնաբար քվեարկելու այդ թեկնածուի օգտին։ Մենք դեմ ենք քվեարկելու Նիկոլ Փաշինյանի թեկնածությանը՝ փորձելով կասեցնել վտանգավոր այն շատ տեսանելի ալիքը, որը արագորեն կծնի մեր երկիրը։

Բոլորիդ ցանկանում եմ համբերություն, Աստված պահապան մեր ժողովրդին, Աստված պահապան մեր ազգին։

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց։  Եզրափակիչ ելույթի համար ձայնը տրվում է վարչապետի թեկնածու Նիկոլ Փաշինյանին։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Նախ՝ թույլ տվեք ողջունել վաղ առավոտից Հանրապետության հրապարակում կանգնած 100 հազարավոր քաղաքացիներին, եւ արձանագրել, որ նրանց հաղթանակը որեւէ կերպ չի կասկածի տակ առնվել։

Ժողովուրդ ջան, խնդրում եմ   Հանրապետության հրապարակում սպասել, ես շատ շուտով կգամ այդտեղ։

Ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել նաեւ շահագրգիռ քննարկման համար։ Ինձ այս ամբիոնից շատ մեղադրեցին, որ ես սպառնում եմ ոչնչացնել  Հանրապետական կուսակցությանը։ Ես ուզում եմ այս պահից հայտարարել պաշտոնապես, որ որեւէ այդպիսի մտադրություն չունեմ, որովհետեւ Հանրապետական կուսակցությունը, Հանրապետական խմբակցությունը այսօրվա քննարկումներով ինքն իրեն ոչնչացրեց միանգամից եւ անշրջելիորեն։ Սեփական ժողովրդին պատերազմ հայտարարող ուժը ընդհանրապես չի կարող գոյություն ունենալ։  Այն, ինչ մենք հիմա տեսնում ենք, ոչ թե Հանրապետական կուսակցություն է կամ խմբակցություն, այլ նրա ուրվականը։ Այստեղ 2-րդ կարծիք լինել չի կարող։

Զարմանալի մի բան տեղի ունեցավ, երբ որ Հանրապետական խմբակցության ներկայացուցիչները իրենց գոյություն չունեցող  իշխանության տեսիլքը  պահպանելու համար անցան հակապետական հռետորիկայի՝ փորձելով մեր շարժմանը աշխարհաքաղաքական դավադրություն լինելու մասին ահազանգեր ուղարկել տարբեր ուղղությամբ։ Այդ հայտարարությունները ոչ միայն ուղղակիորեն ուղղված են Հայաստանի ազգային անվտանգությանը, այլեւ նպատակ ունեն խաթարել Հայաստանի եւ մի շարք բարեկամ երկրների բարեկամական հարաբերությունները, նպատակ ունեն այնպես անել, որ բարեկամ երկրների մեջ թշնամանք առաջանա։

Ես ուզում եմ ասել պատասխանատու կերպով, ամենայն հարգանքով, որ  բոլոր նրանք, ովքեր փորձում են ակնարկել, թե այս ամենի մեջ ինչ-որ մութ ուժերի, օտար ուժերի սցենար կա, նրանք վիրավորում են սեփական ժողովրդին։   Նրանք այնքան չեն ճանաչում սեփական ժողովրդին, այնքան են կտրված սեփական ժողովրդից, նրանք մտածում են, թե կարողացել են հաղթել սեփական ժողովրդին, եւ այս  է պատճառը, որ նրանք մտածում են, որ հայ ժողովուրդը չի կարող լինել այդքան հզոր, եթե հայ ժողովուրդը այդքան հզոր է, ուրեմն կա այդտեղ որեւէ դատադրություն։ Սա վիրավորանք է ժողովրդի նկատմամբ։ Սա ցույց է տալիս, որ այդ խմբակցությունը՝ որպես ամբողջություն, որեւէ կապ չունի, վաղուց կտրել է իր բոլոր օրգանական կապերը Հայաստանի ժողովրդի, հայ ժողովրդի հետ։

Խոսում են պայթունավտանգ  իրավիճակի մասին։ Սիրելիներս, ոչ մի պայթունավտանգ իրավիճակ գոյություն չունի, որովհետեւ պայթունավտանգ իրավիճակ գոյություն է ունենում այն ժամանակ, երբ կա ուժերի որոշակի հարաբերակցություն։ Այսօր Հայաստանում չկա ուժերի որոշակի հարաբերակցություն։ Այսօր Հայաստանում կա ժողովուրդ՝ մի կողմից, եւ Հանրապետական 20-25 պատգամավոր՝ մյուս  կողմից, եւ Հանրապետական վերնախավ, որ ուզում է ապացուցել, որ իրենք միասնական են։

Չկա որեւէ պայթունավտանգ իրավիճակ, որովհետեւ ժողովուրդը միասնական է։ Այստեղ ես կոչ եմ անում, որ ընդհանրապես չխոսել բախումների մասին, ցնցումների մասին, որովհետեւ չի լինելու ոչ մի բախում, չի լինելու ոչ մի ցնցում, որովհետեւ ժողովրդի դեմ կանգնած ուժ չկա, որպեսզի բախումը թեկուզ տեսականորեն լինի հնարավոր։

Ես ուզում եմ արձանագրել հաջորդը, որ բազմիցս եմ ասել, որ Հայաստանի Հանրապետությանը եւ Արցախի Հանրապետությանը սպառնացող վտանգի դեպքում այս ողջ համազգային եւ համաժողովրդական շարժումը լծվելու է Արցախի եւ Հայաստանի  պաշտպանությանը։ Համաժողովրդական շարժման ամբողջ ներուժը ծառայելու է այդ գործին, բայց ես ուզում եմ ձեր ուշադրությունը հրավիրել մի բանի վրա, որ Հանրապետական խմբակցության որոշ պատգամավորներ առավոտից ՀՀ ԱԺ-ի  ամբիոնից տարածում են ադրբեջանական քարոզչության նյութերը եւ տեղեկությունները՝ փորձելով խուճապ առաջացնել Հայաստանի ժողովրդի շրջանում։ Սա ի՞նչ է,  եթե ոչ ուղիղ գործակցություն ադրբեջանի հետ, եւ ի՞նչ է, եթե ոչ օգնության հուսահատ կանչ՝ ուղղված Ադրբեջանին  եւ նրա  1-ին դեմք Իլհամ Ալիեւին։ Ես սրան որեւէ ուրիշ որակում չեմ կարող  տալ, սա Հանրապետական խմբակցության ինքնաոչնչացման ամենավերջին կատեգորիան է։

Եթե այստեղ Հանրապետական խմբակցության անդամների շարքում կան մարդիկ, ովքեր մտահոգված են Հայաստանի տնտեսությամբ, Հայաստանի անվտանգությամբ, կայունությամբ, ճգնաժամը լուծելու անհրաժեշտությամբ, նրանք կարող են այդ խնդիրը լուծել հեշտությամբ՝ ընդամենը քիչ հետո քվեարկելով  ժողովրդի թեկնածուի օգտին։

Ես հիմա չեմ ուզում դիմել Հանրապետական խմբակցությանը՝ որպես ամբողջություն, որովհետեւ այդ ամբողջությունը այլեւս գոյություն չունի։ Ես ուզում եմ դիմել պատգամավորներին՝ որպես անհատներ, ձեր քաղաքական ուժը հատել է ինքնաոչնչացման այն սահմանը, որից այլեւս վերադարձ չկա։

Ես ուզում եմ դիմել ձեզանից յուրաքանչյուրին՝ հստակ ընդգծելով, որ դուք դեռեւս ունեք հնարավորություն այդ սահմանը չհատելու։  Ես սա ասում եմ, առանց որեւէ ավելորդ կիրք բորբոքելու, առանց, քավ լիցի, սպառնալիքի, որովհետեւ նույնիսկ սպառնալիքը տվյալ պարագայում անիմաստ է, որովհետեւ գծագրեք ցանկացած սցենար, չկա այդպիսի տարբերակ, որ համաժողովրդական շարժումը չհաղթի անվերապահորեն եւ առանց նախապայմանների։ Դուք ընդամենը խաղում եք ժամանակի վրա։ Դա արժանապատիվ չի այն կուսակցության համար, որը վերջին 20 տարում եղել է իշխանության մեջ եւ անընդհատ  բոլոր ամբիոններից պնդել է, թե ինքն առաջնորդվում է բացառապես երկրի ազգային եւ պետական շահերով։

Ես ուզում եմ մի քանի մասնավոր դիտարկումներ անել՝ ցույց տալու համար, թե ինչպիսի խորը թյուրըմբռնում կա Հանրապետական պատգամավորների շրջանում։ Արմեն Աշոտյանն ասում է, որ ես դարձել եմ հայկական Նելսոն Մանդելա, Գեւորգ Կոստանյանն ասում է, որ  ես կառավարման փորձ չունեմ, եւ դա ներկայացնում է որպես կատաստրոֆա։

Նելսոն Մանդելան, որը 20-րդ դարի ամենահեղինակավոր քաղաքական գործիչներից մեկն է ամբողջ աշխարհում, նա համարվում է իր երկրի եւ իր ազգի հայրը, երկրի նախագահի պաշտոնը ստանձնել է 26 տարի բանտում լինելուց հետո։ Մարդը 26 տարի անցկարցրել է բանտում, դուրս է եկել եւ մի քանի ամսից ստանձնել է երկրի նախագահի պաշտոնը։

Պատկերացնու՞մ եք, Հարավային Աֆրիկայի Հանրապետությունում չկար Գեւորգ Կոստանյանի նման մի պատգամավոր, ով ասեր՝ այս ի՞նչ աղետ եք բերում այս ժողովրդի գլխին, ինչպե՞ս կարելի է  26 տարվա, ոչ միայն պետական կառավարման փորձ չունեցող, այլ 26 տարվա ազատազրկման  փորձ ունեցող մարդուն վստահել երկրի կառավարման ղեկը։

Ես ուզում եմ եւս մեկ անգամ հստակ ընդգծել, որ իմ մտադրությունը, մեր մտադրությունը՝ ազգային  համաձայնությամբ անցումային կառավարություն, ժամանակավոր կառավարություն ձեւավորելն է։  Այսօրվա քվեարկության արդյունքներով պատրաստ եմ անմիջապես սկսել խորհրդակցությունների շարք, որպեսզի մենք միասին ձեռնամուխ լինենք այս անցումային շրջանի, համաձայն եմ, ոչ պարզ խնդիրների լուծմանը, միեւնույն ժամանակ ուզում եմ հավաստիացնել, որ ինչպես նախկինում եմ ասել՝ կադրային ջարդ, կլանային մոտեցումներ, խմբային շահերի սպասարկում չի լինելու։ Ես սա ասում եմ որպես պարտավորություն, որը ստանձնում եմ ոչ այնքան խորհրդարանի առաջ, որքան ՀՀ ժողովրդի, եւ ընդհանրապես, հայ ժողովրդի առաջ։ Մենք այդ շարժման ընթացքում փակել ենք ատելության էջը, սկսվում է մի նոր փուլ, որտեղ մեզնից յուրաքանչյուրը զրոյից սկսելու եւ համաժողովրդական այս զարթոնքի համահեղինակ դառնալու հնարավորություն ունի։

Խնդիրը այն չէ՝ ինձ ընտրե՞լ վարչապետ, թե՞ չընտրել վարչապետ, խնդիրը բոլորովին այլ տեղում է, դուք ուզու՞մ եք սեփական ժողովրդի հաղթանակը, թե՞ չեք ուզում սեփական ժողովրդի հաղթանակը։ Ասում եմ, որ ժողովրդի հաղթանակը տեղի է ունենալու ամեն դեպքում։ Դուք ինքներդ  գիտեք, որ այլեւս չեք կարող կանգնեցնել այդ հաղթանակը։ Ես ձեզ ուղիղ կոչ եմ անում ոչ թե ձեր ամբողջությանը, այլ  յուրաքանչյուր անհատի՝ միանալ համաժողովրդական զարթոնքին, լինել տոնի հեղինակը եւ համահեղինակը, որովհետեւ էական չէ, թե ո՞վ, ե՞րբ է միացել համաժողովրդական շարժմանը, էականն այն է, որ յուրաքանչյուր միացող այդպիսով իր լուման է բերում, իր ներդրումն է բերում, որպեսզի ՀՀ-ն,  հայ ժողովուրդը, Հայաստանի քաղաքացիներն այս իրավիճակից դուրս գան հաղթանակած։

Վերստին ուզում եմ արձանագրել, որ ես երբեք չեմ մերժել բանակցությունները, բայց ասել եմ հստակ, որ չեն կարող  բանակցությունները լինել  գոյություն չունեցող թեմաների մասին։ Անհրաժեշտ է շատ հստակ արձանագրել իրավիճակը, շատ հստակ արձանագրել իրերի իրական դրությունը, եւ արձանագրել, որ բանակցությունները կարող են վերաբերվել միայն իշխանության խաղաղ եւ անցնցում փոխանցմանը։

Ըստ էության,  այսօրվա մեր խոսակցությունը նույնպես այդպիսի մի հրապարակային բանակցություն է։ Ես ուրախ եմ, որ այս բանակցությունների արդյունքում դուք կարող եք, հնարավորություն ունեք ժողովրդին  հաղթանակ պարգեւել այն պայմաններում, երբ դուք չունեք հնարավորություն  ժողովրդի հաղթանակն իր ձեռքից առնելու։

Այնպես որ, ես հույս ունեմ, որ քվեարկության արդյունքները  միտված կլինեն ապագայի, եւ ոչ թե անցյալի։ Հիմա այլեւս պետք չէ մտածել ոչ Սերժ Սարգսյանի մասին, հիմա այլեւս պետք չէ մտածել Հանրապետական կուսակցության եւ խմբակցության  մասին, որովհետեւ այսօր բոլոր այն մարդկանց թիկունքին, ովքեր կանեն իրենց քայլը, կանգնած է Հայաստանի ժողովուրդը, կանգնած է հայ ժողովուրդը։ Հայ ժողովուրդն ի վիճակի է պաշտպանել բոլորին, առանց բացառության։ Ես ձեզ կոչ եմ անում  բաց չթողնել պատմական այս հնարավորությունը,   սեփական անունը ոսկե տառերով գրել Հայաստանի խորհրդարանի պատմության մեջ։ Եվ, ուրեմն, կեցցե՛ ազատությունը, կեցցե՛ Հայաստանի Հանրապետությունը, կեցցե՛ մենք եւ մեր երեխաները, որ արդեն իսկ ապրում ենք ազատ եւ երջանիկ Հայաստանում։

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Փաշինյան։ Հարգելի գործընկերներ, «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 140-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ վարչապետն ընտրվում է անվանական քվեարկությամբ, պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների մեծամասնությամբ։ Բոլոր պատգամավորներին հրավիրում եմ դահլիճ՝ քվեարկության համար։

Նախքան քվեարկելը՝ ցանկանում եմ զգուշացնել  գործընկերներին, որ քվեարկությունն ունի երկու արդյունք՝ կողմ, դեմ։ Խնդրում եմ չշփոթել, ձեռնպահ չսեղմել, որովհետեւ դա հետո կառաջացնի դժվարություններ։

Քվեարկության է դրվում «Նիկոլ Փաշինյանին Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի պաշտոնում ընտրելու մասին» հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝  45
Դեմ՝ 56

Որոշումը չի ընդունվել։ Մենք ձեզ հետ միասին պետք է հանդիպենք 7 օր հետո, այս հարցով, իսկ վաղը, ժամը 10։00-ին մեր հերթական նիստն է։