Հոդված 1. «Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման մասին» 1995 թվականի նոյեմբերի 7-ի ՀՕ-18 օրենքի (այսուհետ՝ Օրենք) 2-րդ հավելվածի՝
1) 2.5-րդ աղյուսակի 7-րդ կետը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.
| «7. Ստեփանավան | Ստեփանավան քաղաք |
| Ագարակ գյուղ | |
| Ամրակից գյուղ | |
| Արմանիս գյուղ | |
| Բովաձոր գյուղ | |
| Գարգառ գյուղ | |
| Գյուլագարակ գյուղ | |
| Լեջան գյուղ | |
| Լոռի Բերդ գյուղ | |
| Կաթնաղբյուր գյուղ | |
| Կողես գյուղ | |
| Կուրթան գյուղ | |
| Հոբարձի գյուղ | |
| Հովնանաձոր գյուղ | |
| Յաղդան գյուղ | |
| Ուռուտ գյուղ | |
| Ուրասար գյուղ | |
| Պուշկինո գյուղ | |
| Սվերդլով գյուղ | |
| Վարդաբլուր գյուղ» |
2) 2.8-րդ աղյուսակի 3-րդ կետը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.
| «3. Գորիս | Գորիս քաղաք |
| Ակներ գյուղ | |
| Աղբուլաղ գյուղ | |
| Արավուս գյուղ | |
| Բարձրավան գյուղ | |
| Խնածախ գյուղ | |
| Խնձորեսկ գյուղ | |
| Խոզնավար գյուղ | |
| Խոտ գյուղ | |
| Կոռնիձոր գյուղ | |
| Հալիձոր գյուղ | |
| Հարթաշեն գյուղ | |
| Հարժիս գյուղ | |
| Ձորակ գյուղ | |
| Ներքին Խնձորեսկ գյուղ | |
| Շինուհայր գյուղ | |
| Շուռնուխ գյուղ | |
| Որոտան գյուղ | |
| Սվարանց գյուղ | |
| Վաղատուր գյուղ | |
| Վանանդ գյուղ | |
| Վերիշեն գյուղ | |
| Տաթեւ գյուղ | |
| Տանձատափ գյուղ | |
| Տեղ գյուղ | |
| Քաշունի գյուղ | |
| Քարահունջ գյուղ | |
| Քարաշեն գյուղ» |
3) 2.9-րդ աղյուսակի 1-ին կետը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.
| «1. Եղեգնաձոր | Եղեգնաձոր քաղաք |
| Ագարակաձոր գյուղ | |
| Աղավնաձոր գյուղ | |
| Աղնջաձոր գյուղ | |
| Ամաղու գյուղ | |
| Արատես գյուղ | |
| Արենի գյուղ | |
| Արտաբույնք գյուղ | |
| Արփի գյուղ | |
| Գետափ գյուղ | |
| Գետիկվանք գյուղ | |
| Գլաձոր գյուղ | |
| Գնիշիկ գյուղ | |
| Գողթանիկ գյուղ | |
| Ելփին գյուղ | |
| Եղեգիս գյուղ | |
| Թառաթումբ գյուղ | |
| Խաչիկ գյուղ | |
| Կալասար գյուղ | |
| Հերմոն գյուղ | |
| Հորբատեղ գյուղ | |
| Հորս գյուղ | |
| Մալիշկա գյուղ | |
| Մոզրով գյուղ | |
| Շատին գյուղ | |
| Չիվա գյուղ | |
| Ռինդ գյուղ | |
| Սալլի գյուղ | |
| Սեւաժայռ գյուղ | |
| Վարդահովիտ գյուղ | |
| Վերնաշեն գյուղ | |
| Քարագլուխ գյուղ» |
Հոդված 2. Օրենքի 2-րդ հավելվածի 2.5-րդ աղյուսակի 29-րդ եւ 44-րդ, 2.8-րդ աղյուսակի 97-րդ եւ 101-րդ, 2.9-րդ աղյուսակի 8-րդ եւ 35-րդ կետերն ուժը կորցրած ճանաչել:
Հոդված 3. Օրենքի 13.2-րդ հավելվածի «արեւմուտքից «Ե»-«Զ» հատվածով՝ Արենի, «Զ»-«Է» հատվածով՝ Եղեգնաձոր, «Զ»-«Ա» հատվածով՝ Եղեգիս համայնքներին» բառերը փոխարինել «արեւմուտքից «Ե»-«Ա» հատվածով՝ Եղեգնաձոր համայնքին» բառերով:
Հոդված 4. Օրենքի 13.38-րդ հավելվածը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.
Եղեգնաձոր համայնքը գտնվում է մարզի հյուսիս-արեւմտյան մասում:
Համայնքը հյուսիս-արեւմուտքից «Ա»-Բ» հատվածով սահմանակից է Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզին, հյուսիս-արեւմուտքից եւ հյուսիսից «Բ»-«Գ» հատվածով՝ Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզին, հյուսիս-արեւելքից «Գ»-«Դ» հատվածով՝ պետական սահմանին, հյուսիս-արեւելքից եւ արեեւլքից «Դ»-«Ե» հատվածով՝ Ջերմուկ համայնքին, հարավ-արեւմուտքից եւ հարավից «Ե»-«Զ» հատվածով՝ Վայք համայնքին, հարավ-արեւմուտքից եւ արեւմուտքից «Զ»-«Ա» հատվածով՝ պետական սահմանին:»:
Հոդված 5. Օրենքի 16.1-ին հավելվածի ««Ե»-«Զ» հատվածով՝ Գյուլագարակ, «Զ»-«Է» հատվածով՝ Լոռի Բերդ» բառերը փոխարինել ««Ե»-«Է» հատվածով՝ Ստեփանավան» բառերով:
Հոդված 6. Օրենքի 16.5-րդ հավելվածի «հարավից «Գ»-«Դ» հատվածով` Լոռի Բերդ, «Դ»-«Ե» հատվածով՝ Ստեփանավան համայնքներին» բառերը փոխարինել «հարավից «Գ»-«Ե» հատվածով՝ Ստեփանավան համայնքին» բառերով:
Հոդված 7. Օրենքի 16.73-րդ հավելվածի «Գյուլագարակ» բառը փոխարինել «Ստեփանավան» բառով:
Հոդված 8. Օրենքի 16.78-րդ հավելվածը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.
Ստեփանավան համայնքը գտնվում է մարզի հյուսիս-արեւմտյան մասում: Համայնքը հյուսիսից եւ հյուսիս-արեւելքից «Ա»-«Բ» հատվածով սահմանակից է Տաշիր համայնքին, արեւելքից «Բ»-«Գ» հատվածով՝ Ալավերդի համայնքին, հարավ-արեւելքից եւ հարավից «Գ»-«Դ» հատվածով՝ Փամբակ համայնքին, հարավից «Դ»-«Ե» հատվածով՝ Սպիտակ համայնքին, արեւմուտքից «Ե»-«Ա» հատվածով՝ Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզին:
Հոդված 9. Օրենքի 16.80-րդ հավելվածի ««Ա»-«Բ» հատվածով սահմանակից է Ստեփանավան, «Բ»-«Գ» հատվածով՝ Գյուլագարակ համայնքներին» բառերը փոխարինել ««Ա»-«Գ» հատվածով սահմանակից է Ստեփանավան համայնքին» բառերով:
Հոդված 10. Օրենքի 17.1-ին հավելվածի «Տաթեւ» բառը փոխարինել «Գորիս» բառով:
Հոդված 11. Օրենքի 17.3-րդ հավելվածի «Տաթեւ» բառը փոխարինել «Գորիս» բառով:
Հոդված 12. Օրենքի 17.82-րդ հավելվածը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ.
Գորիս համայնքը գտնվում է մարզի արեւելյան մասում:
Համայնքը հյուսիսից, հյուսիս-արեւելքից, արեւելքից եւ հարավ-արեւելքից «Ա»-«Բ» հատվածով սահմանակից է պետական սահմանին, հարավից «Բ»-«Գ» հատվածով՝ Կապան համայնքին, հարավից եւ հարավ-արեւմուտքից «Գ»-«Դ» հատվածով՝ Քաջարան համայնքին, արեւմուտքից «Դ»-Ա» հատվածով՝ Սիսիան համայնքին:
Հոդված 13. Օրենքի 17.85-րդ հավելվածի ««Բ»-«Գ» հատվածով` Գորիս, «Գ»-«Դ» հատվածով՝ Տաթեւ համայնքներին» բառերը փոխարինել «Բ»-«Դ» հատվածով՝ Գորիս համայնքին» բառերով:
Հոդված 14. Օրենքի 13.14-րդ, 13.28-րդ, 13.37-րդ, 16.34-րդ, 17.71-րդ, 17.84-րդ հոդվածները եւ հավելվածներն ուժը կորցրած ճանաչել:
Հոդված 15. Սույն օրենքն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից:
ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄ
«ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՏԱՐԱԾՔԱՅԻՆ ԲԱԺԱՆՄԱՆ ՄԱՍԻՆ» ՕՐԵՆՔՈՒՄ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ» ԵՎ «ՏԵՂԱԿԱՆ ԻՆՔՆԱԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՄԱՍԻՆ» ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ» ՕՐԵՆՔՆԵՐԻ ՆԱԽԱԳԾԵՐԻ ԸՆԴՈՒՆՄԱՆ
1. Ընթացիկ իրավիճակը եւ իրավական ակտի ընդունման անհրաժեշտությունը
2016 թվականի փետրվարի 14-ից ի վեր իրականացվել է համայնքների միավորման թվով 96 ծրագիր, ինչի արդյունքում 908 համայնքների միավորման արդյունքում ձեւավորվել է թվով 63 համայնք:
Միավորված համայնքներում իրականացվել են վերլուծություններ՝ համայնքային փնջերի ծրագրային առաջնահերթությունների վերաբերյալ, ինչի արդյունքում հրապարակվել է այդ վերլուծությունների ամփոփ հաշվետվությունը (այն զետեղված է ՀՀ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարության պաշտոնական կայքում):
Վարչատարածքային բարեփոխումների ծրագրի շրջանակներում համայնքների միավորումն իրականացվել է հիմնականում երկու մոդելով՝ «փնջային» եւ «շրջանային»:
2018, 2019, 2021 թվականներին համայնքների միավորման թեմայով անցկացված հանրային քննարկումների ընթացքում բնակչության մեծամասնությունը հակված է եղել համայնքների միավորման «շրջանային» մոդելին: 2021 թվականին իրականացված համայնքների միավորման ծրագրերի գերիշխող մասն իրականացվել է այդ տրամաբանությամբ:
Ինչպես ցույց է տվել անցած տարիների փորձը՝ «շրջանային» մոդելով համայնքների միավորումն ունեցել է առավելություններ «փնջային» մոդելի համեմատությամբ: Մասնավորապես,
1) Կառավարման արդյունավետության բարձրացում.
Ռեսուրսների կենտրոնացում: Խոշոր համայնքներն ունեն ավելի մեծ ֆինանսական, մարդկային եւ նյութական ռեսուրսներ, ինչը թույլ է տալիս ավելի արդյունավետ կառավարել ենթակառուցվածքները, մատուցել ավելի որակյալ եւ իրականացնել ավելի լայնածավալ ծրագրեր:
Կառավարման ծախսերի օպտիմալացում: Մի շարք վարչական գործառույթներ (հաշվապահություն, իրավաբանական ծառայություններ, կադրերի կառավարում) կենտրոնացվել եւ իրականացվել են ավելի նվազ ծախսերով, քան փոքր համայնքներում:
Մասնագիտացված կադրերի ներգրավում: Խոշոր համայնքները ավելի գրավիչ են բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների համար, ինչը նպաստել է կառավարման որակի բարձրացմանը եւ նորարարությունների ներդրմանը:
Որոշումների կայացման արագացում: Շրջանային մակարդակում ավելի հեշտ է համակարգել համայնքների գործողությունները եւ արագացնել կարեւոր որոշումների կայացման գործընթացը:
2) Տնտեսական զարգացման խթանում.
Ներդրումների ներգրավման հնարավորությունների ընդլայնում: Խոշոր համայնքները ավելի մեծ ներքին շուկա են ներկայացնում եւ ավելի գրավիչ են ներդրողների համար: Շրջանային մակարդակում հնարավոր է դարձել մշակել եւ իրականացնել ավելի լայնածավալ զարգացման ծրագրեր:
Ենթակառուցվածքների զարգացում: Խոշոր համայնքները ավելի մեծ հնարավորություններ են ստացել մասնակցելու ենթակառուցվածքների զարգացմանն ուղղված սուբվենցիոն ծրագրերին. ինչը նպաստել է տնտեսական ակտիվության աճին:
Մրցունակության բարձրացում: Շրջանային մակարդակում հնարավոր է դարձել ավելի արդյունավետորեն օգտագործել առկա ռեսուրսները եւ զարգացնել մասնագիտացված տնտեսական ուղղություններ, ինչը բարձրացրել է տարածաշրջանի մրցունակությունը:
3) Սոցիալական համախմբվածության ամրապնդում.
Հավասար հնարավորությունների ապահովում: Խոշոր համայնքները ավելի լայն հնարավորություններ կարող են ստեղծել բնակիչների համար կրթության, առողջապահության, մշակույթի եւ սոցիալական ծառայությունների հասանելիության առումով՝ անկախ բնակության վայրից:
Տարածքային անհավասարությունների կրճատում: «Շրջանային» մոդելով համայնքների միավորումը կարող է օգնել հավասարեցնել զարգացման մակարդակները տարբեր համայնքներում:
4) Մարդկային կապիտալի զարգացում եւ մասնակցային կառավարում
Մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարում՝ մեծ համայնքները կարող են խրախուսել ներգաղթ, երիտասարդության վերադարձ եւ մասնագիտական ներուժի զարգացում:
Քաղաքացիների մասնակցության բարձրացում՝ ավելի կայուն եւ կազմակերպված համայնքները հնարավորություն են տալիս զարգացնել մասնակցային բյուջետավորումը եւ բաց կառավարման մեխանիզմները.
5) Տարածքային պլանավորման արդյունավետության բարձրացում.
Համակարգված զարգացման պլանավորում: Շրջանային մակարդակում ավելի հեշտ կլինի մշակել եւ իրականացնել տարածքային զարգացման համակարգված ծրագրեր, որոնք կհաշվի առնեն բոլոր համայնքների կարիքներն ու ներուժը:
Բնական ռեսուրսների կայուն կառավարում: Հնարավորություն է ստեղծվել ավելի արդյունավետ կառավարել բնական ռեսուրսները շրջանային մակարդակում՝ հաշվի առնելով էկոլոգիական հիմնախնդիրները եւ ապահովելով կայուն զարգացումը:
Այս հիմնավորումները ցույց են տալիս, որ համայնքների խոշորացումը շրջանային մոդելով կարող է էականորեն բարելավել կառավարման արդյունավետությունը, խթանել տնտեսական զարգացումը, ամրապնդել սոցիալական համախմբվածությունը եւ բարձրացնել տարածքային պլանավորման որակը:
2023 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարությունում ՀՀ վարչապետի կողմից անցկացրած խորհրդակցության ընթացքում Վարչապետը, անդրադառնալով համայնքների խոշորացման գործընթացին՝ նշեց, որ «այն համայնքները, որոնք շրջանային մոդելով չեն խոշորացվել, զարգացման ընդհանուր գործընթացներում առաջընթաց չեն արձանագրում»:
Վերոնշյալ խորհրդակցության N Վ/191-2023 արձանագրության 3.1-ին կետով հանձնարարվել է.
«վարչատարածքային բարեփոխումների տիրույթում եւս մեկ անգամ անդրադառնալ համայնքների միավորման շրջանային մոդելից շեղումներին, ըստ այդմ՝ քննարկել համայնքների միավորման հետագա գործընթացը շրջանային մոդելով իրականացնելու հնարավորությունը, եթե սկզբունքային խոչընդոտներ առկա չեն՝ ելնելով մի շարք գործոններից (օրինակ՝ բնակչության թվաքանակ եւ այլն)»:
2. Առաջարկվող կարգավորման բնույթը
Նախագծով նախատեսվում է ձեւավորվել հետեւյալ համայնքային փնջերը.
ՀՀ Լոռու մարզի Ստեփանավան, որում ներառվել են ներկայիս Ստեփանավան, Գյուլագարակ եւ Լոռի Բերդ համայնքները՝ վերջիններիս կազմում ընդգրկված թվով 20 բնակավայրերով.
ՀՀ Սյունիքի մարզի Գորիս, որում ներառվել են ներկայիս Գորիս, Տաթեւ եւ Տեղ համայնքները՝ վերջիններիս կազմում ընդգրկված թվով 28 բնակավայրերով.
ՀՀ Վայոց ձորի մարզի Եղեգնաձոր, որում ներառվել են ներկայիս Եղեգնաձոր, Արենի եւ Եղեգիս համայնքները՝ վերջիններիս կազմում ընդգրկված թվով 32 բնակավայրերով.
Այսպիսով, առաջարկվող ծրագրերում ներգրավված է լինելու թվով 9 համայնք, 80 բնակավայր, որոնց միավորման արդյունքում ձեւավորվելու է թվով 3 համայնք:
ՀՀ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարության կողմից մշակվել է «Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը, որի համաձայն՝ նախատեսվում է իրականացնել համայնքների միավորման 3 ծրագիր՝ Լոռու մարզի Ստեփանավան, Սյունիքի մարզի Գորիս եւ Վայոց ձորի մարզի Եղեգնաձոր համայնքային փնջերում:
«Տեղական ինքնակառավարման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություն կատարելու նպատակն է՝ վերոնշյալ համայնքներում նշանակել համայնքի ավագանու ընտրություն, միավորվող համայնքների տեղական ինքնակառավարման մարմինների լիազորությունները դադարեցնելու եւ միավորված համայնքների տեղական ինքնակառավարման մարմինների լիազորությունների ստանձնման ժամկետների վերաբերյալ օրենքով տալ իրավակարգավորումներ: Մասնավորապես, սահմանվում է, որ ընտրությունների արդյունքների պաշտոնական հրապարակումից հետո՝ 5-րդ օրը, իսկ ընտրությունների արդյունքները դատարան բողոքարկելու դեպքում դատական ակտի հրապարակման օրվան հաջորդող օրը միավորվող համայնքների տեղական ինքնակառավարման մարմինների լիազորությունները համարվում են դադարած եւ այդ նույն օրը միավորված համայնքների ավագանիների անդամները ստանձնում են իրենց լիազորությունները: Քանի որ միավորվող համայնքների ՏԻՄ-երի լիազորություններն ավարտվում են տարբեր ժամկետներում (31.10.2026թ.-ից մինչեւ 14.11.2027թ.)՝ որոշ համայնքների ՏԻՄ-երի լիազորությունները վաղաժամկետ կդադարեցվեն: Ընտրությունների օրը կնշանակի մարզպետը կողմից՝ համաձայնեցնելով ԿԸՀ հետ:
3. Նախագծի մշակման գործընթացում ներգրավված ինստիտուտները
ՀՀ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարություն
4. Ակնկալվող արդյունքը
Իրավական ակտերի փաթեթի կիրառման դեպքում կապահովվի համայնքների միավորման գործընթացի իրավական բազան:
5. «Կապը ռազմավարական փաստաթղթերի հետ. Կառավարության 2021-2026թթ. ծրագիր, ոլորտային եւ/կամ այլ ռազմավարություններ».
Նախագիծը բխում է ծրագրի Կառավարության 18.08.2021թ. N1363-Ա որոշմամբ հաստատված եւ Ազգային ժողովի 26.08.2021թ. NԱԺՈ-002-Ն որոշմամբ հավանության արժանացած Հայաստանի Հանրապետության կառավարության ծրագրի (2021-2026թթ.) 6.6-րդ կետից, որով նախատեսվում է «շարունակել համայնքների միավորման գործընթացը»:
ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ
«ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՏԱՐԱԾՔԱՅԻՆ ԲԱԺԱՆՄԱՆ ՄԱՍԻՆ» ՕՐԵՆՔՈՒՄ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ» ԵՎ «ՏԵՂԱԿԱՆ ԻՆՔՆԱԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՄԱՍԻՆ» ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ» ՕՐԵՆՔՆԵՐԻ ՆԱԽԱԳԾԵՐԻ ԸՆԴՈՒՆՄԱՆ ԿԱՊԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԲՅՈՒՋԵԻ ԵԿԱՄՈՒՏՆԵՐԻ ԷԱԿԱՆ ՆՎԱԶԵՑՄԱՆ ԿԱՄ ԾԱԽՍԵՐԻ ԱՎԵԼԱՑՄԱՆ ՄԱՍԻՆ
«Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ «Տեղական ինքնակառավարման մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի ընդունման կապակցությամբ Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի եկամուտների էական նվազեցում կամ ծախսերի ավելացում չի նախատեսվում:
Տեղեկանք գործող օրենքի փոփոխվող հոդվածների վերաբերյալՀայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշում
