Armenian ARMSCII Armenian
ՆԱԽԱԳԻԾ
Կ-1072-26.09.2016-ՄԻ-010/0

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՕՐԵՆՔԸ

«ՆՈՏԱՐԻԱՏԻ ՄԱՍԻՆ» ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Հոդված 1. «Նոտարիատի մասին» Հայաստանի Հանրապետության 2001 թվականի դեկտեմբերի 4-ի ՀՕ-274 օրենքի (այսուհետ` Օրենք) 1-ին հոդվածը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«1.Սույն օրենքը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետությունում նոտարների գործունեության իրավական հիմքերը, նոտարական գործողությունների իրականացման կարգը եւնոտարներին առաջադրվող հիմնական պահանջները, նոտարների նշանակման, ազատման կարգը եւ հիմքերը, նոտարի իրավական պաշտպանությունը, ինչպես նաեւ նոտարական գործողությունները բողոքարկելու եւ նոտարական գործողությամբ անձանց պատճառված վնասի հատուցման հետ կապված հարաբերությունները:»:

Հոդված 2. Օրենքի 3-րդ հոդվածի 3-րդ մասում «Նոտարի ստորագրությամբ ու կնիքով վավերացված կամ հաստատված փաստաթուղթն» բառերը փոխարինել «Նոտարական ակտն» բառերով:

Հոդված 3. Օրենքի 5-րդ հոդվածի վերնագրում եւ տեքստում, 35-րդ հոդվածի 7-րդ մասի 2-րդ պարբերությունում, 46-րդ հոդվածի 5-րդ մասում, 47-րդ հոդվածի 3-րդ մասում «նոտարական գործողությունների գաղտնիություն» եւ «նոտարական գործողությունների գաղտնիք» բառերը փոխարինել «նոտարական գաղտնիք» բառերով:

Հոդված 4. Օրենքի 5-րդ հոդվածում`

1) 1-ին մասում «իր կողմից» բառերից հետո լրացնել «նոտարական գործողություն կատարելու կամ այլ ծառայություն մատուցելու վերաբերյալ, ինչպես նաեւ», իսկ «տեղեկությունները» բառից հետո լրացնել «(նոտարական գաղտնիք հանդիսացող տեղեկատվություն)» բառերը.

2) 5-րդ մասը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ նոր պարբերությամբ.

«Ժառանգության բացման վերաբերյալ ժառանգներին, պարտատերերին տեղեկություններ հայտնելը չի համարվում նոտարական գաղտնիք հանդիսացող տեղեկատվության տրամադրելու սույն օրենքով սահմանված կարգի խախտում:»:

3) լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 5.1-ին մաս?

«5.1. Նոտարական գործի շրջանակում նոտարական գործողություններ իրականացնելու նպատակովնոտարին, ինչպես նաեւ օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված դեպքերում օրենքում նշված անձին տեղեկություններ հայտնելը չի համարվում նոտարական գաղտնիք հանդիսացող տեղեկատվություն տրամադրելու սույն օրենքով սահմանված կարգի խախտում:»:

Հոդված 5. Օրենքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի՝

1) 1-ին պարբերությունում «գործունակ» բառից հետո լրացնել«25 տարին լրացած» բառերը եւ «նոտարական գործունեության առնվազն 6 ամսվա» բառերը փոխարինել «նոտարական գործունեության առնվազն մեկ տարվա» բառերով:

2) 2-րդ պարբերությունում «մասնագիտական» բառից առաջ լրացնել «վերջին 5 տարվա ընթացքում» բառերը:

Հոդված 6. Օրենքի 12-րդ հոդվածում`

1) 1-ին մասի՝

ա) առաջին պարբերության երկրորդ նախադասությունը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«Նոտարական տարածքները, նոտարական գրասենյակներին առաջադրվող նվազագույն պահանջները եւ գտնվելու վայրերի չափանիշները սահմանում էարդարադատության նախարարը:».

բ) առաջին պարբերությունում լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ նոր նախադասություն.

«Նոտարական տարածքները սահմանվում են գործարքների, հաճախորդների ակտիվության վրա հիմնված տարածքային բաժանման սկզբունքի, իսկ նոտարական գրասենյակներին առաջադրվող նվազագույն պահանջները եւ գտնվելու վայրերի չափանիշները սահմանվում են քաղաքացիների հարմարավետության, հերթերի արդյունավետ կառավարման, անվտանգության ապահովման, ժամանակի արդյունավետության սկզբունքների հիման վրա:»:

2) 1-ին մասի առաջին նախադասությունից հետո լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ նոր նախադասություն.

«Նոտարական տարածքը այն վարչատարածքային միավորն է, որի սահմաններում նոտարն իրականացնում է իր գործունեությունը».

3) 3-րդ մասը շարադրել հետեւյալխմբագրությամբ.

«Եթե շահագրգիռ անձի՝ տեղաշարժի հնարավորությունը սահմանափակող հիվանդության կամ անօգնական վիճակի պատճառով նոտարական գրասենյակում նոտարական գործողությունների կատարումը անհնարին է դառնում, ապա շահագրգիռ անձի դիմումի հիման վրա նոտարը պարտավոր է դիմումի ներկայացման օրը կամ դրան հաջորդող աշխատանքային օրը նոտարական գործողություններ կատարել նոտարական գրասենյակից դուրս՝ նոտարական տարածքում։

Նոտարական գործողությունները կարող են կատարվել նոտարական գրասենյակից դուրս նաեւ սույն օրենքի 59-րդ, 61-րդ, 80-րդ, 82-րդ հոդվածներով սահմանված դեպքերում:

Այս դեպքում նոտարը պարտավոր է վավերացման մակագրության մեջ եւ գրանցամատյանում նշել նոտարական գործողության կատարման վայրը (հասցեն):»:

Հոդված 7. Օրենքի 13-րդ հոդվածում`

1) 1-ին մասում «ժամկետում» բառից առաջ «մեկամսյա» բառը փոխարինել «երկամսյա» բառով:

2) 1-ին մասը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ նոր նախադասությամբ.«Երկամսյա ժամկետում իր պարտականությունների կատարմանը չանցնելու դեպքում արդարադատության նախարարն ուժը կորցրած է ճանաչում որակավորում ստացած անձին նոտարի պաշտոնում նշանակելու վերաբերյալ հրամանը, իսկ նշանակված նոտարը կրկին ընդգրկվում է չնշանակված, սակայն որակավորման ստուգման դրական արդյունքներ ունեցող անձանց ցանկում:».

3) 2-րդ մասում «նմուշը» բառից հետո լրացնել «իր գրասենյակի հասցեն, կապի միջոցների տվյալները։» բառերով.

4) լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 3-րդ մաս.

«3. Մինչեւ նոտարի կողմից սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված ժամկետում իր պաշտոնեական պարտականությունների կատարմանն անցնելը, նոտարական պալատը նրան ապահովում է էլեկտրոնային նոտարի համակարգ մուտք գործելու հնարավորությամբ:»:

Հոդված 8. Օրենքի 16-րդ հոդվածում՝

1) 1-ին մասի 3-րդ կետը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«3) սնանկ ճանաչելու դիմում ներկայացվելու դեպքում՝ սնանկության գործի ողջ ժամանակահատվածում.».

2) 4-րդ մասը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ`

«4. Գործունեությունը կասեցված նոտարն իրավունք չունի կատարել նոտարական գործողություններ եւ մատուցել նոտարական այլ ծառայություններ` մինչեւ կասեցման ժամկետի ավարտը:».

3) 5-րդ մասում «կնիքը» բառից հետո լրացնել « եւ ճզմիչ կնիքը» բառերը:

Հոդված 9. Օրենքի 17-րդ հոդվածի՝

1. 2-րդ մասում`

1) ուժը կորցրած ճանաչել 2-րդ կետը.

2) 3-րդ կետը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«3) մեկ տարվա ընթացքում նա երեք անգամ վավերացրել է գործարքներ կամ հաստատել է փաստաթղթեր, որոնք վավերացման կամ հաստատման պահին հակասել են օրենքով սահմանված պարտադիր կանոններին»:

2. 5-րդ մասի 2-րդ պարբերությունը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ նոր նախադասություն.

«Բացատրություն վերցնելու ծանուցման մեջ արդարադատության նախարարը, հաշվի առնելով կարգապահական վարույթի առանձնահատկությունները, սահմանում է բացատրություն ներկայացնելու ժամկետ։ Բացատրություն ներկայացնելու նվազագույն ժամկետ սահմանվում է 3 աշխատանքային օրը ծանուցումը ստանալու պահից։ Նոտարի կողմից ծանուցման մեջ նշված ժամկետում բացատրություն չներկայացնելու դեպքում արդարադատության նախարարի սույն մասով սահմանված պարտականությունը համարվում է կատարված։»:

3. 8-րդ մասի՝

1) 1-ին նախադասությունը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«Պաշտոնից ազատված նոտարը պարտավոր է ոչ ուշ, քան հնգօրյա ժամկետում իր կնիքը եւ ճզմիչ կնիքը հանձնել արդարադատության նախարարություն, իսկ նոտարական գործերը եւ այլ փաստաթղթերը` նոտարական պալատ։ Փոխարինող նոտար նշանակված լինելու դեպքում նոտարական գործերը եւ այլ փաստաթղերը նոտարական պալատը հանձնում էփոխարինող նոտարին:»:

2) 2-րդ նախադասությունում «կնիքն» բառից հետո լրացնել «ու ճզմիչ կնիքն» բառերը:

Հոդված 10. Օրենքի 18-րդ հոդվածը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«Հոդված 18. Նոտարի փոխարինումը եւ գործուղումը

1. Նոտարական տարածքում նոտարի ժամանակավոր բացակայության կամ նրա գործունեության կասեցման դեպքում արդարադատության նախարարը նոտարական պալատի առաջարկով կամ իր նախաձեռնությամբ նոտարական գործողությունների իրականացումն այդ ժամանակահատվածում կարող է դնել այլ նոտարի վրա։

2. Փոխարինող նոտարն իրավունք ունի նոտարական գործողություններ իրականացնել իր նոտարական գրասենյակում կամ փոխարինվող նոտարի նոտարական գրասենյակում:

3. Փոխարինող նոտարը գործում է իր անունից եւ իր հաշվին: Փոխարինվող նոտարի գույքի օգտագործման եւ աշխատակազմի վարձատրության կարգը սահմանվում է նոտարական պալատի որոշմամբ:

4. Ժամանակավոր բացակայության դեպքում նոտարին փոխարինելու հիմքերն են.

1) ամենամյա, լրացուցիչ արձակուրդում գտնվելը.

2) հղիության եւ ծննդաբերության արձակուրդը.

3) մինչեւ երեք տարեկան երեխայի խնամքի համար տրամադրվող արձակուրդը.

4) ժամանակավոր անաշխատունակությունը.

5) երեխայի կամ ընտանիքի անդամների հիվանդությունը (խնամքի անհրաժեշտության դեպքում).

6) գործուղումները.

7) վերապատրաստումները.

8) երկու աշխատանքային օրից ավելի աշխատավայրից փաստացի բացակայության այլ դեպքերը:

5. Նոտարը կարող է գործուղվել այլ նոտարական տարածք միայն իր համաձայնությամբ նոտարական պալատի առաջարկի հիման վրաարդարադատության նախարարի հրամանով:»:

Հոդված 11. Օրենքի 19-րդ հոդվածը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«Հոդված 19. Վերահսկողությունը նոտարի գործունեության նկատմամբ

1.Նոտարական գործողությունների եւ նոտարի կողմից սույն օրենքով նախատեսվածայլ ծառայությունների մատուցման, «Փողերի լվացման եւ ահաբեկչության ֆինանսավորման դեմ պայքարի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի եւ դրա հիման վրա ընդունված իրավական ակտերի պահանջների կատարման, նոտարական էթիկայի կանոնների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունն իրականացնում է արդարադատության նախարարությունը` սույն օրենքով սահմանված դեպքերում եւ կարգով:

2. Արդարադատության նախարարության կողմից վերահսկողությունն իրականացվում է նոտարական գործողությունների եւ նոտարի մատուցած այլ ծառայությունների ծրագրային ուսումնասիրության միջոցով` տարեկան ծրագրի հիման վրա, որը հաստատվում է արդարադատության նախարարի կողմից` մինչեւ ուսումնասիրությանը նախորդող տարվա դեկտեմբերի 20-ը ներառյալ:

Ուսումնասիրության ենթակա ժամանակահատվածը եւ նոտարական գործողությունների կամ մատուցված այլծառայությունների տեսակները, ինչպես նաեւ ուսումնասիրություն կատարելու ժամկետը եւ վայրը սահմանվում են ուսումնասիրություն կատարելու մասին արդարադատության նախարարի հրամանով:

Ուսումնասիրությունն իրականացվում է նոտարական գրասենյակայցելելու կամ առանց նոտարական գրասենյակ այցելելու նոտարից նոտարական գործերը եւ այլ փաստաթղթերը պահանջելու, ինչպես նաեւ էլեկտրոնային համակարգում ուսումնասիրությունն ապահովելու միջոցով:

Ուսումնասիրության ընթացքում ուսումնասիրություն իրականացնողն իրավունք ունի գրավոր բացատրություններ եւ ուսումնասիրությանը վերաբերող նյութեր պահանջել նոտարից, որոնք ենթակա են տրամադրման այդ մասին ծանուցումը ստանալու պահից մեկ շաբաթվա ընթացքում:

Ուսումնասիրություն կատարողն ուսումնասիրություն իրականացնելու մասին հրամանում նշված նպատակի շրջանակներից դուրս գալու իրավունք չունի։

Ուսումնասիրության ընթացքում նոր հանգամանքներ եւ անհրաժեշտություն առաջանալու դեպքում ուսումնասիրության նպատակներն ու շրջանակները կարող են փոփոխվել նախարարի հրամանով` ուսումնասիրություն իրականացնողի գրավոր հիմնավորմամբ։ Փոփոխման մասին գրավոր տեղեկացվում է նոտարը` նրան ներկայացնելով նոր հրամանի պատճենը։ 3. Ուսումնասիրություն կատարելու մասին արդարադատության նախարարի հրամանի պատճենն ուսումնասիրությունն իրականացնելուց առնվազն երեք աշխատանքային օր առաջ ուղարկվում է արդարադատության նախարարի հրամանում նշված նոտարին եւ նոտարական պալատ՝ ուսումնասիրությանը նոտարական պալատի ներկայացուցչի մասնակցությունն ապահովելու նպատակով:

Նոտարական պալատի վարչությունն ուսումնասիրությանը նոտարական պալատի ներկայացուցչի մասնակցությունն ապահովելու դեպքում պարտավոր է արդարադատության նախարարի հրամանի պատճենը ստանալու պահից մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում ծանուցել այդ մասին արդարադատության նախարարությանը` տրամադրելով ներկայացուցիչ նշանակելու մասին վարչությանորոշումը:

Ուսումնասիրության արդյունքում արդարադատության նախարարի հրամանով սահմանված ուսումնասիրություն իրականացնողը կազմում է եզրակացություն:

Նոտարական պալատի ներկայացուցիչը պարտավոր է իր մասնակցության մասին ստորագրել եզրակացությունում, իսկ եզրակացության վերաբերյալ առարկությունների դեպքում, դրանք ներկայացնել առանձին փաստաթղթի տեսքով մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում, որը կցվում է եզրակացությանը:

Եզրակացության պատճենը տրամադրվում է նոտարին դիրքորոշում ներկայացնելու համար, որը կցվում է եզրակացությանը:

4. Ուսումնասիրության ենթարկված նոտարի մոտ հաջորդ ծրագրային ուսումնասիրությունը կարող է իրականացվել ոչ շուտ` քան դրան հաջորդող երկրորդ տարում:

5. Դատախազությունը, ոստիկանությունը, ազգային անվտանգության ծառայությունը, ինչպես նաեւ իրավապահ այլ մարմինները նոտարի նկատմամբ իրականացվող քրեադատավարական գործողությունների մասին մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում հայտնում են արդարադատության նախարարին:

Դատարանը իր վարույթում գտնվող կատարված կամ կատարվելիք՝նոտարի գործողությունները վիճարկող գործերի մասին անմիջապես տեղեկություն է ուղարկում արդարադատության նախարարություն, ինչպես նաեւ կայացման պահից երեք աշխատանքային օրվա ընթացքումուղարկում է այդ գործերով կայացրած վճիռների կամ դատավճիռների պատճենները:

6. Նոտարի՝ իրականացվող եւ իրականացրած այլ գործունեության նկատմամբ պետական մյուս մարմինները հսկողություն կարող են իրականացնել միայն օրենքով ուղղակի նախատեսված դեպքերում եւ սահմաններում: Նոտարի գործողությունների նկատմամբ հսկողություն իրականացնող այլ մարմինները նոտարի մոտ ստուգումներ կատարելուց առաջ այդ մասին պետք է հայտնեն արդարադատության նախարարին: Արդարադատության նախարարին ուղարկվում են նաեւ ստուգումների արդյունքների վերաբերյալ ակտերի (արձանագրությունների) պատճենները:»:

Հոդված 12. Օրենքը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 19.1-ին հոդվածով.

«Հոդված 19.1 Ուսումնասիրության ենթակա նոտարի իրավունքներն ու պարտականությունները

1. Ուսումնասիրության ենթակա նոտարն իրավունք ունի`

1) արգելելու ուսումնասիրությունը, եթե ուսումնասիրություն իրականացնողը դուրս է եկել ուսումնասիրություն իրականացնելու մասին հրամանում նշված նպատակի շրջանակներից.

2) ծանոթանալ եզրակացությանը.

3) ներկայացնել բացատրություններ, պարզաբանումներ, օրենքով սահմանված կարգով բողոքարկել ուսումնասիրություն իրականացնող անձանց գործողությունները.

4) չկատարել ուսումնասիրություն իրականացնող անձանց իրավասություններից, ինչպես նաեւ ուսումնասիրության նպատակներից եւ ծրագրերից չբխող պահանջներ։

4. Ուսումնասիրության ենթակա նոտարը պարտավոր է`

1) չխոչընդոտել ուսումնասիրության ընթացքին, կատարել ուսումնասիրություն իրականացնող անձանց օրինական պահանջները.

2) ուսումնասիրություն իրականացնողի պահանջով ներկայացնել պահանջվող փաստաթղթերը, տվյալները։

Հոդված 13. Օրենքի 20-րդ հոդվածի 2-րդ մասը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«Սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված բողոքը արդարադատության նախարարությանը կամ նոտարական պալատին ներկայացնելուդեպքում այն ուսումնասիրվում է սույն օրենքի24-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:»:

Հոդված 14. Օրենքի 22-րդ հոդվածի՝

1) 1-ին մասում «իր անունից» բառերը փոխարինել «որպես» բառով, «պատասխանող կամ» բառերից հետո լրացնել «երրորդ անձ կամ» բառերը:

2) 3-րդ մասում «կամ համայնքային հիմնարկներից» բառերը փոխարինել «կամ տեղական ինքնակառավարման մարմիններից» բառերով:

Հոդված 15. Օրենքի 23-րդ հոդվածի՝

1) 1-ին մասի`

ա) 5-րդ կետը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«5) նոտարական գրասենյակի հասցեի փոփոխությունը համաձայնեցնել արդարադատության նախարարության հետ:»:

բ) լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 7-րդ կետ.

«7) տարին մեկ անգամ նոտարական պալատի կողմից կազմակերպված վերապատրաստում անցնել՝ նոտարական պալատի սահմանված կարգով եւ պայմաններով:

Վերապատրաստման դասընթացների տեւողությունը առնվազն 30, բայց ոչ ավելի, քան 60 ակադեմիական ժամ է: Ակադեմիական ժամի տեւողությունը 40 րոպե է»:

2) լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 1.2-րդ մաս.

«1.2. սույն հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով սահմանված դեպքում արդարադատության նախարարը մեկ շաբաթյա ժամկետում մերժում է նոտարական գրասենյակի հասցեի փոփոխությունը, եթե նոտարական գրասենյակի նոր հասցեն գտնվում է նոտարական տարածքից դուրս կամ նոտարական գրասենյակը չի համապատասխանում առաջադրվող նվազագույն պահանջներին կամգտնվելու վայրի չափանիշներին:»:

3) 2-րդ մասի`

ա) 1-ին պարբերության «ծառայության» բառը փոխարինել «Նոտարական գործողությունների եւ նոտարի կողմից մատուցվող այլ ծառայությունների» բառերով.

բ) 1-ին պարբերությունից հանել «խնդրանքով» բառը.

գ) 2-րդ մասի 1)-ին կետի«իրավաբանական» բառը փոխարինել «իրավական» բառով.

դ) ուժը կորցրած ճանաչել 2-րդ մասի 2-րդ կետի 2-րդ պարբերությունը:

4) 4-րդ մասի երկրորդ պարբերությունից հանել «կամ կողմերի մտադրությունների» բառերը:

5) 5-րդ մասից հանել «կամ նոտարական գրասենյակի» բառերը:

Հոդված 16. Օրենքի 24-րդ հոդվածը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«Հոդված 24. Նոտարի կարգապահական պատասխանատվությունը

1. Նոտարի նկատմամբ կարգապահական վարույթ կարող է հարուցել

1) արդարադատության նախարարը.

2) նոտարական պալատը:

2. Արդարադատության նախարարը կարգապահական վարույթը հարուցում է սույն հոդվածի 5-րդ մասում սահմանված առիթների ուսումնասիրության արդյունքում սույն օրենքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգապահական խախտման հատկանիշների հայտնաբերման հիմքով:

3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված ուսումնասիրությունն իրականացվում է փաստաթղթերը հետազոտելու, ինչպես նաեւ նոտարական գործողությունների նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող արդարադատության նախարարության ստորաբաժանումների կամ դրանց պաշտոնատար անձանց կողմից նոտարական գրասենյակ այցելելու կամ առանց նոտարական գրասենյակ այցելելու նոտարից նոտարական գործերը եւ այլ փաստաթղթերը պահանջելու, ինչպես նաեւ էլեկտրոնային համակարգում ուսումնասիրությունն ապահովելու միջոցով:Սույն մասով նախատեսված գործողությունները պետք է կատարվեն կարգապահական վարույթում քննարկվող հարցերի շրջանակում։

Սույն մասում նշված փաստաթղթերը, նյութերը նոտարը տրամադրում է ծանուցումը ստանալու պահից երկու աշխատանքային օրվա ընթացքում:

4. Նոտարական պալատը կարգապահական վարույթ հարուցում է սույն օրենքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված հիմքով: Միեւնույն առիթով եւ հիմքով արդարադատության նախարարի եւ նոտարական պալատի կողմից կարգապահական վարույթ հարուցված լինելու դեպքում՝ նոտարական պալատի կողմից հարուցված կարգապահական վարույթը կարճվում է։ Նոտարական պալատը կարճման որոշմանը կցում է իր եզրակացությունը՝ կարգապահական հիմքի վերաբերյալ։

5. Կարգապահական վարույթ հարուցելու առիթներն են.

ա) դիմումը կամ բողոքը.

բ) պետական եւ տեղական ինքնակառավարման մարմնի, պաշտոնատար անձի հաղորդումը.

գ) դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը.

դ) նոտարական պալատի հաղորդումը՝ իրեն ներկայացված նոտարական գործողությունների կամ նոտարի մատուցած այլ ծառայությունների բողոքների կամ դիմումների վերաբերյալ.

ե) Հայաստանի Հանրապետության օրենքների, իրավական այլ ակտերի, ինչպես նաեւ նոտարական էթիկայի կանոնների խախտման հատկանիշների ինքնուրույն հայտնաբերումը.

զ) նոտարական պրակտիկայի ամփոփման կամ ծրագրային ուսումնասիրությանարդյունքում խախտման հատկանիշների հայտնաբերումը:

6. Կարգապահական վարույթի տեւողությունը չի կարող վեց շաբաթից ավելի լինել, որը կարող է երկարաձգվել մեկ անգամ՝ երեք շաբաթ ժամկետով: Նոտարը ծանուցվում է կարգապահական վարույթ հարուցելու մասին վարույթ հարուցելու պահից 1 oրվա ընթացքում։

7. Կարգապահական վարույթն իրականացնող անձը կարգապահական վարույթում քննարկվող հարցերի շրջանակում իրավունք ունի՝

1)կարգապահական վարույթի ընթացքում նոտարից պահանջել անհրաժեշտ փաստաթղթեր եւ տեղեկատվություն, որը պետք է նոտարի կողմիցտրամադրվի պահանջը ստանալու պահից երկու աշխատանքային օրվա ընթացքում:

2) նոտարի գրասենյակում ծանոթանալու անհրաժեշտ փաստաթղթերին եւ նյութերին.

3) նոտարից պահանջելու գրավոր բացատրություններ.

4) դիմելու այն անձին, ում դիմումը կարգապահական վարույթ հարուցելու առիթ է հանդիսացել` լրացուցիչ փաստաթղթեր եւ տեղեկատվություն տալու առաջարկությամբ:

8. Նոտարը, որի նկատմամբ կարգապահական վարույթ է հարուցվել, պարտավոր է վարույթ հարուցած անձին ներկայացնել գրավոր բացատրություններ:

Գրավոր բացատրություն ներկայացնելուց հրաժարվելու դեպքում այդ մասին նշում է կատարվում, որի վերաբերյալ ստորագրում է նոտարը կամ նշում է կատարվում վերջինիս կողմից ստորագրելուց հրաժարվելու մասին:

Նոտարը, որի նկատմամբ կարգապահական վարույթ է հարուցվել, իրավունք ունի չտրամարդել սույն հոդվածի 3-րդ մասում նախատեսված փաստաթղթերը, եթե դա չի բխում կարգապահական վարույթի շրջանակներից։

9. Մինչեւ կարգապահական վարույթ հարուցող անձի կողմից որոշում կայացնելը կարգապահական վարույթի նյութերին ծանոթանալու իրավունք ունի այն նոտարը, որի նկատմամբ վարույթ է հարուցվել: Նոտարին նյութերը հանձնվում են ոչ ուշ, քան կարգապահական վարույթ հարուցող անձի կողմից որոշում կայացնելու վերջնաժամկետից յոթ աշխատանքային օրառաջ: Նյութերը ստանալու պահից յոթ աշխատանքային օրվա ընթացքում նոտարն իրավունք ունի ներկայացնելու լրացուցիչ բացատրություններ կամ միջնորդություն հարուցելու լրացուցիչ ուսումնասիրություն կատարելու մասին:

10. Կարգապահական վարույթի արդյունքների հիման վրա վարույթ հարուցող անձը կայացնում է հետեւյալ որոշումներից մեկը.

1) կարգապահական վարույթը կարճելու մասին.

2) նոտարին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին:

11. Վարույթ հարուցողն իր կողմից կարգապահական վարույթը կարճելու մասին որոշում կայացնելուց հետո չի կարող նույն հիմքով կրկին վարույթ հարուցել:

12. Վարույթ հարուցող անձը, վարույթին մասնակցած վկաները եւ այլ անձինք պարտավոր են պահպանել կարգապահական վարույթի գաղտնիությունը:

13. Նոտարական պալատի կողմից կարգապահական վարույթի արդյունքում կայացված որոշումները դրանց կայացման պահից երեք աշխատանքային օրվա ընթացքում ուղարկվում են արդարադատության նախարարություն։

14. Կարգապահական վարույթ հարուցելու դեպքում կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու սույն օրենքի 25-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված ժամկետներն ընդհատվում են:

15. Եթե սույն օրենքի 25-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված ժամկետների ընթացքում նոտարի նկատմամբ հարուցվել է քրեական գործ (հետապնդում) կամ դատարանում բողոքարկվում է խախտման հիմք հանդիսացող գործողության իրավաչափությունը, ապա կարգապահական վարույթ հարուցելու ժամկետի ընթացքը, իսկ կարգապահական վարույթը հարուցված լինելու դեպքում` հարուցված վարույթի ընթացքը կասեցվում է: Կարգապահական վարույթ հարուցելու ժամկետի կամ հարուցված վարույթի ընթացքը կասեցվում է մինչեւ քրեական գործով վերջնական լուծումը կամ դատարանի կողմից վերջնական դատական ակտի կայացումը: Քրեական գործի հարուցումը մերժելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու դեպքում, ինչպես նաեւ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո կարգապահական վարույթ հարուցելու ժամկետի կամ հարուցված վարույթի ընթացքը շարունակվում է կասեցման պահից սույն օրենքով սահմանված կարգով:

16. Եթե նոտարի նկատմամբ կարգապահական վարույթ է հարուցվել մի քանի փաստերի հիման վրա, ապա նրա նկատմամբ կիրառվում է ավելի խիստ կարգապահական տույժի միջոցը:»:

Հոդված 17. Օրենքը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 24.1-րդ հոդվածով.

«Հոդված 24.1 Կարգապահական վարույթի կարճման հիմքերը

Կարգապահական վարույթը կարճվում է, եթե՝

1) հիմնավորված չէ նոտարին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հիմք հանդիսացող խախտման փաստը.

2) անցել է նոտարին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու համար նախատեսված ժամկետը.

3) դադարեցվել են նրա լիազորությունները, կամ նա ազատվել է իր պաշտոնից?

4) սույն օրենքի 24-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված դեպքում»:

Հոդված 18. Օրենքի 25-րդ հոդվածը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«Հոդված 25. Նոտարի կարգապահական պատասխանատվության հիմքերը

1. Նոտարին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հիմքերն են`

1) նոտարի կողմից նոտարական գործունեության իրականացմանը, գործողության կատարմանը, մերժմանը, կասեցմանը, հետաձգմանը ներկայացվող օրենքի եւ այլ իրավական ակտի նորմատիվ պահանջն ակնհայտ խախտելը.

2) էթիկայի կանոններն ակնհայտ խախտելը.

3) վերապատրաստման դասընթացների առնվազն 20 տոկոսին առանց հարգելի պատճառի չմասնակցելը:

2. Նոտարի վավերացրած կամ հաստատած փաստաթուղթն անվավեր ճանաչելը կամ այն դատական կարգով փոփոխելն ինքնին չի առաջացնում այդ փաստաթուղթը վավերացրած կամ հաստատած նոտարի պատասխանատվությունը, եթե դա չի փոփոխվել կամ անվավեր ճանաչվել նոտարական գործողություններ իրականացնելիս նոտարի կողմից թույլ տրված օրենքի պահանջների խախտման պատճառով:

Նոտարը չի կարող ենթարկվել պատասխանատվության, եթե վավերացրած կամ հաստատած փաստաթուղթն անվավեր, իսկ կատարած նոտարական գործողությունները ոչ իրավաչափ են ճանաչվել նրան ներկայացված կեղծ կամ անօրինական այնպիսի համաձայնագրերի, կամ հայտարարությունների, կամ այլ կեղծ փաստաթղթերի պատճառով, որոնց օրինականությունն ու ճշտությունը նոտարը չէր կարող կամ պարտավոր չէր ստուգել, եթե չի ապացուցվում, որ նոտարը գիտեր կամ պարտավոր էր իմանալ, որ ներկայացված համաձայնագրերի, հայտարարությունների կամ այլ փաստաթղթերի բովանդակությունը չի համապատասխանում իրականությանը:

3. Նոտարը չի կարող ենթարկվել կարգապահական պատասխանատվության, եթե սույն օրենքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված խախտումներն առաջացրած գործողությունների կատարման պահից անցել է մեկ տարի, բացառությամբ սույն օրենքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 3-րդ ենթակետերով նախատեսված խախտումների, որոնց համար կարգապահական վարույթ չի կարող հարուցվել, եթե գործողությունների կատարման օրվանից անցել է երեք տարի:»:

Հոդված 19. Օրենքի 26-րդ հոդվածը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«Հոդված 26. Նոտարի նկատմամբ կիրառվող կարգապահական տույժերը

1. Սույն օրենքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հիմքերով նոտարի նկատմամբ կարող է նշանակվել հետեւյալ կարգապահական տույժերից մեկը`

1) նախազգուշացում.

2) նկատողություն.

3) խիստ նկատողություն.

4) գործունեության կասեցում՝ մինչեւ 6 ամիս ժամկետով:

2. Արդարադատության նախարարն իրավասու է կիրառել սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված տույժերը, իսկ նոտարական պալատը` սույն հոդվածի 1-ին մասի 1)-ին եւ 2)-րդ կետերով սահմանված կարգապահական տույժերը:

3. Նոտարի գործունեության կասեցումը, որպես կարգապահական տույժի միջոց, կարող է կիրառվել նոտարի կողմից սույն օրենքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին,3-րդ կամ 5-րդ կետերով նախատեսված խախտումների դեպքում:

4. Նոտարի նկատմամբ կիրառվող կարգապահական տույժը պետք է համաչափ լինի կատարված խախտմանը: Կարգապահական տույժ կիրառելիս հաշվի է առնվում նաեւ խախտման հետեւանքները, նոտարի մեղքի աստիճանը, առկա տույժերը, նոտարին բնութագրող ուշադրության արժանի այլ հանգամանքներ:

5. Եթե նկատողություն կամ խիստ նկատողություն ստանալու կամ նոտարի գործունեությունը կասեցնելու օրվանից հետո` երկու տարվա ընթացքում, իսկ նախազգուշացում ստանալու օրվանից հետո` մեկ տարվա ընթացքում, նոտարըչի ենթարկվել նոր կարգապահական տույժի, ապա նա համարվում է կարգապահական տույժ չունեցող:

Կարգապահական տույժի նշանակումը նոտարը կարող է բողոքարկել դատարան՝ տույժը կիրառելու մասին որոշումը ստանալուց հետո երկու ամսվա ընթացքում:

Հոդված 20. Օրենքի 27-րդ հոդվածը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«Հոդված 27. Նոտարի գույքային պատասխանատվությունը

1. Նոտարը ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքով սահմանված գույքային պատասխանատվություն է կրում իր կողմից դիտավորությամբ կամ անզգուշությամբ թույլ տրված խախտման հետեւանքով պատճառված վնասի համար:

Նոտարի պաշտոնից ազատվելու դեպքում վերջինիս կատարած նոտարական գործողությունների կամ նոտարական այլ ծառայությունների կատարման կամ դրանց կատարումը մերժելու իրավաչափությունը վիճարկելու վերաբերյալ գործերով դատարանում որպես պատասխանող հանդես է գալիս նոտարական պալատը, իսկ վնասի, այդ թվում՝ դատական ծախսերի հատուցման պահանջներով՝ պաշտոնից ազատված նոտարը: Նոտարի նշված պարտավորությունը ժառանգման կարգով իրավահաջորդության ենթակա չէ:

2. Նոտարը պարտավոր է ապահովագրել իր պատասխանատվության ռիսկը

նախորդ տարվա ընթացքում մատուցված ծառայությունների համար գանձված վճարի կրկնակիի չափով, բայց ոչ պակաս քան 6 միլիոն ՀՀ դրամը։

3. Սույն օրենքի 35.1-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված դեպքում նոտարների կողմից պատճառված վնասները հատուցվում են պահուստային ֆոնդի միջոցներից:»

Հոդված 21. Օրենքի 28-րդ հոդվածի ՝

1) 1-ին պարբերությունում «արդարադատության նախարարություն» բառերից հետո լրացնել «եւ նոտարական պալատ» բառերով.

2) ուժը կորցրած ճանաչել 1-ին պարբերության երկրորդ նախադասությունը:

Հոդված 22. Օրենքի 29-րդ հոդվածում՝

1)լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 6-րդ մաս.

«6. Նոտարի օգնականը պարտավոր է առնվազն տարին մեկ անգամ նոտարական պալատի կողմից կազմակերպած վերապատրաստում անցնել՝ նոտարական պալատի կողմից սահմանված կարգով եւ պայմաններով:»:

2)լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 7-րդ մաս.

«7. Նոտարի ստաժոր ներգրավելու եւ ստաժավորում անցնելու կարգը սահմանում է արդարադատության նախարարը:»:

Հոդված 23. Օրենքի 30-րդ հոդվածի՝

1) 2-րդ մասի 1-ին նախադասությունում «ընդունում» բառից հետո լրացնել «փոփոխում, լրացնում» բառերը.

2) 3-րդ մասում «հոգ է տանում» բառերը փոխարինել «իրականացնում է» բառով, իսկ «բարձրացման համար, իրականացնում է» բառերը փոխարինել «բարձրացմանն ուղղված միջոցառումներ եւ» բառերով:

Հոդված 24. Օրենքի 32-րդ հոդվածի 1-ին մասում լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 4.1)-րդ կետ.

«4.1) կազմակերպում է նոտարական արխիվայինփաստաթղթերը համալրելու, հաշվառելու, պահպանելու եւ օգտագործելու հետ կապված աշխատանքները.»:

Հոդված 25. Օրենքի 35-րդ հոդվածի 5-րդ մասը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 7-րդ կետ.

«7) կազմակերպում է նոտարի, նոտարի օգնականի վերապատրաստման դասընթացները:»:

Հոդված 26. Օրենքը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 35.1-ին հոդվածով.

«Հոդված 35.1. Նոտարական պալատի պահուստային ֆոնդը

1. Նոտարների կողմից պատճառված վնասների հատուցումը երաշխավորելու համար նոտարների անդամավճարների առնվազն տաս տոկոսը բանկային հաշվում կապիտալացնելու միջոցով նոտարական պալատի կողմից ստեղծվում է պահուստային ֆոնդ (այսուհետ՝ պահուստային ֆոնդ):

2. Բանկային տոկոսները ուղղվում են պահուստային ֆոնդի համալրմանը:

3. Նոտարական պալատի անդամների ժողովի կողմից կարող է սահմանվել պահուստային ֆոնդ վճարվող տոկոսների առավել բարձր չափ։

4. Պահուստային ֆոնդից նոտարի կողմից պատճառված վնասները հատուցվում են դատական ակտի հիման վրա, եթե վնասների չափը գերազանցում է նոտարի ապահովագրական գումարի չափը եւ անհնարին է նոտարի անձնական գույքի հաշվին բավարարել վնասն ամբողջությամբ:

5. Պահուստային ֆոնդի միջոցները բացառապես օգտագործվում են նոտարի կողմից պատճառած վնասի հատուցման նպատակով: Նոտարական պալատի պարտավորություններով պահուստային ֆոնդի վրա բռնագանձում չի տարածվում:

6. Սույն հոդվածի պահանջները կիրառելի են նաեւ նոտարին պաշտոնից ազատելու կամ սնանկ ճանաչելու դեպքերում:»:

Հոդված 27. Օրենքի 36-րդ հոդվածում`

1) 1-ին մասի 13-րդ կետում «արժեթղթեր» բառից հետո լրացնել «թանկարժեք մետաղներ, քարեր եւ տալիս է վկայագիր» բառերը.

2) 1-ին մասը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 17-23-րդ կետեր.

«17) հավատարմագրային կառավարման է հանձնում ժառանգական գույքը.

18) տալիս է կտակակատարի լիազորությունների հավաստման վկայագրեր.

19) բոլոր ժառանգների համաձայնությամբ չեղյալ է համարում նախկինում տրված ժառանգության իրավունքի վկայագրերը.

20) վավերացնում է իր կողմից վստահված թարգմանչի ստորագրության իսկությունը.

21) տալիս է կատարողական մակագրության թերթ.

22) տալիս է նոտարական ակտերի կրկնօրինակներ.

23) իրականացնում է օրենքով նախատեսված այլ նոտարական գործողություններ:».

3) լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 3-5-րդ մասեր.

«3. Ժառանգներին եւ հնարավոր պարտատերերին հայտնաբերելու նպատակով նոտարը համացանցում այդ նպատակի համար նախատեսված տիրույթում հրապարակում է հաղորդագրություն ժառանգության բացման վերաբերյալ:

4. Նոտարը, նոտարական գործողություններ կատարող այլ անձինք նոտարական գործողություններ իրականացնելիս կարող են օգտվել պետականմարմինների կողմից վարվող էլեկտրոնային շտեմարաններից, իր լիազորություններն իրականացնելու նպատակով ստանալ անձնական տվյալներ՝ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշմամբ սահմանված կարգով:

5. Նոտարը սույն հոդվածով նախատեսված նոտարական ծառայություններից բացի տրամադրում է հետեւյալ ծառայությունները`

1) իրականացնում է գույքի նկատմամբ իրավունքների ծագմանը, փոփոխմանը, դադարմանը եւ փոխանցմանն ուղղված գործարքներից ծագող իրավունքների պետական գրանցման սպասարկմանն ուղղված գործառույթներ.

2) օրենքով կամ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշմամբ նախատեսված դեպքերում իրականացնում է պետական մարմինների սպասարկման գրասենյակի գործառույթներ.

3) գործարքներից բխող իրավունքների պետական գրանցման պահանջը ապահովելու նպատակով ծանուցում է գույքի նկատմամբ իրավունքների գրանցում իրականացնող մարմիններին գույքի նկատմամբ իրավունքի վերաբերյալ նախնական նշում կատարելու մասին.

4) հաստատում է իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստեր:»:

Հոդված 28. Օրենքը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 36.1-ին հոդվածով՝

«Հոդված 36.1 Նոտարական ակտը

1. Նոտարի կողմից իրականացվող նոտարական գործողությունների արդյունքում կայացվող որոշումը,գործարքի կամ այլ փաստաթղթի հաստատումը կամ վավերացումը, կատարողական մակագրության թերթը հանդիսանում է նոտարական ակտ:

2. Նոտարական ակտը պետք է բովանդակի`

1) նոտարական ակտի համարը, ընդունման տարին, ամիսը, ամսաթիվը,

2) նոտարական տարածքը, նոտարի անուն, ազգանունը,

3) փաստաթղթի նույնականացումը հաստատող գաղտնագիրը,

4) նոտարի ստորագրությունը եւ կնիքը, ճզմիչ կնիքը,

5) առկայության դեպքում՝ պետական տուրքի եւ նոտարի մատուցած ծառայությունների վճարի չափը,

6) օրենքովսահմանված այլ պարտադիր պայմաններ:»:

Հոդված 29. Օրենքի 37-րդ հոդվածում՝

1) 2-րդ մասում «դիմել» բառից հետո լրացնել «(այդ թվում` էլեկտրոնային եղանակով)» բառերը:

2) լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 3-րդ մաս.

«3. Էլեկտրոնային եղանակով նոտարին դիմումը ներկայացվում է «Էլկեկտրոնային փաստաթղթի եւ էլեկտրոնային թվային ստորագրության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված պահանջների պահպանմամբ։»։

Հոդված 30. Օրենքի 40-րդ հոդվածում`

1) 1-ին մասում «կազմակերպությունների իրավունակությունը» բառերից հետո հանել « եւ գործունակությունը» բառերը,

2) 2-րդ մասում 2-րդ եւ 3-րդ պարբերություններից հանել «եւ գործունակությունը» բառերը:

Հոդված 31. Օրենքի 41-րդ հոդվածի՝

1) 1-ին մասի 1-ին պարբերության «պարտավոր է նոտարական գործողությունների համար դիմած անձանցից պահանջել ներկայացնելու» բառերը փոխարինել «նոտարական գործողությունների համար դիմած անձանցից պահանջում է ներկայացնել» բառերով.

2) լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 3-րդ մաս.

«3. Այն դեպքում, երբ նոտարը կարող է միասնական էլեկտրոնային տեղեկատվական համակարգի միջոցով տեղեկատվություն ձեռք բերել այլ մարմիններց կամ անձանցից, ապա նոտարին դիմած անձից չի պահանջվում ներկայացնել նոտարական գործողություն կատարելու համար անհրաժեշտ տեղեկատվությունը:»:

Հոդված 32. Օրենքի 42-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ պարբերությունից հանել «մինչեւ տասնութ տարեկան» բառերը:

Հոդված 33. Օրենքի 44-րդ հոդվածի՝

1) 4-րդ մասում «խուլ անձ» եւ «խուլ» բառերը փոխարինել «լսողական խանգարում ունեցող անձ» բառերով.

2) 5-րդ մասը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«5. Եթե լսողական, խոսակցական խանգարում ունեցող անձինք չեն կարող կարդալ փաստաթուղթը, նոտարը, վկաներից բացի, հրավիրում է ժեստերի լեզվի թարգմանիչ, որը կարող է բացատրվել նշված անձանց հետ: Ժեստերի լեզվի թարգմանիչը պետք է բացատրվի լսողական, խոսակցական խանգարում ունեցող անձի հետ եւ հայտնի նոտարին, որ փաստաթուղթն արտահայտում է նրա կամքը, եւ նա հավանություն է տալիս դրան:»:

3) լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 5.1-ին մաս.

«5.1. Եթե գործարքի կողմ է տեսողական խանգարում ունեցողանձը, ապա նոտարը բարձրաձայն ընթերցում է գործարքի բովանդակությունն ամբողջությամբ, առնվազն երկու վկաների ներկայությամբ։ Վկաները գործարքի վրա ստորագրություն դնելու միջոցով հաստատում են իրենց ներկայությամբ գործարքի բովանդակությունն ընթերցված լինելու փաստը։»:

Հոդված 34. Օրենքի 45-րդ հոդվածը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«Հոդված 45. Նոտարական կարգով վավերացված կամ հաստատված փաստաթղթերում ուղղումներ կատարելու կարգը

1. Նոտարն ուղղում է իր կողմից վավերացված կամ հաստատված փաստաթղթերում տեղ գտած լեզվական կամ տպագրական սխալները, եթե այն չի փոխում փաստաթղթի էությունը եւ բովանդակությունը։ Ուղղումները պետք է կատարվեն այնպես, որ բոլոր սխալները եւ ուղղումները հնարավոր լինի կարդալ նախնական տեքստում: Ուղղումներըկատարվում են փաստաթղթերի բոլոր օրինակների վրա, բացառությամբ երբ անհնար է ներկայացնել բոլոր օրինակները:Սույն մասի կանոնները տարածվում են նաեւ նոտարին փոխանցված այլ նոտարի կողմից վավերացված կամ հաստատված փաստաթղթերի վրա։

2. Վավերացված կամ հաստատված փաստաթղթերում թվի մեջ թվանշան կամ բառի մեջ տառ բաց թողնված լինելու կամ թիվը կամ բառը սխալ գրված լինելու դեպքերում դրանք վերցվում են օղակի մեջ եւ գրվում է լրիվ ճիշտ թիվը կամ բառը: Ուղղումները պետք է ծանոթագրի նոտարը:

3. Վավերացված կամ հաստատված փաստաթղթում ուղղումներ կատարելու անհնարինության դեպքում, նոտարը ուղղումըկատարում է առանձին փաստաթղթի տեսքով, ծանոթագրում այն եւ կցում վավերացված կամ հաստատված փաստաթղթին: Առանձին փաստաթղթի տեսքով կատարված ուղղումը հանդիսանում է վավերացված կամ հաստատված փաստաթղթի անբաժանելի մասը:

4. Ծանոթագրման մեջ նշվում է, որ ուղղումը կատարվել է նոտարի կողմից, ինչպես նաեւ դրա կատարման օրը, ամիսը եւ տարին: Ծանոթագրումը ստորագրվում եւ կնքվում է նոտարի կողմից:

5. Նոտարական գործողություններին մասնակցած անձինք իրավունք չունեն ուղղումներ, փոփոխություններ կամ լրացումներ կատարել վավերացված կամ հաստատված փաստաթղթում:

6. Սույն հոդվածի պահանջների խախտմամբ կատարված ուղղումները, վավերացված կամ հաստատված փաստաթղթերում որեւէ այլ փոփոխություներն ու լրացումներն առոչինչ են:»:

Հոդված 35. Օրենքի 46-րդ հոդվածում՝

1) 1-ին մասում «որին վստահում է նոտարը» բառերից հետո լրացնել «, բացառությամբ սույն օրենքով նախատեսված դեպքերի» բառերը:

2) 1-ին մասը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ նոր պարբերությամբ`

«Որակավորման վկայականը տրվում է որակավորման ստուգում անցած անձին նոտարի կողմից վստահության վերաբերյալ տրված փաստաթղթի հիման վրա։ Որակավորման վկայականի գործողությունը դադարեցվում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշմամբ սահմանված հանձնաժողովի կողմից, երբ՝

1) վստահության վերաբերյալ փաստաթուղթ տված նոտարը գրավոր հայտնում է վստահությունը կորցնելու մասին եւ որեւէ այլ նոտար չի հայտնել իր վստահությունը.

2) թարգմանիչը թույլ է տվել ակնհայտ կոպիտ խախտում կամ խախտումը կատարել է չարամտորեն.

3) թարգմանիչը վկայական ստանալու համար ներկայացրել է կեղծ փաստաթղթեր.

4) թարգմանիչը չի պահպանել նոտարական գաղտնիք հանդիսացող տեղեկատվությունը.

5) թարգմանիչը դիմում է ներակայացրել որակավորման վկայականի գործողությունը դադարեցնելու մասին.

6)թարգմանիչը մահացել է, ճանաչվել է անգործունակ կամ անհայտ բացակայող:

3) լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 8-րդ մաս.

«8. Որակավորման վկայական ունեցող ժեստերի լեզվի թարգմանչի բացակայության դեպքում, նոտարական գործողության կատարմանը որպես թարգմանիչ մասնակցում է մասնագիտացված կազմակերպության կողմից որպես ժեստերի լեզվի թարգմանիչ երաշխավորված անձը:

Հայաստանի Հանրապետությունում բնակվող ազգային փոքրամասնությունների լեզվով որակավորման վկայական ունեցող թարգմանչի բացակայության դեպքում, որպես թարգմանիչ նոտարական գործողության կատարմանը մասնակցում է տվյալ ազգային փոքրամասնության իրավունքների պաշտպանության նպատակով ձեւավորված հասարակական կազմակերպությանղեկավարի կողմիցերաշխավորված անձը, իսկ այդպիսի հասարակական կազմակերպության բացակայության դեպքում՝ազգային փոքրամասնության բնակության վայրի համայնքի կամ վարչական շրջանի ղեկավարի կողմից երաշխավորված անձը:»:

Հոդված 36. Օրենքի 49-րդ հոդվածում՝

1) 1-ին մասի «սեղանամատյանում» բառը փոխարինել «գրանցամատյանում» բառով:

2) ուժը կորցրած ճանաչել 4-րդ մասը:

Հոդված 37. Օրենքի 52-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ պարբերությունը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ`

«Եթե ներկայացված փաստաթղթերը լրացուցիչ ուսումնասիրության անհրաժեշտություն չունեն, նոտարը նոտարական գործողությունը մերժելու մասինորոշումըկայացնում է իրեն դիմելու օրը:

Ներկայացված փաստաթղթերը լրացուցիչ ուսումնասիրելու անհրաժեշտության դեպքում`նոտարը նոտարական գործողությունը մերժելու մասինորոշում է կայացնում մինչեւ դիմելու օրվան հաջորդող հինգերորդ օրը:»:

Հոդված 38. Օրենքի 53-րդ հոդվածում՝

1) 7-րդ մասում «նախարարը» բառից հետո լրացնել «` նոտարական պալատի առաջարկությամբ» բառերը.

2) լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 8-րդ մաս.

«8. Նոտարների կողմից արխիվի վարման կարգը սահմանում է արդարադատության նախարարը` նոտարական պալատի առաջարկությամբ:».

3) լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 9-րդ մաս.

«9. Նոտարական ակտերի, ինչպես նաեւ ժառանգական գործերի առցանց շտեմարանների վարման կարգը սահմանվում է արդարադատության նախարարի հրամանով:»:

Հոդված 39. Օրենքի 54-րդ հոդվածի՝

1) 1-ին մասի 12-րդ կետում «արժեթղթեր» բառից հետո լրացնել «, թանկարժեք մետաղներ, քարեր եւ տալիս է վկայագիր» բառերը.

2) 1-ին մասը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 14-17-րդ կետեր.

«14) հավատարմագրային կառավարման է հանձնում ժառանգական գույքը.

15) տալիս է կտակակատարի լիազորությունների հավաստման վկայագրեր.

16) բոլոր ժառանգների համաձայնությամբ չեղյալ է համարում նախկինում տրված ժառանգության իրավունքի վկայագրերը.

17) տալիս է նոտարական ակտերի կրկնօրինակներ:»:

Հոդված 40. Օրենքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասում՝

1)«նոտարը»բառից հետո լրացնել «, բացառությամբ նոտարին փոխարինելու եւ պաշտոնից ազատելու դեպքերի:».

2) լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ նոր պարբերություն.

«Նոտարի բացակայության դեպքում սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նոտարական գործողությունը կատարում է փոխարինող նոտարը:»:

Հոդված 41. Օրենքի 56-րդ հոդվածում`

1) 4-րդ մասի 2-րդ նախադասությունը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«Կտակում փոփոխություններ ու լրացումներ կատարելու, ինչպես նաեւ կտակը վերացնելու մասին դիմումը վավերացնում է հիմնական կտակը վավերացրած նոտարը, բացառությամբ նոտարին փոխարինելու եւ պաշտոնից ազատելուդեպքերի:».

2) լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 4.1-րդ մաս.

«4.1 Նոտարին փոխարինելու դեպքում սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված նոտարական գործողությունը կատարում է փոխարինող նոտարը:».

3) 5-րդ մասի վերջին նախադասությունը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.

«Կտակը վերացնելու կամ փոփոխելու մասին դիմումը վավերացվում է կտակի վավերացման համար սահմանված կարգով:»

4) լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 7-րդ մաս.

«7. Նոտարը ժառանգության բացման մասին տեղեկանալու պահից ծանուցում է ժառանգներին կտակի առկայության մասին:»:

5) լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 8-րդ մաս.

«8. Նոտարը ժառանգական գործերը եւ կտակները մուտքագրում է ժառանգական գործերի վարման եւ կտակների առցանց շտեմարան:»:

Հոդված 42. Օրենքի 57-րդ հոդվածում լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 5-րդ եւ 6-րդ մասեր.

«5. Լիազորագիրը վավերացնելուց հետո նոտարն այն մուտքագրում է լիազորագրերի առցանց շտեմարան:

6. Լիազորագրից հրաժարվելու կամ լիազորագիրը դադարեցնելու մասին դիմումստանալուդեպքում նոտարը համապատասխան տվյալները մուտքագրում է լիազորագրերի առցանց շտեմարան։»

Հոդված 43. Օրենքի 62-րդ հոդվածի`

1) 3-րդ մասում «համայնքի ղեկավարին» բառերը փոխարինել «համայնքին` ի դեմս ղեկավարի» բառերով.

2) լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 4-րդ մաս.

«4. Նախկինում տրված ժառանգության իրավունքի վկայագիրը բոլոր ժառանգների համաձայնությամբ չեղյալ է համարում ժառանգության իրավունքի վկայագիր տված նոտարը, բացառությամբ նոտարին փոխարինելու եւ պաշտոնից ազատելուդեպքերի:»:

Հոդված 44. Օրենքի 69-րդ հոդվածը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ`

«Հոդված 69. Քաղաքացու` որոշակի վայրում գտնվելու փաստի հաստատումը

1.Նոտարը քաղաքացու դիմումով հաստատում է նրա` որոշակի վայրում գտնվելու փաստը եւ տալիս է վկայագիր:

2.Անգործունակ ճանաչված անձի` որոշակի վայրում գտնվելու փաստը հաստատվում է նրանց օրինական ներկայացուցիչների (ծնողների, որդեգրողների, խնամակալի), ինչպես նաեւ այն կազմակերպությունների դիմումի հիման վրա, որոնց խնամքի տակ գտնվում է անգործունակը:»:

Հոդված 45. Օրենքը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 17.1 -րդ գլխով՝

«ԳԼՈՒԽ 17.1
ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՈՒՆԵՑՈՂ ՓԱՍՏԵՐ ՀԱՍՏԱՏԵԼԸ

Հոդված 81.1 Իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստեր հաստատելը

1. Նոտարը հաստատում է այն փաստերը, որոնցից կախված է քաղաքացիների կամ իրավաբանական անձանց անձնական կամ գույքային իրավունքների ծագումը, փոփոխումը կամ դադարումը:

2. Նոտարը հաստատում է հետեւյալ փաստերը`

1) անձանց ազգակցական հարաբերությունները.

2) անձի` ուրիշի խնամքի տակ գտնվելը.

3) ծննդյան, որդեգրման (դստերագրման), ամուսնության, ամուսնալուծության եւ մահվան գրանցումը.

4) ժառանգությունն ընդունելը եւ ժառանգության բացման վայրը.

5) իրավունք սահմանող փաստաթղթերի պատկանելությունը, բացառությամբ անձնագրի եւ զինվորական փաստաթղթերի.

6) սեփականության իրավունքով գույքի տիրապետումը.

7) անձանց բանավոր հայտարարությունները.

3. Նոտարը, օրենքով նախատեսված դեպքերում, հաստատում է իրավաբանական նշանակություն ունեցող այլ փաստեր:

4. Իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստի հաստատման վերաբերյալ դիմումում պետք է նշվի, թե ինչ նպատակի համար է դիմողին անհրաժեշտ տվյալ փաստի հաստատումը, ինչպես նաեւ բերվեն դիմողի կողմից պատշաճ փաստաթղթեր ստանալու կամ կորցրած փաստաթղթերը վերականգնելու անհնարինությունը հաստատող ապացույցներ:

5. Նոտարը իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստը հաստատում է միայն այն դեպքում, եթե դիմողը հնարավորություն չունի այլ կարգով ստանալու այդ փաստը հավաստող պատշաճ փաստաթղթեր կամ անհնար է վերականգնել կորցրած փաստաթղթերը:

6. Իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստը հաստատելու վերաբերյալ նոտարական ակտը հիմք է համապատասխան մարմինների կողմից այդ փաստը գրանցելու կամ հաստատված փաստի կապակցությամբ ծագած իրավունքները ձեւակերպելու համար:

7. Իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստը հաստատելու վերաբերյալ նոտարական ակտը կարող է օգտագործվել միայն նոտարական ակտում նշված նպատակով։

8. Իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստը հաստատելու վերաբերյալ նոտարական ակտը պետք է բովանդակի՝

1) սույն օրենքի 36.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված պայմանները,

2) իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստը, որը հաստատվում է տվյալ նոտարական ակտով,

3) իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստը հաստատելու կամ մերժելու հիմքերը,

4) իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստը հաստատելունպատակը:

9. Նոտարը ընդունում էիրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստը հաստատելու վերաբերյալ նոտարական ակտ, եթե`

1) ներկայացված փաստաթղթերը բավարար են իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստը հաստատելու համար,

2) hաստատման ենթակա իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստը բխում է ներկայացված փաստաթղթերում առկա տվյալներից,

3) բացակայում է նյութաիրավական նորմերի պահանջների հետ անհամապատասխանությունը,

4) դիմողը հնարավորություն չունի այլ կարգով ստանալ կամ վերականգնել իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստը հավաստող փաստաթղթերը կամդրա հնարավորությունն օրենքի ուժով սպառված է,

5) պահպանված են սույն հոդվածի 4-րդ մասի պահանջները,

6) իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստն անվիճելի է:

10. Սույն հոդվածի 9-րդ մասի պահանջները պահպանված չլինելու դեպքում նոտարը մերժում է փաստի հաստատումը։

Հոդված 81.2 Նոտարի կողմից անձանց բանավոր հայտարարությունները հաստատելը

1. Նոտարը հաստատում է անձի կողմից իր մոտ արված բանավոր հայտարարությունը, որին կցվում է նաեւ այդ անձի կողմից տրված հայտարարությունը ճշմարտացի լինելու երդման հավաստիացումը:

2. Երդման հավաստիացումը կատարվում է նոտարի մոտ առնվազն երկու վկաների ներկայությամբ` բանավոր հայտարարելով եւ երդման հավաստիացումը երդվող անձի կողմից ստորագրելու միջոցով։ Երդմամբ ֆիզիկական անձըհավաստում է արված հայտարարության ճշմարտացիությունը եւ ստորագրում է իր հայտարարությունն ու երդման հավաստիացումը: Վկաները ստորագրությամբ հավաստում են, որ հայտարարությունը եւ երդման հավաստիացումը կատարվել է իրենց ներկայությամբ:

3. Երդման հավաստիացմամբ անձը հաստատում է, որ տեղյակ է կեղծ երդում տալու դեպքում քրեական պատասխանատվության մասին:

4. Սույն հոդվածի 1-ին մասում սահմանված կարգով նոտարի կողմից հաստատված բանավոր հայտարարություններն ապացուցողական ուժ ունեն դատարանում եւ այլ պետական մարմիններ ներկայացնելիս:

Հոդված 46. Օրենքը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ 18.1 -րդ գլխով՝

«ԳԼՈՒԽ 18.1
ԿԱՏԱՐՈՂԱԿԱՆ ՄԱԿԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Հոդված 82.1. Ընդհանուր դրույթներ կատարողական մակագրության վերաբերյալ

1. Պարտապանից դրամական գումարներ բռնագանձելու կամ գույք (իր) կամ փաստաթուղթ հանձնելու կամ սեփականության իրավունքը փոխանցելուպարտատիրոջ պահանջը կատարելու համար նոտարը իր կողմից վավերացրած գործարքի վերաբերյալ կատարում է կատարողական մակագրություն:

2. Կատարողական մակագրությունը կատարվում է, եթե կողմերի միջեւ կնքվել է նոտարական կարգով վավերացված համաձայնագիր, որով կողմերը համաձայնվում են տվյալ նոտարի կողմից վավերացված գործարքից բխող գումար վճարելու կամ գույք (փաստաթուղթ) հանձնելու կամ սեփականության իրավունքը փոխանցելու պարտավորությունը չկատարելու դեպքում նոտարի կողմից կատարողական մակագրություն կատարելու վերաբերյալ։

3. Կատարողական մակագրությունը կատարվում է, եթե կողմերի համաձայնությամբ դրամական գումարներ կամ գույք (իր) կամ փաստաթուղթ հանձնելու կամ սեփականության իրավունքը փոխանցելու պարտապանի պարտավորությունը կատարվելու է նոտարական ակտեր կայացնելու կամ նոտարական գործողություններ կատարելու միջոցով:

4. Կատարողական մակագրությունը կատարվում է պարտատիրոջ դիմումի հիման վրա` կատարողական մակագրության թերթ տրամադրելով:

Հոդված 82.2. Կատարողական մակագրության թերթ տալու պայմանները

1. Կատարողական մակագրության թերթը տրվում է հետեւյալ պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում.

1) եթե ներկայացվում են նոտարական կարգով վավերացված փաստաթղթեր, որոնք հաստատում են պարտատիրոջ հանդեպ պարտապանի անվիճելի պարտավորությունը եւ բացակայում է պարտատիրոջ հանդիպական պարտավորությունը.

2) եթե առկա են սույն օրենքի 82.1-րդ հոդվածի 2-րդ եւ 3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերը.

3) եթե պարտատերը ներկայացնում է պարտքը բռնագանձելու կամ չկատարված պարտականությունը կատարելու համար նոտարին կատարողական մակագրություն տալու համար դիմելու մասին պարտապանին պատշաճ կարգով ծանուցելու վերաբերյալ ապացույց:

2. Կատարողական մակագրության թերթը տրվում է երկու օրինակից, որոնցից մեկը պարտատիրոջ կողմից ներկայացված փաստաթղթերի հետ միասինկցվում է նոտարական գործին՝ «երկրորդ օրինակ» նշումով, մյուսը տրվում է պարտատիրոջը:

3. Յուրաքանչյուր չկատարված պարտականության մասով տրվում է առանձին կատարողական մակագրության թերթ:

4. Նոտարին ներկայացված փաստաթղթերի բնօրինակները վերադարձվում են պարտատիրոջը, նոտարական գործում թողնելով փաստաթղթի բնօրինակի՝ նոտարի կնիքով վավերացված պատճենը:

5. Կատարողական մակագրության թերթի օրինակելի ձեւաթուղթը հաստատում է արդարադատության նախարարը:

6. Կատարողական մակագրության թերթը տրվում է դիմում ներկայացնելուց հետո երեք օրվա ընթացքում:

Հոդված 82.3. Կատարողական մակագրությամբ բռնագանձման կարգը

Կատարողական մակագրության թերթը կատարվում է «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով:»:

Հոդված 47. Անցումային դրույթներ

1. Օրենքն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվանհաջորդող տասներորդ օրը:

2. Օրենքի ուժի մեջ մտնելուց հետո Օրենքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանվող նոտարական գրասենյակներին առաջադրվող նվազագույն պահանջները եւ գտնվելու վայրի չափանիշները չեն տարածվում գործող նոտարական գրասենյակների վրա:

3. Օրենքի 26-րդ հոդվածը տարածվում է Օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո ծագած իրավահարաբերությունների նկատմամբ։

4. Օրենքի 28-րդ հոդվածի պահանջները տարածվում են Օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո ընդունված նոտարական ակտերի նկատմամբ:
 


ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄ
««Նոտարիատի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխությունկատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» Հայաստանի հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Հրապարակային սակարկությունների մասին»Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու», «Քրեական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Արխիվային գործի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին » Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքների նախագծերի փաթեթի ընդունման

Իրավական ակտի ընդունման անհրաժեշտությունը

Դատաիրավական բարեփոխումների կարեւոր մաս է կազմում նոտարիատի համակարգի բարեփոխումները, որոնց արդյունքում նոտարը պետք է իրականացնի իրեն վերապահված դերը՝ աջակցել արդարադատության իրականացմանը: Նոտարը նաեւ կարեւոր դեր է խաղում Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ նախատեսված՝ անձանց գույքային իրավունքների (եւ առավելապես՝ սեփականության իրավունքի) իրականացման գործում: Կարեւորելով նոտարի դերը հասարակությունում՝ 2012-2016թթ. դատաիրավական բարեփոխումների ռազմավարական ծրագրի 8.3. կետով նախատեսվեց ներդնել էլեկտրոնային նոտարի համակարգը եւ մեկ պատուհանի սկզբունքը: Միաժամանակ, անհրաժեշտ է նշել, որ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2013 թվականի դեկտեմբերի 26-ի N 53 արձանագրային որոշմամբ հաստատվեց «Նոտարիատի զարգացման հայեցակարգը», որի 9-րդ կետը նկարագրում է առկա խնդիրները եւ լուծման հնարավոր ուղղությունները:

Բացի այդ, «Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2014 թվականի գործունեությանմիջոցառումների ծրագիրը ու գերակա խնդիրները հաստատելու եւ Հայաստանի Հանրապետությանկառավարության2014 թվականի հունվարի 9-ի N 10-Ն որոշումն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին»Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2014 թվականի հուլիսի 3-ին N 777-Ն որոշման 79-րդ կետով նախատեսվում է «Նոտարիատի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի նախագիծը ներկայացնել Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն:

Թեեւ 2005 թվականին Հայաստանի Հանրապետության նոտարական համակարգը առաջինը տարածաշրջանում դարձավ Լատինական նոտարիատի միության անդամ, այնուամենայնիվ լատինական նոտարիատի մի շարք սկզբունքային իրավակարգավորումներ ներկայումս բացակայում են:

Ներկա իրավիճակը եւ խնդիրները

Ներկայումս նոտարական ոլորտում բացակայում է մեկ պատուհանի սկզբունքը, որը լրացուցիչ խոչընդոտներ է ստեղծում նոտարական ծառայության շահառուների համար: Քաղաքացիները հարկադրված վարչական այլ մարմիններից համապատասխան փաստաթղթեր են հավաքագրում նոտարական գործողություններից օգտվելու համար:

Հայաստանի Հանրապետությունում չի գործում էլեկտրոնային նոտարի համակարգը, որը պետք է հնարավորություն տա կատարել նոտարական գործողություններ ստորագրությամբ հաստատված էլեկտրոնային փաստաթղթերի միջոցով՝ բացառելով թղթային կրիչի վրա ներկայացվող փաստաթղթերի կեղծման հնարավորությունը, բարձրացնելով գործարքների անվտանգությունը եւ ապահովելով սպասարկման բարձր որակը:

Ներկայումս նոտարի նյութական պատասխանատվությունը սահմանափակված է միայն դիտավորությամբ պատճառված վնասի համար, իսկ իրավակիրառ պրակտիկայում հնարավոր է, որանզգուշությամբ պատճառված վնասը ավելի մեծ լինի, քան դիտավորությամբ պատճառված վնասը:

«Նոտարիատի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը նախատեսում է նոտարի կատարած փաստաթղթերի լրիվ ապացուցողական ուժ, սակայն օրենսդրական այլ կարգավորումների արդյունքում նոտարական փաստաթղթերը նույնիսկ վեճի բացակայության պայմաններում կարող են կիրարկվել միայն դատարան դիմելու միջոցով: Նման կարգավորումը չի համապատասխանում լատինական նոտարիատի երկրներում ընդունված նոտարի կարգավիճակին, եւ փաստացի զգալիորեն նվազեցնում է գործող նոտարական համակարգի արժեքը, որպես դատարաններին (արդարադատության իրականացմանն) աջակցող համակարգի: Անհրաժեշտ է վերականգնել նոտարի կատարողական մակագրության ինստիտուտը: Ներկայումս բացակայում է նաեւ նոտարի վավերացրած գործարքները առանց դիմելու կատարման ներկայացնելու հնարավորությունը, այն դեպքերում, երբ գործարքի կողմերը ձեռք են բերել նման համաձայնություն գործարքը կնքելիս կամ դրանից հետո:

Նոտարներից յուրաքանչյուրը պահպանում է սեփական արխիվը: Արդեն իսկ զգալի ծավալով փաստաթղթեր են հավաքվել մի շարք նոտարական գրասենյակներում, որի հիմնական պատճառն է արխիվի վարման կարգը, որն անհրաժեշտ է հստակեցնել՝ ապահովելով դրանց պահպանման ժամկետները, ազգային արխիվ կամ որեւէ այլ արխիվ հանձնելու դեպքերը եւ կարգը, դրա ֆինանսավորման առանձնահատկությունը:

Միաժամանակ, ծառայությունների որակը ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ կլինի սահմանել նոտարական գրասենյակներին առաջադրվող նվազագույն պահանջները:

Առավել հստակ իրավական կարգավորում են պահանջում նաեւ նոտարական թարգմանիչների որակավորման ստուգման, վկայականների գործողության դադարեցման հետ կապված հարցերը:

Առանաձնակի կարեւորություն ունի գույքի օտարման պայմանագրերի դեպքում իրավունքի վերաբերյալ նախնական նշում իրականացնելու ինստիտուտը: Առկա իրավակարգավորման պայմաններում ցանկացած գույքի նկատմամբ միաժամանակ կարող է կնքվել մեկից ավելի օտարման գործարք՝ հանգեցնելով չարաշահումների: Նշված հատկապես ակնառու է նոր կառուցվող շենքերի եւ շինությունների առնչությամբ գործարքներ կնքելիս: Հաշվի առնելով քաղաքացիական օրենսդրության վերջին բարելավումները` նախագծով սահմանվել են նոտարի կողմից իրականացվող նախնական նշման կարգավորումները:

Դատարանին ընդդատյա առանձին վարույթների գործերով ֆիզիկական եւ իրավաբանական անձինք ստիպված են լինում սպասել գործի լուծմանը տեւական ժամանակ: Մինչդեռ առավել արագ ծառայությունների մատուցում կարող է ապահովվել նոտարներին առանձին տեսակների իրավաբանական փաստերի հաստատաման լիազորություն տրամադրելով՝ պահպանելով դատարանի կողմից նշված վարույթների իրականացումը, եթե անձը սպառել է նաեւ նոտարական կարգով իրավաբանական փաստի հաստատման հնարավորություն:

Օրենսդրական բարեփոխումների պայմաններում «Նոտարիատի մասին»Հայաստանի Հանրապետության օրենքի նոր նախագծով ընդլայնվել է նոտարական ծառայությունների շրջանակը, նոտարներին վերապահվել է նոր լիազորություններ, մասնավորապես իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստերի հաստատում, կատարողական մակագրության կատարում եւ այլն: Ուստի անհրաժեշտ է սահմանել նաեւ այդ լիազորությունների իրականացման համար պետական տուրքի դրույքաչափերը եւ նոտարական ծառայությունների սակագները նշված նոտարական գործողությունների համար: Ուստի փոփոխություն կատարել նաեւ «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի նախագծում եւպետական տուրքի դրույքաչափերը սահմանվել են՝ հաշվի առնելով նոտարների կողմից մյուս նոտարական գործողություններն իրականցնելիս ինչպիսի դրույքաչափեր են սահմանված գործող օրենդրությամբ, եւ հնարավորինս փորձ է կատարվել չծանրացնել բնակչության սոցիալական բեռը եւ նախատեսել ցածր դրույքաչափեր:

Կարգավորման նպատակը եւ ակնկալվող արդյունքը

Սույն նախագծով կներդրվի մեկ պատուհանի սկզբունքով ծառայությունների մատուցումը եւ էլեկտրոնային նոտարի համակարգը, ինչը հնարավորություն կտա նոտարի կողմից գործողությունների` առավելապես նոտարի էլեկտրոնային ստորագրությամբ հաստատված էլեկտրոնային փաստաթղթերի միջոցով կատարմանը եւ կբացառի թղթային կրիչի վրա ներկայացվող փաստաթղթերի կեղծման հնարավորությունը, կբարձրացնի գործարքների անվտանգությունը եւ կապահովի սպասարկման բարձր որակը: Նախագծով ներդրվում է նաեւ լիազորագրերի էլեկտրոնային շտեմարանը, ինչը կնպաստի լիազորագրերիկեղծման ռիսկի նվազեցմանը: Նախատեսվում է նաեւպաշտպանված տիրույթում ներդնել կտակների էլեկտրոնային շտեմարանի եւ ժառանգական գործերի վարման բաժին, որըհնարավորություն կտա ապահովել ժառանգության գործընթացի անվտանգությունը: Միաժամանակ, զգալիորեն կպարզեցվեն եւ կավտոմատացվեն ժառանգության հետ կապված գործընթացները: Համակարգը պետք է համակցվի քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների բազայի հետ, որպեսզի անձի մահանալու եւ համապատասխան ժառանգության գործի բացման դեպքում հնարավոր լինի հստակ իմանալ կտակի առկայության մասին:

Բացի այդ, նախատեսվում է կարգավորել նոտարի պատասխանատվության հետ կապված հարցերը: Նոտարի նյութական պատասխանատվությունը սահմանափակված է միայն նրա կողմից դիտավորյալ հասցված վնասի փոխհատուցմամբ, իսկ նախագծով կնախատեսվի գույքային պատասխանատվություն նաեւ անզգուշությամբ պատճառված վնասի դեպքում: Այսինքն՝ կներդրվի ըստ մեղքի պատասխանատվությունը ամբողջ ծավալով: Նոտարների պատասխանատվության ապահովագրության չափը կմեծացվի եւ կստեղծվի պահուստային ֆոնդ, որը կերաշխավորի անձանց պատճառած վնասների փոխհատուցումները, եթե դրանք գերազանցեն ապահովագրական գումարի չափը:

«Նոտարիատի զարգացման հայեցակարգ»-ով սահմանվել է նոտարների պատասխանատվության ապահովագրության առավելագույն ծավալ (Երեւան քաղաքում այն հասցնելով մոտ երեսուն-հիսուն միլիոն դրամի յուրաքանչյուր ապահովագրական դեպքի համար): Այն վերջնական արդյունքն է, որին նախատեսվում է հասնել փուլային կարգավորման միջոցով՝ հաշվի առնելով, որ առավելագույնի սահմանման դեպքումֆինանսական բեռ կառաջանա: Ի նկատի ունենալով, որ ծառայությունների վճարը պետք է համադրելի լինի նոտարների ապահովագրության ծավալին՝ այս փուլում նոտարների ծառայությունների վճարների բարձրացում չի նախատեսվում՝ հաշվի առնելով բնակչության սոցիալական վիճակը, ուստի նախագծով ապահովագրության ծավալը առավելագույնը չի սահմանվել: Փուլային կարգավորման համար նախագծով ընտրվել է հետեւյալ մեխանիզմը. «Ըստ նախորդ տարվա ընթացքում մատուցված ծառայությունների համար գանձված վճարի կրկնակիի չափի, բայց ոչ պակաս քան 6 միլիոն ՀՀ դրամը»: Ապահովագրության ծավալի հետագա բարձրացմանը նախատեսվում է անդրադառնալ նոտարների կողմից հարկեր, վճարներ, տուրքեր վճարելու համադրելի համակարգի ներդրման փուլում, մասնավորապես ՀՀ հարկային օրենսգրքի ընդունումից հետո՝ եռամսյա ժամկետում։

Նախագծով խմբագրվել է նոտարի նկատմամբ վերահսկողության դրույթը՝ նախատեսելով ավելի համապարփակ կարգավորում: Միաժամանակվերահսկողություն իրականացնելու իրավասությունը վերապահվել է ՀՀ արդարադատության նախարարությանը, իսկ Նոտարական պալատը շարունակում է վերահսկողություն իրականացնել նոտարական էթիկայի կանոնների նկատմամբ, որը բխում է ինքնակառավարման սկզբունքից։ Կարգավորման փոփոխության համար հիմք է հանդիսացել օրենսդրությամբ նոտարական պալատին վերապահված դերակատարումը, այն է՝ նոտարական պալատը ներկայացնում եւ պաշտպանում է նոտարների շահերը, նրանց օգնություն է ցույց տալիս նոտարական գործունեություն իրականացնելիս, մասնակցում է որակավորման քննությունների անցկացմանը, հոգ է տանում նոտարների որակավորման բարձրացման համար, իրականացնում է սույն օրենքով նախատեսված այլ լիազորություններ: Նոտարական պալատի խնդիրներն են`

1) հարաբերություններ է հաստատում պետական եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների եւ միջազգային կազմակերպությունների, քաղաքացիների միավորումների հետ.

2) արդարադատության նախարարություն է ներկայացնում նոտարների գործունեությանն առնչվող օրենքների կամ այլ իրավական ակտերի, ինչպես նաեւ դրանց փոփոխման ու լրացման վերաբերյալ առաջարկներ.

3) նոտարական գործողությունների պրակտիկայի միասնականության ապահովման նպատակով ամփոփում է նոտարների գործունեության արդյունքները.

4) կազմակերպում է նոտարների ուսուցման եւ որակավորման բարձրացման գործը եւ այլն:

Մասնավորապես, միասնական պրակտիկայի ապահովման համար նոտարական պալատում ստեղծվում է նոտարական միասնական պրակտիկայի ապահովման եւ ուսումնամեթոդական հարցերով հանձնաժողով, որը կազմում է նոտարների վերապատրաստման տարեկան ծրագրեր, կազմակերպում է փորձի փոխանակում, քննարկումներ, կազմում մեթոդական ձեռնարկներ եւ այլն: Այսինքն այս գործառույթներն աջակցող բնույթ ունեն եւ ոչ վերահսկողական, ուստի Նոտարական պալատի վերահսկողական նախկին իրավասությունները համապատասխանեցվել է նոտարական պալատին օրենսդրությամբ վերապահված դերին եւ նշանակությանը: Վերականգնվում էնոտարի կատարողական մակագրության ինստիտուտը, մասնավորապես պարտապանից դրամական գումարներ բռնագանձելու կամ գույք հանձնելու կամ սեփականության իրավունքը փոխանցելուպարտատիրոջ պահանջը կատարելու համար նոտարը տալիս է կատարողական մակագրության թերթ: Արդյունքում, նոտարը իրավասություն է ձեռք բերում ապահովել իր կողմից պատրաստված եւ հաստատված պայմանագրերի կատարումը՝ դրանք կողմերից որեւէ մեկի կողմից խախտելու դեպքում տուժող կողմի պահանջով՝ տալով համապատասխան կատարողական թերթ (օրենքով սահմանված հստակ կարգով եւ ծավալներով), որը եւ ենթակա կլինի հարկադիր կատարման: Նշված փոփոխությունների արդյունքում կաճի վստահությունը նոտարիատի նկատմամբ, ինչպես նաեւ զգալի կնվազի դատարանների ծանրաբեռնվածությունը: Բացի այդ, կբարելավվի «Գործարարությամբ զբաղվելը» վարկանշային զեկույցում Հայաստանի դիրքը, մասնավորապես պայմանագրերի կիրարկման մասով, որով Հայաստանի Հանրապետությունը ներկայումս 119-րդ տեղում է:

Նախագծով ամրագրվում է նաեւ, որ նոտարների կողմից արխիվի վարման կարգը պետք է սահմանվի Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարի կողմից: Ներկայումս նոտարներից յուրաքանչյուրը պահպանում է սեփական արխիվը: Արդեն իսկ զգալի ծավալով փաստաթղթեր են հավաքվել մի շարք նոտարական գրասենյակներում: Այդ իսկ պատճառով, անհրաժեշտ է հստակեցնել արխիվների վարման կարգը, դրանց պահպանման ժամկետները, ազգային արխիվ կամ որեւէ այլ արխիվ հանձնելու դեպքերը եւ կարգը, դրա ֆինանսավորման առանձնահատկությունը:

Նախագծով սահմանվել է բացատրություն ներկայացնելու կարգ: Բացատրություն ներկայացնելու նվազագույն ժամկետ նախատեսվել է 3 աշխատանքային օրը։ Սակայնհաշվի առնելով, որ հնարավոր են դեպքեր, երբ գործի բնույթից եւ առանձնահատկություններից ելնելով, անհրաժեշտ լինի ավելի շատ ժամանակ, ՀՀ արդարադատության նախարարը ծանուցման մեջ կարող է սահմանել բացատրություն ներկայացնելու ավելի երկար ժամկետ` հիմք ընդունելով կոնկրետ գործով անհրաժեշտ ժամկետը։

Իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստերը պարտադիր դատական կարգով հաստատելու պահանջն առաջացնում է զգալի արդարացված դժգոհություն քաղաքացիների մոտ, քանի որ ժամանակատար եւ ծախսատար է: Միեւնույն ժամանակ, որպես անձանց իրավունքների պաշտպանության երաշխիք, նշված գործողությունները, ի թիվս այլ նոտարական գործողությունների, ենթակա կլինեն դատական վերահսկողության,երբ նոտարը կմերժի նոտարական գործողության կատարումը, անձը հնարավորություն կստանա դիմել դատարան: Նոտարն իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստը հաստատելու է իրեն ներկայացված փաստաթղթերի հիման վրա: Եթե ներկայացված փաստաթղթերից հստակ չերեւա խնդրարկվող փաստը, կամ առավել եւս եթե վեճ լինի այդ փաստի վերաբերյալ, ապա նոտարը իրավասու չի լինի այդ փաստը հաստատել, այլ այն հատատման ենթակա կլինի միայն դատարանի կողմից:

Ի տարբերություն գործող կարգավորման, նոր կարգավորմամբ նոտարը, անկախ ծառայության համար սահմանված համապատասխան վճարը վճարած անձանց խնդրանքից, պարտավորվում է նոտարական գործողություններ իրականացնելիս անձանց օգնություն ցույց տալու, նրանց իրավունքները եւ օրինական շահերը իրականացնելու նպատակով պարզաբանել նրանց իրավունքներն ու պարտականությունները, զգուշացնել նոտարական գործողությունների կատարման հետեւանքներիմասին, որպեսզի անձի իրավական անտեղյակությունը չօգտագործվի ի վնաս իրեն, ինչպես նաեւ կողմերին պարզաբանել նրանց ներկայացրած գործարքների նախագծերի իմաստն ու նշանակությունը եւ ստուգել դրանց բովանդակության համապատասխանությունը կողմերի իրական մտադրությանը:

Միաժամանակ ներդրվել է նաեւ նոտարի մոտ բանավոր հայտարարություն կատարելու ինստիտուտը: Փաստեր, որոնք ունեն կամ կարող են ձեռք բերել իրավաբանական նշանակություն, կարող են լինել նաեւ անձանց կողմից արված բանավոր հայտարարությունները:Դատավարությունում դրանք դատավարության մասնակիցների կամ վկաների բանավոր հայտարարությունները կամ ցուցմունքներն են: Հնարավոր է, որ այդ հայտարարություններն ու ցուցմունքները այլեւս չարվեն այն պահին, երբ անհրաժեշտ են, որովհետեւ համապատասխան անձն այլեւս հասանելի չէ կամ մահացել է: Քաղաքացիների համար կստեղծվի հետագա դատավարությունում իրենց իրավունքներն ապահովելու հասարակ, ոչ բյուրոկրատական եւ ոչ ծախսատար հնարավորություն:

Նախագիծըներառում է գույքի նկատմամբ իրավունքի վերաբերյալ նախնական նշում կատարելու կարգավորումներ, որով ապահովվում է գործարքներից բխող իրավունքի պետական գրանցման պահանջը: Ուսումնասիրվել է այս ինստիտուտի կիրառման փորձը տարբեր երկրներում (Գերմանիա, Վրաստան, Թուրքմենստան եւ այլն): Իրավունքի վերաբերյալ նախնական նշումը հատկապես կնպաստի նույն գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցում ենթադրող գործարքներ կնքելը կանխելուն, երբ նույն գույքը տարբեր գործարքների միջոցով միաժամանակ օտարվում է մեկից ավելի անձանց: Այս ինստիտուտի ներդրմամբ կապահովվի նաեւ նոր կառուցվող շենքերի եւ շինությունների նկատմամբ կնքվող գործարքներից ծագող իրավունքների գրանցման հստակությունը: Հաշվի առնելով, որ նախնական նշման ինստիտուտի կարգավորումներ նախատեսող ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի նախագիծն արդեն իսկ ընդունվել է ՀՀ Ազգային ժողովում, Նոտարիատի մասին նախագծից համապատասխան կրկնվող դրույթները հանվել են։

Նախագծով «Նոտարիատի մասին»Հայաստանի Հանրապետության օրենքում ամրագրվելու է նաեւ, որ նոտարական գրասենյակները կարող են իրականացնել պետության կողմից վարվող ռեգիստրների սպասարկման գործառույթը (փաստաթղթերի մուտքագրում, ստանդարտ փաստաթղթերի ստեղծում, համակարգի կողմից պատրաստված փաստաթղթերի հանձնում քաղաքացիներին եւ այլն)՝ հաշվի առնելով նաեւ այն հանգամանքը, որ նոտարական գրասենյակները ունեն լայն սփռվածություն երկրի ողջ տարածքում: Նշված գործընթացները կիրականացվեն նոտարի կողմից համապատասխան փաստաթղթերը էլեկտրոնային ստորագրությամբ հաստատելու եւ էլեկտրոնային համակարգի կիրառմամբ համապատասխան մարմիններին հանձնելու միջոցով, ինչպես նաեւ ստացված պատասխանները (որոշումները)՝ տպելու եւ քաղաքացիներին հանձնելու միջոցով:

Նախագծով սահմանվում է, որ Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարի կողմիցպետք է հաստատվեն նոտարական գրասենյակներին առաջադրվող նվազագույն պահանջները:Ծառայությունների որակը ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ կլինի սահմանելինչպես անվտանգության ապահովման մասով, այնպես էլ քաղաքացիների հարմարավետության եւ հաճախորդների սպասարկման որակի մասով համապատասխան պայմաններ ապահովելու պահանջը: Ընդ որում նվազագույն չափանիշները պետք է սահմանվեն Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարի հրամանով, ինչը հնարավորություն կտա ժամանակի հետ զուգահեռ հստակեցնել պահանջները՝ բարձրացնելով սպասարկման որակը:

Սահմանվելու են թարգմանիչների որակավորման վկայականի դադարեցման հիմքերը, որոնք այժմ կարգավորվում են ՀՀ կառավարության որոշմամբ: 


ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՆ ԳՆԱՀԱՏԱԿԱՆՆԵՐ ՀԱԿԱԿՈՌՈՒՊՑԻՈՆ ԲՆԱԳԱՎԱՌՈՒՄ ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՆ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ
««Նոտարիատի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխությունկատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» Հայաստանի հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Հրապարակային սակարկությունների մասին»Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու», «Քրեական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Արխիվային գործի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին » Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքների նախագծերի փաթեթի ընդունման դեպքում

«Նոտարիատի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Հրապարակային սակարկությունների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Արխիվային գործի մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքների նախագծերն իրենց մեջ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2009 թվականի հոկտեմբերի 22-ի «Նորմատիվ իրավական ակտերի նախագծերի հակակոռուպցիոն բնագավառում կարգավորման ազդեցության գնահատման իրականացման կարգը հաստատելու մասին» թիվ 1205-Ն որոշմամբ հաստատված կարգի 9-րդ կետով նախատեսված որեւէ կոռուպցիոն գործոն չեն պարունակում:
 


ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ԲՆԱԳԱՎԱՌՈՒՄ ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՆ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ
««Նոտարիատի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխությունկատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» Հայաստանի հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Հրապարակային սակարկությունների մասին»Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու», «Քրեական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Արխիվային գործի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին » Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքների նախագծերի փաթեթի ընդունման դեպքում

«Նոտարիատի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Հրապարակային սակարկությունների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխություն կատարելու մասին», «Արխիվային գործի մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին, «Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին»Հայաստանի Հանրապետության օրենքների նախագծերի ընդունումն առողջապահության բնագավառի վրա ազդեցություն չի ունենա:

ԲՆԱՊԱՀՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԲՆԱԳԱՎԱՌՈՒՄ ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՆ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ
««Նոտարիատի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխությունկատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» Հայաստանի հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Հրապարակային սակարկությունների մասին»Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու», «Քրեական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Արխիվային գործի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին » Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքների նախագծերի փաթեթի ընդունման դեպքում

1. «Նոտարիատի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Հրապարակային սակարկությունների մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «ՀՀ քրեական օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխություն կատարելու մասին», «Արխիվային գործի մասին ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին, «Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին»ՀՀ օրենքների նախագծերի (այսուհետ` օրենքներ) ընդունման արդյունքում շրջակա միջավայրի oբյեկտների`մթնոլորտի, հողի, ջրային ռեսուրսների, ընդերքի, բուuական եւ կենդանական աշխարհի, հատուկ պահպանվող տարածքների վրա բացասական հետեւանքներ չեն առաջանա:

2.Օրենքների նախագծերի չընդունման դեպքում շրջակա միջավայրի oբյեկտներիվրա բացասական հետեւանքներ չեն առաջանա:

3.Օրենքների նախագծերը բնապահպանության ոլորտին չեն առնչվում եւ ոլորտը կանոնակարգող այլ իրավական ակտերով ամրագրված uկզբունքներին եւ պահանջներին չեն հակասում:

Օրենքների կիրարկման արդյունքում բնապահպանության բնագավառում կանխատեuվող հետեւանքների գնահատման եւ վարվող քաղաքականության համեմատական վիճակագրական վերլուծություններ կատարելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:

ՄՐՑԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ԲՆԱԳԱՎԱՌՈՒՄ ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՆ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ
««Նոտարիատի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխությունկատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» Հայաստանի հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Հրապարակային սակարկությունների մասին»Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու», «Քրեական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Արխիվային գործի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին » Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքների նախագծերի փաթեթի ընդունման դեպքում

«Նոտարիատի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Հրապարակային սակարկությունների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխություն կատարելու մասին», «Արխիվային գործի մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին, «Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին»Հայաստանի Հանրապետության օրենքների նախագծերով (այսուհետ` Նախագծեր) կատարվում են մի շարք փոփոխություններ, մասնավորապես` ներդրվում է էլեկտրոնային նոտարի համակարգը, լիազորագրերի էլեկտրոնային շտեմարանը, ինչպես նաեւ Նախագծերով նախատեսվում է պաշտպանված տիրույթում ներդնել կտակների էլեկտրոնային շտեմարանի եւ ժառանգական գործերի վարման բաժին:

Նախագծերով կարգավորվող շրջանակներն առնչվում են նոտարների կողմից մատուցվող ծառայությունների շուկայի հետ հետ, սակայն Նախագծերի ընդունմամբ նշված շուկայում մրցակցային դաշտի վրա ազդեցություն լինել չի կարող:

Հիմք ընդունելով նախնական փուլի արդյունքները` կարգավորման ազդեցության գնահատման աշխատանքները դադարեցվել են` արձանագրելով Նախագծերի ընդունմամբ մրցակցության միջավայրի վրա ազդեցություն չհայտնաբերվելու եզրակացություն:

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ, ԱՅԴ ԹՎՈՒՄ` ՓՈՔՐ եւ ՄԻՋԻՆ ՁԵՌՆԱՐԿԱՏԻՐՈՒԹՅԱՆ ԲՆԱԳԱՎԱՌՈՒՄ ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՆ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ
««Նոտարիատի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխությունկատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» Հայաստանի հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Հրապարակային սակարկությունների մասին»Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու», «Քրեական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Արխիվային գործի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին » Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքների նախագծերի փաթեթի ընդունման դեպքում

«Նոտարիատի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Հրապարակային սակարկությունների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխություն կատարելու մասին», «Արխիվային գործի մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին, «Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին»Հայաստանի Հանրապետության օրենքների նախագծերըգործարար եւ ներդրումային միջավայրի վրա կարգավորման ազդեցության գնահատման նպատակով իրականացվել են նախնական դիտարկումներ:

Գնահատման նախնական փուլում պարզ է դարձել, որ Նախագծի ընդունման դեպքում, դրա կիրարկման արդյունքում գործարար եւ ներդրումային միջավայրի վրա նախատեսվում է դրական ազդեցություն:

Նախագծով նախատեսվում է ներդնել նոտարական ոլորտում մեկ պատուհանի սկզբունքով ծառայությունների մատուցման եւ էլեկտրոնային նոտարի համակարգեր, ինչպես նաեւ սահմանել նոտարի կատարողական մակագրության ինստիտուտը:

Նշված փոփոխությունները կնպաստեն պայմանագրերի կիրարկման ընթացակարգերի պարզեցմանն ու ժամկետների կրճատմանը` միաժամանակ նպաստելով Համաշխարհային բանկի «Գործարարությամբ զբաղվելը» վարկանիշային զեկույցում Հայաստանի դիրքի բարելավմանը:

ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԲՆԱԳԱՎԱՌՈՒՄ ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՆ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ
««Նոտարիատի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխությունկատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» Հայաստանի հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Հրապարակային սակարկությունների մասին»Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու», «Քրեական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Արխիվային գործի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին » Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքների նախագծերի փաթեթի ընդունման դեպքում

«Նոտարիատի մասին»Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Հրապարակային սակարկությունների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխություն կատարելու մասին», «Արխիվային գործի մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին, «Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին»Հայաստանի Հանրապետության օրենքների նախագծերի (այսուհետ` նախագծեր)սոցիալական պաշտպանության ոլորտում կարգավորման ազդեցության գնահատումը կատարվել է «Իրավական ակտերի մասին»ՀՀ օրենքի 27.1 հոդվածի եւ ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի հունվարի 14-ի թիվ 18-Ն որոշման համաձայն:

Նախագծերի սոցիալական պաշտպանության ոլորտում կարգավորման ազդեցության գնահատումը կատարվել է սոցիալական պաշտպանությանոլորտի եւ դրա առանձին ենթաոլորտների իրավիճակի բնութագրիչների եւ դրանց ինդիկատորների հիման վրա:

Նախագծերը`

ա) ռազմավարական կարգավորման ազդեցության տեսանկյունից ունենչեզոք ազդեցություն.

բ) շահառուների վրա կարգավորման ազդեցության տեսանկյունից ունենդրական ազդեցություն:

ԲՅՈՒՋԵՏԱՅԻՆ ԲՆԱԳԱՎԱՌՈՒՄ ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՆ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ
««Նոտարիատի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխությունկատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» Հայաստանի հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Հրապարակային սակարկությունների մասին»Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու», «Քրեական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Արխիվային գործի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին » Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքների նախագծերի փաթեթի ընդունման դեպքում

««Նոտարիատի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխությունկատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» Հայաստանի հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Հրապարակային սակարկությունների մասին»Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու», «Քրեական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Արխիվային գործի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին», ««Դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Պետական տուրքի մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին»ՀՀ օրենքների նախագծերի փաթեթով առաջարկվում է`

1) փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարել «Նոտարիատի մասին» ՀՀ օրենքում, որով առաջարկվում են ներդնել`

ա) «մեկ պատուհանի» սկզբունքով ծառայությունների մատուցումը եւ էլեկտրոնային նոտարի համակարգը, լիազորագրերի եւ կտակների էլեկտրոնային շտեմարանը,

բ) նոտարի կատարողական մակագրության ինստիտուտը, որով նոտարը իրավասություն է ձեռք բերում ապահովել իր կողմից պատրաստված եւ հաստատված պայմանագրերի կատարումը՝ կողմերից որեւէ մեկի խախտման դեպքում տուժող կողմի պահանջով տալով համապատասխան կատարողական թերթիկ, որը ենթակա կլինի հարկադիր կատարման,

գ) գույքի նկատմամբ նախնական նշում կատարելու իրավունքը, որով ապահովվում է գործարքներից բխող իրավունքի պետական գրանցման պահանջը, որը կնպաստի նույն գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցում ենթադրող գործարքներ կնքելը կանխելուն, երբ նույն գույքը տարբեր գործարքների միջոցով միաժամանակ օտարվում է մեկից ավելի անձանց,

2) փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարել «Արխիվային գործի մասին» ՀՀ օրենքում, որով, մասնավորապես, սահմանվում են, որ նոտարներն իրենց գործունեության ընթացքում առաջացած արխիվային փաստաթղթերի համալրման, հաշվառման, պահպանության եւ օգտագործման նպատակով մինչեւ պետական կամ համայնքային արխիվ մշտական պահպանության հանձնելը պարտավոր են ստեղծել արխիվներ,

3) պատասխանատվություն սահմանել նոտարի լիազորությունների իրականացման առնչությամբ նոտարին վիրավորելով անհարգալից վերաբերմունք դրսեւորելու համար, ինչպես նաեւ դատարան կամ պետական այլ մարմին ներկայացնելու նպատակով նոտարի մոտ արված բանավոր հայտարարությունը ճշմարտացի լինելու վերաբերյալ կեղծ երդում տալու համար:

Հաշվի առնելով վերոգրյալը` գտնում ենք, որ նախագծերի փաթեթի փաթեթի ընդունման ազդեցությունը ՀՀ պետական բյուջեի եկամուտների վրա կլինի չեզոք: