National Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.amNational Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.am
HOME | MAIL | SITEMAP
ArmenianRussianEnglishFrench
Արխիվ
21.05.2008

Երկ Երք Չրք Հնգ Ուր Շբթ Կիր
01 02 03 04
05 06 07 08 09 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՉՈՐՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ԵՐՐՈՐԴ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 62

21 մայիսի 2008

Ժամը 12:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԱՐԵՎԻԿ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԸ

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ, խնդրում եմ ստուգել էլեկտրոնային համակարգի աշխատանքները: Ստուգում: Դժգոհություններ չկան: Գրանցում: Գրանցվել են 84 պատգամավորներ, քվորում ունենք, աշխատանքները կարող ենք սկսել:

Հարգելի գործընկերներ, մինչ մեր աշխատանքներին անցնելը, շնորհավորենք մեր գործընկերոջը` Հովհաննես Մարգարյանին, ծննդյան կապակցությամբ, բարեմաղթելով աշխատանքային հաջողություններ եւ երջանկություն: Շնորհավորում ենք:

Ծափահարություններ

Հարգելի գործընկերներ, ինչպես հիշում եք, մենք նախորդ նիստի ընթացքում քննարկել ենք եւ դեռ չենք ավարտել քննարկումները` «2007 թվականի պետական բյուջեի կատարման մասին» տարեկան հաշվետվության: Հիմնական զեկույցները ներկայացվել են, հերթագրվել են պատգամավորները` 8 պատգամավորներ, որոնցից 4-ը արդեն իրենց ելույթները ներկայացրել են: Կառավարությունը ներկայացրել է արտահերթ ելույթի առաջարկություն, եւ այժմ, ամբիոնի մոտ է հրավիրվում Կրթության եւ գիտության նախարար Լեւոն Մկրտչյանը` արտահերթ ելույթը ներկայացնելու համար: Խնդրեմ, պրն Մկրտչյան:

Լ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, արդեն ներկայացվեց եւ մանրամասն հաշվետվության մեջ թվական տվյալները: Մեր համակարգը, ոլորտը, բյուջեի մի զգալի ծանրաբեռնվածություն է իր վրա կրում, եւ ըստ այդմ, ինչպես արդեն նաեւ նշեց հանրապետության վարչապետը, մի քանի տարի է, որ մենք բյուջեն ձեւավորում ենք ծրագրային հենքի վրա եւ այս ուղղությունը պետք է փորձենք ավելի զարգացնել: Անցյալ տարվա ընթացքում, համարյա բոլոր ցուցանիշներով, հիմնականում մենք ունեցել ենք դրական արդյունքներ: Մանրամասն սա ներկայացվել է նաեւ համապատասխան քննարկումների ժամանակ, եղել է շահագրգիռ քննարկում, բազմաթիվ հարցեր, եւ հիմնականում, մեր ամփոփիչ զեկույցի մեջ ավելի շատ բովանդակալի շեշտադրումների վրա կուզենայինք ուշադրությունը սեւեռել:

Ըստ էության, 2007 թվականը նախապատրաստող տարի է 2008-ի համալիր միջոցառումների համար, եւ հիմնական 3, 4 գերակայություններն էլ 2007-ի մեր բյուջեի հիմնական ծանրությունն են եղել:

Մեկը, դա հանրակրթության բարեփոխումների օժանդակության ծրագիրն է, որը իր մեջ ուներ հիմնական 3 կոմպոնենտներ` կոմպյուտերային հատվածը, վերապատրաստման հատվածը եւ կառավարման բարեփոխումները: Ամբողջությամբ նախապատրաստվեց եւ արդեն 2008-ի պետական բյուջեում առկա է ավագ դպրոցների փորձնական ծրագիրը, որը հնարավորություն կտա որակական լավ փոփոխություն առաջացնել դպրոցական համակարգում, որից շատերը, այստեղ նստածներից, բողոքներ եւ դժգոհություններ ունեն:

Ավագ դպրոցների նախապատրաստական փուլը ավարտվել էր: Մանք շատ լավ կարողացել ենք մեր հարաբերությունները հաստատել միջազգային կառույցների եւ հատկապես Համաշխարհային բանկի կրթական թիմի հետ: Ծրագիրը իրենց կողմից նաեւ գնահատվել է առավել քան լավ, եւ հիմնական 3 կոմպոնենտներով` վերապատրաստում, կոմպյուտերային հագեցվածություն, դպրոցաշինարարություն եւ բովանդակային կազմակերպում խնդիրները կարգավորված են:

Մեկ այլ ուղղություն, որը նոր էր եւ  կարիք ուներ բավականին լուրջ նախապատրաստման, դա միջին մասնագիտական կրթական համակարգի բարեփոխումներն էին: Մենք ծրագրային եւ բարեփոխումների փաթեթը ամբողջությամբ պատրաստել ենք եւ 2007-ի ընթացքում սկսեցինք ՄԱԿ-ի զարգացման գրասենյակի հետ 4 կրթական հաստատությունների համալիր վերակառուցում: Այս տարվա բյուջեում արդեն դրված է 11 հաստատությունների արմատական, որակական փոփոխություն: Փորձել ենք նաեւ յուրաքանչյուր մարզի սոցիալ-տնտեսական կարիքների հենքի վրա ձեւավորել այս համակարգը:

Եվ իհարկե, հիմնական ցուցանիշը, դա բարձրագույն կրթության ռեֆորմն էր, որտեղ մենք ունեինք Բոլոնիայի գործընթացից բխող պարտավորություններ` պետական համաձայնագրով նախատեսված, երկիրը ստորագրել է Լիսաբոնյան կոնվենցիան, եւ ըստ դրա, որոշակիորեն ունենք ժամանակային խնդիրներ, եւ մեծ հաջողություն ենք համարում նաեւ, որ կարողացել ենք ոչ միայն ակտիվ կերպով մտներ մոնիթորինգային համակարգի մեջ եւ 2007 թվականին Հայաստանը առաջին անգամ եվրոպական մոնիթորինգային համակարգում` Բոլոնիայի գործընթացում ստացել է բավականին դրական արդյունքներ, այլ նաեւ կարողացել ենք այնտեղ ղեկավարել աշխատանքային խումբ` որակավորումների ազգային համակարգի ուղղությամբ:

Առաջիկայում կլինի Եվրոպական կրթության նախարարների կոնֆերանսը` Հայաստանում, եւ մենք որակավորումների հենքի ուղղությամբ ունենք որոշակի նաեւ միջազգային պարտավորություններ:

Աշխատանքային խումբը ղեկավարվում է ՀՀ-ի կողմից եւ այս ուղղությամբ, մենք 2007 թվականին, ըստ էության, ավարտեցինք ամբողջական ժամանակացույցի նախապատրաստական աշխատանքների փուլը, համալսարանները մտան կրեդիտային համակարգի շրջանակ, եւ այսօր, որդեն 2008-ին, կանգնած ենք 2 մեծ խնդիրների լուծման առջեւ:

Մեկը` կրթության որակի ազգային համակարգ ձեւավորումն է եւ ծառայության հիմնումը:

Մյուսը` որակավորումների ազգային հենքի մշակումը, որոնք երկուսն էլ մեր պարտավորությունների շրջանակում են:

Համալիր փոփոխության ծրագիր մշակվեց նաեւ գիտության ոլորտում, ձեւավորվեց գիտության կոմիտեն: Մինչ այդ, ՀՀ Նախագահի հրամանով ստեղծված միջգերատեսչական հանձնաժողովը մշակեց գիտության հայեցակարգը եւ այդ հայեցակարգի հիման վրա` մանրամասն ժամանակացույցը, որը ենթադրում է շատ կարճ ժամանակում գիտության բնագավառում արմատական փոփոխությունների առաջացում, նախ եւ առաջ` կառավարման սիստեմում: Սա վերաբերում է նախ` համալսարան-բուհ կապի ուժեղացմանը, նաեւ գիտությունը դեպի իրական կյանք, դեպի արտադրություն կամ երկրի առջեւ ծառացած խնդիրների կատարում բերելու առումով:

Ընդհանուր առմամբ, կարեւոր էր նաեւ «Միջնակարգ կրթության մասին» օրենքի մշակումը, օրենսդրական փաթեթների ձեւավորումը, եւ այստեղ, իսկապես, շնորհակալություն ենք ուզում հայտներ եւ' մեր հանձնաժողովին, համապատասխան հանձնաժողովի ղեկավարին, եւ' մեր պատգամավորներին, որոնք այս ողջ ընթացքում շահագրգիռ, մշտական քննարկումների փուլում են, եւ այսօր էլ «Միջնակարգ կրթության մասին» օրենքը ԱԺ-ում է եւ առաջիկայում կքննարկենք:

Սա էլ հիմնականում շարունակական է եւ ծրագրերը ամբողջությամբ կատարման ընթացքում են: Այն հատվածը, որոնք բերել են 0.3 տոկոսի չկատարման, արդեն կատարված է: Հիմնականում տենդերների, Վաշինգտոնի կողմից որոշակի ընթացակարգերի պատճառով էր, այսօր արդեն բոլոր խնդիրները կարգավորված են եւ որեւէ ծրագիր չունենք, որ կատարված չլինի: Շնորհակալություն:

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մկրտչյան: Հաջորդ ելույթը` պատգամավոր Արմեն Մարտիրոսյան:

Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-Բարի լույս բոլորին: Այսօր ես իմ ելույթը կներկայացնել 2007 թվականի բյուջեի կատարողականի վերաբերյալ: Ըստ էության, հանձնաժողովներում, քննարկումների ընթացքում ես բազմաթիվ փաստարկներ բերել եմ եւ այդ փաստարկների մի մասը ես այսօր կհնչեցնեմ այստեղ:

Այսպես` ի՞նչ է տվել մեզ 2007 թվականի բյուջեն: Ըստ էության, թվային առումով բավականին տպավորիչ թվեր են, տոկոսներ, միլիարդ դրամներ, բայց սա ընդամենը հաշվապահական գործառույթ իրականացնող հաշվետվություն է: Եթե մենք նայում ենք որակական ՀՆԱ-ի հետ հարաբերակցության պայմաններում, թե ինչպիսի՞ արդյունք ենք ստացել, մենք տեսնում ենք, որ դա այնքան էլ գոհացուցիչ չէ:

Առաջինը` ի՞նչ ոլորտներ կան, որոնք ինչպես խնդրահարույց մնացել են, այնպես էլ մնում են: Առաջին հերթին դրանք հարկային եւ մաքսային դաշտերն են: Պետք է նշել, որ հարկային եկամուտների կառուցվածքում գնալով մեծանում են անուղղակի հարկերը, այն է` ավելացված արժեքի հարկը, եւ նվազում են ուղղակի հարկերը:  խոսքը վերաբերում է տեսակարար կշռի մասին, այլ ոչ թե` ծավալների, թվային արտահայտության: Սա ցույց է տալիս, որ առաջին հերթին հարկը հավաքում են սովորական սպառողից: Այն է` ավելացված արժեքի հարկը, դա գնաճի համեմատական հարկահավաքությունն է, մինչդեռ շահութահարկը, որը, ըստ էության, մոնոպոլ ճյուղեր տնօրինող բազմաթիվ սուբյեկտների համար պետք է լիներ հարկահանության գլխավոր աղբյուր, այնուամենայնիվ, նորից մնում է շատ կաղացող վիճակում:

Հարկեր-ՀՆԱ հարաբերակցությունը: Ըստ էության, իր 1.6 տոկոսանոց աճով տպավորություն է թողնում, որ շատ մեծ աշխատանք է կատարվել: Աշխատանք անշուշտ կատարվել է, սակայն պետք է ասեմ, որ դա իմ համար գոհացուցիչ չէ: Դուք ինչպես ուզում եք հասկացեք, ես բերեմ մի փաստ:

Ձեզ եմ ներկայացնում AMF-ի փորձագետներ, շատ հեղինակավոր փորձագենտեր, ի միջի այլոց ասեմ, Ամիդ Դավուդի եւ Դավիթ Գրիգորյանի փորձագիտական եզրակացությունը: Սա վերլուծություն է: Տվյալները 2006 թվականով է` ամենավերջին տվյալները: Եթե դուք նայեք գրաֆիկին, կտեսնեք, որ 2000 թվականից հետո, 2001-ից հետո, այս տվյալները ստաբիլ են: Ըստ այս վերլուծության, նույնիսկ եթե մենք ստվերը հանում ենք հարկային դաշտից, մենք պետք է ունենայինք 20.5 տոկոս հարկեր-ՀՆԱ հարաբերակցություն: Այսօրվա դրությամբ մենք ունենք 16.1` 2007-ի կատարողականում, այսինքն` 4.4 տոկոս ՀՆԱ-հարկեր հարաբերակցության մեջ այդ տոկոսային կետը մենք չենք կարողացել կատարել: Ես սա գնահատում եմ աններելի: Սա նույնիսկ ստվերն էլ իր մեջ չի ներառում, այսինքն` վարչարարական աշխատանքը նորից գտնվում է շատ ցածր մակարդակում:

2-րդ բացասական գնահատականը իմ համար, դա 49 տոկոս ներմուծման ավելացման պարագայում, եւ նաեւ ըստ զեկույցների, վարչարարության կատարման արդյունքում մաքսատուրքի 5 տոկոս աճն է ընդամենը: Ինչպե՞ս դա կարող է պատահել: Ինչքան էլ առաջին սպառման ապրանքները ավելացված արժեքի հարկի դաշտում են գործում, բայց բազմաթիվ ապրանքներ եւս, ըստ էության, մաքսատուրքի ռեժիմում են գործում: Սա նույնպես աններելի է:

Արդյունաբերության կտրվածքը:  Ճշտված, այս վերջին  տեղեկանքը, որ մեզ տրամադրեց կառավարությունը, արդյունաբերության տեսակարար կշիռը տնտեսական աճի մեջ ապահովվել է ընդամենը 0.5 տոկոսային կետով: Լավ, ես հասկանում եմ, որ Գերմանիայի նման երկրում հնարավոր է, որ 30 տոկոսով կամ 25 տոկոսով արդյունաբերությունը ապահովի տնտեսական աճի տեսակարար կշիռը, բայց 0.5 տոկոսը ի՞նչ թիվ է: Սա ցույց է տալիս, որ մենք ընդհանրապես արդյունաբերություն չունենք: Սա է հավաստում նաեւ այն տվյալը, որ արտաքին առեւտրի 17 տոկոս հավելաճի մեջ 11 տոկոսը կազմել է ոչ թանկարժեք  մետաղների արդյունահանումը: Փաստորեն, ՀՀ-ն վեր ենք ածում 3-րդ կարգի երկրի՞, որը ընդամենը նստելու է արտահանման այն ասեղի վրա, որը թույլ է տալիս մեր բնական պաշարները՞: Բա մեր սերունդներին ի՞նչ ենք փոխանցելու: Նաեւ անհրաժեշտ է հիշել, որ այս ոլորտը մեր երկրին եկամուտներ դեռեւս չի բերում, որովհետեւ, ըստ էության, այդ ընկերությունները գրանցվում են դրսում, եւ որպես արտաքին ներդրում է դիտվում, ինչի արդյունքում ստանում են հարկային արտոնություններ: Սա եւս աններելի, ըստ իս, բաժին է:

2-րդը` տնտեսական աճի մեջ իր  4.5 տոկոսանոց կշիռը կազմող շինարարության մեջ պետք է նշել մի բացասական տենդենց, որը 2006 թվականի բյուջեի կատարողականի հետ կարելի է համեմատել: Դա այն է, որ արտադրողական նշանակության օբյեկտների շինարարությունը գնալով նվազել է 2007 թվականին:  Ոչ արտադրական նշանակության օբյեկտները կազմել են 66 տոկոս: սա անթույլատրելի, աններելի է, այսինքն` մենք ենթակառուցվածքներ այս շինարարությամբ չենք ստեղծել: Սա բնակֆոնդ է մաքսիմում եղել եւ սա նույնպես աններելի է:

Մեր կառավարությունը այս էլ որերորդ տարին իրեն գերակա ճյուղ է հռչակում տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, գիտական...

Կարելի  է 3 րոպե:

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Ավելացնել 3 րոպե:

Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-...տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, գիտատար արտադրությունը: Եթե մենք նայում ենք, բյուջեի կատարողականի մեջ տեսնում ենք, որ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բաժնում ընդամենը 10 միլիոն դոլարի արտաքին ինվեստիցիա է եղել, որի արդյունքում 30 տոկոս աճ է ապահովվել: Ես կարծում եմ, որ այս ոլորտում ոչ թե 10 միլիոն պետք է ներդրում կատարվեր, այլ` 100 միլիոն դոլարի ներդրում կատարվեր, որովհետեւ վաղը սա է լինելու մեր հիմնական զենքը, որը մենք կարողանալու ենք օգտագործել մեր երկրի կայունության զարգացման պաշտպանության համար: Մենք սա չենք օգտագործում:

Գիտատար արտադրության մասին էլ չեմ խոսում: Բազմաթիվ գիտնականներ, որդեն իսկ դժգոհում են, որ այդ արտադրության ճյուղը արդեն մեռնում է, եթե ոչ արդեն ամբողջությամբ է մահացել: Մենք բազմաթիվ անգամ նշեցինք, որ սոցիալական ոլորտին բազմաթիվ  գումարներ են տրվել: Բայց բերեք, հարգելիներս, համեմատենք, արդյո՞ք այդ գումարները, որ մենք տվել ենք, համեմատելի են այն իրական գնաճի հետ, որը գոյություն ունի, այն զամբյուղի հետ, որը կազմում է մեր քաղաքացիների մեծամասնության առօրիան: Չէ՞ որ առաջին անհրաժեշտության ապրանքները, որոնք քաղաքացիների մեծամասնության համար ամենօրյա օգտագործման եւ իրենց կենսաապահովման զամբյուղի գերակշիռ տոկոսն են կազմում, միայն անցած տարի բազմաթիվ անգամ մեծացավ, գրեթե` կրկնակի, մինչդեռ ցավում եմ, որ ազգային վիճակագրության տվյալներով դա մաքսիմում 30 տոկոսով է ցույց տալիս:

Խորհրդարանական ընտրություններից հետո, բոլորիս հայտնի է, որ մեկ պարկ ալյուրի գինը 6 հազարից դարձավ 11 հազար դրամ:

Այս ամենը հաշվի առնելով, ես այնուամենայնիվ գտնում եմ, որ բյուջեի կատարողականը ինձ համար անթույլատրելի վիճակում է գտնվում: Մեր քաղաքացիների կենսաապահովման հետ կապված խնդիրները չեն լուծվել, մեր պետության զարգացման հեռանկարը չի ապահովվել: Շնորհակալություն:

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթը` պատգամավոր Անահիտ Բախշյան:

Ա.ԲԱԽՇՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Բյուջեի կատարման հաշվետվության այս գործընթացի հրապարակայնացումը եւ որքան հնարավոր է շատ լուսաբանումը, բխում է մեր հասարակության շահերից: Մեր հասարակությունը կարոտ է լսել իրականություն այն մասին, թե ինչպե՞ս է բյուջեն կատարվել, այնինչ, կարծում եմ, որ ո'չ ԱԺ-ում, ո'չ ԶԼՄ-ներով այս գործընթացի հավուր պատշաճի չի իրականացվում, որովհետեւ հասարակությունը անհաղորդ է այս շատ կարեւոր գործընթացին: Պակասում է այստեղ այստեղ շատ կարեւոր կամք, քննադատական վերլուծություն:

ԱԺ-ի ֆինանսատնտեսական հանձնաժողովի ներկայացրած տեղեկության մեջ ծայրից ծայր ասվեցին թվեր եւ գովերգվեց աննախադեպ, այսպես կոչված, բյուջեի կատարողականը այն դեպքում, երբ մեր հասարակությունը իր մաշկի վրա զգում է, թե իրականում ինչպե՞ս է իր վրա, իր բարեկեցության վրա ազդել 2007 թվականի բյուջեի կատարողականը: Այստեղ առկա են այնպիսի փաստեր, որոնց մասին արժե մեկ անգամ եւս ասել:

Ի՞նչ տրամաբանությամբ եւ ո՞վ է գրում բյուջեն տվյալ պահին, որից հետո այն ճշտվում է, վերաճշտվում է եւ այդ թվերը, ճշտված թվերը, կամ կտրուկ պակասում են, կամ մի քանի հարյուր տոկոսով ավելանում: Կարծում եմ, որ ինչ-որ մեկը պետք է պատասխան տա այս տեսակ բյուջե գրելու համար: Ես կարող եմ փաստեր բերել, մասնավորապես կրթության եւ մշակույթի նախարարությանը տրված բյուջեներից, որտեղ ծրագրեր կան, որ ընդհանրապես չեն իրականացվել` հատկացվել են գումարներ եւ չեն իրականացվել: Մշակույթի բնագավառում, իմ ձեռքի տակ ունեմ, ինրքան հասցրել եմ դուրս բերել այդ 1500 էջից, մոտ 10 ծրագիր կա, որ չի իրականացվել: Դրանց փոխարեն, նախարար ասաց, որ ուրիշ ծրագրեր են իրականացվել, բայց, կարծում եմ, որ դա պետք է անպայման արվեր օրենքով` ԱԺ-ու ընդունված օրենքով:

Մի այսպիսի հետաքրքիր տվյալ եմ ուզում բերել` տեղեկատվական վերլուծական եւ հասարակության հետ կապերի կենտրոն ՊՈԱԿ-ին տարեկան ծրագրով նախատեսել է 600 հազար, իսկ ճշտված պլանով` 2 միլիոն 186 հազար: Այսպիսի տարբերությունները, ճիշտ է, Վերահսկիչ պալատի նախագահն էլ ասաց, բայց շատ-շատ  այլ մտորումների տեղիք են տալիս:

Այնուհետեւ, կրթության բնագավառում: Պրն նախարարը մի քանի անգամ նշել է, որ միջազգային կազմակերպությունները դրական են արտահայտվում իրականացրած ծրագրերի ընթացքի մասին եւ գոհ են: Բոլորս վկա ենք այն մասին, որ կրթության ոլորտում բարեփոխումների ուղղությամբ կատարված ծրագրերը, այո, ֆինանսավորվում են եւ լուրջ են ֆինանսավորվում` մեր բյուջեի համեմատ, բայց հասարակությունը այդ արդյունքից գոհ չէ: Մասնավորապես, ուզում եմ մի օրինակի մասին ասել, եւ դրա հետ կապված հետեւյալ հարցադրումն անել` ովքե՞ր են գրում օրենքները, ովքե՞ր են պատվիրում, ի՞նչ գումարներ են տրվում այդ օրենքները գրելու համար, եւ եթե այդ գումարները տրվում են, պատվիրվում են, պետք է որ շատ ավելի լավ, որակյալ օրենքներ գան ԱԺ, այնինչ վստահ չենք, որ այդ օրենքների, նախագծերի որակը համապատասխանում է պահանջներին:

Մասնավորապես, ես ուզում եմ ասել «Հանրակրթության մասին» օրենքի չարչրկված հետաձգման դեպքի մասին: 2006 թվականի նոյեմբերից այդ օրենքը ԱԺ-ում է, եւ մինչ օրս չի ընդունվել եւ այնտեղ կան լուրջ կետեր, որոնք չընդունվելու դեպքում, ես հարց եմ բարձրացնում` ինչպե՞ս պետք է իրականացվի ավագ դպրոցի հայեցակարգը, որովհետեւ ուսուցիչների ատեստավորումը, որից կախված է ավագ դպրոցի կայացումը, այդ օրենքով պետք է որոշվի, իսկ օրենքի ընդունումը, չգիտեմ, ի՞նչ դիտավորությամբ թե անգործության հետեւանքով, մինչ օրս ձգձգվում է: Սա հրատապ խնդիր է, եւ կոչ եմ անում մեզ եւ նախարարությանը, այդ օրենքը արագորեն ԱԺ-ի քառօրյայի մեջ ներառել:

Ուզում եմ անդրադառնալ նաեւ սոցիալական, սոցապ նախարարի երեկվա հայտարարությանը, որը ինքը  շատ կարեւորում է, իր ելույթում կարեւորեց ծրագրերի կատարման հաշվետվությունների արդյունավետության գնահատականը: Իսկապես, մենք նույնպես բազմաթիվ անգամ հարց ենք բարձրացրել` ինչպե՞ս գնահատել այդ ծրագրերի արդյունավետությունը, եւ եթե պրն նախարարը դա շատ կարեւորում է, ես ունեմ շատ կարեւոր մի հարցադրում, կապված Սոցիալական ապահովության նախարարության հետեւյալ ծրագրի հետ`...

Խնդրում եմ 3 րոպե:

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Ավելացրեք:

Ա.ԲԱԽՇՅԱՆ

-...առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաներին բնակարան տրամադրելու կարգը հաստատելու մասին թիվ 953-Ն որոշմամբ բնակարաններ գնելու նպատակով ինչպիսի՞ հանցագործ, ինչ ասեմ, գործողություններ են այստեղ կատարվել, եւ կուզենայի իմանալ նախարարի գնահատականը այս մասին, եւ ընդհանրապես, էլ ի՞նչ հանցագործություն պետք է կատարվի որեւէ բնագավառում, որ մեր պաշտոնյաները պատասխանատվություն կրեն, գոնե բարոյապես հայտարարեն, թե ի՞նչը ինչոց է: Ինչպե՞ս կարող էր նախարարը տեղյակ չլիներ, որ այդ մեկ ծրագրով ինչպիսի՞ չարաշահում է, ինչպե՞ս է բյուջեի միջոցները  քամուն տրվել եւ 132 բնակարանի փոխարեն գնվել են շատ ավելի պակաս բնակարաններ:

Հաշվետվությունների ընթացքը եւ ամբողջ բյուջեի կատարման կատարողականի հետ քննարկումները ցույց են տալիս, որ շատ ծրագրերով արժանահավատ չեն այդ թվերը, այդ գրվածը` բյուջեի մեջ, եւ այս ամենը հասարակության մեջ նորից իշխանություն, հասարակություն վիհը խորացնում է, մարդիկ չեն հավատում, մարդիկ այս ամբողջ գործընթացը չեն կարեւորում, որովհետեւ արժանահավատություն չի ներշնչում:

Ես կարծում եմ, որ այս ուղղությամբ մենք բոլորս շատ լուրջ գործ ունենք անելու, անկախ նրանից, ընդդիմություն ենք թե` կոալիցիայի մաս: Բոլորս շատ խորը պատասխանատվություն ենք կրում այս ամենի համար, եւ մեր որոշումը, մեր քվեարկությունը լուրջ ազդեցություն պետք է ունենա հետագա բյուջեների քննարկման ժամանակ: Կարծում եմ, որ խորհրդարանը իր վերահսկողական դերը լիովին չի կատարում, լիովին չէ, ընդհանրապես չի կատարում, եւ այս պահին, այսինքն` հաջորդ պահերին, երբ քվեարկությունը կսկսվի, բոլորս լրջորեն մտածենք այս մասին: Շնորհակալություն:

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթը` պատգամավոր Ստյոպա Սաֆարյան:

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Բարի օր, հարգելի գործընկերներ, հարգարժան տիկին փոխնախագահ, ես 2007 թվականի պետական բյուջեի կատարման հաշվետվությունը քննարկելու ժամանակ կփորձեմ համադրել 3 հիմնական փաստաթղթեր, որոնցից 2-ը, ըստ էության, նույնն են, որովհետեւ նույն փաստաթղթի տարբեր մասերն են կազմում:

1-ինը, դա կառավարության գործունեության ծրագիրն է, որին ես ուզում եմ հղումներ կատարած լինել իմ ելույթի ընթացքում: Խոսքս վերաբերում է Սերժ Սարգսյանի կողմից կազմավորած կառավարության անցած ամռանը ներկայացրած գործունեության ծրագրին, որովհետեւ, ըստ էության, այդ նպատակներն է, որ մենք պետք է համադրության մեջ դնենք այս բյուջեի կատարման հետ, թե որքանո՞վ են դրանք ձեռքբերվել:

2-րդը` դա ՀՀ-ի սոցիալ-տնտեսական զարգացման քաղաքականության հիմնական ուղղություններ են, որոնք կցված են սույն հաշվետվությանը:

Վերջապես` բյուջեի կատարողականը կամ` հաշվետվությունը:

Ես ուզում եմ հիշեցնել նաեւ մեր բոլոր գործընկերներին, ովքեր ձեռնպահ չմնացին նաեւ այս տարվա բյուջեն գնահատել եւ այս կառավարության ծրագիրը գնահատել որպես հավակնոտ բյուջե, ուզում եմ հիշեցնել, որ նույնպիսի գնահատական տրվել էր նաեւ նախորդ կառավարության գործունեության ծրագրին` բյուջեին, եւ այս ամբիոնից, գործող Նախագահը, այն ժամանակ ՀՀ վարչապետը Սերժ Սարգսյանի կողմից առաջադրվել էին թիրախներ, նպատակներ, որոնք ենթադրվում է, որ պետք է իրականացվեին իր կառավարության գործունեության ընթացքում:

Հարկ եմ համարում հիշեցնել այնպիսի նպատակներ, ինչպիսիք են տարածաշրջանում Հայաստանի մրցունակության բարձրացումը, Ադրբեջանի հետ շարունակվող դիմակայության պայմաններում Հայաստանի  մեկուսացումը, որը թվարկվել էր իբրեւ մեզ նետված մարտահրավեր, եւ բնական է, որ ցանկացած ունկնդիր, ով լսում է այս խոսքերը, պետք է ենթադրի, որ բյուջեն եւ ընդհանրապես` կառավարության գործունեության ծրագիրը, որ իրականացվում է որոշակի ժամանակահատվածում, կոչված են լուծում տալիու նմանատիպ խնդիրների:

Չեմ ուզում հիշեցնել այն հայտարարությունը` հանրապետությունում բարոյահոգեբանական մթնոլորտը առողջացնելու, որովհետեւ սա խոսակցության այլ թեմա է: Պարզապես վերադառնալով 2007 թվականի բյուջեի կատարման հաշվետվությանը, պետք է սկսեմ անմիջապես բուն ներդրումային ոլորտից:

2007 թվականի ընթացքում տնտեսության իրականա հատվածում իրականացված օտարերկրյա ներդրումների ծավալը կազմել է 845.4 միլիոն ԱՄՆ դոլար, որից ներդրումները` 582.3 միլիոն դոլար: Նրանք, ովքեր քաջածանոթ են Ադրբեջանում կատարված ներդրումներից, բնականաբար, կարող են հենց մի փոքր վերը հիշատակված նպատակի համատեքստում արձանագրել, որ այդուհանդերձ այն նպատակները, որոնք  ամրագրվել էին կառավարության գործունեության ծրագրում, չեն կարող ձեռք բերված համարվել, եւ եթե մենք դատում ենք պարզապես տարածաշրջանում Հայաստանի դերի եւ կշռի մասին, պետք է ֆիքսենք, որ շարունակվում է այս ոլորտում մեր հետընթացը, եթե չասեմ` ետ մնալը:

Դեռեւս անցած բյուջեի` 2006 թվականի բյուջեի կատարման հաշվետվությունը լսելիս, «Ժառանգություն» խմբակցության պատգամավորների կողմից բազմիցս բարձրաձայնվեց բյուջեի կատարողականը ներկայացնելու կամ կատարողականի կազմման մեթոդաբանությունը հստակեցնելու, միատեսականացնելու խնդիրը, որպեսզի, իսկապես, պատգամավորներին հնարավորություն տրվի գնահատելու դրա արդյունավետությունը, որովհետեւ այնպես, ինչպես մեզ խորհուրդ է տրվում պարբերաբար, այն է` նայել, թե ինչքա՞ն է հատկացվել եւ նայել, թե ինչպե՞ս է  եւ ինչքա՞նն է ծախսվել, այո, բյուջեն կատարված է: Բայց արդյո՞ք խնդիրը սա է: Ես չեմ կարծում, որ բյուջեի կատարման հաշվետվության քննարկումը պետք է սկսվի եւ ավարտվի սրանով, որովհետեւ, շատ ավելի կարեւոր է, թե այդ ծախսերը ինչպիսի՞ արդյունքների են հանգեցրել:

Որոշ ոլորտներ, որոնք թվարկված են 2007 թվականի սոցիալ-տնտեսական զարգացման քաղաքականության հիմնական ուղղություններ բաժնում, պարզապես անհասկանալի են: Ես ձեր ուշադրությունը հրավիրեմ մի քանի բաժինների վրա:

Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ. Հիշեցնում եմ, սա այն ոլորտն է, որը, ըստ էության, ակնագործությունից, ադամանտագործությունից հետո հռչակվեց որպես  ՀՀ տնտեսության զարգացման գերակայություններից մեկը: Ես խնդրում եմ բացել այդ էջերը, եւ տեսնել, թե ի՞նչ աշխատանքներ են կատարվել 2007 թվականին: Մասնակցել ենք ցուցահանդեսի, Հնդկաստանից ինչ-որ կենտրոնից եկել են ուսումնասիրության նպատակով, որոշակի բնագավառների հետ կապված օրենսդրական փոփոխություններ են հիշատակված...

Արդյո՞ք սա է այն նկարագիրը, այն միջոցառումների ցանկը, որոնցով մենք ուզում ենք գերակայություն դարձնել եւ  խթանել տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացումը Հայաստանում: Թույլ տվեք ասել, որ սա անհասկանալի մոտեցում է այս ոլորտի նկատմամբ, կամ միգուցե մենք լավ չենք պատկերացնում, թե կառավարությունը ի՞նչ է անում: Համենայն դեպս, ներկայացված փաստաթուղթը հիմք չի տալիս լուրջ դատողություններ անելու, որ այս ոլորտում կառավարությունը իրականացրել է լուրջ քայլեր եւ, հետեւաբար, որեւէ մեկը, կարծում եմ, չի թերագնահատում Հայաստանի կողմից այս կամ այն ցուցահանդեսին այս կամ այն հեղինակավոր միջոցառմանը մասնակցելու կարեւորությունը, սակայն նման միջոցառումները թվարկել իբրեւ հիմնական առանցքային միջոցառումներ, ես կարծում եմ, արդեն լիրարժեք պատկերացում է տալիս կատարված աշխատանքների մասին:

Ես հիմա լավ բաներին էլ կանդրադառնամ` ձեր խնդրանքով:

Փոքր ու միջին ձեռնարկատիրություն եւ զբոսաշրջություն: Ընդամենը...

Ես կխնդրեմ 2 րոպե, 3 րոպե` ներողություն:

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-2.5 րոպե:

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Փոքր եւ միջին ձեռնարկատիրություն եւ զբոսաշրջություն: Հարգելի գործընկերներ, ընդամենը 5 տող: Եթե մենք խոսում ենք Հայաստանում տնտեսության զարգացման մասին, եթե մենք խոսում ենք հարկերի ավելացման մասին, հարկաին եկամուտների ավելացման մասին, այդ դեպքում անհասկանալի է դառնում, թե ինչպիսի՞ հիմնական միջոցառումներ են անցկացվել այս բնագավառում: Դրանք իսպառ բացակայում են ներկայացված ծրագրում:

Անշուշտ, տիկին Նաղդալյան, սա արդեն 2-րդ պատմությունն է, 2-րդ անգամն է, առաջին անգամ չէ, որ բախվում ենք այս իրավիճակին, որովհետեւ, նախորդ հաշվետվության ժամանակ էլ նույն բանն էր, բայց երբ նախորդ տարի մեզ նարկայացվեց համապատասխան տեղեկանքը, ներողություն, այնտեղ էլ լուրջ բաներ չգտանք:

Գյուղատնտեսություն: Գյուղատնտեսության ոլարտում իրականացված միջոցառումները տպավորություն են ստեղծում, թե հատված է նախընտրական ծրագրից` կենդանիների եւ մարդու համար ընդհանուր վարակիչ հիվանդություններից բնակչության պահպանություն, գյուղատնտեսական կենդանիների մթերատվության բարձրացում, կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների պատվաստում եւ տոհմասելեկցիոն աշխատանքների կազմակերպում: Ես ուղղակի նորից խոսքեր չեմ գտնում  բնութագրելու նման ձեւով ներկայացված բյուջեի կատարման հաշվետվությունը: Վերջին հաշվով, եկեք, միգուցե  նաեւ հասկանամ եւ ենթադրություններ կատարեմ, թե ինչու՞ չեն թվարկված, որովհետեւ, նույն 2007 թվականն էր, երբ հանրապետությունում լայնորեն տարածվեց աֆրիկյան ժանտախտը, եւ բոլորս ենք հիշում, թե ինչպիսի՞ անհետեւողական մոտեցում եւ պահվածք ունեցավ կառավարությունը այս հարցում: Հետեւաբար, ինձ մնում է սոսկ արձանագրել, որ, քանզի լուրջ արված աշխատանքներ չկան, բնականաբար, ոչինչ չէր մնում, քան նման դեկլարատիրվ տողեր ամրագրելը:

Վերջին հատվածը, որին ես ուզում եմ անդրադառնալ, կրկին վերաբերում է բյուջետային ծախսերին` բյուջեում, ընդհանուր ծախսերի մեջ այս կամ այն ոլորտին հատկացված ծախսերի տեսակարար կշռին: Երբ նայում ենք 2006 թվականի ցուցանիշի համեմատությամբ արձանագրված  տոկոսային առաջընթացն էլ տպավորություն է ստեղծում, թե բոլոր ոլորտները որոշակիորեն եւ ընդհանուր առմամբ, միջին ցուցանիշով աճել են: Բայց, երբ ուշադրություն ենք դարձնում արդեն կոնկրետ բյուջետային հատկացումներին` դրամական տեսքով, ապա ակնհայտ է դառնում, որ կրկին, մեր մոտ գերակայություն է մնում այնպիսի ոլորտ, ինչպիսին պաշտպանությունն է, հասարակական կարգի պահպանությունն է:

Չեմ ուզում ասել, որ սա, այս ոլորտում, անշուշտ, մի փոքր բացառություն կկազմի գիտությունն ու կրթությունը, որին կատարած հատկացումները կրկին տպավորիչ են, բայց, թե ինչպիսի՞ վիճակ է տիրում այս եւ մյուս ոլորտներում, կարծում եմ, որ հավելյալ նկարագրության կարիք չունի:

Վերջում, ուզում եմ պարզապես հերթական անգամ հորդորել ՀՀ կառավարությանը` գոնե մի օր վերջ տալ այս կերպ բյուջեների կատարողական ներկայացնելուն եւ անցնել միանգամայն այլ ոճի եւ գործելակերպի: Շնորհակալություն:

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես, ճիշտն ասած, կցանկանայի, որ մենք ըմբռնումով մոտենանք, եւ այն քննադատություններին, որոնք այստեղից հնչում են, ուղղակի զուտ տեսնելով դրա մեջ ազգային շահի համար  այդ ձեւի պայքար: Ազգային շահը պաշտպանվում է ոչ միայն մեր մեծերի դարեր առաջ ասած խոսքերով, այլեւ ամենօրյա աշխատանքով, եւ ամենօրյա մեր աշխատանքը մեզնից պահանջում է աչալրջություն, եւ եթե 131 պատգամավորների մեջ կան մի քանիսը, որոնք քննադատում են, դա շատ փոքր տոկոս է կազմում: Ճիշտ կլիներ դրան թվաբանական չվերաբերվել,ինչպես մենք վերաբերվում ենք բյուջեի կատարմանը, այլ խորքային իմաստ տալ այն բոլոր հնչեցված կամ հնչեցվող քննադատություններին:

Ես կցանկանայի հստակեցնել հետեւյալը` երբ որ ասում են, որ այս բյուջեն աննախադեպ է, փոքր-ինչ ես զարմանում եմ, որովհետեւ սա նախադեպային է: Մենք առայժմ չենք փոփոխել ոչ պլանավորման` բյուջեի պլանավորման փիլիսոփայությունը, ոչ նրա կատարողականի վերլուծության փիլիսոփայությունը: դա ես չէ, որ ասել եմ: Ես մի քանի անգամ բարձրացրել եմ, բոլոր հանձնաժողովներին, որտեղ որ մասնակցել եմ, մի հարց` արդյո՞ք մենք կարողանում ենք այսօր գնահատել բյուջեի կատարողականի արդյունավետությունը: Պարզվեց, որ դա հասկացվում է զուտ առանձին ծրագրերի նկատմամբ, այնինչ ես կասկած չունեմ, որ այն մասով, որով ծրագրային է, այդ ծրագրերի առանձին-առանձին ծրագրերի արդյունավետությունը ունի չափորոշիչներ եւ ունի արդյունավետության եւս ցուցանիշներ:

Իմ հորդորը իրապես վերաբերում է նրան, որ մենք ոչ միայն, ասենք, որ մենք կամաց-կամաց անցնում ենք ծրագրային բյուջետավորման, այլ մենք անցնում ենք արդյունավետություն ունեցող կամ պլանավորված արդյունավետություն ունեցող բյուջե, եւ հետագայում մենք ձեզ հետ խոսենք առարկայական այդ արդյունավետության ցուցանիշների շուրջ: Թե չէ ստացվում է, որ մենք պետք է վեր կենանք եւ իրապես այն, ինչ շատ գեղեցիկ եւ ճիշտ կլիներ անելու հաշվապահական վերլուծության ժամանակ, ինչը շատ կարեւոր է եւս, բա չիմանանք ու՞ր եւ ինչպե՞ս են ծախսվել այդ գումարները: Բայց այդ ժամանակ մենք կանեինք այլ վերլուծություն: Դա կլիներ արդյունավետության վերլուծություն:

Ես կցանկանայի անդրադառնալ մի քանի ոլորտների արդյունավետության այնպիսի ցուցանիշներին, որոնք բոլորիս համար առերեւույթ են:

Նախ եւ առաջ` ուժային կառույցներին վերաբերող ծախսերը: Մենք ձեզ հետ այս տարի հնարավորություն ունեցել ենք տեսնել, թե այդ ծախսերը արդյո՞ք ազդել են ուժային կառույցների արդյունավետ աշխատանքի վրա: Արդյո՞ք այն գումարները, որոնք նախատեսվել էին ոստիկանությունում գոնե այն մասով, որ ունենան համապատասխան նյութեր այն բոլոր դեպքերի համար, որ միջազգային կոնվենցիայով նախատեսված է, որ իրականացնեն խոշոր վտանգ ներկայացնող հանաքներ, արդյո՞ք տեղի է ունեցել այդ ծախսը արդյունավետ:

Ոչ: Պարզվում է, եւ դա ասել է երկրի 2-րդ նախագահը, որ մենք կունենային 3 մահ ավելի քիչ, եթե չօգտագործվեին ժամկետն անց` սովետական ժամանակվանից մնացած, նշանակում է, որ դա առնվազն թունավոր նյութեր են, եւ ոչ թե այն նյութերը, որոնք միջազգային կոնվենցիայով են նախատեսված, նշանակում է, որ օգտագործվել են դրանք, եւ 3 մահ մենք ունեցել ենք ավել` առնվազն, դա հնչեցվել է բարձր մակարդակով, ինչը ոստիկանության աննարդյունավետ աշխատանքի հստակ ցուցանիշ է:

2-րդը` բազմաթիվ անգամ տպագրումներով եւ այս ամբիոնից հնչեցվել է, որ ռադիկալ, ոչ խորհրդարանական ընդդիմության գործողությունները ուղղակի վտանգել են Ազգային անվտանգությանը: Մենք գիտենք, որ դա մի օրվա մեջ չի եղել: Տեղի է ունեցել 21-ը սեպտեմբերի` 2007 թվականից: Ի՞նչ է արել ազգային անվտանգության ծառայությունը, որ այսօր, այստեղից չհնչի մի պարզ, բայց շատ տարօրինակ միտք, որ դա ծրագրավորված  է եղել ընդդիմությունից` ոչ խորհրդարանական, եւ ես այդ հարցը հնչեցրել եմ, երկրորդ անգամ եմ հնչեցնում, որ ինձ համար զարմանալի է, ինչու՞ է կառավարությունը, տվյալ դեպքում` Ազգային անվտանգությունը այդպես փայլուն կատարել այլ ուժերի, ինչպես մեզ այսօր ուզում են համոզել տասնյակ դատական գործերով, ինչու՞ է թույլ տվել, որ այդ գործունեությունը տեղի ունենա: Արդյո՞ք այն ծախսերը, որոնք տեղի են ունեցել, արդյունավետ են:

Այսօր մենք ունենք տարօրինակ մի իրավիճակ, եւ ես երեկ դրա մասին ասացի, որ ավելի քան 2.5 ամիս հետո քննչական մարմինները այդպես էլ չեն տալս պարզ պատասխան հանրությանը, ո՞վ է կոնկրետ այն հրամանը` որոշումներ արձակողները, եւ որոն՞ք են այն կատարողները այն գործողությունների, որոնք բերել են 10 սպանության եւ ավելի քան 200 անձ, որոնցից մեծ մասը, դա ներքին գործերի, ոստիկանության ծառայողներ են:

Եթե մենք այսօր էլ չենք ուզում խոսել բյուջետային վերլուծության մեջ...

Խնդրում եմ 3 րոպե:

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Ավելացնել:

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Եթե մենք չենք ուզում խոսել արդյունավետության մասին, մենք մեզ դատապարտում ենք ազգային շահը վերածել բանաստեղծությունների, եւ ազգային շահին ուղղված միակ օրենք-ծրագիրը, այն է` բյուջեն, պարզապես կատարել ծախսելու առումով: Այդ որ մի կտրիճը չի կարող փող ծախսել, այն էլ եթե տարեց-տարի մեծանա այդ գումարը: Թող լինի ծախսելու: Դրա համար ես բացարձակապես չփակելով կամ չմերժելով, որ կան եւ' նախարարություններ, եւ' ոլորտներ, որտեղ մենք, այո, կատարում ենք ծախսեր, տեսնում ենք դրական արդյունքներ, մեկ է, ես մինչեւ մահ, մինչ կախաղան պիտի բոռամ` եկեք արդյունավետ բյուջե ունենանք, այսինքն` պլանավորումից սկսենք, եւ սա է պատճառը, որ մենք խնդիր ունենք պլանավորման պահից: Ցավոք սրտի, մյուս տարի մենք ունենալու ենք գրեթե նույն իրավիճակը, միայն թե ծրագրավորված բյուջեի մասով, ես հուսով եմ, որ ավելի հստակ կլինեն այդ ծրագրերի արդյունավետությունը, ինչը չի կարող նշանակել, որ մենք ստացանք պատասխան` այդ առանձին-առանձին ծրագրերը ինչքանո՞վ են արդյունավետ դարձրել բյուջեն: Դա պարզ, ոչ միայն բարձրագույն մաթեմատիկայի, այլ պարզ խնդիր է, որը բոլորը գիտեն` կարելի է առանձին-առանձին գործերը լավ անել, ես բերել եմ գյուղատնտեսության օրինակը, երբ որ գյուզատնտեսության զարգացման ծրագիրը բերելով ապրանքաարտադրության ցուցանիշների բարձրացմանը, նույն այդ ծրագրի մշակողների կողմից երբ որ տրվել է գնահատական, ինչպե՞ս է դա ազդելու սոցիալական բեւեռացման վրա, ցույց է տրվել, որ սոցիալական բեւեռացումը կավելացվի, եթե չլինեն այլ օժանդակող քաղաքականություններ, տվյալ դեպքում, գյուղատնտեսության եւ գյուղատնտեսական վայրերում ոչ գյուղատնտեսական օբյեկտներ արտադրող...

Շնորհակալություն, ես վերջացնեմ:

...արտադրող այդպիսի քաղաքականություն ունենալ, ներ դնել այդտեղ:

2-րդը` գյուղատնտեսությունում կոոպերացիան կամ զրո դարցնել կամ տալ դրան զարկ:

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Մենք անցնում ենք խմբակցությունների տեսակետների քննարկմանը: «Ժառանգություն» պատգամավորական խմբակցության տեսակետը կներկայացնի պատգամավոր Արմեն Մարտիրոսյանը:

Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-Նախքան «Ժառանգություն» խմբակցության տեսակետը ներկայացնելը, ես կցանկանայի եւս մեկ անգամ բարի անունով հիշել վաղամեռիկ վարչապետ Անդրանիկ Մարգարյանին, ում ղեկավարությամբ այս բյուջեն պլանավորվել է: Այսօր, ես կարծում եմ, որ մեր նիստերի դահլիճը պետք է բազմամարդ լիներ, եւ' պատգամավորների առումով, եւ' լրագրողների առումով, որովհետեւ բյուջեի կատարողականը այն հարցն է, որ, ըստ էության, պետք է լինի ամենալայն քննարկման առարկա: Ես այն այժմ չեմ տեսնում:

Իմ վերլուծությունը, որ ես կներկայացնեմ «Ժառանգության» անունից, այլեւս թվեր չի ներառելու: Լինելու է 2 նպատակ:

1-ինը` 2007 թվականի պետական բյուջեն նպաստե՞լ է ՀՀ քաղաքացու, իր առօրյա հոգսերը թեթեւացնելու խնդրի լուծմանը:

2-րդը` 2007 թվականի բյուջեն նպաստե՞լ է ՀՀ-ի հետագա զարգացմանն ուղղված քայլերի իրականացմանը:

Միայն այս երկու տեսանկյունով ես կներկայացնեմ բյուջեն` առանց տոկոսների:

1-ինը` ըստ էության, մեր ներկայացրած բյուջեն, ՀՀ քաղաքացուն հնարավորություն չի ընձեռել իր սոցիալ կենցաղային հարցերը լուծելու այն աստիճանով, որը նախատեսված է Սահմանադրությամբ: Մենք ավելացրել ենք աշխատավարձը, մենք ավելացրել ենք թոշակը, մենք մեծաթիվ գումարներ տալիս ենք նպաստառուներին, բայց այդ գումարները, որոնք մենք տվել ենք, համեմատելով գնաճի հետ` իրական գնաճի հետ, իրական սպառողական զամբյուղի` կենսաապահովման զամբյուղի հետ, քաղաքացին կարողացե՞լ է լուծել իր կենցաղային, սոցիալական հոգսերը: Իհարկե` ոչ:

Ես դեռեւս չեմ խոսում այնպիսի կարեւոր բաղադրիչի մասին, ինչպիսին հոգեւոր պահանջմունքների բավարարումն է, որը, մենք չգիտես ի՞նչու, վերջերս երկրորդական պլան ենք մղում, որի արդյունքում մենք այսօր ունենք խաթարված արժեքային համակարգ, ու դրա առնչությամբ որեւէ քայլ չենք նախաձեռնում: Չկարողացավ 2007 թվականի պետական բյուջեն ապահովել քաղաքացու սոցիալական կենցաղային պահանջմունքների իրականացումը:

Այլ դիտարկում` 2007 թվականի բյուջեն կարողացա՞վ ապահովել քաղաքացու իրավական պետությունում ապրելու, օրենքների ենթակայության տակ իրեն անվտանգ զգալու խնդիրը: Կարողացա՞վ դա ապահովել: Ոչ: Մենք նորից տեսնում ենք, որ տեղի են ունեցել բռնություններ, որոնք իրականացվել են նույնիսկ իրավապահ մարմինների կողմից:

Մենք նորից տեսնում ենք, որ դատական մարմինների նկատմամբ անվստահությունը նորից խորանում է: Որ քաղաքացին, որը դատարանում պետք է, ըստ էության, օրենքի վերջնական իրականացման ատյան լիներ, չի հանդիսանում: Սա բյուջեի կատարողականի թերություններից մեկն է նույնպես:

Հաջորդ խնդիրը` պետության զարգացման հետ կապված: Արդյո՞ք 2007 թվականի բյուջեի կատարողականը ապահովում է ՀՀ-ի հետագա տնտեսական զարգացումը երկարաժամկետ, միջնաժամկետ կտրվածքով:

Արդո՞ք այն, ինչ ստեղծվել է 2007 թվականի պետական բյուջեի արդյունքում, հնարավորություն ընձեռելու է հետագա զարգացման համար: Հնարավորության այն փոքր չափը, որ կա, բնականաբար, մեզ չի բավարարում, որովհետեւ, դինամիկ զարգացող, կներեք արտահայտությանս, կատաղի մրցապայքարի արդյունքում` պետությունների միջեւ, մենք այդ կատաղի պայքարը չենք կարողանալու տանել, որովհետեւ այն հիմքերը, որոնք անհրաժեշտ են այդ պայքարի համար, մենք չենք ստեղծել:

Շատ բարձրագոչ ձեւով բոլորս այստեղ խոսում ենք փոքր եւ միջին բիզնեսի խթանման համար: Չէ՞ որ հենց դա է այն բազան, որը մենք պետք է ապահովենք միջին խավի, որը բոլորս այդպես երազում ենք, նպատակ ենք դնում, ձեւավորմանը: Չէ՞ որ մենք   հենց ինքներս, այդ փոքր եւ միջին ձեռնարկատիրական բնագավառին անընդհատ վնաս ենք հասցնում, որոնցից մեկն էլ 2007 թվականին ընդունված այդ պարզեցված հարկի այդ փոփոխություններ են: Մենք վերցրեցինք, ջրի հետ նաեւ երեխային էլ թեշտից գցեցինք: Թեշտից այդ երկուսի ցած գցեցինք: Սա նույնպես անթույլատրելի էր: Տարածաշրջանում մեր մրցունակությունը մենք կարողացա՞նք քայլեր կատարել, որ ապահովենք: Ոչ: Նորից, ինչպես միշտ, խաչմերուկ հանդիսանալով, բոլոր ճանապարհները մեր կողքով են գնում մինչեւ հիմա: Դա նույնպես չկարողացանք ապահովել:

Բավականին գումար առաջացել է կապիտալի գործառնույթից: Բայց, եթե ուշադիր ենք նայում, առյուծի բաժինը կազմում է հողի օտարումը` վաճառքը: Տնտեսագիտական այն դասական մոդելները, որ կան կապիտալի գործառնույթից, որոնք առաջանում են, մեր մոտ դեռեւս չկան, եւ մենք չենք էլ ուզում, որ դա լինի:2007 թվականի բյուջեն սա նույնպես չկարողացավ լուծել:

Գյուղատնտեսությունը: Թվում է, թե տնտեսական աճի մեջ իր տնտեսական կշիռը բավականին բարձրացրեց գյուղատնտեսությունը: Իհարկե, թվային առումով գովելի արդյունք է: Բայց եթե իրական արդյունքի ենք վերածում, մենք նորից տեսնում ենք, որ մեր սահմանամերձ գյուղը, լեռնային գյուղը դատարկվում է, այսինքն` որակական առումով այդ աճը ոչինչ չտվեց, բացի թվանշանից` տոկոսի տեսքով: Սա նույնպես 2007 թվականի բյուջեի բացթողումներից մեկն է:

...լավ բանը Ստեփան Սաֆարյանը կասի, ես չեմ ասում:

Մեզ ներկայացված բյուջեում մենք նորից տեսնում ենք, որ հարկեր ՀՆԱ հարաբերակցությունը անբավարար տեսակարար ազդեցություն ունեն իրար նկատմամբ: Թվում է, թե 1.6 ամբողջ տոկոս աճ է այս ոլորտում արձանագրվել, սակայն դա մեզ չի բավարարում: Մեզ չի բավարարում, որովհետեւ մենք ինքնանպատակ քննադատում ենք, ինձ չի բավարարում, որովհետեւ մենք ունենք այդ ռեսուրսը: Վարչարարական ճիշտ աշխատանքի դեպքում մենք կարող էինք դա ապահովել, որպեսզի մեր ՀՆԱ-հարկեր հարաբերակցությունը լիներ այն սահմաններում, որը թույլ կտա պետության քաղաքացիներին լուծելու իրենց խնդիրները:

Վերջում, մի եզրակացություն եւս: Պետք է նշեմ, որ այս տարվա հաշվետվությունը, նախորդ տարիների հաշվետվությունների հետ համեմատած, ավելի բարվոք վիճակում է գտնվում` վերլուծությունների մանրամասնությունների առումով, սակայն մեթոդաբանությունը այն չէ, հարգելիներս, որը ներկայացվում է: Սա հաշվապահական  բյուջե է, սա հաշվապահական հաշվետվություն է: Մեզ պետք է տնտեսագիտական, քաղաքական հաշվետվություն: Ես հուսով եմ, որ մյուս տարի հաշվետվությունը կներկայացվի տնտեսագիտական առումով, եւ այն ցուցանիշները, որոնք բերվում են, կբերվեն համախառն ներքին արդյունքի հետ համեմատված:

Մեկ խնդիր եւս: Ըստ էության, սա ամենակարեւոր խնդիրն է: Մեր մոտ, տարեց տարի ավելանում է եկամուտների ընդհանուր ծավալը` մեր հանրապետությունում, բայց եկամուտների բաշխվածության խնդիրը ինչպես եղել է առօրյա հրամայական, այնպես էլ մնում է: Եկամուտները նորից բեւեռացված ձեւով են բաշխվում` հարուստները նորից շատ են հարստանում, աղքատները` աղքատանում: Սա 2007 թվականի բյուջեն նույնպես չկարողացավ լուծել:

Իմ վերջին խոսքը, որը ուղղում եմ կառավարությանը: Հարգելի կառավարություն, ես իմ նախորդ ելույթում նշեցի, որ մենք ունենք հարկեր-ՀՆԱ տոկոսային տեսակարար կշռում 4.4 տոկոս անտեր հարկեր: Սա ստվերի մեջ չմտնող հարկերն են: Մարտահրավեր ձեզ` 2008 թվականի բյուջեում լուծեք այս խնդիրը:

Այս ամբողջը հաշվի առնելով, «Ժառանգություն» խմբակցությունը դեմ է քվեարկելու բյուջեի կատարողականին: Շնորհակալություն:

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթի համար ձայնը տրվում է վարչապետ Տիգրան Սարգսյանին, խնդրեմ:

Տ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, մենք մանրակրկիտ ուսումնասիրում ենք բոլոր այն առաջարկությունները, որոնք ներկայացվել են ԱԺ-ում` պատգամավորների կողմից եւ Վերահսկիչ պալատի կողմից: Առաջին հերթին, պետք է շնորհակալություն հայտնեմ շահագրգիռ քննարկումների համար: Մի քանի տասնյակ հարցադրումներ ենք մենք արձանագրել, բայց այդ հարցադրումները մենք բաժանում ենք երկու մասի.

Հարցադրումներ, որոնք վերաբերում են 2007 թվականի պետական բյուջեի հաշվետվությանը:

Հարցադրումներ, որոնք վերաբերում են ապագայում:

Այժմ, ես ուզում եմ մի կարեւոր հանգամանքի վրա ձեր ուշադրությունը հրավիրել: Քաղաքական կոալիցիա կազմող կուսակցությունների քաղաքական լիդերները, ՀՀ Նախագահի գլխավորությամբ, մեր առջեւ դրել են լուրջ հիմնախնդիրներ` աղքատության հաղթահարում, ստվերային տնտեսության նվազեցում, կոռուպցիա, հավասար մրցակցային պայմանների ստեղծում, եւ մենք հրապարակայնորեն հայտարարում ենք, որ դրանք իրողություններ են, որոնց դեմ պետք է պայքարենք: Երբ մենք հիշատակում ենք եւ բացահայտում այս խնդիրները, եթե մենք մշտապես խոսենք այս պրոբլեմների մասին, լուծումները հենց ավտոմատ դրանցից չեն բխում, այսինքն` երբ կառավարությունը ներկայացնում է կոնկրետ փաստաթուղթ, որտեղ կան մեխանիզմներ, մոտեցումներ, ապա, կարծում եմ, որ քննադատության սլաքը պետք է ուղղվի այդ մեխանիզմներին, եւ միայն քաղաքական հարցադրումներով մենք լուծումներ չենք կարող գտնել: Այդ իսկ առումով, մենք հայտարարել ենք, որ մեր աշխատանքի կարեւորագույն սկզբունքն է, որ մենք չենք թաքցնում մեր թերացումներն ու պրոբլեմները, այլ հակառակը` մենք ինքներս ենք հրապարակում: Ընդ որում, իմ տպավորությունը այնպիսին է, որ մեր կողմից ձեւակերպված հիմնախնդիրները ավելի կոռեկտ են, որովհետեւ ավելի մանրակրկիտ են ներկայացնում այդ հիվանդությունները եւ տալիս են նաեւ եղանակներ, թե ինչպե՞ս ենք մենք լուծելու այդ հիմնախնդիրները:

Այդ տեսակետից, մեզ համար չափազանց կարեւոր կլինի, որ մենք կարողանանք կոնստրուկտիվ բանավեճ կառուցենք, թե մեխանիզմների մեջ ինչպիսի՞ թերություններ կան եւ ինչպիսի՞ լուծումներ ենք մենք տեսնում: Եթե մեր լուծումները ընդունելի չեն, ապա այլընտրանքային լուծումներ մեզ առաջարկվու՞մ են, թե՞ ոչ:

Առաջին հարցը, որը հնչեցրեցին պատգամավորները` ինչպե՞ս է գնահատվում բյուջեի արդյունավետությունը: Ես իմ ելույթում մատնանշեցի այն մոտեցումները, որով մենք կազմում ենք մեր բյուջեն, եւ ուզում եմ եւս մեկ անգամ մեր ընդդիմադիրների ուշադրությունը հրավիրել այն պատասխաններին, որոնք մենք տալիս ենք` ինչպե՞ս է գնահատվում բյուջեի արդյունավետությունը: Ընդ որում, սա հեծանիվ չի, որ մենք հորինել ենք, սա համարվում է լավագույն պրակտիկան:

Մեր բյուջեն այսուհետեւ հիմնվում է ծրագրային սկզբունքի վրա: Ի՞նչ է դա նշանակում: Դա նշանակում է, որ ամեն ծախսի տակ մենք դնում ենք ծրագիր, որտեղ հստակ նկարագրվում է նպատակը, որին մենք պետք է հասնենք, իրականացնելով այդ ֆինանսական ծախսերը: Եթե դուք հարց եք բարձրացնում, բյուջեն արդյունավետ է կատարվում, թե` որ, որի վրա մենք ծախսել ենք փող եւ չենք հասել մեր նպատակին: Կա՞ն այդպիսի պրոբլեմներ: Իհարկե կան:

Դա նշանակում է, որ մենք առարկայականորեն պետք է քննարկենք, մանավանդ որ բազմածավալ հաշվետվություն է ներկայացված, որտեղ այդ բոլոր խնդիրները բացահայտված են, եւ այդ առումով, մեզ համար չափազանց օգտակար է Վերահսկիչ պալատի աշխատանքը, որը առարկայականորեն բացահայտում է ռեալ խնդիրներ, որոնց լուծումները մենք պետք է տանք:

2-րդ կարեւոր չափանիշը, որը պետք է ընկած լինի մեր բանավեճի հիմքում, դա միջնաժամկետ ծրագիրն է: Միջնաժամկետ ծրագիրը նույնպես տալիս է հստակ չափանիշներ` 3 տարվա կտրվածքով, եւ եթե մենք այդ չափանիշների կատարողականի առումով ապահովում ենք կառավարության ծրագրերի իրականացումը, սա է օբյեկտիվ չափանիշը, որով դուք կարող եք գնահատել, արդյունավե՞տ է բյուջեն, թե` ոչ:

Կառավարությանը քննադատում են այն առումով, որ մենք կարողացել ենք հարկեր-ՀՆԱ հարաբերակցությունը կտրուկ լավացնել` 1.6 տոկոսով, որը աննախադեպ է, որովհետեւ դրանից առաջ եղել է 0.2 տոկոս` 2006 թվականին, մեզ ասում են` ո՞վ է ասել, որ 1.6 տոկասը լավ է, դուք դա պետք է անեիք 2.6 տոկոս, կամ 3, կամ ինչպես հիմա նշվում  է` 4: Դեմ չենք, եթե տրվի պատասխան` ինչպե՞ս:

Մեր միջնաժամկետ ծրագրում, մենք շատ ավելի առարկայական նկարագրում ենք եւ ծրագրավորում տարեկան 0.5 տոկոս այս ցուցանիշի բարելավում, ինչը չափազանց բարդ խնդիր է, որովհետեւ հարկային վարչարարության կատարելագործումը ենթադրում է լրջագույն կառուցվածքային, կադրային փոփոխություններ հարկային եւ մաքսային ծառայություններում, եւ միեւնույ ժամանակ, իրականացնելով այդպիսի կառուցվածքային փոփոխություններ, դուք պետք է ապահովեք հարկերի ապահովագրման մակարդակի ոչ թե անկում, այլ` բարձրացում: Սա նշանակում է, որ պետք է շատ առարկայական լինի բացահայտումը,թե որտեղ է թաքնված այդ պոտենցիալը` 4 տոկոսից ավել: Արդյո՞ք այն մեթոդները, որ մեզ առաջարկվում են, չե՞ն տապալի ամբողջ բյուջեի կատարողականը:

Հաջորդ կարեւորագույն փաստաթուղթը, որը հնարավորություն է ձեզ տալու գնահատել բյուջեի արդյունավետությունը, դա «Աղքատության հաղթահարման ծրագիրն» է, որտեղ կոնկրետ ցուցանիշներով ամեն տարվա համար նկարագրված են նպատակները, չափման եղանակներն ու արդյունքները: Եթե մենք ուզում ենք իմանալ, արդյունավետ է բյուջեն այդ առումով, թե` ոչ, պետք է այդ չափանիշներով իրար հետ խոսենք: Լավ, մենք կարող ենք համակերպվել եյն մտքի հետ, որ մեր չափանիշները պատգամավորների համար ընդունելի չեն: Դա նշանակում է, որ պատգամավորները պետք է մեզ առաջարկեն իրենց չափանիշները: Մեր չափանիշները` արդյունավետության գնահատման, մեզ համար հասկանալի են, հրապարակային են, հնարավորություն են տալիս ձեզ եւ մեր քաղաքացիներին վերահսկել կառավարությանը: Եթե  մեր չափանիշները ընդունելի չեն, մենք պատրաստ ենք քննարկել այլ մոտեցումներ, այլ չափանիշներ, այլ նպատակներ եւ այդ նպատակներին հասնող այլ եղանակներ: Մենք շատ շնորհակալ կլինենք, որ այդպիսի այլընտրանքային առաջարկություններ մեր ներկայացվեն:

Բացի դրանից, ուզում եմ ձեր ուշադրությունը հրավիրել երկու կարեւորագույն նորամուծությունների վրա:

1-ինը` EFS համակարգն է, որը  ներ է դրվել ՀՀ-ում եւ այս բյուջեն առաջին անգամ կազմվել է կառավարության ֆինանսական վիճակագրական ստանդարտին համապատասխան: Ի՞նչ է սա նշանակում: Եթե դուք ասում եք, որ պետք է բյուջեի արդյունավետությունը քննարկել, դուք չեք կարող խուսափել նրանից, որ գոյություն ունեն միջազգային ստանդարտներ եւ լավագույն փորձ` ինչպե՞ս է դա կատարվում: Շատ կառուցողական կլինի մեր բանավեճը, եթե այդ չափանիշների եւ ստանսարտների ներքո մենք բացահայտենք մեր պրոբլեմները, ինչը մենք անում ենք:

2-րդ կարեւորագույն չափանիշը` ստանդարտների գնահատման այն է, ինչը մենք փորձում ենք իրականացնել, դա JFMS համակարգի ներդրումն է, որը մեզանից պահանջելու է առնվազն 5 տարի: Դա կառավարման, ֆինանսական, տեղեկատվական միասնական համակարգի ներդրումն է, ինչը հնարավորույուն է տալու կապել բոլոր ֆինանսական հոսքերը բոլոր նախարարությունների, բոլոր ծրագրերի` մեկ միասնական համակարգում, այն դարձնել թափանցիկ, վերահսկելի եւ միեւնույն ժամանակ դա հնարավորություն կտա ամենօրյա կտրվածքով հետեւել, թե որքանով է արդյունավետ կատարվում կառավարության ֆինանսական ծրագրավորումը:

Կարծում եմ, այս շրջանակը, որ ես ձեղ մերկայացրեցի, հարգելի գործընկերներ, ձեզ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել, թե ինչպե՞ս է կառավարությունը մտածում, ինչպե՞ս է կառավարությունը գնահատում բյուջեի կատարողականի արդյունավետությունը: Համենայն դեպս, այսուհետեւ մեզ քննադատելիս, դուք ունեք ավելի հստակ գործիքներ, որովհետեւ, մենք այդ գործիքների համար պատասխանատու ենք:

Հաջորդ խնդիրը, որը բարձրացնում է Վերահսկիչ պալատը, դա գնումների արդյունավետ կազմակերպման խնդիրն է: Մենք արդեն իսկ այս հարցում սկսել ենք ուսումնասիրություններ, եւ կարծում ենք, որ լուծման եղանակը հետեւյալն է` մենք ներ ենք դնելու էլեկտրոնային համակարգ, կազմակերպելու ենք էլեկտրոնային առեւտուր, հնարավորություն ենք տալու մեր տնտեսավարող սուբյեկտներին օն-լայն ռեժիմով մասնակցել բոլոր գործառույթներին` մրցույթներին, եւ արդյունքները լինելու է բոլորի համար վերահսկելի եւ թափանցիկ: Կարծում ենք, որ այս էլեկտրոնային համակարգի ներդրումը` գնումների գործընթացում էապես կբարելավվի այս ոլորտը:

4-րդը` կառավարության լիազորությունների ավելացումն է` լրացուցիչ եկամուտների օգտագործման համար ընթացիկ ծախսեր իրականացնելու կամ հրատապ, կարեւորագույն խնդիրների լուծման համար: Մեզ այս գործիքը անհրաժեշտ է, որովհետեւ  մենք ապրում ենք մի այնպիսի անցումային փուլում, որտեղ եւ արտաքին շոկերը, միջազգային շուկաների տատանողականութունը չափազանց մեծ է, նրանց ազդեցությունը մեր ներքի տնտեսության եւ մեր ներքին խնդիրների վրա չափազանց մեծ է: Սա նշանակում է, որ կառավարությունը պետք է  օպերատիվ հնարավորություն ունենա արձագանքելու այդ մարտահրավերներին: Դրա համար, այն մեխանիզմը, որ մեզ տվել է օրենսդիրը, կարծում եմ, որ արդարացի է: Ցանկացած լումայի ծախս իրականացվում է կառավարության որոշմամբ: Կառավարության գործունեությունը թափանցիկ եւ վերահսկելի է: Նախագծերը նախապես տեղադրվում են մեր կայքում, եւ պատգամավորները հնարավորություն ունեն ծանոթանալու եւ' նախագծերի հետ, եւ' մասնակցելով կառավարության նիստերին, ներկայացնել իրենց դիրքորոշումները: Այդ առումով, կարծում եմ, որ այս մեխանիզմը անցումային այս փուլում, առավել եւս, խիստ կարեւոր է մեզ համար:

5-րդ խնդիրը` դրամարկղային եւ փաստացի ծախսերի խզվածության խնդիրն է եւ շտկումը: Մենք այստեղ ունենք մի քանի լուրջ պրոբլեմներ: Կարծում եմ, որ Վերահսկիչ պալատը արդարացիորեն բացահայտել է այս խնդիրը: Ուղղությունները որոնք են` մեր աշխատանքների:

1-ինը` տեղեկատվությունը` փաստացի ծախսերի եւ դրամարկղային ծախսերի, պետք է հասանելի լինի Վերահսկիչ պալատին, բայց տարբերությունը լինելու է մշտապես: Ինչու՞: Որովհետեւ ֆինանսավորման բացումը, որը մեր պարտականությունն է, եւ ծախսերի իրականությունը, միշտ ժամանակի մեջ իրարից կտրված են լինում եւ որպեսզի մենք ճշգրիտ տեսնենք, արդյո՞ք այդ ֆինանսական միջոցները ծառայել են իրենց նպատակին, թե` ոչ, պետք է նայենք, թե այդ տարբերությունը որտեղ է հայտնվեր: Եթե կան աշխատանքներ ընթացքի մեջ, ֆինանսավորումը բացված է եւ ավարտված չէ, մենք այդտեղ պրոբլեմ չունենք, այդ ցիլը պետք է փակենք:

2-րդ խնդիրը դեռ գոյություն ունի, ցավոք սրտի` մասնավոր հատվածը ամբողջությամբ չի անցել հաշվեգրման սկզբունքի կիրառմանը: Այսօր մեր ֆինանսական հատվածը ամբողջությամբ անցել է` միջազգային հաշվապահական հաշվառման ստանդարտներով աշխատելուն, մասնավոր հատվածը` ոչ, եւ դա, բնականաբար, ստեղծում է լուրջ խնդիրներ` դրամարկղային եւ հաշվեգրման սկզբունքների կիրառման եւ մեր բյուջեի ֆինանսական ստանդարտներով իրականացման գործում:

6-րդ հարցը` ծրագրերի իրականացման գործակալությունների խնդիրն է: Խոսքը գնում է նրա մասին, որ այդ ծրագրերը մենք իրականացնում ենք այն պայմանագրերի ներքո, որոնք վավերացվում են ԱԺ-ի կողմից, եւ այն պայմանագրերով, որոնք մենք ստորագրում ենք միջազգային կազմակերպությունների հետ: Հասկանալի է, որ այս խնդիրը կառավարությունը միակողմանի չի կարոզ շտկել եւ ԾԻԳ-երի հաշիվները չի կարող առանց միջազգային կազմակերպությունների հետ համաձայնեցնելու բերել, միասնական գանձապետական հաշիվ, հանելով առեւտրային բանկերից:

Բայց, հարցադրումը մեզ համար հասկանալի է, եւ մենք բանակցությունների ավարտից հետո, տեղյակ կպահենք ձեզ, հարգելի պատգամավորներ, եւ Վերահսկիչ պալատին, թե ինչպիսի՞ ժամանակային հատվածում լուծումներ կարող ենք ունենալ եւ աեաջարկել այն նաեւ ձեզ:

Ավարտելով իմ խոսքս, ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել շահագրգիռ քննարկումների համար, եւ հավաստիացնել ձեղ, որ ոչ մի առաջարկություն եւ դիտողություն չի վրիպել մեր ուշադրությունից, եւ բյուջետային քննարկումների ժամանակ մենք կփորձենք մանրակրկիտ եւ սպառիչ պատասխան տալ ձեզ մտահոգող բոլոր հարցերին: Շնորհակալություն:

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն վարչապետ: Հարցի քննարկումն ավարտվեց: Մենք 2007 թվականի բյուջեի կատարման տարեկան հաշվետվության հաստատման քվեարկությունը կիրականացնենք վաղը առավոտյան: Մեր աշխատանքները շարունակում ենք եւ ես կներկայացնեմ քննարկվող հարցերի հերթականությունը:

Կառավարության կողմից ներկայացված «Զինվորական ծառայության անցնելու մասին» օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Ոստիկանությունում ծառայության մասին» եւ «Ազգային...»...

Կներեք, թույլ տվեք ավարտեմ, կասեմ նաեւ դա:

...«Ազգային անվտանգության մարմիններում ծառայության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ  ընդունելու մասին հարցը: Օրակարգի 3-րդ բաժնի 29-րդ հարց:

Այնուհետեւ` կառավարության կողմից ներկայացված «Անվավեր հիմնադիր փաստաթղթեր ունեցող բնակարանային կոոպերատիվների անդամների սեփականության մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը` համար 28:

«Երեւան քաղաքում իրավունք հաստատող փաստաթղթերը չպահպանած անհատական բնակելի տների կարգավիճակի մասին» օրենքի նախագիծը առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը` համար 31:

Այսպես, հարգելի գործընկերներ, մենք անցնում ենք կառավարության կողմից ներկայացված «Զինվորական ծառայության անցնելու մասին», «Ոստիկանությունում ծառայության մասին» եւ «Ազգային անվտանգության մարմիններում ծառայության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցի քննարկմանը: Հիմնական զեկույցը կներկայացնի արդարադատության նախարար Գեւորգ Դանիելյանը: Խնդրեմ, պրն նախարար

Գ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի պատգամավորներ, ձեր քննարկմանն է ներկայացվում օրենսդրական ակտերի փաթեթ, որի մեջ ներառված է 3 օրենքների նախագծեր:

1-ինը`  «Զինվորական ծառայության անցնելու մասին» ՀՀ  օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին»:

2-րդը` «Ազգային անվտանգության մարմիններում ծառայության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացում կատարելու մասին»:

3-րդը` «Ոստիկանությունում ծառայության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին»:

Թույլ տվեք հակիրճ ներկայացնել  այն փոփոխությունները եւ լրացումները, որոնք առաջարկվում են այս 3 օրենսդրական ակտերում, նրանց նշանակությունը եւ նաեւ  հիմնավորվածությունը:

Ինչպես հայտնի է, հանրային ծառայությանը բնորոշ է միասնականության սկզբունքը, եւ  դա բնորոշ է ինչպես քաղաքացիական ծառայության մյուս տեսակներին, այնպես էլ հատուկ պետական ծառայությանը, մասնավորապես այս 3 տարատեսակներին: Օրենսդրական ակտերի համեմատական վերլուծությունը ձեզ կբերի այն համոզման, որ այս 3 օրենսդրական ակտերում կան որոշակի հակասություններ, այսինքն` միասնականության սկզբունքը բավարար չափով այստեղ ապահովված չէ, եւ առաջին խումբ օրենսդրական  փոփոխությունները եւ լրացումները հենց միտված են նրան, որ հնարավորինս այս կարգի հակասությունները իմ կողմից թվարկված օրենսդրական ակտերում բացառվեն:

Բերեմ հետեւյալ օրինակը` զինվոր «Զինվորական ծառայություն անցնելու մասին» ՀՀ օրենքի 15-րդ հոդվածում բարձրագույն պաշտոն զբաղեցնելու պայմաններից մեկը համարվում է առնվազն 3 տարի գլխավոր պաշտոն զբաղեցնելը, մի շարք այլ պայմանների հետ միասին: Մյուս երկու ծառայության տեսակների մասին օրենսդրական ակտերում, մասնավորապես` ոստիկանության եւ ԱԱ-ի, այս մոտեցումը մի փոքր այլ կերպ է ամրագրվել, ըստ որի պարտադիր է համարվում ոչ թե նվազագույնը 3 տարի գլխավոր պաշտոն զբաղեցնելու հանգամանքը, այլ վերջին 3 տարում...: Հասկանալի է, որ սրանք տարբեր իրավիճակներ են եւ տարբեր պայմաններ են ապահովում բարձրագույն պաշտոններ զբաղեցնելու համար: Այդ իսկ նկատառումով, առավել հիմնավորված, առավել ընդունելի է համարվել այն տարբերակը, ըստ որի, բավարար է, եթե գլխավոր պաշտոն զբաղեցնեն ոչ թե վերջի երեք տարին, այլ առնվազն 3 տարի, եւ սա համընդհանուր մոտեցում է նաեւ ծառայության մյուս տեսակների համար եւ ունի իր մեջ որոշակի տրամաբանություն այն իմաստով, որ եթե որեւէ հատուկ պետական ծառայող, որը առնվազն 3 տարի զբաղեցրել է գլխավոր պաշտոն եւ ընդմիջել է, զբաղեցրել է որեւէ այլ տեսակի պաշտոն` ընտրովի պաշտոն, ասենք` ԱԺ պատգամավոր կամ պետական ծառայության այլ տեսակ, նորից կան հիմքեր, նրան վերադարձնելու հատուկ պետական ծառայության, սա բնավ չի նշանակում, որ նրա պրոֆեսիոնալ, մասնագիտական պատրասվածությունը դրանից նվազել է: Հակառակը, շատ հաճախ այլ ծառայության մեջ գտնվելիս կամ այլ պաշտոն զբաղեցնելիս, այդ անձը ձեռք է բերում լրացուցիչ որակներ, այդ թվում նաեւ` մասնագիտական, որը անտեսել չի կարելի:

Այդ իսկ նկատառումով էլ առաջարկվել է, այս 3 օրենսդրական ակտերում ամրագրել միատեսակ մոտեցում, հիմք ընդունելով ոչ թե ծառայության վերջին 3 տարիները,այլ առնվազն  3 տարվա ծառայության ստաժը: Իհարկե, համեմատելով այս 3 օրենսդրական ակտերի նախագծերը, դուք կնկատեք, որ, այնուամենայնիվ, որոշ տարբերություններ կան, եւ այս տարբերությունները գործում են ի օգուտ զինված ուժերում ծառայության եւ կարծում եմ, որ սա նույնպես ունի իր բացատրությունը, իր հիմնավորումը, քանզի զինվորական ծառայությունը համարվում է շատ ավելի առանձնահատուկ ծառայություն, մասնագիտական նեղ գիտելիքներ նաեւ պահանջող ծառայության տեսակ: Այդ իսկ նկատառումով էլ, որ ծառայության այս տեսակը խոցելի չդարձնենք եւ պետք է նկատի ունենանք, որ այս ծառայության մեջ գտնվող անձանց համար համեմատաբար արտոնություններ են սահմանվում եւ այս արտոնություններից օգտվելը եւս իրավաչափ համարվի, նախատեսված են մի շարք առանձնահատկություններ, բացառապես զինվորական ծառայության համար, բայց դրանք այն առանձնահատկություններ են, որ իմ դիտարկմամբ միասնականության սկզբունքը չեն խախտում, այսինքն` դրանք այնքան էական առանձնահատկություններ չեն:

Խասքը վերաբերում է հատուկ մասնագիտական բարձրագույն կրթությանը, որը չի պահանջվում ծառայության մյուս տեսակների դեպքում, նաեւ վերաբերում է կոչմանը, այսինքն` եթե որեւէ մեկը պետք է զբաղեցնի բարձրագույն զինվորական պաշտոն, ապա պարտադիր կերպով պետք է ունենա զինված ուժերի գնդապետի կոչում: Այսպիսի պարտադիր կոչում մյուս ծառայությայնտեսակների համար չի պահանջվում, այսինքն` նրանք կարող է լինեն գնդապետ, բայց պարտադիր չէ, որ ծառայության հենց այդ տեսակի համար նախատեսված գնդապետի կոչում ունենան:

Միայն, իմ կարծիքով այս ոչ էական փոփոխութոյւններն են, որոնք ամրագրված են ի օգուտ զինված ուժերի եւ մշտական հանձնաժողովում քննարկման ընթացքում եւս դիրքորոշումն այն էր, որ զինված ուժերում ծառայության համար ինչ-ինչ լրացուցիչ նախապայմաններ առաջարկել ամրագրել օրենսդրական ակտով, նույնպես պետք է համարվի իրավաչափ:

Այս փոփոխություններն են, որոնք նախատեսվում են այս 3 օրենսդրական ակտերում: Հավելեմ նաեւ հետեւյալը, որ հնարավորություն է տրվում ռոտացիոն սկզբունք կիրառելու ոչ միայն մեկ պետական ծառայության շրջանակներում, այլեւ 3 պետական ծառայություններում, այսինքն` եթե որեւէ մեկը համապատասխանում է իր զբաղեցրած պաշտոնով եւ կոչումով մեկ այլ ծառայության տեսակի համապատասխան պաշտոնին եւ ունի համապատասխան կոչում, ապա ծառայության մեկ տեսակից մեկ այլ ծառայության տեսակի փոփոխության համար խոչընդոտներ չպետք է ստեղծվեն:

Համապատասխանությա հարցը, ինչպես եւ հիմա արվում, իհարկե` մասամբ, վերապահվում է ՀՀ կառավարությանը: Սա վերաբերում է ինչպես հատուկ կոչումներին, դասային աստիճաններին, որը գիտեք, մասամբ, արդեն կրկնում եմ, արդեն լուծվել է կառավարության կողմից, այնպես էլ` պաշտոններին: Մենք ուսումնասիրելով այս օրենսդրական ակտերը, եթե տեսել ենք, որ կան բացթողումներ` կապված պաշտոնների համապատասխանության հետ, միայն դա ենք ավելացրել, այսինքն` թող չստեղծվի այն տպավորությունը, որ մի դեպքում մենք նախատեսում ենք պաշտոնների համապատասխանություն, մեկ այլ դեպքում` ոչ, պարզապես, որ օրենսդրական ակտում արդեն իսկ պաշտոնների համապատասխանության խնդիրը լուծված է, մենք դրան չենք անդրադառնում: Հակառակը, կանոնակարգման առարկա ենք դարձնում այն օրենսդրական ակտը, որում այս հարցը բավարար չափով լուծված չէ:

Այքանը, շնորհակալություն:

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հերթագրում` հարցերի համար: Հերթագրվել են 4 պատգամավորներ: Առաջին հարցը` պատգամավոր Լարիսա Ալավերդյան:

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն նախարար, վերջին տարիներին շատ մեծ, ինստիտուցիոնալ փոփոխություններ են տեղի ունենում, եւ հասկանալի է, որ այս փոփոխությունները մասամբ դրանցով են բացատրվում: Եթե կարելի է, ավելի կոնկրետացրեք, թե ի՞նչ կոնկրետ պահանջ է եւ ինչի՞ հիման վրա է եկել այս փոփոխությունը:

2-րդ հարցս վերաբերում է այն, այսպես ասեմ` գնդապետից ոչ պակաս, այսինքն` բարձր սպայական անձնակազմին, խնդիր չի ծագում արդյոք, ինչպիսն ծագել է գնդապետի եւ ավելի բարձր պաշտոնյաների համար, ավելի ցածր, այսինքն` միջին եւ կրթսեր սպայական կազմի համար, եւ ինչու՞ է տվյալ օրենքը վերաբերում միայն այս ոլորտներին:

3-րդը` արդյո՞ք այդ ռոտացիան չի նշանակում, որ ուժային կառույցներին է դասվում, եթե ես սխալ եմ հասկացել, այստեղ գրված է ոստիկանության ծառայության մասին, քրեակատարողական ծառայության, դատական ակտերի հարկային կատարողական եւ այլն: Այսինքն` դա վերաբերում է զուտ ոստիկանությա՞ն աշխատողներին այդ համակարգում, թե դա վերաբերում է արդեն քաղաքացիական դարձած  այդ ծառայություններին, եւ արդյո՞ք դա չի ազդելու որակավորման հիմնական խնդիրներին, այսինքն` արդյո՞ք կհամապատասխանի ԱԱ-ի ծառայության աշխատողի որակը աշխատելու զինված ուժերում` բանակում, քանի որ հանրահայտ է, դարեր շարունակ կա եւ այդ ոչ պաշտոնական հակադրությունը այդ երկու ծառայությունների մեջ` զուտ պրոֆեսիոնալ առումով: Շնորհակալություն:

Գ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Իսկապես,  ես նայել եմ այս օրենսդրական ակտերը նաեւ իրենց էվոլուցիոն զարգացումների տեսանկյունից, եւ չափազանց շատ են փոփոխությունները, որոնց մեջ կոնկրետ մի օրինաչափություն գտնել, իսկապես, դժվարությունների տեղիք է տալիս այն առումով, որ կարծես թե նույնիսկ իրարամերժ մոտեցումների ենք մենք գնացել: Մի դեպքում, նախապատվելի ենք համարել միասնական սկզբունքների կիրառումը, մեկ այլ դեպքում գտել ենք, որ այս կամ այն ծառայության տեսակը հնարավորինս պետք է ներփակված լինի եւ ստեղծվեն որոշակի, այդ թվում նաեւ իրավական արգելքներ, ծառայության այլ տեսակներից այս ծառայության տեսակի մեջ ներթափանցելու համար: Սա գալիս է նրանից, որ կոնցեպտուալ հարցադրումներ են եղել ծառայության տեսակների միջեւ փոխհարաբերության տեսանկյունից, որոնք իրենց սպառիչ պատասխանը չեն ունեցել, եւ հաճախ, մի դեպքում նախապատվելի համարել մեկուսացումը, մյուս դեպքում` հակառակը, այ, հիմա ես ինչ առաջարկում եմ` դոտացիոն սկզբունքի կիրառումը:

Կոնկրետ պահանջ, եթե նկատի ունեք նշանակումները, ես չեմ կարող ասել այդպիսի պահանջ կա, չկա, բայց որ օրենսդրական ակտերի մեջ կա հակասություն, դա ինձ համար արդեն կոնկրետ պահանջ է, որ այդ հակասությունները վերացվեն, արձագանքենք այդ հակասություններին: Սա դիտեք որպես պահանջ, զուտ իրավական հարթության վրա:

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Պրն Նախարար, մենք ընդմիջում ենք հարցի քննարկումը: Կշարունակենք ընդմիջումից հետո:
 


Ժամը 14:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՓՈԽՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԵՎԻԿ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԸ

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շարունակում ենք մեր աշխատանքները։ Եվ  կցանկանամ տեղեկացնել, որ նախապես հրապարակված հերթականության, քննարկվող նախագծերի հերթականության հետ կապված մենք ունենք փոփոխություն, որը հաջորդիվ կներկայացվի։ Հարցը կապված է  կազմակերպական, տեխնիկական խնդիրների հետ։ Խնդրեմ, պրն Դանիելյան։

Գ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ 2-րդ հարցը վերաբերում է նրան, թե ինչու ենք ...

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Տիկին Ալավերդյանը դահլիճում չէ, եւ մենք անցնում ենք հաջորդ հարցին։ Խնդրեմ, պրն Սողոմոնյան։

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն տիկին Պետրոսյան։ Պրն Դանիելյան ...

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Կխնդրեմ ժամանակին տեղում լինել, տիկին Ալավերդյան, եւ ձեւական հարցադրումների հետ կապված նման խնդիրներ չբարձրացնել։ Հաջորդ հարցը կհնչի, եթե նախարարը նպատակահարմար կգտնի, իր եզրափակիչ ելույթում հարցերի պատասխանին կանդրադառնա։ Խնդրեմ, պրն Սողոմոնյան։

Է.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին  Պետրոսյան։ Ինձ մոտ մի հարցի կապակցությամսբ թյուրըմբռնում կար, բայց նախարարը, հարգելի պրն նախարարն ընդմիջման ժամանակ ինձ բացատրեց եւ այդ տարակուսանքը ինձ մոտ վերացրեց։ Շնորհակալություն ձեզ, պրն Դանիելյան։

Գ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շատ լավ։ Հաջորդ հարցը՝ պատգամավոր Արծրունի Աղաջանյան։

Ա..ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ

-Պրն նախարար, մենք օրենքներում շատ ենք ամրագրում որոշակի լիազորություններ տրվում է ՀՀ կառավարությանը։ Այստեղ եւս կա 3 ներկայացվող փոփոխություներ, որ համապատասխանեցման որոշակի հարցեր կառավարությունը պետք է ներկայացնի։

Պրակտիկայում ընդհանրապես եղել են շատ դեպքեր, երբ որոշակի պարտքերի տեսակների հաստատումը կառավարությունը պետք է ներկայացնի եւ ժամանակի ընթացքում նույնիսկ եղել է, որ տարիներով չի ներկայացվել։ Ձեր կարծիքը, եթե մենք նշենք, որ կառավարությունը ներկայացնում է այս ժամկետում, որպեսզի, որովհետեւ տվյալ հարցերը, որ ներկայացնում են, որոշակի անձանց հետ է կապված, նրանց խնդիրների լուծումը չհետաձգվի այդ կարգերի կամ համապատասխանեցման կարգը, որը պետք է ներկայացնի կառավարությունը, ուշացման հետեւանքով։ Ի՞նչ կարծիքի եք, եթե նշենք, որ կառավարությունը ներկայացնում է որոշակի, այսինքն՝ 3 ամսվա կամ 6 ամսվա ընթացքում։ Շնորհակալություն։

Գ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Կոնկրետ կառավարության մի քանի որոշումներ կան, որոնք կանոնակարգել են այս խնդիրը այն չափով, որ չափով, որ օրենսդրական ակտերը նախատեսել էին համապատասխանություն։ Բայց ճիշտն ասած, ինձ հայտնի չէ, որ երկար տարիներ շարունակ, ընդամենը խոսքը, եթե հիշում եք, վերաբերում էր զինվորական կոչումներին։ Այն կոչումների համադրության խնդիրը, ոչ թե կառավարությունը ուշացնում էր, այլ ...(Չի հասկացվում) չափազանց բարդ էր եւ գերատեսչական առումով լայն տարաձայնությունների տեղիք էր տվել։ Եվ մի քանի անգամ դա դրվեց ուղղակի շրջանառության մեջ, բայց էլի այդպես ձգձգումներ չնախատեսվեց, վերջին հաշվով ընդունվեց այդ որոշումը։

Չեմ կարծում, թե դրա նպատակահարմարությունը կա, մանավանդ որ հարցը շատ պարզ է, ընդամենը 2, 3 պաշտոնների է վերաբերում։ Հիմնական խնդիրն արդեն լուծվել է։ Պետք է անդրադառնալ դրան հատուկ ինչ-որ օրենսդրական ակտով ժամկետ նախատեսելով, կարիք չեմ տեսնում։ Բայց դուք ներկայացրեք առաջարկությունը մեկ անգամ եւս կքննարկենք։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Եվ այստեղ շահագրգիռ, ըստ էության, մի խումբ նախարարություններ եւ մարմիններ կան, ովքեր որ որոշում կայացնելու, համապատասխանության հարցը որոշելու առումով, ժամկետներ չհետաձգելու առումով շահագրգիռ են լինելու, որովհետեւ համապատասխանաբար ապահովում են մեկ ծառայությունից մեկ այլ ծառայություն անցում կատարելու հարցերը, եւ ես չեմ կարծում, որ կոնկրետ դեպքի հետ կապված, կառավարության որոշման ընդունման ժամկետի առումով խնդիրներ կառաջանան։

Հաջորդ հարցը՝ պատգամավոր Հովհաննես Մարգարյան։ Դահլիճում չէ պատգամավորը եւ հարցը հանվում է։ Շնորհակալություն, պրն նախարար։

Նախագծի վերաբերյալ պաշտպանության, ազգային անվտանգության եւ ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի եզրակացությունը ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է հանձնաժողովի նախագահ Արթուր Աղաբեկյանին։

Ա.ԱՂԱԲԵԿՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, օրենսդրական այս փոփոխությունների փաթեթը քննարկվել է պաշտպանության, ազգային անվտանգության եւ ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովում եւ արժանացել է դրական եզրակացության։ Դեռ, երբ աշխատում էի պաշտպանության նախարարի տեղակալ, երբ  «Ոստիկանության ծառայության մասին» օրենքը եւ  «Ազգային անվտանգությունում ծառայության մասին» օրենքը շրջանառության մեջ էր, Պաշտպանության նախարարությունը ուներ առարկություն եւ առարկությունները հենց պայմանավորված էր այս փոփոխությունների հետ։

1-ին հիմնական առարկությունը դա բարձրագույն հրամանատարական կազմի պաշտոններում տեղաշարժի հնարավորության ստեղծելն է։ Բոլոր այն պետական ծառայությունների, հատուկ պետական ծառայությունների միջեւ, որոնք հավասարեցված են զինվորական ծառայությանը, իսկ դուք գիտեք, որ զինվորական ծառայությանը հավասարեցված է ոստիկանությունում ծառայությունը եւ ազգային անվտանգությունում ծառայությունը, ինչպես նաեւ ժամանակին առարկություն ենք ունեցել «վերջին 3 տարի» արտահայտությունը, եւ մենք այն ժամանակ պնդել ենք, որ պետք է լինի առնվազն 3 տարի։

Իսկապես անհրաժեշտություն է լինում հատուկ պետական ծառայողը կա՛մ զինծառայողը, կա՛մ ոստիկանության ծառայողն անհրաժեշտություն է առաջանում տեղաշարժելու, հետագայում տեղափոխվի այլ պետական մարմիններում ծառայության, եւ անհրաժեշտության դեպքում վերադարձը նրանց պետք է իսկապես հնարավորություն ընձեռվի, որպեսզի նա կարողանա վերադառնալ համապատասխան պաշտոնի։

Ինչ վերաբերում է վերջին անցած կառավարության որոշման հետ կապված, պաշտոնների հավասարեցման հետ կապված, միոգուցե հարցը տեղին է այն իմաստով, որ իսկապես ժամանակի ընթացքում պետք է օրենսդրական փոփոխություններ իրականացվեն, որպեսզի իսկապես օրենքներով հստակ ֆիքսվեն, թե՛ զինծառայությունում, թե՛ ոստիկանությունում, թե՛ ազգային անվտանգությունում, թե՛ այլ պետական լիազոր մարմիններում հստակ նշվի, թե որ պաշտոնում, իսկապես, քանի տարի պետք է ծառայի, որ պաշտոնը որ պաշտոնին է համապատասխան։ Կարծում եմ, հետագայում դրա հնարավորությունը կունենանք, որպեսզի այդ համապատասխանության հարցը քննարկենք։

Ի՞նչ առարկություն ուներ այս փաթեթի հետ կապված հանձնաժողովը։ Հանձնաժողովի հիմնական առարկությունը պայմանավորված է «Զինվորական ծառայություն անցնելու մասին» օրենքում փոփոխության հետ։ Մենք գտնում ենք, որ «այլ պետական մարմին» արտահայտությունը պետք է հստակ փոխարինվի «ոստիկանություն եւ ազգային անվտանգություն»-ով, որպեսզի մենք հետագա  փոփոխություններ իրականացնելուց, հետագա քաղաքականություն իրականացնելուց իսկապես անենք ամեն ինչ, որ մեր երկրում զինվորական ծառայության հավասարեցված ծառայություն դիտվի միայն ոստիկանությունում ծառայությունը եւ ազգային անվտանգությունում ծառայությունը։

Եթե «Ոստիկանության ծառայության մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելուց, ազգային անվտանգության ծառայությունում փոփոխություն կատարելուց հստակ թվարկվեր լիազոր մարմինների ցանկը, ապա «Պաշտպանության մասին» օրենքում փոփոխություն իրականացվեց, այստեղ գրվել է «այլ պետական մարմին»։ Մենք գտնում ենք, որ «այլ պետական մարմինը» պետք է փոխվի «ոստիկանությունում եւ ազգային անվտանգությունում ծառայություն» բառերով։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հերթագրում՝ հարցերի համար։ Հարցեր չկան։ Շնորհակալություն, պրն Աղաբեկյան։ Հերթագրում՝ ելույթների համար։ Հերթագրվել է 1 պատգամավոր։ Լարիսա Ալավերդյան, խնդրեմ։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն։  Նախեւառաջ ես, բոլոր դեպքերում, պարտքս եմ համարում ասելու, որ հոդված 55-րդի 7-րդ կետը  թույլ է տալիս չլինելը պատգամավորի դահլիճում հարցը պատասխանելու ժամանակ, նա կարող է դա անի, լսել եւ՛ դրսում, եւ ես կարծում եմ, որ մենք բոլորս ենք սովորում։ Ես հուսով եմ, որ տիկին Արեւիկը եւս կընդունի, որ անձի, քանի որ հարցն արդեն տրված է, պետք է նախարարը հնարավորություն ունենա պատասխանելու այդ հարցին։

Հիմա, ինչ վերաբերում է օրենքի նախագծին, նախեւառաջ, ես կցանկանայի  պարզապես որպես քաղաքականություն «Ժառանգության» խմբակցության կողմից այն մեծ ուշադրությունը, որը մենք գտնում ենք արժանի է ուժային կառույցների վերաբերյալ օրենսդրական դաշտի ճշգրտումը։ Եվ դա լինելու է, միշտ եղել է ու լինելու է, որովհետեւ իրավական պետության կայացումը մեծապես կախված է նրանից, արդյոք իրավապահ մարմինները իրենք օրինապահ են։ Եվ, քանի որ շատ անգամ կադրայինի առումով խնդիր ունենք, եւ դա կարեւորում եմ այս առումով ինքը՝ օրենքի նախագիծը։

Բոլոր պարագաներում պրն Աղաբեկյանի ասածը ես  սկսեմ այնտեղից, որտեղ այդ հարցը կա, եւ եթե այդ փոփոխությունը լինելու է, ես պարզապես հնչեցնեմ այդ։ Այն մարմինները վերին աստիճանի իրավական անորոշություն են իրենց մեջ պարունակում, եւ 2-րդը, որը ես կցանկանայի ուշադրություն դարձնել, որը էլի հարցը տվեցի։ Արդյոք սա քաղաքականությո՞ւն է, որը իրականացվելու է։ Կրկնում եմ, սա կադրային, լավ կադրեր ունենալու առումով եմ ես հասկանում այս օրենսդրական նախագիծը։

Արդյոք մենք նույն քաղաքականությունը շարունակելո՞ւ ենք  մինչեւ, մինչ գնդապետ, ասենք, ոչ թե գնդապետներ, այլ ավելի ցածր կոչում ունեցողների հանդեպ, եւ եթե դա քաղաքականություն է, ապա ինչպե՞ս եք դուք դա պատկերացնում։ Այսինքն՝ ինչո՞վ է պայմանավորված՝ բյուջեի կամ այսօրվա հնարավորությունները, թե ինչո՞վ։ Եվ այդ հարցը ես կցանկանայի, որ դուք անդրադառնայիք ձեր ելույթի մեջ։

Մյուսը դա քրեակատարողական ծառայություն, դատական ակտերի հարկադիր ծառայության կոչումները։ Բոլոր պարագաներում քրեակատարողական ծառայությունն արդեն, մենք գիտենք, 1-ին սերնդի բարեփոխումներով տեղափոխված են, եւ գտնվում են Արդարադատության նախարարության պատասխանատվության ներքո, եւ համարվում են քաղաքացիական ծառայություն։ Արդյոք դա ինչ-որ մի ա՞յլ բան է նշանակում,  թե՞ դա մենք իրապես, ինչ-որ խառնաշփոթի կարող ենք տեղ տալ։

Եվ այսպիսի մի  հարց, որը վերաբերում է ազգային անվտանգությանը։ Ես իմ հարցի մեջ փոքր ինչ անդրադարձա։  Ընդհանրապես հայտնի է միջազգային պրակտիկայից, որ բանակ եւ ազգային անվտանգություն բավականին տարբերվող, իրենց ֆունկցիաներով եւ շատ անգամ լոկալ նպատակներով տարբերվում են։ Հանրահայտ է, որ դարերից եկած բոլոր, գրեթե, պետություններում կա այդտեղ բավականին հստակ, արմատ ունեցող անհամաձայնությունն այն առումով, որը արդյոք կարո՞ղ են փոխարինվել մեկը մյուսով։

Ինչքանո՞վ եք դուք գտնում, որ կարող է որպես  փոքր պետություն Հայաստանի մեջ դա իրապես կարող է, ճիշտ է, բայց ինչքանո՞վ է դա համապատասեխանում այդ մարմինների գործունեության տրամաբանությանը եւ փիլիսոփայությանը։ Սա բավականին կարեւորում եմ, որովհետեւ «Ազգային անվտանգության մարմինների ծառայության մասին» օրենքին ընդհանրապես, ես գտնում եմ, որ պետք է եւս մեկ անգամ մենք անդրադառնանք, եւ այն, որ այստեղ արդեն ռոտացիոն կարգով ոչ դրական պրակտիկա ունեցող ազգային անվտանագության սպայական կազմը, հիմա էլ կարող է իր պրակտիկայով տեղափոխվի ոստիկանություն եւ բանակ։ Ինձ համար, օրինակ, մտահոգիչ են՝ արդյոք բավարար չէ՞ սահմանափակվել ոստիկանություն եւ բանակ, համարելով իրոք հատուկ ծառայություն, համարելով ազգային անվտանգությունը եւ դրանով իսկ երկրի ազգային անվտանգության հենց այդ առումով խնդիրը չխառնել ներքին անվտանգության խնդիրների հետ, եւ բանակի որպես արտաքին թշնամու բաց, ինչպես ասում են, գործողություններում գործող մարմին։ Այսքանը։ Փաստորեն, կցանակնայի եւս մեկ անգամ հիշեցնել, որ իմ հարցերը  իրապես ունեն իմաստ ու, ես կցանկանայի լսել դրանց պատասխանները։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ուղղակի կուզենայի ասել, որ սովորելու հետ կապված եւ ամբողջ կյանքի ընթացքում որեւէ վերապահում եւ խնդիր չունեմ։ Կարծում եմ, նույնը նաեւ սովորել հորդորող պատգամավորը եւս պետք է ունենա։ Բայց այն սովորեցնողների առումով իմ վերապահումները շատ մեծ են։ Նախարարը հարցին պատասխանել է, եթե կցանկանա ավելացնել իր եզրափակիչ ելույթում, մենք կլսենք նախարարին։ Խնդրեմ, պրն Դանիելյան։

Գ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ինձ իսկապես առաջարկվեց այդ հարցերին անդրադառնալ զեկույցի ընթացքում, ինչը եւ ընդունվեց, եւ կարծում եմ, շատ ավելի ընդունելի կլիներ նաեւ ձեզ համար, որովհետեւ ցանկալի է, որ հարցին պատասխանելիս ներկա գտնվեք։ Ինչեւէ։

 1-ին, 2-րդ հարցն ավելի ճիշտ, որովհետեւ 1-ին հարցին ես պատասխանել էի, վերաբերում էր, թե ինչո՞ւ գնդապետի կոչումից ցածր կոչում ունեցողների վրա սա չի տարածվում։ Կա հատո՞ւկ քաղաքականություն, թե՞ սա, ընդունենք, բացթողում է։ Ասեմ, որ բացթողում չէ, եւ հատուկ քաղաքականություն էլ չէ։ Եթե դուք նայեք «Ազգային անվտանգության ծառայության մասին» օրենքի 19-րդ հոդվածի 6.1 պրիմ հոդվածին, ապա կտեսնեք, որ հարցն արդչափ իսկ կարգավորված է։ Այսինքն՝ մնացած պաշտոնների համար եւ՛ համապատասխանությունը, եւ՛ ծառայության անցնելու պայմանները կարգավորված են, ուղղակի մենք լրացնում ենք այն բացերը, ըստ մեզ, այն բացերը, որոնք վերաբերում են բարձրագույն եւ գլխավոր պաշտոններին։ Այս մասով ես, երեւի թե, ավարտեմ ձեր 2-րդ հարցին։

Ինչ վերաբերում է 3-րդ հարցին, իմ կարծիքով, մի փոքր անճշտություն կա այստեղ։ Խոսքը գնում է հատուկ պետական ծառայության եւ ոչ թե քաղաքացիական ծառայության մասին։  Այսինքն՝ երբ նշվում է այստեղ, որ Արդարադատության նախարարության ենթակայության տակ գտնվում են 2 քաղաքացիական ծառայություններ, եւ դուք անշուշտ նկատի ունեցաք քրեակատարողական ծառայությունը եւ դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայությունը, ապա պետք է միանշանակ ձեզ իրազեկեմ, որ այդ ծառայության տեսակետները քաղաքացիական ծառայություն չեն համարվում։ Սրանք հատուկ պետական ծառայություններ են։ Խնդիրն այլ հարթության վրա է։ Իհարկե, դուք կարող եք ասել՝ այդ դեպքում մենք ընդհանրապես ի՞նչ խմբավորումների ենք ենթարկում հատուկ պետական ծառայությունները։ Այսինքն՝ մենք ունենք զինվորական ծառայություն։ Սա, կարծես թե, 1-ին, այսպես, հերթին եւ ավելի խիստ պայմաններով առանձնահատկություններով ծառայություն անցնելու ընթացակարգերով եւ զինվորական ծառայությանը հավասարեցված ծառայություն։

Պետք է ասեմ, որ այս հարցը քննարկվել է նաեւ կառավարությունում եւ ասպեկտները հետեւյալն են՝  նախ՝ զինվորական ծառայությանը հավասարեցված,  երբ ասում ենք՝ ծառայություն, մենք պետք է մի փոքր վերապահում անենք՝ ո՞ր հարաբերություններում։ Եթե խոսքը վերաբերում է, ասենք, սոցիալական ապահովության հարաբերություններին, ապա այս շրջանակը բավականին լայն է, ինչո՞ւ, որովհետեւ այս շրջանակի մեջ են մտնում անգամ այնպիսի ծառայության տեսակներ, որոնք,  ըստ էության, վարչաիրավական հարաբերությունների կտրվածքով չեն համարվում զինվորակաեն ծառայություն, չեն էլ հավասարեցվում զինվորական ծառայությանը, բայց սոցիալական ապահովության տեսանկյունից նրանց հավասարեցվում են։ Խոսքը վերաբերում է  օրինակ ասենք,  դատախազությանը, որը չի կարող որեւէ կերպ համարվել զինծառայություն, բայց սոցիալական ապահովության տեսանկյունից «Զինծառայողները եւ նրանց ընտանիքի սոցիալական ապահովության մասին» օրենքը նկատի ունեմ, այստեղ արդեն հավասարեցումը կա։

Ես համամիտ եմ իհարկե հանձնաժողովի նախագահի այն դիրքորոշմանը, որ այս հավասարեցումը զինծառայության հետ, երբ արդեն խոսքը գնում է իսկապես վարչաիրավական հարաբերություններին, կադրային նշանակումներին՝ նեղացվի։ Այսինքն՝ սա չընդգրկի ծառայության այնպիսի տեսակներ, որոնք, կարծես թե, քիչ աղերս ունեն զինծառայության հետ։ Սա լուծելի խնդիր է։ Ես ակնկալում եմ, որ հանձնաժողովը կներկայացնի իր գրավոր առաջարկությունը, մենք լրջորեն սա կքննարկենք, բայց պետք է ասեմ, որ այն ծառայության տեսակները, որոնց դուք անդրադարձաք, արդեն իսկ իրենց վերաբերյալ օրենքներում կանոնակարգում են ասածը։ Այսինքն՝ տեսեք, «Քրեակատարողական ծառայության մասին» օրենքը հստակ սահմանում է այն պայմանները, որոնց բավարարելու դեպքում զինծառայության մեջ գտնվող անձը, ազգային անվտանգության ծառայության մեջ գտնվողը եւ այլն եւ այլն, կարող են անցնել  այս տեսակի ծառայության մեջ։ Հարցն այնտեղ կարգավորված է։

Այս 3 օրենսդրական ակտերում կար որոշակի բացթողումներ հենց այդ ծառայության տեսակներից անցում կատարելու իմաստով, եւ միայն այս 3 օրենսդրական ակտերն են հետեւաբար ներկայացվում ձեր քննարկմանը։ Բայց իհարկե խնդիրը դեռ մնում է այս կտրվածքով բաց, թե մենք իսկապես այս շրջանակն ավելի նեղացնե՞նք, թե՞ թողնենք նույնը։ Սա արդեն, երբ կստացվի գրավոր առաջարկություն, ես մեկ անգամ եւս  խոստանում եմ դրան անդրադառնալ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շատ լավ, հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Ինչպես եւ այս նիստի սկզբից ես հայտարարեցի, մենք հերթականության մեջ քննարկվող հարցերի, ունենք, որոշ փոփոխություններ, եւ այժմ մենք կլսենք պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանի զեկույցը ՀՀ Նախագահի կողմից ներկայացված 2007 թվականի դեկտեմբերի 19-ին, եւ 2008 թվականի հունվարի 21-ին ստորագրված «ՀՀ եւ Հունաստանի Հանրապետության միջեւ Կոսովոյի ուժերի գործողությունների շրջանակներում ՀՀ զինված ուժերի հրաձգային դասակը Կոսովոյում Հունաստանի զինված ուժերի գումարտակի կազմում ներգրավելու վերաբերյալ» 2003 թվականի սեպտեմբերի 3-ի փոխըմբռնման հուշագրում փոփոխություններ կատարելու մասին» արձանագրության վերաբերյալ։ Խնդրեմ, պրն Օհանյան։

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ

-Հարգարժան փոխնախագահ, հարգելի պատգամավորներ,  նախ՝ այս ամբիոնից 1-ին անգամ հանդես գալը ինձ պարտավորեցնում է, որպեսզի եւս մեկ անգամ կարեւորենք մեր ժողովրդի նկատմամբ մեծագույն հարգանքը եւ նրանց կողմից ընտրված, մարդկանց կողմից կատարվող աշխատանքը, եւ նաեւ մեր կողմից պատասխանատվության աստիճանն այս նորագույն մեր ժողովրդի պատմության ընթացքում խնդիրների կատարման ավելի հետեւողական եւ պատասխանատու մոտենալու մեջ։ Շնորհակաղություն։

Այսօր ձեր դիտարկմանն եմ ներկայացնում «ՀՀ եւ Հունաստանի Հանրապետության միջեւ Կոսովոյի ուժերի գործողությունների շրջանակներում ՀՀ զինված ուժերի հրաձգային դասակը Հունաստանի զինված ուժերի գումարտակի կազմում ներգրավելու վերաբերյալ» փոխըմբռնման հուշագրում փոփոխություններ կատարելու մասին» արձանագրությունն այն վավերացնելու նպատակով։

Ինչպես հավանաբար բոլորս տեղյակ ենք 2004 թվականի փետրվարից ՀՀ զինված ուժերի 34 հոգուց բաղկացած խաղաղապահ ստորաբաժանումը, դասակը դոտացիոն սկզբունքով առաքելություն է իրականացնում Կոսովոյում տեղակայված հունական գումարտակի կազմում։ Նշված առաքելության իրականացման իրավական հարցերը կարգավորում են փոխըմբռնման հուշագրով, որը ստորագրվել է 2003 թվականի սեպտեմբերի 3-ին եւ ուժի մեջ է մտել 2004 թվականի փետրվարի 12-ին։

Անցած տարիների ընթացքում  այդ խաղաղապահների կողմից Կոսովոյում իրականացվող խաղաղապահ առաքելությունը բազմիցս բարձր գնահատանքի է արժանացել Կոսովոյում տեղակայված ուժերի հրամանատարության կողմից։ Դեռեւս 2007 թվականի ամռանը ՀՀ եւ Հունաստանի Հանրապետության բարձրագույն ղեկավարության միջեւ պայմանավորվածություն էր ձեռքբերվել ընդլայնելու ՀՀ զինված ուժերի խաղաղապահ մասնակցությունը հունական ուժերի կազմում ներգրավելով եւս մեկ հրաձգային դասակ, 1 վաշտի հրամանատար եւ 1 շտաբային սպա։

Ի դեպ, երեւի նկատել եք, ես միջանցքում դիտողական համապատասխան ագիտացիա եմ նախապատրաստել, որպեսզի մեր բոլորիս համար հասկանալի լինի կատարվող առաքելությունը եւ նրա աստիճանը, մակարդակը եւ նշանակությունը։

Կոսովոյի ուժերի կազմում հայ խաղաղապահների թվաքանակի ավելացման նպատակահարմարությունը հիմնավորվում է եւ՛ ռազմաքաղաքական, եւ՛ բուն ռազմական տեսանկյունից։ Ռազմաքաղաքական նպատակահարմարությունը բխում է Հայաստանի միջազգային ներգրավվածության ու անվտանգության ապահովման չափաբաժնի ընդլայնման, մեր երկրի միջազգային վարկի եւ հեղինակության բարձրացման հանգամանքից։ Ուստի մենք ԼՂՀ-ի հակամարտության ուղղությամբ խաղաղության պարտադրմանը զուգընթաց ընդլայնում ենք մեր խաղաղապահ կարողությունները։

Ռազմական նպատակահարմարությունը կայանում է նրանում, որ խաղաղապահ կարողությունների ընդլայնումը նաեւ գործնական քայլեր  է պահանջում, իսկ խաղաղապահ առաքելությունը լավ առիթ է հանդիսանում մարտական ծառայության պայմաններում եւ միջազգային ստորաբաժանումների կազմում մեր խաղաղապահների վարժանքի եւ փորձի ձեռքբերման համար։

Դասակի կարողությունները   փոխարինվելու են վաշտի կարողություններով, ընդ որում այնտեղ կատարելագործելով նաեւ ղեկավարման ունակությունները մեր ստորաբաժանումների։

2007 թվականի հոկտեմբերից ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը սկսել է 2-րդ խաղաղապահ գումարտակի ձեւավորման ու համալրման աշխատանքները։ ՀՀ- ՆԱՏՕ անհատական գործընկերության գործողությունների ծրագրի համաձայն նախատեսվում է մինչեւ 2015 թվականը ունենալ ՆԱՏՕ-ի չափանիշներին համապատասխան եւ ամբողջապես գործող խաղաղապահ բրիգադ։ Այդ նպատակով մեզ անհրաժեշտ է ընդլայնել ՀՀ խաղաղապահ ստորաբաժանումների, միջազգային առաքելությունների շրջանակներում, ինքնուրույն, ինքնաբուխ գործելու կարեւորությունները։ Կոսովոյի խաղաղապահ առաքելությունը 2-րդ դասակով, 1 վաշտի հրամանատարով եւ շտաբային սպայով մասնակցությունը փաստացի հայկական վաշտի կարգավիճակ է ստեղծում եւ մեծացնում է ոչ միայն զինված ուժերի խաղաղապահ ստորաբաժանման ինքնուրույն գործելու կարողությունը, այլեւ կառավարելիությունը, այսինքն՝ ղեկավարումը, հեշտացնելով խաղաղապահ առաքելության ընթացքում առաջադրվող խնդիրների կատարումը։

Կոսովոյի ուժերի կազմում խաղաղապահների թվաքանակի ավելացման նպատակով, ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված ընթացակարգերի համաձայն մշակվել է, հունական կողմի հետ համաձայնեցնելով, աշխատանքային կարգով ստորագրվել է փոխըմբռնման հուշագիր, որում փոփոխություններ կատարելու մասին արձանագրություն։

Արձանագրության հիմնական նպատակն է  փոփոխություններ կատարել 2003 թվականի սեպտեմբերի 3-ի հուշագրի տեքստի հայկական խաղաղապահ ստորաբաժանման թվաքանակին վերաբերող դրույթներում, հաշվի առնելով Կոսովոյի խաղաղապահ առաքելությունը, զինված ուժերի եւս 1 դասակ ներգրավելու անհրաժեշտությամբ։

Այստեղ ես հարկ եմ համարում նաեւ նշել, որ Կոսովոյի ուժերի մանդատը ՄԱԿ-ի կողմից հանձնվել է ՆԱՏՕ-ին եւ չնայած 2008 թվականի փետրվարի 17-ին Կոսովոյի կողմից անկախության հռչակումից հետո որոշ պետություններ տարբեր դրդապատճառներով հրաժարվել են այդ ուժերի կազմում հետագա մասնակցությունից, օրինակ, Ադրբեջանը, այնուամենայնիվ, ՆԱՏՕ-ի որոշմամբ այս հանգամանքը որեւէ կերպ չի ազդում 2003 թվականի մեր փոխըմբռնման հուշագրի, եւ նշված արձանագրության դրույթների իրականացման վրա եւ Կոսովոյի ուժերի կարգավիճակի որեւէ փոփոխություն տեղի չի ունենալու եւ չի նախատեսվում։

Հարգելի  պատգամավորներ, ՀՀ զինված ուժերի կայացման եւ միջազգային ռազմական ինտեգրման արդյունքում այսօր մենք  ունենք Կոսովոյի ուժերի կազմում 1 վաշտի մակարդակով մասնակցելու եւ՛ հնարավորություն, եւ՛ իհարկե անհրաժեշտությունը։ Հաշվի առնելով այդ հանգամանքը որպես ՀՀ Նախագահի պաշտոնական ներկայացուցիչ, նպատակահարմար եմ համարում վերոնշյալ արձանագրության, ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով, վավերացումը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հերթագրում՝ հարցերի համար։  Հերթագրվել է 1 պատգամավոր։ Լարիսա Ալավերդյան։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն նախարար, ես կցանկանայի հստակեցնել, որ Կոսովոյում ծառայությունը դա զուտ տեխնիկական խնդիր չէ, եւ ոչ միայն, ասենք, ՀՀ զինված ուժերի ինտեգրման խնդիր, այլեւ ունի քաղաքական եւս համատեքստ։ Այն, որ դա ՆԱՏՕ-ի շրջանակներում է, մեզ հիշեցնում  է, որ ՆԱՏՕ-ի շրջանակներում մենք ունեցել ենք էլի մի բավականին  ողբերգական նախադեպ, երբ որ «գործընկերություն հանուն  խաղաղության», այդպիսի գեղեցիկ անուն կրող ծրագրի ներքո սպանվել է հայ ծառայողը։

Իմ խնդիրը հետեւյալն է՝ դրանից հետո մենք այդպես էլ չտեսանք, որ ՆԱՏՕ-ն որպես կառույց, որը պատասխանատու է այդ անվտանգության համար, պատշաճ ձեւով արձագանքի, եւ տուժած կողմին ինչ-որ ձեւով, պատշաճ ձեւով փոխհատուցման խնդիրը լուծի։

Եվ մյուսը՝ որեւէ առումով հանդես գա Ադրբեջանի հանդեպ, Ադրբեջանի որպես պետության, հանդեպ ինչ-որ կոշտ կամ էլի համաչափ գնահատականով։ Արդյոք դուք գտնո՞ւմ եք, որ տվյալ դեպքում մեր այսպիսի գործունեությունը պատշաճ ձեւով, քաղաքական առումով, եւս անվտանգ է, եւ ինչպիսի՞ երաշխիքներ է տալիս ՆԱՏՕ-ն, որ անվտանգությունը կպահպանվի այդ միջազգային օրենքների ներքո, իրավունքների ներքո, կներեք։  Շնորհակալություն։

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարգելի պատգամավոր։ Ասեմ, որ ես իմ ելույթի ժամանակ էլ ասացի, որ 1 խաղաղապահ առաքելությունը նաեւ քաղաքական նկատառում ունի, եւ դրա նշանակությունը չափազանց կարեւոր է ավելի շատ, քան, ասենք, նաեւ մեր զորքերի  կայացման ուղղությամբ իրականացվող գործունեությունը, եւ դրանով մենք այդ առաքելության մեջ միայն, ասենք, ներկայացումը իրականացնելուց բացի, ասենք, շատ պետություններ կան երիտասարդ ՆԱՏՕ-ի կազմում ընդգրկված, որոնք որ միայն այդ դասակի ներկայացմամբ ցուցադրում են նաեւ իրենց դրոշի ներկայությունը պետության, եւ մենք այստեղ դրոշի ներկայացումից բացի, նաեւ պատրաստակամություն ենք հայտնում, որ մենք ռեալ խաղաղապահ առաքելություն ենք իրականացնելու Կոսովոյի տարածաշրջանում։

Ինչ վերաբերում է այդ մեր ունեցած զոհին, ճիշտն ասած, ներողություն պետք է խնդրեմ, մենք արդյո՞ք զոհ ունեցել ենք։  Հա, ներողություն, այո, Գուրգեն Մարգարյանի սպանության հետ կապված։

Նշված հուշագրում նշված են բոլոր այն պարտականությունները, որ իրականացվում է ՆԱՏՕ-ի կողմից եւ՛ սոցիալական խնդիրներ իրականացնելու, եւ՛ անվտանգության խնդիրներ իրականացնելու հարցում, եւ այսօր էլ Կոսովոյում ծառայությունը, ոչ միայն Կոսովոյում, նաեւ Իրաքում ծառայությունն ապացուցում է, որ մաքսիմալ այդ անվտանգ  պայմանները պահպանվել են մեր զինծառայողների համար, եւ հանձինս նաեւ վիրավորի, որ մենք ունեցել ենք Իրաքում, համապատասխան միջոցներ ձեռնարկվել են նրա բուժումն ամբողջությամբ իրականացնելու համար։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն նախարար, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Այժմ պայմանագրի վերաբերյալ արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի եզրակացությունը ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է հանձնաժողովի անդամ Ստյոպա Սաֆարյանին։ Խնդրեմ, պրն Սաֆարյան։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, հարգելի նախարար, արդեն իսկ ոմանք տեղյակ են, ովքեր արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ են, եւ նաեւ պրն նախարարը, որ այս հարցը քննարկվել է արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի մայիսի 16-ի նիստում, եւ պետք է ասեմ, որ շահեկանորեն տարբերվել է մեր այլ շահագրգիռ քննարկումներից այն իմաստով, որ հանձնաժողովի անդամները հնարավորություն են ունեցել լսելու ոչ միայն պրն նախարարի հիմնավորումները եւ նրա կողմից հարցի ներկայացումը, այլ նաեւ մենք հնարավորություն ենք ունեցել ամենաթարմ տեղեկությունները ստանալ գեներալ պրն Աղաբեկյանից, ով ներկա էր նաեւ իբրեւ պաշտպանության եւ ներքին գործերի, ազգային անվտանգության  հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ, եւ նաեւ մեզ փոխանցեց վերջերս ՆԱՏՕ-ի խորհրդարանական վեհաժողովի շրջանակներում իր եւ Րաֆֆի Հովհաննիսյանի Կոսովո եւ Սերբիա այցելությունների,  այնտեղ ծավալվող զարգացումների եւ վերջին փաստերին։

Ես չեմ ներկայացնի փոխըմբռնման հուշագրում կատարվող փոփոխությունները, որովհետեւ դրանք հանգամանորեն ներկայացվեցին պրն նախարարի կողմից, ես ուղղակի կփորձեմ փոխանցել այն հարցադրումները եւ այն պատասխանները, որոնք տրվեցին  արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովում այս հարցի քննարկման ընթացքում։

Անշուշտ բոլորս ենք հասկանում, որ խնդիրը ունի մի քանի չափումներ, կողմեր։ 1-ինը՝ քաղաքական նպատակահարմարությունը, 2-րդը՝ ռազմական նպատակահարմարությունը։ Այս երկու տեսանկյունների կտրվածքով բերվեցին բազմաթիվ հիմնավորումներ, թե ինչո՞ւ, եւ ինչո՞ւ էր նպատակահարմար, որպեսզի Կոսովոյում Հունաստանի Հանրապետության զինված ուժերի կազմում, գումարտակի կազմում հայկական, ներողություն, ավելի ստույգ ասեմ, որպեսզի մենք ավելացնենք միջազգային խաղաղապահ այդ առաքելության մեջ հայկական զինված ուժերի մասնակցության ծավալները։

Քաղաքական նպատակահարմարությունը, կարծում եմ, ակնհայտ է հատկապես այն առումով, որ սա այն առաքելություններից մեկն է, որտեղ առկա են լայն միջազգային համերաշխություն, եւ նաեւ անհրաժեշտ բոլոր երաշխիքները ի տարբերություն այլ տարածագոտիների, որտեղ առկա են նմանատիպ առաքելություններ, եւ բնականաբար, ցանկալի է, որպեսզի  Հայաստանը միջազգային բեմահարթակում ապացուցի, որ ինքը ոչ միայն անվտանգության սպառող է, այլ նաեւ անվտանգության կերտող, ապահովող է, եւ ինչպես հանձնաժողովում ընթացած քննարկումների ընթացքում պրն նախարարը եւ գեներալ պրն Աղաբեկյանը նշեցին, այստեղ զուտ դրոշակային ներկայացվածությունից մենք ունենք ռեալ, իրական հանձնարարություններ, թե՛ երկրի քաղաքական հեղինակության եւ ռազմաքաղաքական հեղինակության ամրապնդման առւմով, եւ թե՛ նաեւ մեր անվտանգության շահերի սպասարկման  տեսանկյունից։

Հանձնաժողովում հարցեր են հնչել նաեւ այն կտրվածքով, թե որքա՞ն կտեւի այս առաքելության պահպանումը Կոսովոյում։ Համենայն դեպս, տեղեկությունները, որոնք կամ փաստարկները, որոնք բերվեցին, վկայում էին նրա մասին, որ տեսանելի ապագայում այդ առաքելությունը կպահպանվի, քանի որ Կոսովոյի իշխանությունները նույնպես ունեն նման շահագրգռություն։

Ես կարծում եմ,  որ վերոնշյալ բազմաթիվ փաստարկները ոչ միայն արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի, այլ նաեւ ԱԺ մեր գործընկերների  համար հիմք կհանդիսանան կողմ քվեարկելու այս միջազգային համաձայնագրի փոխըմբռնման հուշագրում կատարվող փոփոխություներին, որովհետեւ, կրկնում եմ, դրանք եւս մեկ անգամ հնարավորություն են տալիս Հայաստանին փորձառություն, Հայաստանի զինված ուժերին փորձառություն ձեռքբերել միջազգային խաղաղապահ առաքելությունների կազմում, աստիճանաբար նաեւ փորձ ձեռքբերել աստիճանաբար պրոֆեսիոնալ բանակ ունենալու ճանապարհին, եւ հարկ եմ համարում նաեւ նշել, որ վերջին հաշվով, սա այն խնդիրն է, որը բացի վերոնշյալ նպատակներից նաեւ լուծում է մեկ այլ խնդիր, դա Հայաստանի եւ ՆԱՏՕ-ի միջեւ ստորագրված անհատական գործընկերության գործողությունների ծրագրի շրջանակներում Հայաստանի ստանձնած պարտավորությունների կատարումն է։ Եվ կարծում եմ, սա լավագույն հնարավորությունն է Հայաստանի զինված ուժերի համար ձեռք բերել վերոնշյալ նպատակները։

Արտաքին հարաբարությունների մշտական հանձնաժողովը, իր դրական եզրակացությունը տալու ժամանակ, հենվել է նաեւ այն տեղեկանքի վրա, որը տրվել է այս հուշագրին առընթեր։ Ֆինանսների եւ էկոնոմիկայի նախարարության կողմից տրամադրված տեղեկանքին, ինչպես նաեւ Սահմանադրական դատարանի կողմից ընդունված որոշումը, որով, ըստ էության, սույն փոխըմբռնման հուշագրում կատարվող փոփոխությունները համապատասխանում են, որեւէ հակասության մեջ չեն ՀՀ Սահմանադրության եւ նորմերի հետ։

Եվ արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովը տալիս է իր դրական եզրակացությունը հորդորելով նաեւ մեր բոլոր գործընկերներին կողմ քվեարկել այս հուշագրին։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հերթագրում՝ հարցերի համար։ Հարցեր չկան, շնորհակալություն։ Հերթագրում՝ ելույթների համար։ Հերթագրվել է 3 պատգամավոր։ 1-ին ելույթը՝ պատգամավոր Արթուր Աղաբեկյան։

Ա.ԱՂԱԲԵԿՅԱՆ

-Հարգելի խորհրդարան, երբեք չենք կարող այնպիսի լուրջ հիմնավորումներ տալ այս հուշագրի դրույթների հետ կապված ռազմական նշանակության, ռազմաքաղաքական նշանակության, որչափ հիմնավորում տվեց պրն նախարարը։ Ես ավելի շատ կփորձեմ խոսել նրա քաղաքական նշանակության մասին։

Հայաստանի անկախացումից ի վեր, Հունաստանը փորձ է արել, որպեսզի տարբեր ուղղություններով համագործակցություն իրականացնի Հայաստանի հետ, այդ թվում նաեւ ռազմական համագործակցություն։ Եվ այդ համագործակցությունը, որը որ ինչ-որ  տեղ պատմական աղբյուրներ ունեցող, այսպես քայլեր, ...(Չի հասկացվում) համագործակցությունն այսօր այսպիսի հուշագրի ստորագրմամբ, երբ Հայաստանը իր դասակը կրկնապատկում է եւ վաշտի կազմով է ներկայանում համագործակցության, պետք է համոզված լինենք, որ հաջողված է այս համագործակցությունը, Հայաստան-ՆԱՏՕ-ի այս համագործակցության բնագավառը, քանի որ ունենք հաջողված հայ-հունական ռազմական, ռազմաքաղաքական համագործակցություն, ապացույցը՝ հուշագիրը, որն այսօր մենք պետք է այստեղ վավերացնենք։

Հաջորդ կարեւոր  նշանակությունը Հայաստան-ՆԱՏՕ համագործակցությունը, իսկապես։ Երբ  տարիներ առաջ խոսում էինք  1, 2, 3 գործողությունների մասին, իսկ այդ գործողություններն ընդամենը փոխադարձ այց էին կամ կարճաժամկետ դասընթացներ, այսօր արդեն իսկապես որակական փոփոխություններով մենք ապացուցում ենք, որ Հայաստան-ՆԱՏՕ համագործակցությունը հենց այնպես ձեռնարկած միջոցառում չէ, այլ Հայաստանը լուրջ տրամադրված է այն ընդլայնելու հանուն ՀՀ անվտանգության։

Հաջորդ կարեւոր փաստը, որը ես կուզենամ այստեղ նշել, դա, ես եւ պատգամավոր Րաֆֆի Հովհաննիսյանը եղել ենք Կոսովոյում, հանդիպել ենք Կոսովոյի Նախագահի, հանդիպել ենք Կոսովոյի փոխվարչապետի հետ, ԱԺ նախագահի հետ, ԱԺ ներկայացնող կուսակցության ղեկավարների հետ, եւ ուզում եմ ասել, որ իսկապես մենք հիացած էինք ամենուր   Հայաստանի դրոշն էր, եւ ամեն տեղ խոսվում էր, որ Հայաստանը իր մասնակցությունը ունի Կոսովոյի անվտանգության հարցում։

Ավելին, որտեղ էր մեր ոգեւորությունը, որ ես կուզենամ այդ ոգեւորությունը փոխանցել այստեղ։  Տեսեք, երբ Կոսովոյի անկախությունը ճանաչում են երկրներ, եւ Ադրբեջանն ու Վրաստանը ըմբոստացած այդ անկախության ճանաչման գործընթացից, Կոսովոյի ժողովրդի ինքնորոշման այդ իրավունքի հետ կապված իրենց ըմբոստությունն արտահայտում են եւ իրենց անձնակազմը դուրս են բերում Կոսովոյից, այսօր Հայաստանը կրկնապատկում է Կոսովոյում։ Կարծում եմ, սրանից կարեւոր քայլ քաղաքական նշանակության, երբ մենք ամենուր փորձում ենք ապացուցել, որ ոչ միայն Կոսովոյի ժողովուրդը ինքնորոշման իրավունք ունի, այլ նաեւ ԼՂՀ-ի ժողովուրդը ունի ինքնորոշման իրավունք, եւ մենք ակամա ողջունում ենք այդ ինքնորոշման իրավունքը, եւ մենք փորձում ենք մեր ուժերը կրկնապատկել Կոսովոյում, հնարավորություն ընձեռելով Կոսովոյի ժողովրդին, որ վերջնականապես հասնեն միջազգային ճանաչմանը, ունենան անկախ Կոսովո Հանրապետություն։

Կարծում եմ, այս բոլոր ապացույցները հիմք են հանդիսանում, որ յուրաքանչյուրս, ոչ միայն պատգամավորներս, այլ ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացի, ով անհանգստացած է Հայաստանի անվտանգությամբ, կարծում եմ, ողջունելու է  Պաշտպանության նախարարության այս որոշումը, մեր կառավարության այս որոշումը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթը՝ պատգամավոր Արմեն Աշոտյան։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, բազմաթիվ քաղաքական հիմնավորումների մասին արդեն խոսվեց, ես ուղղակի հպանցիկ անդրադառնամ այդ փաստարկներին եւ ավելացնեմ եւս մի քանի հիմնավորում ի պաշտպանություն այս ստորագրված համաձայնագրի եւ ի վավերացումն ԱԺ-ի։

Նախեւառաջ իրականում, եթե խոսենք ավելի բաց եւ քաղաքական եզրույթներով, Հայաստանը իր հռչակած բազմավեկտոր համալրացման կոմպլիմենտար արտաքին քաղաքական հետեւողականությամբ պետք է բնականաբար համագործակցի ոչ միայն այն անվտանգության համակարգի հետ, որի անդամ է ինքը, խոսքը գնում է կոլեկտիվ անվտանգության համաձայնագրի կազմակերպության մասին, այլ բնականաբար, շարունակի նաեւ իր համագործակցությունն այլ անվտանգության համակարգերի, այդ թվում նաեւ ՆԱՏՕ-ի հետ։

Ի տարբերություն մեր հարեւանների, մենք չենք զբաղվում ՆԱՏՕ-ի հետ մեր համագործակցության փիառով, եւ չենք սարքում դա որպես արտաքին քաղաքական ինֆորմացիոն հոսքերի հստակ առիթ, այլ իրական քայլեր ենք անում, եւ այս հուշագիրը դրա վառ ապացույցներից մեկն է։ Այս համագործակցությունը, համագործակցության այս հատվածը իրականում, այո, նաեւ պետք է դիտարկել, ըստ իս որպես կոմպլիմենտար արտաքին քաղաքականության մի երեւույթ, մի արտահայտում եւս։

2-րդը՝  իրականում  նաեւ բարոյական մեծ հիմնավորում եւ իրավական մեծ հիմնավորում։ Իմ գործընկերն արդեն խոսեց, ինքնորոշման իրավունքից օգտված եւ այդ իրավունքը միջազգային ճանաչվածության աստիճանի հասցրած, մի էթնո քաղաքական միավորի պաշտպանության մասին է խոսքը գնում՝ Կոսովոյի, չեմ ասում պետության, որովհետեւ պաշտոնապես ՀՀ-ն չի  ճանաչել Կոսովոյի անկախությունը, եւ այդ էթնո քաղաքական միավորի պաշտպանության համար, բնականաբար, Հայաստանն այսօր ջանքեր գործադրելով, վաղը, մյուս օրը կարող է ավելի հստակ ակնկալիքներ ունենալ, որ նույն կերպ միջազգային հանրությունը կվարվի նաեւ ԼՂ-ի ժողովրդի անվտանգության երաշխիքների պաշտպանության հարցով միջազգային ճանաչված, ինքնորոշման ճանաչված իրավունքի վավերացնելուց հետո։ Այսինքն՝ խաղաղապահ գումարտակները, եթե մի քիչ ավելի առաջ գնանք, ըստ իս, Ղարաբաղում պետք չեն խաղաղություն պահելու համար, Ղարաբաղում պետք են  նույնքանով, որքանով պետք են այսօր Կոսովոյում արդեն միջազգային ճանաչված ինքնորոշման իրավունքի պաշտպանության համար։

Եվ մի դրույթ, որի մասին դեռ չի խոսվել։ Այս համաձայնագրի տրամաբանությունը բխում է ՀՀ ռազմական դոկտրինայից, ռազմական դոկտրինայում քանիցս շեշտված է այն հանգամանքը, որ ՀՀ-ն իր անվտանգությունը եւ ռազմական կայունությունը կառուցում է ոչ միայն հենվելով ներքին ռեսուրսների վրա, այլ նաեւ ինտեգրվելով միջազգային անվտանգության համակարգերի մեջ, ինչպես նաեւ կառուցելով երկկողմանի հարաբերություններ, իսկ ռազմական դոկտրինան այն հայեցակարգային փաստաթուղթն է, որով, կարծես թե, մեր ամբողջ քաղաքականությունը  ռազմական ոլորտում գնում է ու գնալու  է։

Եվ ուզում եմ ավարտել խոսքս մի առաջարկությամբ։ ԱԺ դահլիճում նմանատիպ քննարկումների ժամանակ բազմաթիվ հարցադրումներ հնչում են մտավախությունների հետ կապված։ Հիշում ենք Իրաքի զորախմբի հետ կապված քննարկումները, հիմա՝ Կոսովոյի հետ կապված քննարկումները։ Ես մի առաջարկ ունեմ իմ գործընկերներին եւ ԱԺ ղեկավարությանը, որպեսզի ԱԺ-ն այս գործընթացների մեջ չունենա միայն վավերացնողի եւ չվավերացնողի դերակատարություն, այլ իրականում մտահոգված լինելով, հսկի իրավիճակը տեղերում։ Կարծում եմ ճիշտ կլինի կազմակերպել մոտ ապագայում ԱԺ պատվիրակության ուղեւորում Իրաք եւ Կոսովո, մեր խաղաղապահ գումարտակների, զորքերի առօրյայի եւ աշխատանքին ծանոթանալու համար, եւ այդքանով ապահովելով կապը ոչ թե այս տաքուկ եւ հարմարավետ դահլիճից, այլ լինելով, ինչու չէ, նաեւ ռազմադաշտային պայմաններում։ Ինքս մեծ սիրով կներգրավվեմ այդ պատվիրակության մեջ, եթե այդպիսին լինի, եւ այդ որոշումը կայացվի։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Վերջին ելույթը՝ պատգամավոր Հրանուշ Հակոբյան։

Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես, ճիշտն ասած, ուզեցի ելույթ ունենալ եւ շեշտել հետեւյալ հարցադրումը, որ մենք ականատես ենք պառլամենտարիզմի հետաքրքիր տարրերի, որ այս պահին մեծ դահլիճում մենք, կարծես թե,  փորձում ենք իրականացնել։ Բանն այն է, որ արձանագրությունը, որը ստորագրվել եւ հաստատվել է կառավարության կողմից, ներկայացվել է հարգարժան նախարարի կողմից, այսօր զեկուցվում է ընդդիմության լավագույն ներկայացուցչի կողմից եւ զեկուցման ընթացքում էլ ասվում է, որ իրոք, իրենք համաձայն են նման պայմանագիր կամ արձանագրություն վավերացնելուն։ Սա կարծում եմ, առաջընթաց քայլ է իշխանություն եւ ընդդիմություն երկխոսությունը առավել բարձր մակարդակի վրա դնելու համար։

Պառլամենտարիզմի 2-րդ, կարծում եմ, տարր է նաեւ այն, որ պրն նախարարն արդեն ասաց, եւ մեզ համար ցանկալի եւ հետաքրքիր է խորհրդարանի սրահներում տեսնել այն տարեգրությունը, որով անցել են մեր զինվորները 2003 թվականից սկսած Հունաստանի միավորված զինված  ուժերի կազմում, եւ կարծում եմ, դա մեզ հպարտության նոր լիցք է հաղորդում, որ մենք ոչ թե, այյսպես ասած, ֆորմալ վավերացնում ենք այն փաստաթուղթը, որը մեզ ներկայացված է, այլ իրական փաստերի հիմքի վրա մենք տեսնում ենք, թե ինչպիսի գործ է կատարվել։

Իսկ ինչ վերաբերում է արդեն պրն գեներալը խոսեց, քաղաքական նշանակության մասին, ես իհարկե կավելացնեի որ այս արձանագրությունը ոչ միայն քաղաքական, բարոյական, հոգեբանական նշանակություն ունի։ Այսինքն՝ մենք այսօր ֆիքսում ենք, որ իրոք ՀՀ զինված ուժերը կայացած, լավագույն, հզոր ուժերն են տարածաշրջանում, որ մենք կարող ենք, այո, կրկնապատկել, հզորացնել մեր ուժերը նաեւ միջազգային ասպարեզում։ Վերջապես մենք կարող ենք փորձառություն իրոք ձեռք բերել։ Այո, պակաս կարեւոր չէ Հայաստանի խորհրդանիշերով ներկայանալ զինված ուժերի կազմում միջազգային առումով։ Վերջապես խաղաղապահ առաքելություն իրականացնել եւ ոչ թե պատերազմական գործողությունների մասնակցել։

Չպետք է նաեւ մոռանալ, որ այո, մեր զինվորները կրթվում են, սովորում են, կարողանում են ձեռք բերել նաեւ փորձ միջազգային առումով, եւ վերջապես ես կուզենայի, իմ գործընկերները այստեղ շեշտեցին մի քանի փաստաթղթեր, ասել, որ այս արձանագրությունը համահունչ է այն արտաքին քաղաքականությանը, որը որդեգրել է մեր հանրապետությունը։ Այն հիմնված է նաեւ Եվրոպա նոր հարեւանություն ծրագրի պահանջների վրա, ելնում են ՆԱՏՕ-ՀՀ անհատական գործընկերության ծրագրից, ինչպես նաեւ, կարծում եմ, այն ռազմական անվտանգության ռազմավարությունից, որը մենք ձեզ հետ միասին այս լսարանում քննարկել ենք, եւ վերջապես, Հանրապետության Նախագահի արտաքին քաղաքականությանը միտված ծրագրերից, որը խաղաղության, անվտանգության, կայունության հիմնական հարցադրումներն է անում տարածաշրջանի, ինչպես նաեւ Եվրոպային ինտեգրելու ճանապարհին։

Կարծում եմ,  որ մենք իրոք պետք է վավերացնենք այս փաստաթուղթը եւ մաղթենք մեր զինվորներին հետագա փայլուն գործունեություն խաղաղապահ առաքելությունը իրականացնելիս, ինչպես նաեւ հայտնել շնորհակալություն բոլոր այն սպաներին, զինվորներին, որոնք մասնակիցն են եղել, եւ ինչպես նշվեց, մեր հանրապետության պատիվն ու հեղինակությունը բարձր պահել միջազգային ասպարեզում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Ելույթներն ավարտվեցին։ Այժմ անցնում ենք եզրափակիչ ելույթներին։ Պրն Սաֆարյան, եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն կա՞, չկա։ Պրն նախարար, խնդրեմ։

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, նախեւառաջ ես ուզում եմ շնորհակալական խոսք ասել դրական արձագանքների եւ դրական գնահատականների վերաբերյալ, եւ ասել հետեւյալը՝ որ իրոք 1-ին ելույթի այսպիսի աջակցությունը հնարավորություն կտա, որպեսզի պաշտպանության նախարարն ավելի հետամուտ լինի տվյալ խնդիրների կատարման ուղղությամբ։ Պարզապես կուզենայի այս պահի դրությամբ ավելացնել եւս մեկ բան՝ մենք գտնում ենք մի այնպիսի իրադարձության նախօրեին, ինչպիսին է մայիսի 28-ին Բրյուսելում ՆԱՏՕ-ի հետ համագործակցության շրջանակներում անհատակայն գործընկերության գործողությունների ծրագրի կատարման հաշվետվությանը, որը եւս դրական լիցք կտա այդ հաշվետվության ընդունման վերաբերյալ։ Եվ նաեւ այս տարի անց է կացվելու ՆԱՏՕ-ի շրջանակներում զորավարժություններ հոկտեմբեր ամսին։ Տարվա ներքաղաքական իրադրությունները, կարծես թե, այնպիսի տրամադրություն էին ստեղծել ՆԱՏՕ-ի շրջանակներում, որ այդ զորավարժությունը կարող էր ձախողվել, բայց այս արձանագրության վավերացումը կնպաստի եւ մենք այդ զորավարժությունները բարձր մակարդակով կանցկացնենք, ինչպես նախորդ տարիների զորավարժություներն ենք անցկացրել։ Եվ իհարկե, մենք բարեփոխումների այս շրջանակներում, այս, որ զինված ուժերում տեղի են ունենում, համագործակցությունը ոչ միայն ՆԱՏՕ-ի, այլ աշխարհի առաջատար բանակների հետ հնարավորություն է տալիս փորձի փոխանակման գործընթացը բարձր հիմքերի վրա դնելու, եւ իհարկե, բանակը դեպի առաջատար չափանիշներ տանելու համար։

Ես ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել, եւ շնորհակալություն հայտնել նաեւ մեր զինվորին, որ ամենուր, թե՛ Հայաստանում, թե՛ նաեւ մեր երկրից դուրս իր առաքելությունը պատվով կատարում է։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն նախարար։ Փառք ու պատիվ ու խաղաղություն մեր զինված ուժերին։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի գործընկերներ անցնում ենք հաջորդ հարցի քննարկմանը։ Այն է կառավարության կողմից ներկայացված «Անվավեր հիմնադիր փաստաթղթեր ունեցող բնակարանային կոոպերատիվների անդամների սեփականության մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծն 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցի քննարկմանը։ Հիմնական զեկուցող կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի նախագահ Մանուկ Վարդանյան։ Խնդրեմ, պրն Վարդանյան։

Մ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահություն, կառավարության հարգելի անդամներ, քննարկմանն է ներկայացվում «Անվավեր հիմնադիր փաստաթղթեր ունեցող բնակարանային կոոպերատիվների անդամների սեփականության մասին» օրենքի նախագիծը։

Օրենքի ընդունման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է եղել մինչեւ 1995 թվականի  հունվարի 1-ը ստեղծված բնակարանային  կոոպերատիվի անդամներին կոոպերատիվի կողմից հատկացված բնակարանների եւ ոչ բնակելի տարածքների նկատմամբ Քաղաքացիական օրենսգրքի 172-րդ հոդվածի 6-րդ կետով նախատեսված հիմքով սեփականության իրավունքի ձեռքբերման եւ այդ իրավունքի պետական գրանցման առանձնահատկությունը կանոնակարգման անհրաժեշտությունից ելնելով։

Մենք լավ հիշում ենք, որ մեր նոր Քաղաքացիական օրենսգիրքը, որ ուժի մեջ մտավ  95 թվականի հունվարի 1-ից եւ նման պահանջ դրեց, որպեսզի նմանատիպ կոոպերատիվները վերագրանցվեն եւ շարունակեն իրենց գործունեությունը։ Միաժամանակ նույն օրենսգրքի 172-րդ հոդվածի 6-րդ կետը պահանջ ներկայացրեց բնակարանի կոոպերատիվ անդամների եւ փայակուտակման իրավունք ունեցող այն անձանց համար որպես կոոպերատիվի կողմից վերջիններիս տրամադրված բնակարանների կամ այլ շինությունների նկատմամբ սեփականության իրավունքի ձեռքբերման անհրաժեշտ պայման, սահմանում են նշված անձանց կողմից փայավճար ամբողջությամբ մուծված լինելու հանգամանքը։ Այսինքն՝ այն անձինք, որոնք  բնակարանների օգտագործման նկատմամբ ունեն համապատասխան փաստաթղթեր, ունեն միասնական օրդերներ, բայց չէին կարողանում ներկայացնել իրենց կոոպերատիվ փայավճարներ վճարելու վերաբերյալ տեղեկատվություն, նկատի ունենալով, որ այդ կոոպերատիվները չէին վերագրանցվել եւ իրենց գործունեությունը չէին շարունակում իրականացնել։ Այսինքն՝ ստեղծվում է մի իրավիճակ, որ մարդն ապրում է այդ բնակարանում, ունի միասնական օրդեր, ունի բնակարանն օգտագործելու իրավունք, բայց չի կարողանում, համաձայն օրենքի պահանջի, ներկայացնել տեղեկանք, որ ինքն ամբողջությամբ վճարել է թե՛ իր բնակարանի, թե՛, ասենք, ոչ բնակելի տարածքի նկատմամբ հիմնավորում հաստատող փաստաթղթեր։

Մենք ճշտեցինք նաեւ Արդարադատության նախարարության ձեռնարկությունների ռեգիստրում եւ պարզվեց, որ բնակարանի նմանատիպ կոոպերատիվները չեն վերագրանցվել եւ փաստորեն, նրանք չեն ծավալում իրենց գործունեությունը։

Ելնելով այս հանգամանքից առաջարկեցինք, որ մինչեւ 98 թվականի հունվարի 1-ը ստեղծված եւ մինչեւ սույն օրենքի ուժի մեջ մտնելը, իրենց հիմնադիր փաստաթղթերը Քաղաքացիական օրենսգրքի 5-րդ գլխի նորմերի պահանջներին չհամապատասխանեցրած եւ չվերագրանցած բնակարանների կոոպերատիվ անդամների եւ   փայակուտակման իրավունք ունեցող այլ անձանց հատկացված ավարտված բազմաբնակարան շենքերում բնակարանների եւ այդ շենքերում իրենց տրամադրված ոչ բնակելի տարածությունների նկատմամբ սույն օրենքի ուժով սահմանված կարգով գրանցում է այդ անձանց սեփականության իրավունքը։

Ասեմ, որ սա վերաբերում է միայն ավարտված շինություններին եւ վերաբերում է միայն բնակարանային կոոպերատիվին, չի վերաբերում շինարարական այլ կոոպերատիվների, ավտոտնակների կոոպերատիվների համար ստեղծված կոոպերատիվներին, եւ ինչպես նաեւ ամառանոցային կոոպերատիվների վրա։ Այդ տարածվում է միայն բնակարանային կոոպերատիվների վրա։ Այսքանը, շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հերթագրում՝ հարցերի համար։ Հերթագրվել է 5 պատգամավոր։ 1-ին հարցը՝ պատգամավոր Արծվիկ Մինասյան։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Վարդանյան, մի քանի հարց, եթե կարելի է։

1-ինը վերաբերում է հետեւյալին՝ դուք նշեցիք, որ մինչեւ 99 թվականի հունվարի 1-ը չգրանցված կոոպերատիվները, որոնք այդ օրենքի ուժով, ըստ էության, համարվում են լուծարված, եւ ենթակա են ավելի ճիշտ լուծարման, այդպիսի ձեւակերպում կա «Քաղաքաքացիական օրենսգիրքը գործողության մեջ դնելու մասին» օրենքում։ Հիմա, դուք  ունե՞ք հաշվառված, թե քանի՞ այդպիսի կոոպերատիվներ կան, որոնք լուծարվել են, որոնք այսօր կան, բայց չեն գործում, կան, որ հիմնադիր փաստաթղթերը չեն համապատասխանեցվել, եւ մոտավորապես քանի՞ բնակիչների մասին է խոսքը գնում, այսինքն՝ բնակարանների առումով։ 1-ին հարցը սա էր։

2-րդ հարցը՝ իրավական տեխնիկայի տեսանկյունից 1-ին հոդվածում օգտագործվում է՝ «սույն օրենքի ուժով սահմանված կարգով»։ Սահմանված կարգը նկատի եք առել հավանաբար օրենսդրությա՞ն սահմանված կարգով, թե՞ այս օրենքով, որովհետեւ այս օրենքը, ըստ էության, կարգ չի սահմանում։

Մ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Սահմանադրությամբ։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Հա։  Այս 2-ը։ Շնորհակալություն։

Մ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Փորձեմ 1-ին հարցին պատասխանել։

Ցավոք, Արդարադատության նախարարությունում հստակ տեղեկատվություն չկա, թե քանի՞ կոոպերատիվ են դրանք եղել։ Նկատի ունենալով, որ վերջին 10 տարիներին, փաստացի, նմանատիպ խնդիր չի առաջացել, իրենք չեն վերագրանցվել, եւ ճիշտ նկատեցիք նաեւ, որ  «Քաղաքացիական օրենսգիրքը գործողության մեջ դնելու մասին» համապատասխան հոդվածը փաստորեն սահմանել է, որ նրանք արդեն չեն կարող գործել առանց վերագրանցման։

Դրանք վերաբերում են շուրջ 2-ից 5 հազար բնակիչների մասին, որովհետեւ յուրաքանչյուր շենքում մնացել է մի քանի բնակիչներ, որտեղ իրականում լուրջ խնդիր է առաջացել, թե որտեղի՞ց բերեն փաստաթուղթ, որ իրենք ամբողջությամբ վճարել են։  Հարց 1-ին՝ եթե դա պարտք էր, ապա ինչո՞ւ այսքան տարի է ոչ մեկս լռել էինք,   նման պահանջ չէինք ներկայացրել։

Եվ 2-րդը՝  որ որոշ մասը լուծելով, իսկ մյուս մասը մնում է զուտ դատական ճանապարհով։ Զուտ դատական ճանապարհով եւս խնդիր կար լուծելու, որովհետեւ տարբեր տեղերից հիմնավորվող փաստաթղթեր բերելու անհրաժեշտություն կար, որտեղ ստացվում է այնպիսի մի իրավիճակ, որ տեղեկանքը բեր, որպեսզի տեղեկանք տանք։ Դրա  համար այս  նախագծով փաստորեն մենք համարում ենք, որ օրինակ, արդեն, եթե պահանջ կա, կլուծվի դատական կարգով, բայց, որը կարելի է ասել, համարյա բացառվում է, այլ օրենքը, այս օրենքի ուժով միանգամից ճանաչենք իրենց սեփականությունը, իսկ սահմանված կարգով, երբ իրենք կգան, իրենք իրենց փաստաթղթերը կձեւակերպեն։

Ինչ մնում է վերագրանցման, ապա կիսակառույցների տեսքով վերագրանցված կա ընդամենը, այսօրվա դրությամբ, Արդարադատության նախարարությունում ընդամենը 9 կոոպերատիվ կազմակերպություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ պատգամավոր Սամվել Նիկոյան։

Ս.ՆԻԿՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Վարդանյան, ես ուղղակի ուշադիր չլսեցի, չկարողացա ընկալել, արդյոք այս նախագիծը վերաբերում է նաեւ անավա՞րտ կոոպերատիվ բնակարաններին, որոնք, մասնավորապես, ենթադրենք, կառուցվել են դեռեւս խորհրդային տարիների վերջին այդ շրջանում, թե՞ ոչ, սա միայն  վերաբերում է արդեն կառուցված, բնակեցված կոոպերատիվ բնակարաններին։ Շնորհակալություն։

Մ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Պրն Նիկոյան, վերաբերում է բացառապես ավարտված բնակարաններին, որովհետեւ անավարտ կամ կիսակառույց շենքերի հետ կապված, դուք գիտեք, որ բազմաթիվ վեճեր կան, որտեղ այսօր Ֆինանսների նախարարությունը կառավարության հանձնարարությամբ դրանց հաշվառման եւ փոխհատուցման խնդիրներով զբաղվում է, մյուս մասն էլ, ովքեր հիմքեր է վերականգնված, զբաղվում է դատական կարգով։

Նմանատիպ խնդիրներինց խուսափելու համար, վերաբերում են բացառապես ավարտված շենքերին։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ պատգամավմոր Վլադիմիր Բադալյան։

Վ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Վարդանյան, արդեն իմ գործընկերը տվեց այդ հարցը, բայց ինձ մի բան է հետաքրքրում։ Ինչո՞ւ է ֆիքսված մինչեւ 95 թվականը։ Արդյոք դրանից հետո չե՞ն եղել շինություններ, որոնք հնարավոր է նորից այդ կարգավիճակով սեփականացնել։

Մ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Ներողություն, չլսվեց։

Վ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-Ֆիքսված է, որ 95 թիվը մինչեւ ավարտված շենքերի, չէ՞ կոոպերատիվներին, որպեսզի տան սեփականության վկայական, բայց կան նաեւ, որ երեւի ավարտվել են ավելի ուշ՝ 98, 99, 2000 թվականին։

Մ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Դուք երեւի ուշադիր չեղաք։ Այստեղ ոչ թե 95-ը, այլ մինչեւ 95 թիվը չվերագրանցված կոոպերատիվները, դրանից հետո, եթե կան, ապա պետք է սահմանված կարգով, համաձայն Քաղաքացաիական օրենսգրքի պահանջի, բոլոր ավարտվածներին վերագրում են։ Եթե այսօր կիսակառույց անավարտ խնդիր կա, ապա դա շարունակվում է, եւ հավանաբար, նման կազմակերպություններ կան, գործում են եւ այդ գործունեությամբ զբաղվում են։ Ես նշեցի 9 կազմակերպություն վերագրանցված գործում են։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ պատգամավոր Լարիսա Ալավերդյան։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես, ճիշտ ասած, մի հարց ունեմ, որտեղ որ տեսնում եմ գրած է այս կառուցապատման կամ օտարման գոտի, ունենալով շատ տխուր փորձ այդպիսի ժամանակներում ինչ-որ մի չարաշահումների, ես 2 հարց ունեմ։

1-ինը՝ սա իրո՞ք վերաբերում է միայն կոոպերատիվ շինարարությանը։

Մ.ՎԱՐՉԱՆՅԱՆ

-Միայն կոոպերատիվ։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Եվ դա, ասենք, չի վերաբերում ուրիշ ձեւի չօրինականացված ...

Մ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Ոչ, դա հաջորդ  օրենքում կխոսենք։

Եվ 2-րդը՝ եթե խոսքը գնում է այդ կոոպերատիվների մասին, կարծես թե, պրն Մինասյանն այդ հարցը տվեց, այն դեպքերում, երբ որ իրոք, վիճելի է եւ իրավական առումով դուք ասացիք, դատարան։ Այսինքն՝ չի՞ ենթադրվում որեւէ վարչական լուծում նախքան տալը, թե՞ ուղղակի, որ վեճը կա, եւ դա սեփականություն է, այդ հարցը ես կցանկանայի ...

Մ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Տիկին Ալավերդյան, այն շրջանակը, որ մենք փորձում ենք այս օրենքի ընդունմամբ կարգավորել, նմանատիպ վիճաբանական խնդիրներ գոյություն չունեն, որովհետեւ դրանք ավարտված շենքեր են, մարդիկ բնակվում են իրենց բնակարաններում, ունեն օգտագործման իրավունքը հաստատող միասնական օրդեր, եւ այսքան ժամանակ նման կոոպերատիվի կամ պետության այլ մարմինների, համայնքային մարմինների, տեղական մարմինների տվյալ բնակիչների միջեւ դատական վեճեր չկան։ Եթե կան ժառանգության հետ կապված որեւէ խնդիրներ, դրանք լուծվում են դատական կարգով։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Եվ վերջին հարցը՝ պատգամավոր Վարդան Այվազյան։

Վ.ԱՅՎԱԶՅԱՆ

-Պրն Վարդանյան, մեկ, ավելի ճիշտ կարելի է ասել 2 հարց։

1-ինը՝ այստեղ կարո՞ղ է պատահի ապօրինի զավթման պարագայում, եթե տվյալ քաղաքացին բնակվում է այդ կոոպերատիվում, մենք հիմա ինչ-որ փաստաթղթերի բացակայությունը դարձնել նրա սեփականությունը։ Սա բացառո՞ւմ է ինչ-որ մի բան։ Սա մեկ տարբերակ։

Եվ 2-րդը՝ այ, տեսեք, դուք նախատեսել եք, որ եթե իրենք կոոպերատիվ հիմունքներով սկսել են ավտոտնակներ կառուցել,  այտեղ պարտադիր անհրաժեշտ է հողի սեփականության, տրամադրման եւ այլն, դա ո՞նց եք կարգավորելու։ Չէ որ նրան էլ է անհրաժեշտ լինելու։ Այս մասին մի քիչ, որ ավելի հստակեցվի էլի։

Մ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ 1-ինը՝ եթե նա բնակարանի նկատմամբ որեւէ փաստաթուղթ չունի, ապա հաջորդը բացառում է, մնացածը պետք է ներկայացվի արդեն դատական կարգով, եթե վիճաբանական խնդիրներ կան։

Հիմնական փաստաթուղթը դա «միասնական օրդեր» հասկացությունն է, ներկայացվում է իր անվամբ ձեռք է բերել, տրամադրել են ժամանակին կոոպերատիվի կազմակերպության  որպես կոոպերատիվի անդամ, իրենք կամ ինքը ձեռք է բերել օտարման միջոցով, ապա այստեղ օրենքի ուժով կճանաչվի։

2-րդը՝ ձեր նշած ոչ միայն ավտոտնակներ կան, կան նաեւ ամառանոցային կոոպերատիվներ։ Այս օրենքը դրան չի անդրադառնում, որովհետեւ 2 մասով է, բավական վիճելի խնդիրներ կան, բավականին ճշգրտումների խնդիրներ կան, դրանք առանձին, եթե կարողանանք օրենքով կարգավորել, կներկայացնենք օրենքով կարգավորման, եթե՝ ոչ, ապա վարչական միջոցով, համայնքների հետ միասին տվյալ կազմակերպությունները պետք է ճշգրտեն իրենց խնդիրները։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Վարդանյան, հարցերն ավարտվեցին։ Պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողէովի եզրակացությունը ներկայացնելու համար ամբիոնի մոտ է հրավիրվում հանձնաժողովի անդամ Ռոբերտ Զաքարյանը։

Ռ.ԶԱՔԱՐՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ձեզ եմ ներկայացնում ՀՀ օրենքի նախագիծը «Անվավեր հիմնադիր փաստաթղթեր ունեցող բնակարանային կոոպերատիվների անդամների սեփականության մասին»։

1-ին հոդվածով նշվում է, որ մինչեւ 1999 թվականի հունվարի 1-ը ստեղծված եւ մինչեւ սույն օրենքի ուժի մեջ մտնելը, իրենց հիմնադիր փաստաթղթերը ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 5-րդ գլխի նորմերի պահանջներին համապատասխանեցված եւ չվերագրանցված բնակարանային կոոպերատիվների անդամների եւ փայակուտակման իրավունք ունեցող այլ անձանց հատկացված, ավարտված բազմաբնակարանային շենքերում բնակարանային եւ կամ այլ շենքերում իրենց տրամադրված ոչ բնակելի տարածքների նկատմամբ սույն օրենքի ուժով, սահմանված կարգով գրանցվում է այդ անձանց սեփականության իրավունքը։

2-րդ հոդվածով առաջարկվում է, որ սույն օրենքը ուժի մեջ մտնի պաշտոնական հրապարակման օրվանից։ Խնդրում եմ կողմ քվեարկել այս առաջարկությանը։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շատ շնորհակալություն, պրն Զաքարյան։ Հերթագրում՝ հարցերի համար։ Հարցեր չկան, հարցը սպառիչ ներկայացված է։ Հերթագրում՝ ելույթների համար։ Ելույթներ չկան։ Եզրափակիչ ելույթների անհրաժեշտություն  եւս չկա։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հաջորդ նախագիծը կառավարության կողմից ներկայացված «Երեւան քաղաքում իրավունք հաստատող փաստաթղթերը չպահպանված անհատական բնակելի տների կարգավիճակի մասին» օրենքի նախագիծն 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցն է։ Հիմնական զեկուցող՝  կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի նախագահ Մանուկ Վարդանյան։ Խնդրեմ, պրն Վարդանյան։

Մ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Այս օրենքի նախագիծը Երեւան քաղաքում իրավունք հաստատող փաստաթղթերը չպահպանված «Անհատական բնակելի տների կարգավիճակի մասին» օրենքի նախագիծը բավական ծեծված է, բավական հետաքրքրություն ներկայացնող օրենքի նախագիծ է, որն առաջացել է, դեռեւս վերջին 7, 8 տարիներին բավական սրվել է, կապված պետության եւ համայնքային  կարիքը ճանաչված օտարման գոտիների, ինչպես նաեւ 1-ին պետական գրանցման քարտեզագրման ընթացքում առաջացած, կուտակված խնդիրների շրջանակում, նկատի ունենալով, որ վերջին 7, 8 տարում մեր հանրապետությունը բավական կայացել, եւ ակտիվացավ անշարժ գույքը։ Գույքն արժեւորվեց, եւ բավականին արդեն հետաքրքրության շրջանակը բնակիչների՝ մեծացավ։

Նկատի ունենալով, եթե նախկին տարիներին մարդիկ բնակվում էին բնակելի տներում եւ չունեին որեւէ գործարքի խնդիր, ապա նաեւ նրան չկա այդ անհանգստացնող խնդիրը, որ որեւէ մեկը կարող է իր տանից, ասի, որ սա քո գույքը չէ։ Եվ սկսած  2007 թվականի մայիս ամսից այդ ժամանակվա վարչապետ Սերժ Սարգսյանի նախաձեռնությամբ, փաստորեն, ընդունվեց քաղաքական որոշում, որ եթե մարդիկ տասնյակ տարիներ բնակվել են բնակելի տներում, փորձենք այդ հարցերին անդրադառնալ եւ փորձենք այդ հարցերը լուծել կանոնակարգված կարգով։

Դեռեւս խորհրդային տարիներից Երեւան քաղաքում, ելնելով քաղաքաշինական առանձնահատկությունից, դադարեցված էր անհատական բնակելի տներով կառուցապատված թաղամասերում, դա՝ Կոնդ, Կիլիկիա, Նորագյուղ, Ավան, Քանաքեռ, Կոզեռն, 33-րդ թաղամաս, Գլխավոր պողոտա, Սարի թաղ, Մարաշ, Շենգավիթ եւ այլն, որտեղ գերակշռում է հին բնակելի ֆոնդը, իսկ կառուցման եւ սպասարկման համար տրամադրված հողամասերը հանդիսանում էին պետական սեփականություն, ինչպես նաեւ քաղաքաշինական խնդիրները կանոնակարգելու նպատակով դժվարությամբ էին տրամադրվում քաղաքային իշխանությունների կողմից շինարարության թույլտվություն կառուցման, վերակառուցման հաստատող փաստաթղթեր, որի արդյունքում առանձին թաղամասերում առաջացան իրավական կարգավիճակը չորոշված հազարավոր բնակելի տներ, եւ քաղաքի կառուցապատման նպատակով իրացման աշխատանքները իրականացվում էին քանդվող տների փոխարեն համարժեք բնակարաններ տրամադրելու միջոցով։

Սա այն ժամանակաշրջանն էր, որտեղ խորհրդային տարիներին փաստորեն հողը սեփականության իրավունքով քաղաքացիներին տրամադրված չէր, այլ տրված էր օգտագործման իրավունքով, եւ ընդամենը իրենց իսկ տրամադրված օգտագործման իրավունքով հողամասերում ստեղծում էին իրենց սեփական բնակելի տները։

Եվ, քանի որ  հողը սեփականություն չէր, նրանց փոխհատուցում տրամադրվում էր խորհրդային տարիներին զուտ բնակմակերեսի տրամադրվելու պայմանով։ Ապօրինություններն ավելացան եւ առավել զարգացում ապրեցին հողի սեփականաշնորհման գործընթացից հետո, որոնց հստակ պատկերի արտահայտությունը գտավ կադաստրային քարտեզագրման եւ իրավունքների 1-ին պետական գրանցման աշխատանքների ժամանակ։ Այսինքն՝ հենց աշխատանքները Երեւան քաղաքում սկսվեց 2000 թվականից, եւ մոտավորապես ամբողջությամբ ճշգրտվեց 2003-4 թթ. ընթացքում։

2001 թվականի մայիսի 15-ի դրությամբ պետական հաշվառման արդյունքում միայն Երեւան քաղաքում հաշվառվեց ամբողջությամբ շուրջ 9650 բնակելի տուն, նորից եմ կրկնում, դա 2001 թվականի մայիսի 15-ի դրությամբ հաշվառված բնակելի տներ եւ դրանց կից կցակառույցներ, ընդհանուր առմամբ շուրջ 15, 20 հազար փաստորեն գույքի եւ հողամասերի տեսքով։

90 թվականից ձեւավորված օրենսդրական դաշտը, որն ավելի կատարելագործվեց 2005 թվականին ընդունված օրենսդրական բարեփոխումներով, 3, 4 անգամ հնարավորություն տրվեց փաստորեն մեր օրենսդրության կողմից մեր քաղաքացիներին փորձել լուծել եւ իրավական դաշտ ...(Չի հասկացվում) իրենց բնակելի տները, բայց, եթե մենք   ներկայացնենք նմանատիպ թվեր ոչ միայն բնակելի տներն ամբողջությամբ այլ նաեւ իրենց կցակառույցների կամ զավթած, այսինքն՝ հարեւանությամբ գտնվող հողամասերի նկատմամբ, քանի որ տերմինը «զավթած»-ն է, մի քիչ միգուցե եւ կոպիտ է հնչում, բայց տերմինն այդպիսին է, ընդամենը 2266 բնակելի տուն այդ օրենքի շրջանակներում ամբողջությամբ հնարավորություն եղավ լուծել եւ դրան կից շուրջ 4 հազար էլ կցակառույցների տեսքով։

Աստիճանաբար ձեւավորվեց եւ կայացավ անշարժ գույքի շուկան, գույքի քաղաքացիաիրավական շրջանառությունը, որի արդյունքում տասնյակ տարիներում առաջացած կառուցված բնակելի տները, որոնցում տարիներ ի վեր քաղաքացիների մի մասը   մի քանի սերունդներ բնակվում են առանց այդ գույքի նկատմամբ իրենց իրավունքների իրավական ձեւակերպման, այդ թվում ձեռքբերման վաղեմության ուժով վերականգնել եւ ճանաչել իրենց իրավունքները կամ օրինականացնել ինքնակամ կառույցները։ Այնուամենայնիվ, վերը նշված բնակչության մի մասի մոտ մնացին այդ դժվարությունները, եւ փաստորեն, շուկային դառնալու լիարժեք մասնակից ձեռքբերելու հնարավորությունը։

Ընդ որում, նույն օրենսգրքի պահանջով  իրավունքը հաստատող փաստաթղթերի բացակայությունը եւս բերում է գույքի ինքնակամ լինելուն եւ գործով գործընթացի պարագայում, ինչպես նաեւ քաղաքացիների ֆինանսական եւ սոցիալական վիճակից  ելնելով, հաշվառում է նաեւ այդ գործընթացում առկա քաշքշուկները, բարդությունները, ինչու չէ, նաեւ կոռուպցիոն երեւույթները։ Այս բոլորից խուսափելու նպատակով, փաստորեն, առաջարկվում է այս օրենքի նախագիծը, որտեղ հստակ նշում են չափանիշեր, հստակ առանձնացնում է առանձին դեպքեր, որի շնորհիվ փաստորեն այս չափանիշներին համապատասխանելու դեպքում քաղաքացիները փաստորեն ձեռք են բերում, օրենքի ընձեռված հնարավորության շրջանակներում, ձեւակերպել եւ իրական դաշտ բերել իրենց անհատական բնակելի տները կցակառույցներով կամ օժանդակ կառույցներով հանդերձ։

Եթե մենք բերենք թվեր, ապա մինչեւ 2006-2007 թթ ընթացքում ընդամենը վերականգնվել է 708 բնակելի տան նկատմամբ, 2007 թվականին ընդամենը 173 տան նկատմամբ, այսինքն՝ մեծ առումով ընդամենը հազար բնակելի տան։ Ասեմ, որ աշխատանքը բավականին աշխատատար է, ծանրաբեռնվածությունը բավականին շատ է։ Մինչ գերատեսչական հանձնաժողովը գործում է, ստեղծվել եւ գործում է վարչապետ Սերժ Սարգսյանի ցուցումով, ես արդեն նշեցի, եւ այդ հանձնաժողովի շրջանակներում փաստորեն մեկ տարվա իրականացված աշխատանքն ընդամենը վերաբերում է շուրջ հազար տների։

Մենք հիշում ենք նաեւ, թե   որ թաղամասերը սկսեցին առաջնայինն անել, որտեղ փաստորեն կառավարության որոշումով ճանաչվեց պետության եւ համայնքային կարիքներ։

Նկատի ունենալով, որ քաղաքապետարանի համար բավական լուրջ, փաստորեն, դժվարություններ, ծանրաբեռնվածություն ստեղծվեց՝ աշխատանքային, հաշվի առնելով, որ յուրաքանչյուր հողամասը ...(Չի հասկացվում) գեոդեզիական աշխատանքի իրականացման անհրաժեշտություն կար, դրա հողամասի նկատմամբ հատակագծերի կազմման, համապատասխան որոշումների ընդունման, որի, փաստորեն, ձգձգումը բերում է բնակիչների դժգոհությունը եւ թերահավատությունը, որ կատարվող աշխատանքները իրականացվելու են, եւ կատարվող աշխատանքները ավարտին են հասցվելու։ Այս առումով մենք ներկայացնում ենք այս օրենքի նախագիծը։

Ինչի՞ն է վերաբերում ներկայացվող օրենքի նախագիծը՝ որ եթե մինչեւ  2001 թվականը Երեւան քաղաքի վարչական տարածքում մայիսի 15-ին կառուցված, եւ սույն օրենքի ուժի մեջ մտնելու  պահին առկա,  ներառյալ, բացառիկ հանրային շահ ճանաչված տարածքներում անհատական բնակելի տների, նրանց կից բնակելի նշանակության օժանդակ շինությունները, դրանց կառուցման եւ սպասարկման համար փաստացի առկա սահմանազատված հողամասերը, որոնց նկատմամբ չեն պահպանվել սահմանված կարգով տրամադրված քաղաքաշինական գործունեություն  իրականացնելու փաստաթղթերը, եւ կամ հողհատկացման հիմքերը, եւ դրանք կառուցված չեն կամ չեն գտնվում ՀՀ հողային օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով սահմանված հողամասերի, այդ թվում՝ ինժեներատրանսպորտային օբյեկտների օտարման գոտիներում, չեն հակասում քաղաքաշինական նորմերին, չեն առաջացնում լրացուցիչ սերվիտուտ, ապա սույն օրենքի ուժով ճանաչվում են ֆիզիկական անձի  կամ  անձանց սեփականությունը, ով տիրապետում է այդ գույքը որպես սեփական գույք։ Այսինքն՝ ովքեր փաստացի բնակվում եւ տիրապետում են նրանց կողմից։

Եվ 2-րդ մասով, որ նմանատիպ դեպքերից բացի առկա են, ոչ թե 1-ին դեպքերը, երբ որ ընդհանրապես բացառում են իրավունք հաստատող փաստաթղթերը, որեւէ փաստաթուղթ, ապա 2-րդ հոդվածով այն գույքի նկատմամբ այն քաղաքացիների մոտ որտեղ կար պահպանված որոշակի փաստաթղթեր, բայց ոչ լիարժեք եւ հիմնավորում հաստատող, մասնավորապես հողամասերին կից տիրապետող լրացուցիչ հողամասերը, ապա 2-րդ հոդվածով առաջարկվում է, որ լրացուցիչ հողամասին կից մինչեւ 300 մ. եւս կարող է ճանաչվել  սեփականության իրավունքով, իսկ դրանից ավելին կարող է ձեռք բերել տվյալ պահին գործող կադաստրային արժեքով։

3-րդ հոդվածով նախատեսվում է,  թե ինչպիսի։ փաստաթղթեր պետք է ներկայացվի, ի՞նչ կարգով պետք է քաղաքացին դիմի, եւ ի՞նչ կարգով Երեւանի քաղաքապետը պետք է ընդունի համապատասխան որոշումներ, որոնք հիմք պետք է հանդիսանան կադաստրային մարմիններում համապատասխան պետական գրանցում իրականացնելու եւ ձեւակերպումները տալու համար։

4-րդ հոդվածով սահմանվում է, որ մինչեւ 2001  թվականի մայիսի 15-ը կառուցված, եւ սույն օրենքը ուժի մեջ մտնելու պահին առկա, ներառյալ, բացառիկ հանրային շահ ճանաչված տարածքներում առկա կիսակառույց շենք-շինությունները եւ    դրանցով զբաղված հողամասերը մինչեւ սույն օրենքի ուժի մեջ մտնելը, եթե դրանք նաեւ սահմանված բնակտարածության իրացման դիմաց փոխհատուցում ստացած ֆիզիկական անձանց, պետական համայյնքային հիմնարկներին, ինչպես նաեւ պետական եւ համայնքային ոչ առեւտրպային կազմակերպ ... ամրացված պետական սեփականություն հանդիսացող հողամասերի վրա են։ Այսինքն՝ այս թվարկած իմ 1-ին, 2-րդ հոդվածներում դրույթները չեն տարածվում այս դեպքերի վրա։

Եվ վերջում, որ ես կուզենայի առանձնացնել, օրենքը փաստորեն հիմնականում ուղղված է սոցիալական խնդիրը լուծելու համար, վերաբերում է զուտ անհատական բնակելի տներին, չի վերաբերում Երեւան քաղաքի վարչական սահմաններում առկա այդ թվում՝ մինչեւ 2001 թվականը, եթե առկա են, մայիսի 15-ի դրությամբ հասարակական եւ արտադրական շինությունների վրա եւ առանձին կանգնած ավտոտնակների վրա։ Չի վերաբերում նաեւ չկառուցապատված առանձին հողամասերի վրա։ Այսքանը, շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հերթագրում՝ հարցերի համար։ Հերթագրվել է 10 պատգամավոր։ 1-ին հարցը՝ պատգամավոր Հովհաննես Մարգարյան։

Հ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Նախ՝ պրն Վարդանյան, ես կուզենայի այս մոտեցումը ողջունել, քանի որ  իրոք պրոբլեմը մեծ է։ Ուղղակի մի քանի հարցեր, երեւի հարցերից մի քանիսը ժամանակի բերումով հասցնեմ հնչեցնել, իսկ մի քանիսի հետ կապված, այս օրենքի նախագծի վերաբերյալ ես ելույթ կունենամ եւ կներկայացնեմ։

Նախ՝ 1-ին հարցս վերաբերում է, նշված է նախագծի հիմնավորման մեջ, որ Երեւան քաղաքում 15-ից 20 հազար այդպիսի բնակելի տներ կան, որոնք կառուցվել են մինչեւ 2001 թվականը եւ այդպիսի անշարժ գույքեր գոյություն ունեն։

Հիմա, բազմաթիվ են, հազարավոր են այդպիսի կառույցները աղետի գոտում։ Դուք գիտեք, մինչեւ 2001 թվականը, ինձ թվում է, որ տարբեր թաղամասեր ստեղծվեցին եւ այդ թաղամասերում մարդիկ փորձեցին իրենց տնակների կողքը օժանդակ շինարարությամբ զբաղվել եւ կիսակառույցներ կայացնել, մասնավորապես Գյումրիում դրանց թիվը մի քանի հազար է տարբեր թաղամասերում։ Այստեղ նշվում է Կոզեռնում եւ այլն, իսկ, մասնավորապես, Գյումրիում դրանց թիվը շատ է։ Հիմա ինչո՞ւ, այսինքն՝ ձեր մոտեցումը նմանատիպ, փաստորեն, օրենքի նախագիծ չպե՞տք է մշակվի նաեւ հանրապետության մյուս քաղաքներում, որտեղ մասնավորապես նշեցի, Գյումրիում բավականին մեծ է  ծավալը, որովհետեւ, էլի եմ կրկնում, այն ժամանակ հատկացվում էր տարածքներ, այսինքն՝ տրվում էր, որ դու իրավունք ունես տեղադրելու որպես բնակարան կորցրած քաղաքացի, քո տնակը համապատասխան թաղամասում եւ այդ տնակի կողքը, բնականաբար, տրվում էր տարածք եւ մարդիկ փորձեցին, տեսնելով, որ տարիներ շարունակ բնակարան չեն ստանում, կառուցել ինքնակամ կառույցներ։ Այսինքն՝ 1-ին հարցս վերաբերում է դրան։

2-րդ հարցը՝ այստեղ հոդված 4-րդին արգելքը, որ նշված է, «բացառիկ գերակա հանրային շահ», ինչո՞ւ եմ ես սա ուզում տարանջատել, որովհետեւ ոչ միայն հանրային շահ, ես ինչքան հիշում եմ այդ ընդունված օրենքը նշում էր նաեւ, որ կարող է լինել համայնքի կամ, եթե չեմ սխալվում, իրավաբանական անձի։ Այսինքն՝ իրավաբանական անձի գերակա շահի պայմաններում, եթե  տրվել է տվյալ տարածքը ինչ-որ մի կազմակերպության, եւ ոչ թե բացառիկ, այլ գերակա շահ է ճանաչվել բնականաբար, եւ տրվել է հատուցում, որը շատ հեռու է հիմա իրական գներից։ Այ, ինչպիսի՞ մոտեցում է ցուցաբերվելու, այս օրենքի նախագիծը հնարավորություն մեզ տալի՞ս է տարանջատելու։ Այսինքն՝ բացառիկ հանրային գերակա շահը իրավաբանական անձանց գերակա շահից, որովհետեւ օրենքում այդպես էր տրված, որը դեռ 1,5 առաջ ընդունվեց խորհրդարանում։ Շնորհակալություն։ Ես կփորձեմ մյուս հարցերի վերաբերյալ իմ մոտեցումները հայտնել, հաղորդել ձեզ իմ ելույթում։

Մ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մարգարյան։ Ձեր տված հարցերը մի քանի ուղղությամբ կարելի է բացատրել, որովհետեւ իրականում Գյումրի, Վանաձոր եւ աղետի գոտում գտնվող մեր այլ քաղաքային բնակավայրում կամ գյուղական բնակավայրում, քանի որ գյուղական բնակավայրերում մեծ մասամբ հարցը կարգավորվեց, եթե չասենք 100 տոկոսանոց, ապա 97, 98 տոկոսանոց մենք կարգավորումներ ունենք, եւ նմանատիպ խնդիրներ գյուղական վայրերում, գյուղական  բնակավայրերում մենք չունենք։ Եթե կան առանձին ինչ-որ հարցեր, հավանաբար դա ավելի շատ դատական վեճերի անհրաժեշտության խնդիր է, քան թե վարչական խնդիրները լուծելու համար։

Իրական, դուք նկարագրեցիք Գյումրիի այն վիճակը, որը ոչ միայն վերաբերում է փաստաթուղթ չունեցող չպահպանված բնակելի տներին, այլ նաեւ ինքնակամ ստեղծած բնակելի տներին։ Դրա համար այս բոլոր խնդիրները հաշվառելու, դասակարգելու խնդիր կա, ինչպես նաեւ մեր մնացած 47 այլ քաղաքային բնակավայրերում, որպեսզի մենք հիմա այդ աշխատանքների հաշվառումը իրականացնում ենք համապատասխան քաղաքային իշխանությունների հետ, մեր մարզերի մարզպետների հետ, որպեսզի դասակարգենք եւ ներկայացնենք, նաեւ քննարկենք կառավարությունում։ Ընդհանուր առմամբ այստեղ սորտավորման անհրաժեշտություն բնական է մենք չենք գրի եւ նման խնդիր գոյություն չունի։ Եվ ըստ բնակավայրերի, որտեղ կլինեն հիմնավորումներ, միգուցե եւ 2,  3 առանձին նախաձեռնություններով եւս հանդես գանք, միգուցե աղետի գոտու քաղաքային բնակավայրը առանձին, մնացած այլ քաղաքայիններն այլ օրենքներով, նկատի ունենալով, որ այդ բնակավայրերն այդ  քաղաքներում ունեն բավական լուրջ առանձնահատկություններ։ Եվ ոչ բոլոր քաղաքներն են, որ ունեն քաղաքաշինական ծրագրային փաստաթղթեր, մասնավորապես գլխավոր հատակագծեր։

Ինչո՞ւ ենք, 2-րդ հարցի հետ կապված, այսինքն՝ խնդիրը կա մեր նաեւ մյուս քաղաքային բնակավայրերի, եւ կարծում եմ, որ դրան անդրադառնալու ենք։ Ժամկետը հիմա կդժվարանամ ասել, թե ինչ ժամկետում, բայց, որ խնդիրը կա,  այդ խնդրին պետք է անդրադառնալ եւ կարգավորել, դա եւս փաստ է։

Նախնական տվյալները ինձ մոտ ըստ քաղաքների առկա է, հիմա այդ տվյալները  ճշգրտման փուլում են գտնվում, որպեսզի պատկերը ամբողջականացնելուց հետո, տեսնենք, թե ինչպիսի չափորոշիչներ, եւ ինչքանով կտեղավորվեն նաեւ այս օրենքի նկարագրած չափորոշիչները այդ խնդիրների։

Ինչ մնում է ձեր բարձրացրած 2-րդ հարցին, գիտեք, ես հիմա չէի ուզենա  առանձնացնել գերակա շահի, իրավաբանական անձի շահ, թե պետական շահ, որովհետեւ պատասխանը կարող է ...(Չի հասկացվում) նկատի ունենալով, որ  իրավաբանական անձն ընդամենը պետության խնդիրը իրականացնող գործիքն է։ Այսինքն՝ ոչ թե մենք իրավաբանական անձի համար ենք ճանաչել, այլ պետությունը իր խարխուլ բնակ ֆոնդը փաստորեն վերակառուցելու խնդիր է դրել, նկատի ունենալով որ ֆինանսական միջոցներն այդքան առկա չեն քաղաքի բյուջեում, ապա նա այդ խնդիրը փորձում է լուծել նաեւ մրցույթի միջոցով, առանց իրավաբանական անձանց ընտրելու։

Այն, որ այդ գործողության շրջանակներում եղել են անարդարություններ, այստեղ, ոչ մեկը չի կարող ժխտել եւ ոչ մեկն էլ չի փորձի ժխտել։ Ուզում եմ ասել, դրանց փոխհատուցման խնդիրը մյուսին չենք ուզում անդրադառնալ։ Ինչո՞ւ ենք առանձնացրել նաեւ այս գոտիները, որովհետեւ հիմնականում այսօր դժգոհ կամ անհանդուրժողականություն հանդես բերող մեր բնակչության բավական մեծ խավը նաեւ այդ գոտիների բնակիչների հետ է կապված։ Դրա համար առանձնացրել ենք, որպեսզի, փաստորեն, նշենք, որ այդ թվում այս գոտիներում կան այսպիսի խնդիրներ։

Եթե դուք նայեցիք 4-րդ հոդվածում բավական նաեւ սահմանափակումներ կան։ Բնական է, որ սա չի կարող վերաբերել կիսակառույց նոր ստեղծվող ինչ-որ գույքի։ Այսինքն՝ եթե մենք դնում ենք իրական ու սոցիալական խնդիր, օբյեկտիվորեն պետք է նայենք եւ ասենք, որ եթե տասնյակ տարիներ մարդիկ ապրել են այդ տներում, ուրեմն, փորձենք այդ մարդկանց խնդիրը լուծել եւ ոչ թե նոր կիսակառույց ստեղծված, եթե մարդիկ փոխհատուցումներ են ստացել, ապա այդ մարդկանց եւս տարանջատենք։ Եվ այս բոլոր չափորոշիչների խնդիրներից ելնելով, Երեւանի քաղաքապետը, նկատի ունենալով, եթե նկատեցիք, բոլոր, փաստորեն, հիմքերի ստեղծման, հիմքերի վերականգնման մարմինը դա Երեւանի քաղաքապետն է։

Այս որոշումների առկայության պարագայում նոր կադաստրում կարող են կատարել պետական գրանցում  տվյալ գույքի,  տվյալ սեփականատիրոջ իրավունքը ճանաչել եւ տրամադրել համապատասխան սեփականության վկայական։ Չգիտեմ, ինչքանով բավարարեցի։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Վարման կարգով՝ Հովհաննես Մարգարյան։

Հ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Նախ՝ շնորհակալություն սպառիչ պատասխանի համար։ Ուղղակի մեկ ճշգրտում, պրն Վարդանյան։ Ես ի նկատի ունեի, որ շատ հաճախ եղել են դեպքեր, երբ ոչ թե իրացման գոտիների, այլ պատահական, չասացի, իրավակբանական անձանց։ Նու, ենթադրենք մի օֆիս է կառուցել, մարդը ունեցել է բնակարան, գերակա շահ է դիտել այդ օֆիսը եւ կառուցել է տվյալ իրավաբանական անձը։ Այսինքն՝ դա ոչ թե ... էլի եմ կրկնում, այսպիսի դեպքեր  կան, խոսքս վերաբերում է զուտ դրանց մասին, դրանց հետ կապված։ Նու, գիտեմ, որ արդեն ժամանակը սպառվեց, ինձ թվում է, ընդմիջմանը ես ավելի սպառիչ կիմանամ։ Այդ տարանջատման մասին էր խոսքը։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շատ լավ։ Պրն Մարգարյան ձեր հարցի պատասխանը կհնչի աշխատանքային կարգով, իսկ այժմ ընդմիջում, կշարունակենք 1630 -ին։


Ժամը 16:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԺ ՓՈԽՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԵՎԻԿ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԸ

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շարունակում ենք մեր աշխատանքները։ «ԱԺ կանոնակարգ» օրենքին համապատասխան այս նիստը նվիրվում է կառավարության հետ հարց ու պատասխանին։ Տեղեկացնեմ, որ կառավարությանն այս ընթացքում ուղղվել են երկու գրավոր հարցեր պատգամավորներ Արտաշես Ավոյանի եւ Հովհաննես Մարգարյանի կողմից։ Ստացվել են պատասխաններ, պատգամավորները ցանկություն ունեն հարցը բանավոր հնչեցնել։ 1-ին հարցը՝ պատգամավոր Արտաշես Ավոյան, 3-րդ խոսափող։

Մինչ հարցը հնչի, հարգելի գործընկերներ, տեղեկացնեմ, որ կառավարության անդամներից այսօր նիստից բացակայում են արտաքին գործերի նախարարը եւ կրթության, գիտության նախարարը։ Խնդրեմ, պրն Ավոյան։

Ա.ԱՎՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, դեռեւս մարտ ամսին կայացած ԱԺ-ի նիստրի քառօրյա օրակարգում ընդգրկվել, քննարկվել եւ 1-ին ընթերցմամբ ընդունվել է իմ եւ պատգամավոր Հովհաննես Մարգարյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ հողային օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ «Բռնադատվածների մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը, համաձայն որի բռնադատվածներն անժամկետ իրավունք էին ստանում օգտվելու իրենց այն իրավունքից, որը վերապահված էր նախկինում իրենց։ Խոսքը վերաբերում է անհատական բնակարանային շինարարություն իրականացնելու համար կառավարության կողմից սահմանված կարգով հողամասերի տրամադրմանը։ Ընդ որում, 1-ին ընթերցմամբ ընդունված օրինագիծը, օրինագծով կարգավորվող հարաբերությունները տարածվում էին նաեւ «Սահմանամերձ, լեռնային եւ բարձրլեռնային համայնքներում, երկրաշարժից տուժած եւ լքված բնականավայրերում նախկնում հողի սեփականաշնորհումից չօգտված ընտանիքների, ինչպես նաեւ հողի սեփականաշնորհում իրականացրած համայնքներում բնակվող զոհված եւ հաշմանդամ դարձած ազատամարտիկների, զինծառայողների եւ նրանց ընտանիքների անդամների սոցիալական ապահովության մասին» օրենքով սահմանված անձանց, 4 եւ ավելի երեխա ունեցող ընտանիքների նախկինում հողի սեփականաշնորհումից չօգտված ընտանիքների նկատմամբ։

Այնուհետեւ կառավարությունից ստացվել է եզրակացություն, որի համաձայն մեր կողմից լրամշակվել է օրենքի նախագիծը, որից դուրս են մնացել իմ կողմից նշված վերջին երկու սոցիալական խմբերը։ Ես, քանի որ հարցը նաեւ առաջիկայում նախապատրաստվում է 2-րդ ընթերցման քննարկման, հարց էի ուղղել կառավարությանը, թե որքա՞ն է կազմում նշված կատեգորիաների ընտանիքների թիվը։ Կառավարությունից ստացվել է տեղեկանք, համաձայն որի համապատասխանաբար այդ երկու սոցիալական խմբերում ընդգրկված ընտանիքների թիվը կազմում է 1419 եւ 3315, ընդհանուր առմամբ 4734։ Ես կուզենայի հարց ուղղել կառավարությանը պարզելու համար, թե համապատասխան օրենսդրական փոփոխություններ իրականացնելու պարագայում կառավարությունը հնարավոր համարու՞մ է արդյոք այս սոցիալական խմբի նման խնդրի լուծումը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի ֆինանսների նախարարը։

Ն.ԵՐԻՑՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Միանգամից անդրադառնամ մոտեցմանը։ Բնականաբար, եթե այդպիսի որոշում սկզբունքային ընդունվի եւ գտնվի անհրաժեշտ այդ կատեգորիայի անձանց ներառել, ապա բնականաբար մեր մոտեցումը կլինի դրական։ Ես նույնիսկ կառաջարկեի ձեզ, օգտվելով առիթից, ուղղակի հարցը այս նիստից հետո քննարկել եւ մոտեցումները հստակեցնել, որից հետո մենք ձեզ անհարժեշտության դեպքում գրավոր պատասխան կարող ենք տալ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Պարզաբանման համար՝ Արտաշես Ավոյան, 3-րդ խոսավող։

Ա.ԱՎՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն պատասխանի համար։ Քանի որ ես նշեցի, որ առաջիկա քարօրյաում նախատեսվում է օրինագծի 2-րդ ընթերցմամբ քննարկումը, մենք աշխատանքային կարգով կպարզենք  նշված հարցը, որպեսզի կարողանանք կողմնորոշվել առաջիկայում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ Հովհաննես Մարգարյան, 3-րդ խոսափող։

Հ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Վերջերս ինձ էր դիմել  Գյումրի քաղաքի բնակիչ Գարիկ Բաղդասարյանը, ով դեռ տարիներ առաջ երկրաշարժի ընթացքում կորցնելով իրենց բնակարանը, իերնց բնակարանի անդամներից մեկը աշխատել էր նախկինում Սպայի տանը, որը շուրջ մի քանի ամիս է, որ այս Սպայի տունը եւ տարածքը, ըստ էության, հանձնվել է նվիրատվւոթյան կարգով եկեղեցուն եւ որպես այդ տարածքում ժամանկավոր բնակվող ընատնիք հայտնվել է  մի կացության մեջ, որ այլեւս նոր տնօրինությունը Սպայի տան սպառնում է վտարել այդ բնակարանից։ Բնականաբար, նա կհայտնվի փողոցում։ Այս առումով կարեւորն այն է, որ Բաղդասարյանների ընտանիքը, այսինքն՝ հայրը, որը դեռ շարունակում է բնակվել մեկ այլ տնակում եւ երկու մասից բաղկացած այս ընտանիքը այսօր կանգնած է մի  փաստի առջեւ, որ, ըստ էության, չի էլ կարող շարունակել բնակվել հոր հետ, քանի որ նա բնակվում է տնակում։ Այս առումով գրավոր դիմել էի եւ ստացա պատասխան։ Պատասխանը առայժմ տեղեկանքի կարգով է, որը ես կուզեի հնչեցնել, որպեսզի Բաղդասարյանների ընտանիքին պարզ լինի, թե իրականում ինչու՞մն է հարցը։ Տեղեկանքում մասնավորապես նշվում է, որ Գյումրի քաղաքի նախկին Սպայի տան տարածքում բնակվող Գարիկ Բաղդասարյանը, որպես առանձին ընտանիք, հաշվառված չի Գյումրու քաղաքապետարանի կողմից 2008թ. մարտի 1-ի դրությամբ հաստատված երկրաշարժի հետեւանքով անօթեւան մնացած քաղաքացիների ցուցակում եւ հետեւաբար նա չի կարող ընդգրկվել երկրաշարժի հետեւանքով անօթեւան մնացած ընտանիքների բնակարանային ապահովմանն ուղղված պետական աջակցությամբ իրականացվող ծրագրերում։ Այդ թվում՝ 2008թ. ԲԳՎ ծրագրում։

Հաշվի առնելով, որ Գարիկ Բաղդասարյանի հայրը՝ Սամվել Բաղդասարյանը ընտանիքի 4 անձով հաշվառված է վերը նշված ցուցակում եւ հավակնող է երեք սենյականոց բնակաարն ստանալու, ապա Գարիկ Բաղդասարյանի ընտանիքը կարող է մասնակցել 2008թ. ԲԳՎ  ծրագրին իր հոր՝ Սամվել Բաղդասարյանի ընտանիքի հետ որպես մեկ միասնական ընտանիք, ընտանիքի բոլոր չափահաս անդամների համաձայնության դեպքում։

Կարեւորում եմ նշել, որ քիչ առաջ ես զրուցեցի քաղաքաշինության նախարար պրն Վարդանյանին հետ եւ պետք է փաստեմ, որ արդեն հայեցակարգ կա այս ուղղությամբ մշակված եւ պետք է քննարկվի, որպեսզի երեք ուղղություններից հստակ ընտրվի ճիշտ ուղղություն։ Այսինքն՝ այս դեպքում ի՞նչ ենք անում։ Քանի որ ընտանիքը քանի սենյականոց որ կորցրել է, այդքան պետք է ստանա կամ ԲԳՎ ծրագրին կարող է մասնակցել այդ քանակի, անկախ նրանից, թե անդամների թիվը ինչքան է ավելացել, կրկնապատկվել կամ եռապատկվել է։

Նկատի  ունենալով մեր զրույցը, հարցի պատասխանը չեմ ակնկալում։ Կլինի կոնկրետ պատասխան փաստաթղթավորված եւ հայեցակարգը քննարկելուց հետո կանդրադառնանք։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շատ լավ, Քանի որ դուք հարցի պատասխանը չեք ակնկալում, կարծում եմ այն չի էլ հնչի։ Այժմ, հարգելի գործընկերներ, հերթագրում բանավոր հարցերի համար։ Հերթագրում։ Հերթագրվել է 15 պատգամավոր։ Առաջին հարցը՝ պատգամավոր Արծրունի Աղաջանյան, 3-րդ խոսափող։

Ա.ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցս վերաբերում է Արթիկ, Մարալիկ, Թալին քաղաքների ջրամատակարարման, ջրահեռացման եւ ոռոգման խնդիրներին։ Հարցը երեկ ես հնչեցրել եմ հայտարարության ձեւով, բայց տվյալ քաղաքների բնակիչները եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների ներկայացուցիչները, որոնք հարցը ուղղել էին, ակնկալում էին կոնկրետ պատասխան։ Ասեմ, որ երեք քաղաքներում էլ ջրամատակարարման, ջրահեռացման համակարգերը կառուցվել են Խորհրդային Միության տարիներին, այժմ շարքից դուրս են եկել, իսկ 2007-2008թթ. ձմռան պայմաններում առավել անմխիթար վիճակում հայտնվեցին։ Դրան ավելացրած, որ երեք քաղաքներում չկա ոռոգման ցանց եւ տնամերձ հողամասերի ոռոգումը բնակիչներն իրականացնում են խմելու ջրով։ Եվ պատկերացնու՞մ եք մոտակա ոռոգման շրջանին ինչքան վատ վիճակում կհայտնվի քաղաքների բնակչությունը։

Հարցը հետեւյալն է՝ այս ոռոգման համակարգը տեղական ինքնակառավարման մարմինները չե՞ն կարող անցկացնել քաղաքներում։ Ջրամատակարարման, ջրահեռացման համակարգերի կապիտալ վերանորոգում է պահանջվում եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինը չի կարող իրականացնել։ Կառավարությունում կա՞ արդյոք որոշակի ծրագիր եւ եթե կա, ապա ե՞րբ եւ ի՞նչ հերթականությամբ են իրականացվելու այդ աշխատանքները, որոպեսզի բնակչությունը կարողանա նորմալ ջրամատակարարում ստանալ։

Ես մի բան էլ ասեմ, որ դրա հետեւանքով այժմ ջրմուղ-կոյուղու աշխատակիցները պարտադրում են տվյալ քաղաքների բնակչությանը ոռոգման ջրի վրա տեղադրել ջրաչափեր եւ ոռոգման ջրի համար վճարել խմելու ջրի սակագներով, որը, ինձ թվում է, մեղմ ասած, աբսուրդ է։ Ինչպիսի՞ ծրագրեր կան եւ հնարավո՞ր է, որ այս տարի իրականցվեն նման աշխատանքներ նշված քաղաքներում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի տարածքային կառավարման նախարար, փոխվարչապետ Արմեն Գեւորգյանը։

Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Հարգելի պրն Աղաջանյան, հարցն ինձ համար նոր է, քանի որ ես անցած ուրբաթ օրը Շիրակի մարզպետարանում խորհրդակցություն էի անցկացնում, ցավոք որտի, տեղական իշխանություններից ոչ մեկը չի հնչեցրել նմանատիպ հարցադրում, բայց խոստանում եմ, որ առաջիկայում անձամբ կզբաղվեմ, կհետաքրքրվեմ եւ ձեզ տեղյակ կպահեմ հնարավոր լուծումների մասին։

Շիրակի մարզում, երեւի դուք տեղյակ եք, բավականին մեծ ծրագրեր իրականացվում են։ Այդ թվում՝ գերմանական KFW բանկի վարկավորման միջոցով ջրամատակարարման եւ ջրահեռացման ցանցի բարելավման աշխատանքներ։ Ընդգրկված են արդյո՞ք այդ երեք համայնքները ծրագրի մեջ, հիմա դժվարանում եմ ասել, որովհետեւ անձամբ չեմ նայել, տեղեկություններ չունեմ, բայց կզբաղվեմ, ձեզ լրացուցիչ կպատասխանեմ։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-3-րդ խոսափող, Արծրունի Աղաջանյան։

Ա.ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն փոխվարչապետ, քանի որ Շիրակի մարզում նախատեսվում է կառավարության արտագնա նիստ, երեւի ճիշտ կլինի պատգամավրոներից եւս հրավիրեք տեղում  նման հարցերը բարձրացնելու եւ լուծում գտնելու համար։ Շնորհակալություն։

Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Անպայման պրն վարչապետին կփոխանցեմ ձեր առաջարկությունը արտագնա նիստին մասնակցելու մասին, տեղում կքննարկենք։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ պատգամավոր Հրանտ Մադաթյան, 2-րդ խոսափող։

Հ.ՄԱԴԱԹՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Վերջին 10-15 տարիների ընթացքում Սեւանա լճի ափամերձ տարածքներում կառուցվել են բազմաթիվ շինություններ։ Այդ կառույցների մեծ մասը, մոտ 80 տոկոս, մինչեւ օրս չեն օրինականացվել ծովի մակերեւույթից 1908 մետր նիշը չապահովելու պատճառներով։ Խնդիրը առնչվում է բազմաթիվ իրավաբանական եւ ֆիզիկական անձանց հետ, որոնք որպես փոքր եւ միջին բիզնեսի ներկայացուցիչներ գումարներ են ներդրել ներկայումս հայտնվելով օրենսդրական անորոշության մեջ։ Միանշանակ կողմնակից լինելով լճի մակարդակի բարձրացմանը, կարծում եմ, որ կառավարությունը կարող է գտնել այնպիսի լուծումներ, որոնք ստեղծված իրավիճակում հակասություններ չառաջացնելով հնարավորություն կտան գումարների մուտք ապահովել բյուջե, կանխել տարբեր գերատեսչությունների կողմից սուբյեկտիվ մոտեցումները։ Նման տարբերակը թույլ կտա լճի մակարդակի բարձրացմանը զուգահեռ կարգավորել նաեւ ափերի նախապատրաստման խնդիրները եւ խուսափել հնարավոր էկոլոգիկան աղետներից։ Վերը նշվածի առնչությամբ ես գրավոր դիմել եմ կառավարությանը շեշտելով հարցի հրատապությունը։ Խնդրում եմ պատասխանել հետեւյալ հարցին։ Ի՞նչ դիրքորոշում ունի կառավարությունը կառուցապատման նիշը փոփոխելու եւ գործընթացը օրենքի դաշտում կարգավորելու վերաբերյալ։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի քաղաքաշինության նախարար Վարդան Վարդանյանը։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

- Շնորհակալություն։ Պրն Մադաթյան, իրոք, ձեր կողմից բարձրացված հարցը հրատապ լուծման խնդիր ունի։ Այդ առումով Սեւանի ազգային պարկի կառուցապատման աշխատանքները կանոնակարգելու միջոցառումների ճշգրտման եւ լրամշակման անհրաժեշտությունից ելնելով, 2007թ, եթե չեմ սխալվում, հոկտեմբեր ամսին քաղաքաշինության նախարարությունը որոշման նախագիծ ներկայացրեց կառավարության քննարկմնանը եւ կառավարությունը համապատասխան հանձնարարականով որոշման նախագիծը հանեց քննարկումից՝ հանձնարարելով, որ այն մեկ անգամ եւս լրամշակվի, ներկայացվի բոլոր շահագրգիռ մարմիններին եւ ստացված դիտողություններն ու առաջարկությունները ի մի  բերելով լրամշակված տարբերակով ներկայացվեն կառավարության քննարկմանը։ Այդ ուղղությամբ ասեմ, որ ես եւ բնապահպանության նախարար պրն Հարությունյանն անձամբ եղել ենք Ազգային ակադեմիայում։ Խնդրի առնչությամբ հարցը քննարկվել է նաեւ Սեւանի պահպանության փորձագիտական հանձնաժոողվում։ Արդեն ունենք համապատասխան կարծիքներ եւ համաձայնություն։ Որոշման նախագծի լրամշակման աշխատանքներն արդեն ավարտական փուլում են, եւ ես կարծում եմ, որ հունիս ամսվա ընթացքում հարցը  կներկայացվի կառավարության քննարկմանը եւ կտրվի համապատասխան որոշում։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Պարզաբանման կարգով՝ Հրանտ Մադաթյան, 2-րդ խոսափող։

Հ.ՄԱԴԱԹՅԱՆ

-Պրն նախարար, շատ շնորհակալ եմ, որ արձագանքեցիք հարցին, որովհետեւ հարցը, իրոք, հրատապ է։ Իսկ  ինձ թվում է հարցին ճիշտ լուծում տալու դեպքում թե էկոլոգիապես, եւ թե տնտեսապես ռեգիոնը կզարգանա ու ավելի լավ ընթացքի մեջ կմտնի։ Շնորհակալություն։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Կառավարության նիստում որոշումը քննարկելուց եւ հաստատելուց հետո, իսկապես, այդ բարձրացված եւ չլուծված խնդիրները կստանան իրենց տրամաբանական լուծումը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարջորդ հարցը՝ Արմեն Աշոտյան, 2-րդ խոսափող։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Հարգելի կառավարություն, խնդիրը, որ ուզում եմ բարձրաձայնել, կարծես թե, առաջին հայցաքից չի վերաբերում ակտիվ քաղաքականությանը, մեր ընթացիկ սոցիալ-տնտեսական խնդիրներին։ Սակայն իրականում իր կարեւորությամբ առնչվում է իմ թվարկած գրեթե բոլոր ոլորտներին։

Երկար տարիներ Հայաստանում գործում են ինտելեկտուալ շարժման խմբեր, որոնք 15-20 տարի արդեն ՀՀ-ն եւ հայաստանիցիների պատիվը պահում են ինտելեկտուալ մրցաշարժերերի ընթացքում, աշխարհի չեմպիոնատներում, գավաթներում, Հարավային Կովկասի չեմպիոնատներում տարիներ շարունակ՝ փորձելով ինքնուրույն գոյատեւել։ Երկար ժամանակ այդ խնդրին պետությունը չէր արձագանքում եւ վերջին 4-5 տարիների ընթացքում մեր միջնորդությամբ ՀՀ կառավարության աջակցությամբ, սկզբում պրն Մարգարյանի, հետո պրն Սարգսյանի, այդ շարժումը որոշակի օգնություն ստացավ, եւ դա անհապաղ բերեց արդյունքների։ ՀՀ թիմերից մենք ունեցանք Հարավային Կովկասի չեմպիոններ, մենք ունեցանք աշխարհի լավագույն թիմերից մեկը նաեւ ի տարբերություն մեր հարեւանների, որոնք ի սկզբանե մեծ գումարներ են դրել այդ շարժման տակ հասկանալով, որ այդ շարժումը ոչ միայն Հայաստանի այդ երկրի ինտելեկտուրալ սերուցքի պահպանման խնդիրն է, այլեւ երկրի ներկայանալիության խնդիրն է արտերկրում գոնե ռուսական սեկտրում համաշխարահային աուդիտորիայի։ Բազմաթիվ գումարներ են ծախսվել եւ առ այսօր կարող ենք տեսնել, ինչպես, ենթադրենք, OPT եւ այլ ալիքներով մեր հարեւան երկրների գիտակները բավականին լավ զբաղված են իրենց երկրի փիառով նաեւ խաղում են, իհարկե։ Բայց գերխնդիրը հենց այդ երկրների շուրջ դրական ինտելեկտուալի իմիջի ստեղծումն է։

Ես կարող եմ ասել, որ Երեւանի գիտակների ակումբի, իսկ գիտակների ակումբներ կան նաեւ այլ քաղաքաներում՝ Ստեփանակերտում, Գյումրիում, Գորիսում, բավականին մեծ քանակությամբ մարդիկ աշխատում են նաեւ պետական համակարգում, նաեւ մասնավոր բիզնեսի սեկտորում։ Հարցս հետեւյալն է՝ արդյո՞ք ներկայիս կառավարությունը պատրաստվում է շարունակել աջակցումը ինտելեկտուալ շարժմանը, որովհետեւ մենք ունենք բազմաթիվ շատ լուրջ խնդիրներ։ Դա ՀՀ առաջնությունն է, Հարավային Կովկասի առաջնությունն է եւ աշխարհի առաջնությունում մեր թիմի մասնակցության խնդիրն է։ Հայաստանի բոլոր ակումբների անունից պետք է խնդրեմ կառավարությանը նման մոտեցումը շարունակական դարձնել, մանավանդ որ այդ մոտեցումը համահունչ է կառավարության ծրագրին, այն է՝ գիտային տնտեսություն, հասարակություն եւ այլ տեսակի բավականին ժամանակակից, ինչպես կասեր իմ գործընկեր պրն Բոստանջյանը։ Բայց, այնուհանդերձ, բավականին ակտուալ եւ մեզ համար շատ կարեւոր խնդիրներ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի հանրապետության վարչապետը։

Տ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Հարգելի պրն Աշոտյան, շատ տրամաբանական է, որ եթե պրն Մարգարյանը, հետագայում՝ Սերժ Սարգսյանը հովանավորել են այս շարժումը ինտելեկտուալների ՀՀ-ում, բնականաբար, նորակազմ կառավարությունը այդ ավանդույթը պետք է շարունակի։ Եվ ես ձեզ խոստանում եմ, որ այդ էստաֆետը ես ամբողջությամբ գիտակցելով կարեւորությունն այդ խնդրի կստանձնեմ, եւ մենք կշարունակենք։ Նամանավանդ որ ինտելեկտուալ վարժությունները, կարծում եմ, որ   օգտակար են ոչ միայն երիտասարդների համար, այլ ընդհանրապես տարբեր ոլորտներում, եւ միանշանակ է իմ դիրոքորոշումը, որ մենք կհովանավորենք այդ շարժումը։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Արմեն Աշոտյան, 2-րդ խոսափող։

Ա.ԱՇՈՏՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն վարչապետ, ձեր պատրաստակամության եւ պատասխանի համար։ Ի դեպ, ինֆորմացիայի կարգով, ԱԺ-ն ժամանակին փորձեց այդ շարժման մեջ ներգրավվել։ Փորձը այդքան էլ վատ չէր ստացվել, կարող ենք առաջարկել նաեւ կառավարությանը միանալ այդ աշխատանքներին։ Եվ ուզում եմ առիթից օգտվել, պրն վարչապետ, առաջարկս շարունակել։ Երկար ժամանակ այդ շարժումը հովանավորվել է վարչապետների պետբյուջեով հատկացված բյուջեով։ Արդյո՞ք հնարավոր կլինի փորձել այդ շարժման աջակցությունը դարձնել պետական ծրագիր եւ այսուհետեւ դարձնել ինչ-որ մի տող երեւի թե երիտասարդության կամ որեւէ այլ նախարարության կազմում, որտեղ ծրագրային համապատասխանություն կլինի 2009թ. եւ չթողնել պատգամավորների եւ վարչապետների բարի կամքի վրա եւ դարձնել պետական հովանավորչության մոտեցում։ Շնորհակալություն։

Տ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Մենք անպայման կքննարկենք ձեր առաջարկությունը։ Ամենահամոզիչ փաստարկը ի օգուտ նրան, որպեսզի մենք այդ գումարը ներառենք պետական բյուջեի նախագծում, կլինի ձեր հաղթանակը։ Եթե դուք հաղթանակած վերադառնաք, կարծում եմ, որ կառավարությունում կասկածներ չեն լինի, որ անհրաժեշտ է ֆինանսավորել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հաջորդ հարցը՝ պատգամավոր Հովհաննես Մարգարյան, 3-րդ խոսափող։

Հ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցը, որ պետք է ուղղեմ կառավարությանը, դա երեկվա իմ կողմից հայտարարության մեջ հնչեցված մի կարեւորագույն խնդրին է վերաբերում։ Այսինքն՝ աղետի գոտում եւ մասնավորապես Գյումրի քաղաքում թվով արդեն արձանագրված 89 բազմաբնակարան շենքերի մասին է, որոնք  այս պահին գտնվում են կաթվածահար վիճակում։ Այսինքն՝ ունեն վթարայնության տարբեր աստիճաններ։ Ես հիշում եմ, որ դեռ տարիներ առաջ, շուրջ 3 տարի է «Օրինաց երկիր» խմբակցության պատգամավորներիս կողմից հարց է բարձրացվում, որ անհապաղ  գումարներ ուղղվեն Գյումրիի բազմաբնակարան վթարային շենքերի, որոնք հիմնականում տեքստիլագործների թաղամասում են, մասնակի վերանորոգումների համար։ Որոշ դեպքերում նաեւ ամրացման համար։ Նկատի ունենալով, որ շուրջ 4 հազար անօթ՛եւան ընտանիքներ ունենք եւ թվարկված շենքերի, որ արդեն կառավարության կողմից ձեւավորված հանձնաժողովը փաստագրել է, որ թվով 89 այդպիսի շենքեր կան, այն վտանգը, որ այդ շենքերում, քանի որ սեյսմիկ ակտիվ գոտի է Գյումրին եւ վտանգված է բնակիչների կյանքը եւ հետագա այդ շենքերի շահագործումը, մենք երկու տարի բյուջեի հետ կապված դիմեցինք կառավարությանը համապատասխան գումարներ տրամադրել։ Եվ 2007թ. կառավարությունն ընդառաջելով այս կարեւորագույն հարցի լուծման խնդրին, եթե չեմ սխալվում, 1 մլրդ 41 մլն պահուստային ֆոնդից հատկացրեց Շիրակի մարզին, որպեսզի մի շարք առաջնային խնդիրներ լուծվեն եւ այդ առաջնային խնդիրներից մեկը թվարկածս թվով 89 շենքերից 3-4 շենք, որոնք արդեն մի քանի անգամ տարբեր պատճառներով փլուզվել են  եւ բարեբախտաբար մարդկային զոհեր չենք ունեցել, մասնավորապես, Իսահակյան 9 շենքը, որտեղ վերջին տարում երեք անգամ փլուզումներ արձանագրվեցին եւ էլի եմ կրկնում, բարեբախտաբար մարդկային զոհեր չունեցանք։ Ի՞նչ ստացվեց։ Այսօր քննարկելով այդ պահուստային ֆոնդի ծախսային մասը, որ թվարակածս շենքերի ամրացման կամ տանիքների վարանորոգման, նկուղների վերանորոգման համար ոչ մի լումա չի օգտագործվել։ Այս առումով մի կողմից կառավարությունը այս նպատակով 2007թ., փաստորեն, համապատասխան միջոցներ հատկացրեց եւ մյուս կողմից արդյունքում ունենք, որ դեռ շարունակում են այս շենքի բնակիչները եւ մի շարք այդպիսի նմանատիպ շենքերի բնակիչները մեզ դիմումներ հղել եւ սպասումների մեջ են։

Հարցս հետեւյալն է, թե ի՞նչ է սպասվում առաջիկայում, քանի որ այդ գումարները լրիվ ծախսվել են։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի քաղաքաշինության նախարար Վարդան Վարդանյանը։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Մարգարյան, իսկապես, 2007թ. սեպտեմբեր ամսին կառավարությունը պահուստային ֆոնդից 10 մլրդ դրամ հատկացրեց հանրապետության բոլոր 10 մարզերին, յուրաքանչյուրին 1 մլրդ դրամի սահմաններում, եւ հանձնարարվեց, որպեսզի այդ գումարի շրջանակներում փորձեն մեղմեն, լուծեն առաջնահերթ խնդիրներ կարգավորող հարցերը։ 1 մլրդ դրամ հատկացվեց նաեւ Շիրակի մարզին։ Այդ առումով փոխվարչապետ, տարածքային կառավարման նախկին նախարար Հովիկ Աբրահամյանի գլխավորությամբ ստեղծվեց աշխատանքային խումբ, որտեղ ընդգրկված էին բոլոր մարզպետները, քաղաքապետները, համայնքի ղեկավարները, քաղաքաշինության, տրանսպորտի եւ կապի նախարարությունների մասնագետները։ Եվ կարճ ժամանակահատվածում աշխատանքային խմբին ներկայացվեց այն օբյեկտների ցանկը, որտեղ պետք է կատարվեին շինարարական աշխատանքներ։ Աշխատանքային խմբում ցանկը ճշգրտվելուց հետո ներկայացվեց կառավարության հաստատմանը եւ, ըստ հաստատված ցուցակի, կատարվեցին այդ աշխատանքները։ Անկեղծ ասած, ես հիմա չեմ հիշում, թե Շիրակի մարզում ձեր նշած շենքերը մտե՞լ են այդ ցուցակի մեջ, թե՞  ոչ։ Ես կառաջարկեի դուք գրավոր ներկայացնեք, մենք մանարմասն տեղեկություն կտանք ձեզ։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-3-րդ խոսափող, Հովհաննես Մարգարյան։

Հ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Իհարկե, նկատի ունենալով հարցի կարեւորությունը, բնականաբար, իմ կողմից գրավոր կլինի, որպեսզի մանրամասն ուսումնասիրենք, թե կոնկրետ այդ շենքերը մտել են, թե ոչ։ Բայց այն, որ ես  կարող եմ վստահեցնել ձեզ, պրն Վարդանյան, որ սղագրությունը կա, որ կառավարությունը դեռ 2007թ. դեկտեմբերին, երբ կառավարությունում քննարկվում էր երկրաշարժի 20 տարվա հետ կապված քննարկումներ, հանձնաժողովի այդ հարցին անդրադարձան, եւ այդ շենքի մասին, քանի որ էլի եմ կրկնում, կոնկրետ շենքը երեք անգամ փլուզվեց եւ այդպիսի փլուզումներ սպասվում են մյուս շենքերին։ Բնականաբար, այս կարեւորությունից ելնելով կլինի իմ կողմից գրավոր, ուղղված ձեզ, որպեսզի կարողանանք փաստերով ուսումնասիրենք եղել է, թե՞ ոչ։ Իսկ առաջիկայում իմ կողմից ես կուզեի հորդորել, որ նորից քննարկման առարկա դարձնեինք եւ հորդորում եմ կառավարությանը, որ արտագնա նիստի ընթացքում այս հարցի կարեւորությունից ելնելով, քանի որ ես գիտեմ, որ անավարտ շինարարությունների հարց է քննարկվելու, հարցերը շատ են եւ կառավարությունը պատրաստակամություն է հայտնել, որ Գյումրիում շինարարական աշխատանքներ վերսկսի, որպեսզի այս հարցը ուշադրության կենտրոնից չշեղվեր եւ առաջիկայում, ինձ թվում է, ստիպված կլինենք նորից ոչ թե 1 մլրդ, այլ 100-150 մլն գոնե նախնական հատկացնենք ընթացիկ տանիքների վերանորոգման համար այդ թվարկածս շենքերի, մի քանի շենքերի, որը խիստ կարեւոր է։ Ինձ թվում է զուգահեռաբար քննարկման հարց կդառնա այդ արտագնա նիստի ընթացքում։ Շնորհակալություն։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Պրն Մարգարյան, տեղեկացնեմ ձեզ, որ արտագնա նիստի օրակարգում նմանատիպ հարցեր ընդգրկվեծ են, եւ ես համոզված եմ, որ այդ հարցը կքննարկվի արտագնա նիստում եւ կտրվի վերջնական սպառիչ պատասխան։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ պատգամավոր Զարուհի Փոստանջյան, 3-րդ խոսափող։

Զ.ՓՈՍՏԱՆՋՅԱՆ

-«Մի ժողովուրդ, որի որդիները հավասար չեն օրենքի եւ մահվան առջեւ, չի կարող ունենալ հաղթական հայրենիք»։ Հարգելի վարչապետ, մեր մեծ հերոս հայրենակցի այս խոսքերով դուք երեկ հանդես եկաք։ Եվ հարցս հղելով ձեզ, ուզում եմ իմանալ։ ՀՀ կառավարությանն առընթեր ոստիկանության անձնագրային եւ վիզաների վարչության պետ տիկին Ալվինա Զաքարյանը վերջերս հրապարակավ հայտարարել է, որ ՀՀ քաղաքացի դառնալու համար անհրաժեշտ է ունենալ արժանիքներ։ Այս հայտարարությունը վերաբերում էր արցախյան հերոս Ժիրայր Սեֆիլյանի դիմումին, որով հերթական անգամ նա ցանկություն էր հայտնել դառնալ ՀՀ  քաղաքացի։ Կարծում եմ ինքներդ էլ եք կիսում այն ճշմարտությունը, որ անձին քաղաքացիություն է տրվում օրենքի հիման վրա, այլ ոչ թե խտրականության կիրառմամբ՝ ելնելով արժանիքներից։ Քաջ գիտակցելով, թե ի՞նչ «հիմնավորումներով եւ ապացույցներով» Սեֆիլյանը դատապարտվեց 1,5 տարի ազատազրկման, ես ունեմ հիմնավոր կասկածներ, որ Հայաստանի իշխանույթունները պատրաստվում են հունիսի 9-ից հետո Ժիրայր Սեֆիլյանին արտաքսել Հայաստանից։ Ի հավելումն իմ մտավախությունների, մամուլում հրապարակված հայտարարություններն առ այսօր պաշտոնապես չեն հերքվել։ Խնդրում եմ ձեզ հայտնել՝ պատրաստվու՞մ եք արդյոք արտաքսման գործընթաց իրակացանցնել Ժիրայր Սեֆիլյանի նկատմամբ։
 
 

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի արդարադատության նախարար Գեւորգ Դանիելյանը։
 
 

Գ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Թույլ տվեք չանդրադառնալ այն սուբյեկտիվ պատասխանին, որից, իսկապես, իրազեկված չեմ, եւ կարծեմ դա նաեւ կառավարության խնդիրը չէ։ Ուղղակի ասեմ, որ բնականաբար, այն կարգավիճակում, որում գտնվում է Սեֆիլյանը, հիմք չի տալիս նրան քաղաքացիություն շնորհելու։ Այսինքն՝ այստեղ մի պահ թողնենք նրա անձնական հատկանիշները եւ նրա կեսնագրությունը։ Օրենքը մնում է օրենք եւ «Քաղաքացիության մասին» օրենքի 13-րդ հոդվածը հստակ ամրագրում է այն հիմքերը, որոնց առկայության դեպքում անձին կարող է շնորհվել քաղաքացիություն Նախագահի հրամանագրով։ Բնականաբար, եթե այդ դիմումն ընդունվի, սահմանված կարգով Նախագահին առընթեր հանձնաժողովը կքննարկի։ Բայց, այս փուլում, ինչպես արդեն ասացի, իրավական հիմքեր չկան քաղաքացիություն շնորհելու համար։

Ինչ վերաբերում է ձեր հարցի 2-րդ կողմին՝ պատրաստվում է արդյոք կառավարությունը, թե՞ ոչ, այս պահին որեւէ միջոցներ չեն ձեռնարկվել։ Հետագայում, եթե դրա համար հիմքեր ծագեն, հարցը կդառնա քննարկման առարկա։  Այս պահին որեւէ  քայլ այդ ուղղությամբ չի արվել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-3-րդ խոսափող, Զարուհի Փոստանջյան։

Զ.ՓՈՍՏԱՆՋՅԱՆ

-Հարգելի պրն նախարար, նախ, շնորհելու վերաբերյալ չէ քաղաքացիություն։ Քաղաքացիություն  ստանալու վերաբերյալ է եղել պրն Սեֆիլյանի դիմումը։ Բացի այդ, տիկին Ալվինա Զաքարյանը մեկնաբանել է, որ դիմումը պետք է անձամբ պրն Սեֆիլյանը ինքը հանձներ։ Եվ քանի որ դիմումը անձամբ չի հանձնել, դա էլ է մերժման հիմք։ Եվ ես կուզենայի իմանալ կառավարությունը, քանի որ օրեր առաջ հրապարակվեց, որ կառավարությունը նաեւ ծառայողական քննություն է իրականացնելու այն անձանց նկատմամբ, ովքեր խախտելու են օրենքները, պետական պաշոտանատար անձանց մասին է խոսքը։ Արդյոք, տիկին Ալվինա Զաքարյանի վերաբերյալ այդ իր խտրական հայտարարությունների վերաբերյալ ծառայողական քննություն իրականացվելու՞ է, թե՞ ոչ։

Ա.ԴԱՆԻԼՅԱՆ

-Հարցադրումը ձեր կողմից սխալ հնչեց, երբ ասում եք ստանալ  եւ շնորհել։ Դրանք տարբեր հասկացություններ են։ Շնորհվում է Նախագահի հրամանագրով։ Երբեք դուք չեք հանդիպի եւ դա բխում է «Քաղաքացիության մասին» օրենքի 27-րդ հոդվածից։ Դիմումը, այո, ստանալու մասին է, բայց հրամանագիրը ոչ թե ստանալու, այլ շնորհելու մասին է։ Հետեւաբար, այստեղ որեւէ սխալ իմ կողմից թույլ չտրվեց։ Ընդհակառակը ձեր հարցադրումը իրավաչափ չէ։

Ինչ վերաբերում է անձամբ դիմում տալուն, սա նույնպես օրենքի պահանջն է։ Որեւէ սխալ արտահայտություն այս առնչությամբ չի եղել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ պատգամավոր Անահիտ Բախշյան, 3-րդ խոսափող։

Ա.ԲԱԽՇՅԱՆ

-Մեծարգո պրն վարչապետ, «Հայաստանի Հանրապետություն» պաշտոնաթերթի ս/թ. մայիսի 16-ի համարում լուսաբանելով կառավառրության մայիսի 15-ի նիստի ընթացքը գրված է, որ ազգային անվտանգության ծառայության եւ «Գլենդել Հիլզ» ՓԲԸ միջեւ 2008թ. փետրվարի 29-ին կնքված համաձայնագրով ամրագրված դրույթներին համապատասխան ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության սահմանապահ զորքերին ամրագրված Երեւան քաղաքի Արգիշտի փողոցի 7/5 հասցեում գտնվող այսինչ մակերեսով, չեմ թվում, հողատարածք ուղղակի վաճառքի ձեւով օտարել «Գլենդել Հիլս» ՓԲԸ-ին։ Այս լուրը կառավարության նիստին ներկա գտնվողիս համար շատ տարօրինակ էր, որովհետեւ շատ լավ հիշում եմ Կարինե Կիրակոսյանին ուղղված նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի անհամաձայնություն արտահայտող հարցը, որին հաջորդեց համաձայնագրում ներկայացված գումարի, այն է՝ քառակուսի մետրը մոտավորապես 400 հազար դրամ վերաբերյալ ձեր արտահայտած տարակուսանքը՝ հո 5 աստղանի հյուրանոց չե՞ն սարքելու, կազարմա չի՞ լինելու։ Այնուհետեւ դուք հանձնարարեցիք Կիրակոսյանին եւ քաղաքաշինության նախարարին վերանայել համաձայնագրով ամրագրված քառակուսի մետրի արժեքը եւ կարծես չհայտարարեցիք որոշման նախագիծ ընդունելու մասին։ Խնդրում եմ պարզաբանել կառավարության վերը նշված որոշման հետ կապված ձեր տված հանձնարարականի ընթացքն ու ընդհանրապես այդ որոշման օրինականությունը։ Սա մեկ հարց։

2-րդ՝ 2008թ. հունվարից Հայաստանում 60 տոկոսով բարձրացել են բոլոր տեսակի կենսաթոշակները, սակայն հրշեջ պահպանության 651 նախկին սպաների ու շարքայինների համար այդ թոշակը չի բարձրացել եւ իրենք ներկայացրել են համապատասխան նամակ ինձ։ Ես գրավոր կներկայացնեմ ձեզ։ Անարադարացի չէ՞, որ նույն համակարգից թոշակի անցած մարդկանց կենսաթոշակը բարձրացնում են, իսկ նրանցը՝ ոչ։ Մանավանդ նախընտրական խոստումներում պրն Սերժ Սարգսյանը խոստացել էր այդ թյուրիմացությունը հարթել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի տարածքային կառավարման նախարար, փոխվարչապետ Արմեն Գեւորգյանը։

Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Հարգելի տիկին Բախշյան, առաջին մասով հարցի պարզապես, քանի որ կառավարության անդամները բոլորը ներկա են եղել նիստին, սովորաբար կառավարության նիստերի պրակտիկան հետեւյալն է։ Եթե որոշումն ընդհանուր առմամբ ընդունելի է, ապա հայտարարվում է, որ որոշումն ընդունված է եւ տրվում է արձանագրային հանձնարարական այս կամ այն հարցով ներկայացնել լրացուցիչ պարզաբանումներ։ Ես կարծում եմ այն, ինչ որ դուք ընթերցեցիք, իրականությանը համապատասխանում է այնքանով, ինչքանով այդպես էլ եղել է։ Իրոք, որոշումը համարվել է ընդունված, վարչապետը հանձնարարել է ձեր նշած երկու մարմիններին ներկայացնել անհրաժեշտ պարզաբանումներ գնի մասով։ Երբ որ ինքը կստանա այդ պարզաբանումները գնի մասով, կհամարի բավարարված կամ ոչ բավարար, այնուհետեւ որոշումը կստորագրի։ Եվ որոշումը ստորագրելուց հետո նոր կստանա իրավական ուժ։ Սա առաջին մասով։

2-րդ մասով  ես կխնդրեի պարզապես գրավոր նյութերը մեզ ներկայացնեք, որովհետեւ մեզ համար թեման նոր էր եւ ես տեղյակ չեմ։ Կարծում եմ, որ պրն Շահգելդյանն էլ երեւի, եթե կարող է, ինքը կարող է լրացուցչի պարզաբանումներ ներկայացնել առանձին։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-3-րդ խոսափող, Անահիտ Բախշյան։

Ա.ԲԱԽՇՅԱՆ

-Ես ճի՞շտ հասակացա, որ այդ որոշումը, որի մասին «Հայաստանի Հանրապետություն» թերթը գրել էր, դեռեւս չի կարելի ասել ընդունված է։

Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Բոլոր որոշումները կառավարության նիստի արձանագրությունն է կազմվում, ֆիքսվում է որոշումն ըդնունված է։ Եթե որոշման հետ կան հարցեր, ֆիքսվում է, որ այս բաները լրացուցիչ ճշտել կամ պարզաբանել, որն այնուհետեւ արդեն արտացոլվում է ընդունված որոշման մեջ պարզաբանված տարբերակը կամ սխալների ճշտում եղած։

Ա.ԲԱԽՇՅԱՆ

-Այսինքն՝ այդ գինը հնարավոր է վերանայվի։

Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Չի բացառվում, որ համապատասխան բացատրություններից հետո գինը այնտեղ ֆիքսված է, ստացվում էր 465 հազար, կարող է նվազի, չի բացառվում։

Ա.ԲԱԽՇՅԱՆ

-Մենք կիմանանք անշուշտ։

Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Անպայման։ Իհարկե, երբ որոշումը կստորագրվի, կհրապարակվի, բոլորը կիմանան։

Ա.ԲԱԽՇՅԱՆ

-Շատ լավ, 2-րդի մասին ես գրավոր կներկայացնեմ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ պատգամավոր Ստյոպա Սաֆարյան, 3-րդ խոսափող։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցս ուղղվում է տարածքային կառավարման նախարար պրն Գեւորգյանին եւ վերաբերում է «Երեւան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման եւ տարածքային կառավարման մասին» օրենքի նախագծին, որն ընդունվել է ԱԺ-ի կողմից 1-ին ընթերցմամբ։ Խոսքը վերաբերում է այդ օրինագծի 2-րդ ընթերցման քննարկումը հետաձգելուն։ Ես կցանկանայի, որպեսզի տարածքային կառավարման նախարարը ներկայացներ իր պատկերացումները իր ժամանակացույցի հետ կապված, թե ե՞րբ է ինքը պատկերացնում այդ օրինագծի հերթական անգամ ներկայացումը ԱԺ, քանի որ, ըստ էության, կառավարությունն իբրեւ հեղինակ, բնականաբար, տվյալ դեպքում մենք գործ ունենք տարածքային կառավարման  նախարարի հետ։

Այս խնդրի հետ կապված ինչպե՞ս է պատկերացնում այն հանգամանքը, որ Երեւանի մի շարք համայնքներում տեղի ունեցան տեղական ինքնակառավարման ընտրություններ եւ դեռեւս որոշ համայնքներում դրանք տեղի կունենան։ Այսինքն՝ արդյոք սա նշանակու՞մ է, որ «Երեւան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման եւ տարածքային կառավարման մասին» օրենքը կընդունվի բավականին ուշ եւ գործողության մեջ կմտնի բավականին ուշ եւ հիշյալ համայնքի ղեկավարները կպաշտոնավարեն մինչեւ այդ ժամանակաշրջանի վերջը։ Կարծում եմ նաեւ, որ փոխվարչապետը տեղյակ է, որ վերջերս Երեւանում էին գտնվում Եվրախորհրդի համապատասխան փորձագետները, ովքեր հանդիպեցին նաեւ ԱԺ խումբ խմբակցությունների հետ նույն այս օրինագծի հետ կապված եւ թե նրանց, թե մեզ մոտ կան մտահոգություններ, որ այնուամենայնիվ, դեռեւս օրենքը այն վիճակում է, որը թույլ է տալիս խոսել ոչ թե Երեւանի ընտրովի քաղաքապետի, այլ քաղաքապետ անվանումով Երեւանի մարզպետի մասին, քանի որ նա ավելի շատ այդ օրինագծով համարվում է պետության ներկայացուցիչ եւ ոչ թե քաղաքացիների շահերի ներկայացուցիչ։

Կխնդրեի նաեւ իր պատկերացումները շարադրեր, թե ինչպե՞ս է պատկերացնում օրենքի հետագա բարեփոխումները։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի փոխվարչապետ Արմեն Գեւորգյանը։

Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Պրն Սաֆարյան, շնորհակալություն հարցի համար։ Առաջին հերթին ուզում եմ նշել, որ իրոք կառավարության համար «Երեւանի մասին» օրենքը առաջնահերթություն է, եւ մենք բավականին մանրակրկիտ աշխատում ենք այդ նախագծի վրա։ Դուք ճիշտ նկատեցիք, որ անցած շաբաթ Երեւանում գտնվում էին Եվրոպայի խորհրդի փորձագետները եւ մենք բավականին երկար իրենց հետ աշխատել ենք այդ օրենքի նախագծի վրա։ Իմ պատկերացումներով այն քննարկումներին, որոնց ես եմ մասնակցել այդ փորձագետների հետ, խնդիրը ոչ թե նրա մեջ է, որ Երեւանի քաղաքապետ ենք ընտրում որպես Երեւանի մարզպետ, այլ իրենց հիմնական առաջարկությունները կայանում էին նրանում, որ Երեւանը որպես առանձին ինքնուրույն համայնք ունենա ավելի շատ ինքնուրույն լիազորություններ, ոչ թե պատվիրակված, այլ սեփական լիազորություններ։ Ես կարծում եմ, որ մենք այդ խնդրին արդեն աշխատանքային խումբը աշխատում է։ Օրենքում ամրագրված 1-ին ընթերցմամբ ընդունված, օրենքում պատվիրակված լիազորությունների մի մասը, որպես Երեւանի համայնքի սեփական լիազորություններ դիտել, կարծում եմ, որ մենք շուտով կավարտենք այդ աշխատանքները։ Հնչել են մի շարք անհանգստություններ նաեւ, թե ո՞վ է Երեւան քաղաքի նկատմամբ իրականացնելու պետական ֆունկցիաները, որոնք այսօր մարզում իրականացնում է մարզպետը։ Այդ քննարկումները հիմա շարունակվում են։ Այդ նույն փորձագետների կողմից հնչել է առաջարկություն, որպեսզի այդ մի մասը փոխանցվի Երեւանում տեղակայված պետական մարմիններին անմիջապես, նախարարություններին, տարբեր գործակալություններին։ Հիմա ուսումնասիրում ենք միջազգային փորձը։ Այնպես որ ուզում եմ ասել, որ հարցերը մի քանիսն են։ Միայն մեկը չէր Երեւանի քաղաքապետի կարգավիճակի վերաբերյալ։ Մենք պատկերացնում ենք հետեւյալը, որ հավանաբար աշնանային նստաշրջանում կառավարությունը կգա ԱԺ, արդեն լրամշակված 2-րդ ընթերցման համար պատրաստ օրինագծով։ Եվ կարծում եմ սերտ համագործակցությամբ ԱԺ-ի հետ կհաջողվի մեզ ընդունել այդ օրենքը, որն այդքան կարեւոր է եւ շատերը սպասում են։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-3-րդ խոսափող, Ստյոպա Սաֆարյան։

Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Այդուհանդերձ, ձեր նախնական պատկերացումներով ե՞րբ տեղի կունենան Երեւանի քաղաքապետի ընտրությունները։ Եվ չե՞ք կարծում, որ դրանց շուտափույթ անցկացումը կարող էր որոշակիորեն նպաստել երկրում ստեղծված ճգնաժամի լուծմանը։ Եվ հատկապես, երբ առիթ կամ անառիթ խոսում ենք եւ համաձայնում ենք երկրի հասարակության կառավարման գործերում ընդդիմության անբավարար ներկայության մասին։ Չե՞ք կարծում, որ այս օրենքի ընդունումը եւ շուտափույթ ընտրությունների անցկացումը հրամայական է։

Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Գիտեք, չեմ կարծում, որ մենք հիմա ինչ-որ ճգնաժամ ունենք։ Տեղական ինքնակառավարման մարմինները Երեւանում շարունակում են նորմալ աշխատել։ Վերջին չորս ընիտրությունները բավականին բարձր մակարդակով անցկացվեցին։ Աշնանը, ինչպես նկատեցիք, եւս Երեւանի 6-7 համայնքում տեղի են ունենալու ընտրություններ։ Իրենք հանգիստ աշխատում են, իրենց պարտականությունները կատարում են։

Ինչ վերաբերում է հարցի 1-ին մասի իմ կանխատեսումներին, ցավոք սրտի, այդպիսի ծառայողական պարտականություն չունեմ գուշակելու։ Դրա համար չեմ կարող ասել։ ԱԺ ինչպես որոշի, ինչպես ընդունվի օրենքի նախագիծն այստեղ, այնպես էլ կիրակացանենք։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ պատգամավոր Խաչիկ Հարությունյան, 3-րդ խոսափող։

Խ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Կառավարության ծրագրում, որ մենք հաստատեցինք այստեղ, մեծ դեր է հատկացված համայնքների զարգացմանը, տեղական ինքնակառավարման մարմինների արդիականացմանը եւ մասնավորապես նախատեսվում է մեծացնել ավագանիների լիազորությունը, մեծ դեր վերապահել համայնքի ղեկավարին, ներդնել փոխադարձ հակակշիռների եւ հակակշիռների մեխանիզմներ։ Մի խոսքով, կատարել լուրջ բարեփոխումներ։

Հարցս բաղկացած է երեք մասից։ Ի՞նչ քայլեր են կատարվել այս ուղղությամբ, եթե հնարավոր է ներկայացնել ընդհանուր գծերով։

2-րդ՝ եթե հաշվի առնենք, որ աշնանը հանրապետության համայնքների գերակշիռ մասում տեղի են ունենալու տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններ, արդյոք հնարավո՞ր են այդ բարեփոխումներն ավարտել մինչեւ աշուն։

3-րդ՝ արդյոք կառավարությունը նպատակահարմար է գտնում այն մոդելը, որը նախատեսում է Երեւանի համար տեղական ինքնակառավարման այդ մոդեը ներդնել նաեւ հանրապետության խոշոր քաղաքներում։ Մասնավորապես Վանաձորում եւ Գյումրիում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի փոխվարչապետ Արմեն Գեւորգյանը։

Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Պրն Հարությունյան, ինչ վերաբերում է հարցի առաջին մասին կամ ընդհանուր առմամբ գնահատականին, իրոք, ավագանիների դերակատարությունը տեղական ինքնակառավարման համակարգում մենք կարեւորում ենք, եւ որպես տարածքային կառավարման նախարար նշանակվելուց հետո անմիջապես սկսել եմ զբաղվել գործող օրենսդրությամբ գույքագրման այդ ոլորտում։ Հանդիպում եմ ունեցել ավագանիների միության ասոցիացիայի նախագահի հետ, որտեղ նույնպես քննարկել ենք այս հարցը։ Իրենք պատրաստվում են ներկայացնել իրենց առաջարկությունները այդ ուղղությամբ կատարվելիք կամ հնարավոր կատարվելիք քայլերի մասին։

Ես գտնում եմ, որ այն մեխանիզմները, որոնք այսօր օրենսդրությամբ նախատեսված են ավագանի-համայնքի ղեկավար հարաբերություններում, բավական են եւ միաժամանակ լիարժեք չեն։ Ի՞նչ իմաստով։ Բավական են, որովհետեւ նրանք էլ այսօր հնարավորություն են տալիս համայնքի ղեկավարի վրա ազդելու, բայց, ցավոք սրտի, ինչպես միշտ, շատ դեպքերում հայավարի է ստացվում։ Սա ավելի շատ մենթալիտետի խնդիր է, քան օրենսդրության։

Ինչ վերաբերում է մինչեւ աշնանային ընտրությունները փոփոխություններ կամ բարեփոխումներ իրականացնելը, կարծում եմ դա ֆիզիկապես չի ստացվի այն պատճառով, որ յուրաքանչյուր նմանատիպ գաղափար՝ կապված ավագանու կշռի, ֆունկցիաների, պարտականությունների փոփոխման հետ, դա «Տեղական ինքնակառավարման մասին» օրենքի փոփոխություն է ենթադրելու կամ առնվազն  գործող օրենսդրության մնացած ակտերը։ Այդ պատճառով մինչեւ չպատկերացնենք ի՞նչ ենք ուզում եւ ինչի՞ մեջ պետք է փոփոխություն անենք, դրա համար մինչեւ աշուն ինքնանպատակ դնել, որ մինչեւ ընտրությունները դա անել, կարծում եմ, նպատակահարմար չի։ Այսքանը։

Ա.ՊԵԱՏՐՈՍՅԱՆ

-3-րդ խոսափող։

Խ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցի 3-րդ մասին չպատասխանեցիք։ Հարցը այսպիսին էր՝ կառավարությունը հնարավոր գտնու՞մ է տեղական ինքնակառավարման այն մոդելը, որը նախատեսվում է Երեւանի համար, նեդնել նաեւ հանրապետության մեծ քաղաքներում։ Իսկապես, ավագանիների դերը շատ կարեւոր է համայնքի ղեկավարման գործում։ Մասնավորապես 20 հազարից ավելի բնակչություն ունեցող քաղաքներում նաեւ մեր կարծիքով պետք է բարձրացնել ավագանիների թվաքանակը, քանի որ այս դեպքում մենք թվաքանակի հետ կունենանք նաեւ որակական փոփոխություններ, ինձ թվում է։ Շնորհակալություն։

Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Անկեղծ լինեմ։ Հարցի 3-րդ մասը, կառավարությունում համենայն դեպս, իմ օրոք չի քննարկվել։ Դրա համար ինձ համար նմանատիպ հարցադրումը նորություն է։ Բայց պատրաստ ենք քննարկելու։ Եթե նմանատիպ գաղափարներ կան, առաջարկություններ կան, խնդրեմ ուղարկեք, միասին կքննարկենք։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ պատգամավոր Արմեն Մարտիրոսյան, 3-րդ խոսափող։

Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-Հարցս ուղղում եմ տարածքային կառավարման նախարարին։ Պրն նախարար, հին հայկական ասացվածքն ասում է. «Կարկուտը ծեծած տեղն է ծեծում»։ Երեկ Արագածոտնի մարզի Ապարանի տարածաշրջանում եւ Արագածի շրջանում եղել է ուժեղ կարկտահարություն։ Մեկ անբարենպաստ ձմեռն էր ամենասկզբում, մեկ ամիս առաջ կարկտահարությունը մեծ վնաս հասցրեց ցանքատարածություններին եւ մրգատու սահմանափակ թվով ծառերին։ Դրանից հետո անձրեւներ եղան, բավականին ժամանակահատված արեւ չկար, որից եհտո 15 օր առաջ նորից ցրտահարություն եղավ եւ բանջարանոցային շատ կուլտուրաներ, որոնք ապրիլյան բարենպաստ եղանակներից մարդիկ օգտվել էին, ցանք էին արել կամ շիթիլներ էին դրել, ցրտահարվեցին, եւ երեկվա կարկուտը։ Հուսով եմ վերջինը կլինի այս տարի կատակլիզմ այդ մարզում։ Արդյո՞ք կառավարությունը գնահատել է վնասի չափերը եւ պատրաստվում է որեւէ կերպ օժանադակել գյուղացիներին։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի տարածքային կառավարման նախարար, փոխվարչապետ Արմեն Գեւորգյանը։

Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Պրն Մարտիրոսյան, նախ ուզում եմ հավաստիացնել բոլորին, որ դա իշխանությունների կազմակերպած կարկուտը չէր հաստատ։ Սա առաջինը։

2-րդը, որ ուզում եմ նշել, կարկուտը միայն Արագածոտնում չէր։ Երեկ Արմավիրի մարզի մի քանի համայնքում էլ է եղել, ինչպես նաեւ Վայոց ձորում։ Տեղյակ ենք,  եւ մարզպետարաններին արդեն հանձնարարված է գույքագրել պատճառված վնասները եւ իրենք համապատասխան առաջարկություններ կներկայացնեն։

Ինչ վերաբերում է ցրտահարություններին, իրոք, այդ աշխատանքը գյուղնախարարության հետ, համենայն դեպս, համատեղ կատարում են մարզպետերանները եւ իրենց տարածքային ստորաբաժանումները։ Ծավալները ճշտվում են։ Երբ կառավարությունում կքննարկենք, հավաստիացնում եմ, որ հրապարակային դա կանենք, տեղյակ կպահենք բոլորին, թե ի՞նչ մոտեցումներ ենք որդեգրելու։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-3-րդ խոսափող։ Արմեն Մարտիրոսյան։

Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես նախօրոք տեղյակ եմ, որ դա կառավարության կազմակերպածը չի, դրա համար կառավարությանը չմեղադրեցի։ Ընդամենը  կենցաղային հարց տվեցի։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ պատգամավոր Լարիսա Ալավերդյան, 3-րդ խոսափող։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Նախ եւ աառջ, պրն փոխվարչապետ, ես ձեզ առողջություն եմ ցանկանում։ Բայց հարցս դուք էլ եք հասկանում, որ ուղղված է ձեզ։ Եվ հարցս հետեւյալն է։ Եթե մենք վերցնենք դրական օրինակները, ապա դրանցից մեկը մեր հարեւանների մոտ, դա Վրաստանում կարելի է ասել մեկ շաբաթվա ընթացքում երթեւեկության կանոների եւ ճանապարհատրանսպորտային վիճակի բարելավումն է կտրուկ, ինչը տեղի է ունեցել նոր իշխանություների օրոք։ Այսօր մենք ունենք գործող նախագահ եւ դուք, որպես ժամանակին շատ քաջատեղյակ Երեւանի վիճակի մասին, ես կցանկանայի ուղղակի հարցս տալ հետեւյալ ձեւով։ Ե՞րբ է վերջ դրվելու այդ խայտառակ կամայականությանը երթեւեկության այդ  ոլորտում, ե՞րբ է վերջ դրվելու մեկ քառակուսի մետրից գումար աշխատել եւ անհասականալի ո՞ր գրպանները եւ ինչի՞ համար։ Հստակեցնեմ, որ այդ ճանապարհային շինարարությունը դառել է ուղղակի մի թիրախ, խնդիր երկրի համար, որովհետեւ անհասկանալի է, եթե այդ ի՞նչ արդյունավետությամբ է, օրինակ, սարքվում Կոմիտաս պողոտայի ճանապարհը, որը մեկ տարվա ընթացքում երեք-չորս անգամ սարքվում-քանդվում է։

Եթե մենք քննարկում ենք  բյուջեն, ապա բազմաթիվ անգամ դիմելով տարբեր նախարարների, ես տեսա, որ նախարարները որեւէ կապ չունեն այն անկարգությունների հետ եւ բյուջեի կատարողականի հետ, փաստորեն, որը վերաբերում է Երեւան քաղաքին։ Բերեմ մեկ օրինակ։ Կապիտալ գործառույթներից եկամուտներ այս տողով մենք տեսնում ենք, որ Երեւանում օտարված, այսինքն՝ պետական հողերի օտարման վաճառքից ստացվել է 443 անգամ ավելի գումար, քան մնացած բոլոր մարզերում։ Այսինքն՝ մենք ունենք պետություն պետության մեջ, որտեղ իրականացվում են շատ արագ տեմպերով այդպիսի գործողություններ։ Միաժամանակ, երբ մենք նայում ենք, թե ի՞նչ տոկոսով է կատարվել պլանավորված բյուջետային մուտքերը, մենք տեսնում ենք, որ չի կատարվել 2,7 մլրդ դրամով։ Այսինքն՝ շատ արագ վաճառվել է, կրկնում եմ, ավելի քան երկրում 443 անգամ եւ այս պատասխանները ես կխնդրի դուք տայիք։ Մնացածը արդեն պարզաբանումների մեջ։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի հանրապետության վարչապետը։

Տ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Տիկին Ալավերդյան, Երեւան քաղաքի տրանսպորտի կազմակերպման խնդիրը մեզ մտահոգում է։ Եվ ստեղծված իրավիճակը, որի հետ մենք բոլորս ամեն օր առնչվում ենք, խիստ մտահոգիչ  իրավիճակ է եւ անհրաժշետ է ձեռնարկել հրատապ միջոցառումներ, որպեսզի մենք կարգ ու կանոն հաստատենք, որովհետեւ այն իրավիճակը, որ մենք ունենք, ստեղծում է ոչ միայն նյարդային վիճակ մեր քաղաքացիների մոտ, այլ ընդհանրապես տնտեսական վնաս է հասցնում մեզ բոլորիս, որովհետեւ մենք շատ մեծ ժամանակ ենք ծախսում եւ այն մեխանիզմները, որ կիրառում ենք եւ աշխատանքները, որ կատարում ենք, անարդյունավետ են։ Բնականաբար, դա նշանակում է պետական միջոցների փոշիացում։

Համապատասխան հանձնարարականներ են իմ կողմից տրված բոլոր պատասխանատու գերատեսչություններին, որոնք պետք է ներկայացնեն առաջարկություններ եւ այդ առաջարկությունների հիման վրա մենք պետք է մշակենք համալիր ծրագիր։

2-րդը՝ մենք ստանալու ենք տեխնիկական օժանդակություն Համաշխարհային բանկի կողմից, որովհետեւ ընդհանրապես տրանսպորտային երթեւեկության կազմակերպումը մեծ քաղաքներում դա լուրջ գիտություն է եւ անհրաժեշտ են նաեւ խիստ մասնագիտական մոտեցումներ, հաշվարկներ ինչպես պետք է դա կազմակերպվի, կանգառները որտեղ պետք է լինեն, միակողմանի փողոցները ինչպիսին պետք է լինեն եւ այլն։

3-րդ ուղղությունը դա մեր ոստիկանության աշխատանքի կազմակերպումն է նաեւ տեխնիկական հագեցվածության խնդիրն է, քանի որ ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառումը հնարավորություն կտա շատ ավելի հեշտ, քիչ ծախսերով, թափանցիկ եւ վերահսկելի դարձնել երթեւեկության կանոնները Երեւան քաղաքում։ Այսօր մենք հրապարակավ հայտարարություններ չենք անում դեռեւս այս խնդրի վերաբերյալ, որովհետեւ համալիր ծրագիրը դեռեւս պատրաստ չէ։ Այն բանից հետո, երբ մենք կառավարությունում վստահ կլինենք, որ ամբողջական ի վիճակի ենք լուծելու այս խնդիրը, մենք հրապարակավ կներկայացնենք մոտեցումները, թե ինչպես ենք այս խնդիրը լուծելու։

2-րդ հարցը։ Դուք գիտեք, որ կառավարության կարեւորագույն խնդիրներից մեկը, որը մենք հայտարարել ենք որպես գերակայություն, դա տարածքային համաչափ զարգացումն է մեր երկրի։ Ոչ մեկի համար գաղտնիք չէ, որ գերկենտրոնացվածությունը Երեւան քաղաքում ստեղծում է լրջագույն խնդիրներ, ինչպես Հայաստանի համար, այնպես էլ հենց Երեւանի համար։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Երեւան քաղաքում  բնակվում է մեր քաղաքացիների մեկ երրորդը, բայց ապրանքաշրջանառության 90 տոկոսը, տնտեսական ակտիվության երկու երրորդը Երեւան քաղաքում է կատարվում։ Սա լրջագույն  պրոբլեմ է եւ դա իր արտացոլումն է գտնում նաեւ այն ցուցանիշների մեջ, որ դուք հրապարակեցիք։ Նույնիսկ մեր շրջաններից քաղաքացիները իրենց ամենօրյա հոգսերը լուծելու համար գալիս են Երեւան եւ ծախսերն իրականացնում են Երեւան քաղաքում, ինչը, բնականաբար, մեզ մտահոգում է։ Դրա համար մենք պետք է իրականացնենք համալիր միջոցառումներ, համալիր ծրագրեր։ Եվ դուք  արդեն տեղյակ եք, մենք բավականին լուրջ եւ նոր մոտեցումներ ենք ներդնում, որպեսզի այս խնդիրը լուծենք։

Արտագնա նիստերի կազմակերպումը կառավարության այդ նոր մոտեցումներից մեկն է, որը հնարավորություն է տալու մեզ՝ կառավարության բոլոր անդամներին մարզերում տեղական իշխանությունների հետ համատեղ քննարկելու այդ խնդիրները, բացահայտելու այն պրոբլեմները, որոնց լուծումը կարող է նպաստել մի կողմից մարզերի զարգացմանը, մյուս կողմից՝ Երեւանի բեռնաթափմանը։ Լրացուցիչ միջոցառումները, որ մենք իրականացնում ենք, որ բազմաթիվ ֆունկցիաներ, որոնք կենտրոնացված են Երեւանում, մենք պետք է Երեւանից դուրս բերենք, որը նույնպես կնպաստի ձեր կողմից բարձրացված հարցի լուծմանը։

Մյուս ուղղությունն այն է, որ «Երեւան քաղաքի մասին» օրենքի ընդունումը նույնպես հնարավորություն կտա  այդ հարցի կարգավորման մասին խոսել։ Բացի դրանից, մենք օրենսդրական փաթեթ ենք ներկայացնելու ձեր ուշադրությանը, որը պետք է բարելավի տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատանքը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-3-րդ խոսափող, Լարիսա Ալավերդյան։

Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

-Ճիշտն ասած, ես բազմաթիվ անգամ միջազգային փորձագետներին, որ հնարավորություն եմ ունեցել հարցնել՝ ի՞նչ կարծիքի եք Հայաստանում կառավարման համակարգի մասին, նրանք ասում էին՝ նայեք ձեր երթեւեկությանը եւ իմացեք ինչպիսինն է ձեր կառավարման համակարգը։ Դա ընդունված բանական մի համեմատություն է, եւ պատահական չէ, որ ես բոլոր դեպքերում մնում եմ այն կարծիքին, որ չսպասելով 100 օրվա, արդեն գործող նախագահը, վարչապետը, փոխվարչապետը պետք է հստակեցնեն եւ տան պարզ պատասխան՝ ե՞րբ է վերջ դրվելու դրամաշորթությանը, որը տեղի է ունենում Երեւանի բոլոր փողոցներում։ Նախ եւ առաջ, կրկնում եմ, պետական ավտոտեսչության ինսպեկցիայի կողմից։ Բայց ես չեմ կարծում, որ դա զուտ մնում է այդ հաստատությունում։ Այսինքն՝ կոռուպցիան, որին մենք հետապնդում ենք եւ չենք կարողանում գտնել, ես կարծում եմ օղակներից մեկը դա է եւ այստեղ պետք է իշխանությունները շահագրգռված լինեն, որ հասարակության վերահսկողությունը եւ մասնակցությունը լինի ակտիվ։

2-րդը՝ դա Երեւանի կառուցապատման հետ կապված։ Դրա համար եմ անընդհատ բարձրացնում այդ հարցը, որ պրն Կամո Արեյանը ասել է, որ տնտեսել են եւ 2,1 մլրդ դրամի փոխարեն, որը պիտի տրվեր քաղաքացիներին, տրվել է 389 մլն, որովհետեւ մնացածը տվել են այդ կառուցապատողները։ Թույլ տվեք հստակեցնեմ, որ այստեղ եւս գոյություն ունի մարդու իրավունքների մասսայական ոտնահարում, եւ ես  համոզված եմ, որ պրն փոխվարչապետը այստեղ ավելի իրազեկված է։ Դրա համար եմ հարցը տվել։  Եվ, եթե մենք կարողանանք հասնել դրական նպատակի, հակառակ պարագայում նոր նախագահի պարտավորությունները եւ պարտականությունները կատարված չեն համարվելու հասարակության կողմից։ Շնորհակալություն։

Տ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Տիկին Ալավերդյան, ես կարծում եմ, որ դուք քաջ գիտակցում եք, որ կախարդական փայտիկի թեթեւ շարժումով մեկ օրվա ընթացքում կոռուպցիան չի վերանում։ Եվ համոզված եմ, որ նաեւ կհամաձայնեք, որ միայն համատեղ աշխատանքով մենք կարող ենք այդ կոռուպցիան վերացնել։ Եվ ես կարեւորում եմ օպոզիցիայի մասնակցությունը հակակոռուպցիոն համալիր ծրագրի իրականացման գործում։ Ավելին, կառավարությունը ձեզ հրավիրել է եւ մեկ անգամ եւս հավաստիցանում եմ, որ այդ հրավերքը ուժի մեջ է, որ դուք մասնակցեք մոնիթորինգի խմբի աշխատանքներին, ինչը հնարավորություն կտա համատեղ ջանքերով ձերբազատվել այդ չարիքից։ Բայց պետք է փոխադարձ հարգանք եւ վստահություն, եթե ուզում եք, որ մենք այդ ոլորտում հաջողություն ունենանք։

Բացի դրանից, այն խնդիրները,  որ դուք բարձրացնում եք մարու իրավունքների պաշտպանության հետ կապված, անօրինական շինարարության հետ կապված, մենք հրապարակավ հայտարարել ենք, որ սա կառավարությանը մտահոգող խնդիրներ են, որովհետեւ բողոքների 50 տոկոսը, որ մենք ստանում ենք կառավարությունում, վերաբերում են այս խնդիրներին։ Դրա համար մենք կազմակերպել ենք քննարկումներ բոլոր շահագրգիռ գերատեսչությունների հետ եւ մշակում ենք համալիր միջոցառումների ծրագիր՝ ինչպես ենք խնդիրները լուծելու։ Մենք չենք կարող ձեզ խոստանալ, որ մենք մեկ օրվա ընթացքում այդ խնդիրը կլուծենք։ Բայց որ դուք մասնակիցն եք լինելու այդ գործընթացին,  անխուսափելի է, որովհետեւ մենք բերելու ենք օրենքներ ԱԺ եւ բացատրելու ենք ձեզ տրամաբանությունը մեր գործողությունների, եւ այդ օրենքների ընդունումը եւս լինելու է մեր համալիր ծրագրերի կարեւորագույն տարրերից մեկը։ Այնպես որ դուք կտսենեք, որ մենք լուրջ ներուժ ենք ներդնելու, որպեսզի այս խնդիրները լուծենք։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Եվ վերջին հարցը՝ պատգամավոր Շիրակ Թորոսյան, 2-րդ խոսափող։

Շ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Երկու հարց ունեմ կառավարությանը։ 1-ին հարցս վերաբերում է ՀՀ պետական սահմանի Բավրայի անցակետին։ Վերջին շրջանում բազմաթիվ ՀՀ քաղաքացիներ եւ ՀՀ քաղաքացի չհանդիսացող բազմաթիվ ջավախքահայեր, ովքեր ամեն օր օգտվում են այդ անցակետից, ամեն օր հատում են հայ-վրացական սահմանը այդ անցակետում, մեծաթիվ բողոքներ են ներկայացրել այն կապակցությամբ, որ վերջին շրջանում ինչպես սահմանային ծառայությունները, այնպես էլ մաքսային ծառայությունները խստացրել են սահմանի հատման ռեժիմը։

Նշեմ, որ ՀՀ կառավարությունը տարիներ շարունակ հասկանալի պատճառներով վարել է այնպիսի քաղաքականություն, որ Բավրայի անցակետում սահմանային անցման ռեժիմը հնարավորինս պարզեցված լինի։ Ի՞նչն է պատճառը, որ վերջին շրջանում խստացվել է անցման ռեժիմը եւ արդյոք կառավարությունը քայլեր կձեռնարկի վերականգնելու նախկին պարզեցված կարգը։

2-րդ հարցս վերաբերում է Թիֆլիսի Նորաշենի հայկական եկեղեցուն, որի կապակցությամբ ես երեկ ՀՀ ԱԺ ամբիոնից հանդես եկա հայտարարությամբ, որ եկեղեցին համառորեն փորձում են վրացականացնել։ 15-րդ դարում կառուցված հայկական եկեղեցին եւ ոչ միայն այս եկեղեցին, այլ Վրաստանի տարածքում գտնվող այլ հայկական հոգեւոր մշակութային արժեքներ փորձում են վրացանակացնել։ Արդյո՞ք ՀՀ կառավարությունը որեւէ քայլ ձեռնարկում է ինչպես նշված եկեղեցին, այնպես էլ մնացած հայկական հոգեւոր մշակութային կոթողները ուծացումից փրկելու համար։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի հանրապետության վարչապետը։

Տ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Մաքսային ծառայության աշխատանքներում տեղի են ունենում լուրջ փոփոխություններ։ Մենք պետք է որակապես բարելավենք հարկային եւ մաքսային վարչարարությունը։ Այս պահի դրությամբ ես կարող եմ ձեզ տեղյակ պահել, որ օրենսդրական փոփոխույթուններ այդ առումով կատարված չեն, նորմատիվային ակտերում փոփոխություններ կատարված չեն եւ որեւէ որոշում, որը կփոխեր  գործող կանոնակարգերը, ընդունված չեն։ Կա Հանրապետության Նախագահի հստակ հանձնարարականը, որ այն բոլոր օրենքները եւ նորմերը, որ կան, պետք է կիրառվեն։ Եվ մաքսային ծառայությունում այդ տեսակետից բարձրացվել է կարգապահությունը եւ այն ռեժիմները, որոնք պետք է պահպանվեին, պահպանվում են։ Արդյունքում բացահայտվում են լրջագույն պրոբլեմներ, բացահայտվում է ստվերային շրջանառությունը, փաստաթղթաշրջանառության ամբողջ շղթան է բացահայտվում, ինչը, հասկանում ենք, ցավոտ գործընթաց է։ Եվ հիշում եք առաջին իսկ որոշումից հետո, որ անհրաժշետ է էապես բարձրացնել կարգ ու կանոնը մաքսային վարչարարության ոլորտում, մենք ստացանք ահազանգ միտինգավոր քաղաքացիների առկայությունը կառավարության շենքի դեմ։ Եվ պարզվեց, որ խնդիրը կայանում է նրանում, որ օրենքի կիրառումը բացահայտում է լուրջ պրոբլեմներ։ Կարծում եմ, ձեր բարձրացրած օրինակը այդ հարցի դրսեւորումներից մեկն է։

Ես քննարկել եմ այդ խնդիրը մեր մաքսային ծառայության ղեկավարի հետ, որովհետեւ նման հրապարակումներ նաեւ եղել էին մամուլում։ Եվ մենք մտադիր ենք կանոնակարգերը այդ առումով փոխել եւ սահմանել հեշտացված ռեժիմներ, որպեսզի մրցունակությունը մեր մաքսային վարչարարության չզիջի Վրաստանի մաքսային վարչարարությանը։ Ավելին, լինի ավելի բարենպաստ տնտեսավորող սուբյեկտների համար։

Ինչ վերաբերում է սուրբ Նորաշեն եկեղեցու խնդրին, օրեր առաջ Վեհափառ հայրապետը դիմել է մեզ, եւ ես հանձնարարական եմ տվել արտաքին գործերի նախարարին, որպեսզի նա իր վրացի գործընկերոջ հետ քննարկի այս խնդիրը եւ ներկայացնի ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ տեղեկանք եւ ինչպիսի՞ն պետք է լինեն մեր անելիքները։

Կարծում եմ, որ այս խնդիրը վերաբերում է ոչ միայն  հայկական կոթողներին Վրաստանում գտնվող, այլեւ կաթողիկե եկեղեցուն պատկանող եկեղեցիներին։ Գոյություն ունեն օրենսդրական կարգավորման խնդիրներ եւ, ես կարծում եմ, որ մենք մեր վրացի գործընկերների հետ միասին կքննարկենք այս խնդիրը եւ կգտնենք ընդունելի լուծումներ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-2-րդ խոսափող, Շիրակ Թորոսյան։

Շ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Պրն վարչապետ, շնորհակալություն հարցերին արձագանքելու համար։ Իհարկե, ամողջապես կողմ եմ ձեր մտահոգությանը, որ մաքսային վարչարարությունը պետք է կազմակերպվի այնպես, որ բացառվեն մաքսային օրինախախտումները։ Բայց կարծում եմ, որ պետք է կազմակերպվեն այնպես, որ շարքային քաղաքացիներն իրապես այդ վարչարարությունից չտուժեն եւ կապը Հայաստանի եւ Ջավախքի միջեւ չխաթարվի զուտ մաքսային վարչարարության անտեղի քաշքշուկների պատճառով։ Շնորհակալություն։

Տ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Միանշանակ։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն վարչապետ։ Հարգելի գործընկերներ, հարցերն ավարտվեցին։ Շնորհակալություն, հարգարժան կառավարություն։ Մեր աշխատանքները կշարունակենք վաղը։ Նիստն ավարտվեց։




ԱԺ Նախագահ  |  Պատգամավորներ|  ԱԺ խորհուրդ  |  Հանձնաժողովներ  |  Խմբակցություններ  |  Աշխատակազմ
Օրենսդրություն  |   Նախագծեր  |  Նիստեր  |   Լուրեր  |  Արտաքին հարաբերություններ   |  Գրադարան  |  Ընտրողների հետ կապեր  |  Հղումներ  |  RSS